جواد دليرى
همزمان با بيانيه ميرحسين موسوى مبنى بر انصراف از كانديداتورى در انتخابات خرداد ۷۶ و در شرايطى در جناح چپ هنوز نامزدى معرفى نكرده بود، جامعه روحانيت مبارز و جامعه مدرسين حوزه علميه قم ، على اكبر ناطق نورى را به طوررسمى نامزد خود معرفى كردند. (رسالت و ايران ۷۵/۸/۱۶) و در فضاى عدم وجود رقيب مطرح و درحالى كه طرفداران مير حسين موسوى به عنوان منتقدين و معترضين نظام معرفى مى شدند، اين جناح خود را پيروز پنداشته و دست به تبليغات گسترده در يك رقابت كاملاً يك طرفه زد.
محمدرضا باهنر در يك جلسه پرسش و پاسخ اينگونه مى گويد: «... به نظر من كسانى كه تبليغ زيادى براى مهندس موسوى كردند، مجموعه منتقدين و معترضين به سياستهاى كنونى نظام هستند.روزنامه سلام ، دفتر تحكيم وحدت و مجمع روحانيون اين گروهها هستند كه به سياستهاى كنونى نظام معترض و منتقد هستند... پس از امتناع ميرحسين موسوى از نامزدى رياست جمهورى گروههاى ائتلاف خط امام دچار تشتت شده اند. مجمع روحانيون مبارز، به دنبال دكتر خاتمى و تحكيم وحدت و انجمن اسلامى دانشگاهها به دنبال دكتر معين هستند ولى اين افراد نيز تاكنون نامزدى رياست جمهورى راقبول نكرده اند... » (ايران - ۷۵/۹/۱۸) هنوز اين تبليغات يكطرفه پايان نيافته بود كه در دى ماه ،۱۳۷۵ ۱۷۰ تن از نمايندگان مجلس ضمن حمايت از ناطق نورى از معرفى وى توسط جامعه روحانيت مبارز و جامعه مدرسين شركت كردند. (رسالت - ۷۵/۱۰/۱۶)
در نخستين روز بهمن ماه ، نامزد مجمع روحانيون مبارز معرفى شد. مهدى كروبى دوم بهمن ماه گفت : «... تنها فردى كه به عنوان نامزد مجمع روى آن حساب شده فقط آقاى خاتمى است ... بعد ازامتناع آقاى موسوى به سرعت اذهان برادران ما رفت به سراغ آقاى خاتمى ... پيروزى در انتخابات ... حرف اول ما نيست . ما براى انسجام طيف هاى فكرى همسو با مجمع در صحنه سياسى كشور حضورداريم ... » (كيهان ۷۵/۱۱/۲) سيد محمد خاتمى چند روز بعد بود كه در نخستين پيام خود به مناسبت نامزدى در انتخابات گفت : «... بناى جدى اينجانب براين بود كه به عنوان يك شهروند در عين خدمت به جمهورى اسلامى و مردم شريف ايران ، بيشتر به كارهاى علمى و فكرى بپردازم اما پيشنهاد و اصرارمحبت آميز شخصيت ها و گروههايى كه آنان را خيرخواه انقلاب ، نظام و مردم مى دانم مرا واداشت كه به حكم ادب و وظيفه در بناى اوليه خود ترديد كنم . من هم در اين عرصه مهم حاضر شوم ، با اين اميد كه طرح شدن ديدگاههاى مختلف و متفاوت و دامن زدن به بحث درباره آنها، آن هم در موقعيت ممتازانتخابات رياست جمهورى ، نشاط فكرى و سياسى را در جامعه افزون كند و قدرت انتخاب و اختيارمردم را كه صاحب اصلى كشور و انقلاب اند، بالا ببرد » (سلام ۷۵/۱۱/۱۱) به نظر با ورود خاتمى رقابت ها جدى شد و حتى از حدتصور هم گذشت . وى در نخستين اجتماع بزرگ شركت كرد و پس ازسالها سخن گفت : در همين ايام ، تجمع بزرگ دانشجويى دانشگاه صنعتى شريف در ۷۵/۱۲/۷ به عنوان يك نقطه عطف در جريان فعاليت هاى تبليغاتى و انتخابات سيد محمد خاتمى محسوب شد كه باحضور باشكوه و كم نظير هزاران دانشجو برگزار شد.
همزمان با پر شور شدن فضاى انتخاباتى وزير وقت كشور اعلام كرد كه ثبت نام از داوطلبان انتخابات رياست جمهورى از ارديبهشت ماه آغاز مى شود.
گروههاى ديگر نيز همزمان نامزدهاى خود را وارد صحنه كردند. سعيد رجايى خراسانى ، اعظم طالقانى ، حشمت الله طبرزدى ، اسماعيل ططرى ، عزت الله سحابى و حبيب الله پيمان نامزد شدند.
نهضت آزادى ، ابراهيم يزدى دبيركل خود را به عنوان نامزد معرفى كرد (همشهرى - ۷۵/۱۲/۱۸)در پايان سال ،۱۳۷۵ چهار نام مطرح تر از ديگر نام ها به عنوان نامزد احتمالى انتخابات رياست جمهورى بود اما در واقع رقابت اصلى بين دو نام بود. سيدمحمد خاتمى و على اكبر ناطق نورى .
در نيمه فروردين وقتى مردم پايتخت از مسافرت نوروزى به شهرشان برمى گشتند، پيدا بود كه درغياب آنها گروههاى سياسى لحظه اى نياسوده و در كار بودند. تابلوهاى زرد و سرمه اى با امضاى «تشكل هاى همسو » و «كارگزاران سازندگى » همه جا به چشم مى آمد كه نوروز را تبريك مى گفت (ايران ۷۶/۱/۱۸) ولى در حقيقت خبر از آغاز بهارى گرم مى داد. در مقابل هر سه چهار تابلو اين دو جمع ،تابلويى هم از جمعيت دفاع از ارزشهاى اسلامى ديده مى شد. موجى كه از نخستين روزهاى بهارخيابانهاى تهران را فرا گرفته بود و خبر از آغاز رقابت هاى انتخاباتى مى داد، در اواسط فروردين رفته رفته ديگر شهرهاى ايران را نيز فرا گرفت .
در اين ايام ، مصاحبه على اكبر ناطق نورى با راديو دولتى بى .بى .سى جنجال (۱) آفريد. وى در اين مصاحبه جدى ترين رقيب خود را سيد محمد خاتمى دانست (همشهرى - ۷۶/۱/۲۲) وى در اين مصاحبه گفت : «من عضو شوراى مركزى جامعه روحانيت مبارز هستم اما اگر اين سمت را گرفتم قطعاًرئيس جمهور فقط طرفداران جامعه روحانيت مبارز نيستم . رئيس جمهور ايران اسلامى خواهم بود. »
اواخر ارديبهشت ماه ثبت نام از نامزدان انتخابات رياست جمهورى آغاز شد.۲۳۴ داوطلب نام نويسى كردند، اما شوراى نگهبان فقط نام چهار تن راتأييد كرد. «سيد محمد خاتمى ، سيدرضا زواره اى ،محمد محمدى نيك رى شهرى ، على اكبر ناطق نورى » (كيهان - ۷۶/۲/۱۷)
اما شوراى نگهبان اسامى را به يك ترتيب ديگر منتشر كرد و همين مسأله هم اعتراض هاى فراوانى به دنبال داشت و هم طنزهاى سياسى .
شوراى نگهبان اسامى را اينگونه اعلام كرد: «على اكبر ناطق نورى ، محمد محمدى نيك رى شهرى ،سيد محمد خاتمى ، سيد رضا زواره اى . » وزارت كشور در اطلاعيه اى به اين اقدام اعتراض كرد و اعلام نمود كه اسامى بايد به صورت الفبا معرفى شود.
در مورد علل رد صلاحيت ۲۳۴ داوطلب كه در ميان آنها سه وزير سابق ، پنج نماينده سابق مجلس و يك نماينده فعلى از مجلس پنجم حضور داشتند، آيت الله جنتى دبير شوراى نگهبان به سوابق آنها اشاره كرد: وى آنها را ماركسيستها و ضد انقلابيون داراى مشكل سياسى ناميد «كه يا سابقه عضويت درگروهكهاى ضد انفلاب ويا همكارى در تحكيم رژيم طاغوت داشتند.» (كيهان ۷۶/۲/۱۹ )
در ادامه اين روند، هرروزدر صفحات اول روزنامه هاى رسالت و سلام، نظريه يكى از علماى قم يا شهرستانها چاپ شد كه ناطق نورى خاتمى را اصلح مى خواندند.
در همين ايام ، آيت الله مهدوى كنى دبير جامعه روحانيت مبارز گفت : «من به عنوان يك روحانى به ملت عزيز ايران هشدار مى دهم مواظب باشيد قضاياى مشروطه تكرار نشود... آقايان اينجا آمريكا يااروپا نيست ، اينجا جمهورى اسلامى ايران است و ما مسلمانان سالها به خاطر اسلام زجر كشيده ايم. دموكراسى كه در پايه اسلام نباشد را نمى خواهيم. (رسالت - ۷۶/۱/۲۷)
چند روز بعد از اين اظهارات مهدى كروبى دبير مجمع روحانيون مبارز در گفت و گويى با روزنامه همشهرى شركت كرد و به اين روزنامه درباره « خطر تكرار مشروطيت » گفت : «... متأسفانه دو چيز را آنهامطرح مى كنند... يكى اين است كه روحانيت در خطر است و ديگر آنكه مى گويند قضيه مشروطيت درحال تكرار است ... قبلاً يك اتمام حجت كرديم كه اينگونه بحث ها به مصلحت نيست و خصوصاًاينكه همه روحانى هستند و به روحانيت ضربه مى خورد و خسارت براى طرفين است و طرفين هم يكى هستند... برايمان تلخ است كه وارد اين بحث شويم ... ناچاريم ... خب برادر محترم و عزيز و سرور من ،بنى صدر كه ماها را فالانژ مى دانست شما را وزير كشور خودش كرده بود. همان موقعى كه آقاى دعايى ،آقاى ميرحسين موسوى ، آقاى خاتمى ، آقاى ناطق نورى ، آقاى نور بخش هر كدام اينها براى وزارت معرفى شدند، به هيچ صورتى بنى صدر قبول نكرد اما جنابعالى را پذيرفت ... حالا جالب است كه خدمت جناب آقاى مهدوى كنى عرض كنيم يكى از همان حضراتى كه عضو جامعه روحانيت مبارزبوده (۲) و هست و به طورى جدى سنگ بنى صدر را آن وقت به سينه مى زد، اخيراً در يكى ازشهرستانها غافل از حافظه تاريخى ملت و مسؤولين نعل وارونه مى زند و به شخصيت ممتاز همچون آقاى خاتمى كه از مخالفان بنى صدر بوده ، جسارت مى كند و قريب به اين مضمون كه مثلاً اگر خاتمى بيايد، قضيه بنى صدر تكرار مى شود... جل الاخالق !... مطلب دوم درباره تكرار مشروطه ... در آن موقع مردم ، آن آگاهى لازم را نداشتند و روحانيون هم آن ديد وسيع و گسترده را نداشتند. گروهى از سياسيون هم رفتند با خارج بندو بست هايى كردند و سرنوشت مشروطه آن طورى شد كه شد. لكن امروز نظام ماكه امام در راهش بود وتمام نهادها را با اين استحكام جا انداخت و امروز ولى فقيه در راهش هست كه نزديكترين شخصيت به امام و انقلاب است ... چطور مى شود كه مشروطه تكرار شود؟...» (همشهرى -۷۶/۲/۲)
همزمان روزنامه رسالت هر روز اعلاميه ها وبيانيه هايى منتشر مى كرد كه گروهها و انجمن ها و علما آقاى ناطق نورى را «اصلح » شناخته اند. مجمع روحانيون و گروههاى وابسته به آن كه اعتقاد داشتند علما و بزرگان حوزه بايد فقط مصاديق اصلح را بيان كنند و نه آنكه به معرفى كانديداى مشخصى بپردازند، هنگامى كه ديدندصحنه از نداى «اصلح » پر شده است ، دست به كار شدند. فرداى سخنان رهبر معظم انقلاب كه از علما وفضلا و مبلغين خواسته بودند كه فرد اصلح را معرفى كنند،(۳) مجمع روحانيون مبارز اعلام داشت كه حجت الاسلام سيد محمد خاتمى را اصلح مى شناسد. (همشهرى - ۷۶/۲/۱۴) در همين ايام جامعه روحانيت مبارز در پيامى به رهبر معظم انقلاب نوشت : «... اين بارنيز همچون گذشته ، علاوه برترغيب ودعوت مردم براى شركت گسترده در انتخابات ، نامزد اصلح را نيز به مردم معرفى كرده است ... » (ابرار -۷۶/۲/۱۵). تنها جامعه مدرسين قم بود كه موضع نگرفته بود اما در همان ايام كه آيت الله استادى معتقد بود آنان نيز ناطق نورى را دررأى گيرى مهرماه گذشته «اصلح » شناخته اند. هنوز صداى آيت الله استادى در فضا بود كه آيت الله مسعودى عضو جامعه مدرسين و توليت آستان حضرت معصومه (س ) كه مشغول انجام مناسك حج بود در گفت وگويى با خبرنگاران به اين گفته اعتراض كرد و گفت : «... جامعه مدرسين حوزه علميه قم هنوزنظر خود را درباره نامزد اصلح براى رياست جمهورى اعلام نكرده اند. من به عنوان يكى از اعضاى اصلى اين جامعه كه ۳۰ سال است با آن ارتباط دارم و در سال گذشته حتى يك جلسه غيبت نداشته ام ،مى گويم اين جامعه تا امروز نه پيرامون معيارهاى رئيس جمهورى بحث كرده و نه مصداق هاى آن ... »
حدود يك سال پيش ، در جامعه مدرسين بحثى در گرفت كه معيارهاى كلى براى امر خطير رياست جمهورى را چه كسى داراست ؟ در آن جلسه اصلاً بحث اصلحيت مطرح نبوده است ... » (همشهرى -۷۶/۲/۱) روز بعد، آيت الله استادى در جمع نمايندگان حزب الله (اكثريت ) مجلس گفت : «... حتى ۳ نفرهم در بين اعضاى ۳۰نفره جامعه مدرسين سراغ نداريم كه غير از آقاى ناطق نورى كسى را اصلح بداند... » (رسالت - ۷۶/۲/۳) اينجا بود كه در هفتم ارديبهشت ماه آيت الله مسعودى در مصاحبه اى باروزنامه همشهرى ماجرا را به شكل ديگرى بيان كرد.
وى گفت : «بنده به عنوان عضو ۳۰ ساله جامعه مدرسين ، خدا را شاهد مى گيرم كه براى بقاى قداست اين جامعه گوشه اى از مسائل را ذيلاً عرض مى كنم : ...در رابطه بارأى جامعه مدرسين نسبت به انتخابات رياست جمهورى ، بايد عرض كنم ... هنوز كسانى خود را كانديداى رياست جمهورى نكرده بودند و فقط نام عده اى برده مى شد منجمله ناطق نورى و مير حسين موسوى نخست وزير سابق ... كه يك روز جمعه يك هيأت(!) مؤتلفه بدون وقت قبلى به قم آمدند و گفتند هيأت مؤتلفه به اتفاق آرا به اين نتيجه رسيده كه از آقاى ناطق نورى پشتيبانى كند زيرا خطرى از طرف آقاى مير حسين موسوى احساس مى شود. شايدايشان رياست جمهورى را ببرد و امور اقتصادى ، ما زير سؤال برود و در اين رابطه داد سخن دادند كه انتظار هم اين است كه آقايان جامعه مدرسين هم همراهى كنند و مارا راهنمايى نمايند كه ما هميشه باروحانيت بوده ايم ... در اينجا پس از چند دقيقه اى سكوت حضرت آيت الله امينى فرمودند: « وقتى هيأت محترم مؤتلفه تصميم گرفتند و به اتفاق رأى دادند ديگر چه معنا دارد كه از جامعه رهنمود بخواهدو اين چه انتظارى است كه جامعه دنبال رو آقايان باشد... حاج آقا امينى گفتند، جامعه خود بحث مى كند... روز جمعه بعد دو نفر از روحانيت مبارز تهران آمدند و جناب آقاى يزدى هم با آن آقايان (اعضاى مؤتلفه ) بودند و اين آقايان هم بودند و اين آقايان هم درباره خطر كانديدا شدن آقاى موسوى سخن گفتند... باز حضرت آيت الله امينى جواب گفتند: «در صورت تصميم بالاتفاق اين ديگر چه معنايى دارد كه رهنمودى باشد و همكارى ... » اينجا بود كه آقاى استادى و آقاى يزدى با لحنى تند گفتند: «چراهى اشكال تراشى مى كنيد. » كه جناب آقاى امينى ناراحت شدند و سكوت كردند و جلسه پايان يافت ...در جلسه سوم باز آقايان يزدى و استادى با شدت وحدت صحبت كردند كه آقا داريد وقت كشى مى كنيد... اما باز آيت الله امينى مقاومت مى كند تا اينكه «يك نفر آقاى امينى را صدا كرد و ايشان رفت بيرون ، در اين حال آقايان گفتند حالا يك رأيى گرفته شود كه يك نفر بلند شد و كاغذ هايى را به عنوان رأى پخش كرد و گفت خطر آقاى مير حسين موسوى در كار است » به اين ترتيب ۱۴ نفر از حاضران به آقاى ناطق نورى رأى مى دهند. يك نفر به آقاى هاشمى . يك نفر به آقاى رى شهرى ، ۵ نفر هم رأى ممتنع مى دهند.
آيت الله مسعودى اضافه كرد «اگر بعضى آقايان مايلند جامعه مدرسين را به جناح خاصى وابسته كنند، والله خيانت است » (روزنامه كارو كارگر - شماره ۱۸۶۶)
آيت الله استادى ، عضو ديگر جامعه مدرسين حوزه علميه ، همان روز در جمع نمايندگان حزب الله مجلس (فراكسيون اكثريت ) نظر اعلام شده قبلى را قدرى بيشتر باز كرد: «... در جامعه برسر سه موضوع اتفاق آرا حاصل بود و هست : دعوت از مردم به انتخابات ، بيان معيارهاى صلاحيت ، وديگر هدايت مردم به سمت همكارى با هركس كه انتخاب شد. «به گفته آيت الله استادى در مقابل اين اتفاق نظر، وقتى موضوع معرفى يك نفر پيش مى آمد همه موافق نبودند. گروهى هم معتقد بودند نبايدعجله كرد. اين دو نظر رأى لازم را نداشت پس «در جلسه اى باحضور بيست و يك نفر از اعضا، حجت الاسلام ناطق نورى به عنوان صالح ترين فرد به تصويب رسيد ». وى افزود: «به جرأت مى گويم در بين ۳۰نفر اعضاى جامعه مدرسين حتى ۳ نفر هم سراغ ندارم كه ديگرى را از حضرت آقاى ناطق نورى اصلح بداند».(روزنامه كار و كارگر شماره ۱۸۶۶)
|
|
|
در كنار اين ماجرا، روزنامه سلام نيز در عين حال نظرات علمايى هم كه معتقد به نام بردن ازكانديدايى نبودند منعكس مى كرد، از آن جمله آيت الله العظمى فاضل لنكرانى كه با نقل قولى از بنيانگذار انقلاب مى گفت مردم قيم نمى خواهند. وى اين خبر را كه از كانديدايى حمايت كرده رد كرد وگفت نظر خاصى نسبت به هيچ يك از كانديداها ندارم . آيات موسوى اردبيلى و حجت هم در بيانيه هايى مصاديق اصلح را برشمردند بى آنكه نام از كسى ببرند. آيت الله موسوى اردبيلى از لزوم داشتن «صبغه واشتهار فرهنگى » نوشت و آن را از شروط لازم رياست جمهور شمرد.
اما مشكل تر از همه وضعيت آيت الله مشكينى امام جمعه قم و رئيس مجلس خبرگان بود كه دراوايل ارديبهشت از قول وى نيز نقل شده بود كه آقاى ناطق نورى را نامزد اصلح دانسته است .
وى ۱۵ ارديبهشت گفت : «من برنظر جامعه مدرسين حوزه علميه قم باقى هستم ... » (ابرار - ۷۶/۲/۱۵)
اواسط ماه آيت الله مشكينى در جواب رئيس ستاد انتخاباتى آقاى رى شهرى ، اظهار داشت كه «من آقاى رى شهرى را اصلح ، اعلم و اتقى از ساير كانديداها مى دانم وآرزوى قلبى من موفقيت ايشان است ... لكن مدتى قبل بعضى از دوستان از جامعه مدرسين به من مراجعه كردند و معتقد بودند ايشان زمينه كافى براى رأى آوردن ندارند. لذا از من خواستند كه چيزى ننويسم كه ضربه اى به نظر آنها واردنشود... بنده هيچ مطلبى مبنى بر اصلح بودن آقاى ناطق نورى به صورت كتبى يا شفاهى ابراز ننموده ام» (سلام ۷۶/۲/۲۰) آيت الله مشكينى مهم ترين فردى بود كه ازنامزدى آقاى رى شهرى حمايت كرد، درحالى كه حجت الاسلام ابوترابى نماينده تهران در مجلس نيز به شدت براى رى شهرى فعاليت مى كرد،امادر بيستم ارديبهشت اعلاميه اى كه از سوى دفتر آيت الله مشكينى بالاى صفحه اول روزنامه رسالت نشست نشان داد كه امام جمعه قم خود را تابع نظر جامعه مدرسين قم مى داند و به آقاى ناطق نورى رأى مى دهد در حالى كه آقاى رى شهرى را براى احراز هر پستى قابل و شايسته مى داند. (رسالت ۷۶/۲/۲۰)
در آخرين روزهاى اريبهشت ماه ، درست در زمانى كه تبليغات كانديداها به طور رسمى آغاز شدسرانجام حجت الاسلام معزى سابقه بحث ها رابيان كرد، به گفته او در جلسه ما قبل آخر جامعه روحانيت مبارز بحث كانديداى اصلح پيش آمد و در حضور وى سخن از آقاى ناطق نورى به ميان آمد«آقاى هاشمى پيشنهاد كردند كه با توجه به اين جمعبندى اگر جامعه روحانيت با جامعه مدرسين حوزه علميه قم به يك وحدت نظر برسند و بتوانند همزمان نظر خود را اعلام دارند بهترين زمان است وموجب تقويت كانديداى ما خواهد شد... بنابراين پيشنهاد كردند كه چند نفر از اعضاى جامعه روحانيت مبارز با جامعه مدرسين قم به گفت وگو بنشينند و بگويند ما احتراماً نخواستيم پيش از اعلام نظر شما،نظرمان را اعلام داريم . آقاى هاشمى برروى كلمه احترام تكيه كردند: و آيت الله يزدى ، موحدى كرمانى ومعزى (راوى ماجرا) انتخاب مى شوند و به قم مى روند و مسائل را بيان مى كنند. بعضى مى گويند زوداست ، ولى سرانجام رأى مى گيرند. «براساس آيين نامه جامعه مدرسين اگر به مسأله اى ۱۴ نفر رأى دادندآن مسأله تصويب شده و غير قابل تغيير است. آن روز هم از ۲۱ نفر حاضر ۱۴ نفر به آقاى ناطق نورى رأى دادند.»
در همين ايام عنوان بزرگ روزنامه رسالت چنين شد «ناطق نورى به اتفاق آرا از سوى جامعه روحانيت مبارز تهران به عنوان كانديداى اصلح شناخته شد.» در جبهه مقابل نيز بحث و گفت وگوهايى در مورد نهادهاى پشتيبان خاتمى رخ داد.
محمد خاتمى كه بنا به گفته صادق خلخالى - عضو شوراى مركزى مجمع روحانيون مبارز - درجلسه مجمع حاضر نشد كه نامزدى انتخابات را بپذيرد بعداً - وبه دنبال ملاقاتى با مقام معظم رهبرى - به عنوان يك فرد مستقل خود را نامزد كرد. اين شيوه عمل به گروههاى مختلف امكان مى داد تا بدون پيوندو ائتلاف با يكديگر از وى حمايت كنند. مجمع روحانيون مبارز كه نخست بار قطعى شدن نامزدى خاتمى را اعلام داشته بود، مدت زمانى را بر سر راضى كردن محمد خاتمى صرف كرده بود.
حجت الاسلام مهدى كروبى آن روزها را چنين شرح داده است : «وقتى آقاى موسوى كانديدا تورى رانپذيرفت ما به آقاى خاتمى براى پذيرفتن فشار آورديم و ايشان نمى پذيرفت تا آن كه منجر به اين شدكه من مأمور شدم خدمت مقام معظم رهبرى بروم و سؤالاتى از ايشان بكنم تا ببينم نظر معظم له چيست و ديدم نظرشان درباره وى ، همانند سايرين است . قبلاً فرموده بودند هر كدامتان بياييد و كانديدشويد به شما مى گويم . هر كدامتان كه رأى بياوريد تنفيذ و تأييد و حمايت مى كنم ... وقتى كه من رفتم واين خبر را آوردم ، بعد خودش (آقاى خاتمى ) به محضر رهبرى مشرف شد و صحبت كرد و پذيرفت . »(همشهرى ۷۶/۲/۳)
در حالى كه ايام با حوادث كوچك و بزرگ مى گذشت، در چهارمين روز آغاز تبليغات انتخاباتى ، تيتر بزرگ روزنامه رسالت خبر از تأييد كانديدا تورى ناطق نورى توسط ۱۹۰نماينده مجلس مى داد. در پاى متنى كه چاپ شد ۱۷۳ امضا به چشم مى آمد با اين توضيح هفده تن ديگر محذور داشته اند. اين حكايت از آن داشت كه فقط چند تن از نمايندگانى كه درشروع دوره پنجم به رياست عبداله نورى رأى داده بودند به صف هواخواهان ناطق نورى پيوسته اند. امادر مقابل جناح اكثريت توانسته بود بسيارى از تمامى چهره هاى مستقل مجلس را براى امضاى اين بيانيه جلب كند. (جمهورى اسلامى - ۷۶/۲/۲۲)
در روزى كه چنين برگى را جناح اكثريت رو كرد، جناح ديگر هم توانست در زير يك آگهى تبليغاتى كه تصوير دكتر خاتمى و مهندس موسوى را در كنار يكديگر گذاشت نام ۱۷ نفر از وزيران و معاونان نخست وزير دوران دولت مهندس موسوى را درج كند كه همگى از نامزدى دكتر خاتمى حمايت مى كردند و باز در همين روز برپايى اجتماع بزرگ زنان كه به دعوت فائزه هاشمى نماينده تهران گردآمده بودند كه سخنان دكتر خاتمى را بشنوند، يك پيروزى براى جناح خط امام و كارگزاران به حساب آمد. (اخبار - ۷۶/۲/۲۲)
پيش از اين با اعلام حمايت گروههاى مختلف زنان از رياست جمهورى خاتمى آشكار گرديده بود كه جز فرهنگيان، دانشگاهيان، هنرمندان و بخش بزرگى از دانشجويان، محبوبيت دكتر خاتمى در بين زنان بيش از رقيب است در حالى كه اكثر نمايندگان زن مجلس را كسانى تشكيل مى دهند كه به جناح ديگر تمايل دارند و از ناطق نورى حمايت مى كنند.
درحالى كه در ده روز آخر تمامى درو ديوار شهرها توسط پوسترها، شعارهاى انتخاباتى و عكس هاى نامزدهاى چهار گانه پر بود، بيشترين نكته اى كه به چشم مى آمد و خبرنگاران خارجى در تمام گزارشهاى خود به آن اشاره مى كردند، پاره شدن بعضى پوسترهاى انتخاباتى خاتمى بود. ولى در مجموع هفتمين انتخابات رياست جمهورى ، باكمترين حادثه به روزهاى پايانى خود نزديك شد و سرانجام در حالى كه قطار دوره هفتم انتخابات رياست جمهورى با عبور از ايستگاههايى چند، رو به مقصد نهايى بود، قطار در ايستگاه نماز جمعه تهران نيز توقفى كرد.هاشمى رفسنجانى نخستين رئيس جمهور ايران كه دو دوره كامل براين صندلى نشست ، درمقام امام جمعه موقت تهران مردم را به پاى صندوق هاى رأى فراخواند و گفت:«در جاهايى ممكن است انتخابات ساختگى باشد، اما در ايران چنين نيست . » و در جاى ديگر اضافه كرد «حتى آنهايى كه ما را قبول ندارند، اگر ايران را قبول دارند ، بدانند كه آراى زياد باعث مى شود دشمن روى ايران حساب جديدى باز كند و اين در كليت به نفع كشور است ». رئيس جمهور در زمينه قانون ونحوه برخورد با رقيبان انتخاباتى چنين گفت : «هيچ كس مايل نباشد از حريم قانون تجاوز كند، هيچ كس مايل نباشد مردم را فريب دهد يا رقيب خود را بشكند و بدنام كند، اين خلاف شرع و قانون است . آنهايى كه امروز مانده اند كسانى هستند كه بنا به تأييد شوراى نگهبان صالحند، آدمهايى كه سالها به كشورخدمت كرده و امروز پست و مسؤوليت دارند و مى خواهند در آينده هم خدمت كنند. بدنام كردن كسى كه شوراى نگهبان هم او را عنوان صالح پست رياست جمهورى قبول كرده است ، چه معناى پيش خدامى تواند داشته باشد.
عيب درست كردن براى كسى كه چنين عيبى ندارد، كه اين موضوع در همه جامعه پخش مى شود،بعد در تاريخ مى ماند. اين در نزد خداوند بى مجازات نمى ماند، تازه چه چيزى عايد مى شود؟ اين اقدامات از سوى برخى از طرفداران ناآگاه يا متعصب صورت مى گيرد كه البته مواظب باشند گناه مجانى نكنند ».
رئيس قوه مجريه كشور هشدار داد «مسؤولان اجرايى و ناظر بايد واقعاً كارى بكنند كه همانى كه رأى مردم است در صندوق بيايد و همان خوانده شود و همان اعلام شود. ممكن است كسى فكر كند كه اگرما تغييراتى بدهيم شخص مقبولى كه خودمان به آن ايمان داريم سر كارمى آيد و اين نفعى است براى جامعه ، ولى اين كار ضرر بنيانى دارد. ضعيف كردن اعتماد مردم بزرگترين جنايت است براى ملت ونظامى كه به اتكاى مردم مى خواهد اين همه مشكلات را حل كند ».
رئيس جمهور با اشاره به گفته مقام رهبرى كه بايد به دنبال صالح ترين باشيم گفت : «اگر فرد صالح رامى شناسيد بهتر، اما برخى ممكن است ترديد داشته باشند «راههاى متعارف از جمله پرس و جوكردن ومطالعه كردن و... در اين زمينه وجود دارد تا آن كه برسيم به يك فضايى كه همه مردم احساس كنند اين رأيى كه در درون صندوق مى اندازند تأثير خودش را دارد. ما هميشه با اعتماد مردم كار كرديم ، با اعتمادمردم در انقلاب پيروز شديم ، در جنگ فاتح شديم ، كشور را ساختيم . اين اعتماد سرمايه عظيمى است .چه درآمدى از اين با ارزش تر است كه ما به خاطر آن در دل مردم شك بيندازيم كه انتخابات آزاد است يا نه آراى مادزدى مى شود يا نه . بايد واقعاً مسؤولان اجرايى و ناظران به گونه اى كار كنند كه خيال مردم راحت باشد. ما بايد پيش خداوند جوابگو باشيم ، البته هستند كه هر كارى هم بكنيم مى گويند تقلب شده است .اما اينكه ما خودمان كار كنيم و سند بدهيم و واقعاً اين كار را بكنيم بايد پيش خدا جواب بدهيم ، هر كس مى خواهد باشد، هرمقامى از رئيس جمهور، شوراى نگهبان ، وزارت كشور، ائمه جمعه و ناظران ، همه وهمه . فرض براين است كه ما طبق قانون اساسى و توصيه هاى رهبر انقلاب اسلامى انتخابات رادرفضاى آزاد برگزار مى كنيم . هرجا انبوه مردم بودند، سود برده ايم . امروز هيچ گناهى بدتر از اين نمى دانم كه كسى به خودش حق بدهد در آراى مردم دست ببرد و جريان را منحرف كند. اين خيانت قابل بخشش نيست ».
رئيس جمهور گفت به شدت رأى خودش را مخفى مى كند و به بچه هايش هم نمى گويد، براى اينكه «اين سرايت نكند و در جايى از آن سوء استفاده نشود ». و بار ديگر تأكيد كرد «من به عنوان مجرى كشورمى خواهم مأموران زيردست من در قلمرو مسؤوليت من ، امانت را به شدت مراعات كنند ».(همشهرى -۷۶/۲/۲۸) با اين حال در همين ايام يك حادثه اى رخ داد كه ماهها و سالهاست كه هرازگاهى بحث آن مطرح مى شود روزنامه اطلاعات ۷۶/۲/۳۱ ده روز مانده نوشت : «شنيده شده است گويا كسانى براى رضاى خدا(!)، معدود آدم معلوم الحال را به نام رپ و بد حجاب و غربگرا و همه نامهاى فاسدى كه درعالم وجود، وجود دارد(!) گزينش كرد، و از زبان آنها بيرون كشيده اند كه به فلان كانديداى خاص رأى خواهند داد و از اين مصاحبه هاى خيالى هم ساخته و پرداخته و به شهرستانها و مراكز عبادى و سياسى ارسال فرموده اند ! از موسيقى خاصى نيز به عنوان موزيك فيلم ! و همچنين از انواع اصوات و تصاويرديگر به عنوان چاشنى اين فيلم كوتاه بهره برده اند. اين اقدامات كه به منظور تهييج و تحريك احساسات متدينين ، خصوصاً كسانى كه كمتر تحقيق مى كنند انجام مى گيرد. »
اين ماجرا به كارناوال عصر عاشورا مشهور شد. رئيس ستاد انتخاباتى خاتمى طى نامه اى به وزيركشور خواستار رسيدگى به آن شد.(۴)
سيد محمد خاتمى خود در همين روز در اطلاعيه اى خطاب به مردم با دعوت از آنان به شركت درانتخابات نوشت : «... لازم است ، صريحاً حركتهاى شيطنت آميز و جهت دارى نظير وارد كردن چهره هاى مشهور و گروهك هاى منزوى و مخصوصاً حادثه دردناك و دل آزار عصر روز عاشورا كه قلب هرمسلمان و هر آزاده اى را به درد آورده است محكوم و انزجار خود را از هر حركت منع قانون و خلاف شرع و اخلاق اعلام نمايم ...» (همشهرى ۷۶/۲/۳۱)
سرانجام ، قطار دور هفتم انتخابات كه شايد بتوان گفت از ماهها پيش حركت خود را آغاز كرده بود،جمعه دوم خرداد ماه ۱۳۷۶ به ايستگاه سرنوشت رسيد و مسافرى از آن پياده شد كه چهار سال مديريت كشور را بر عهده داشت .
در اين انتخابات سيد محمد خاتمى با ۲۰ ميليون و ۱۳۸ هزار و ۷۸۴ رأى پنجمين رئيس جمهورايران شد.
ناطق نورى ۷ ميليون و ۲۴۸ هزار و ۳۱۷ رأى و محمد محمدى نيك رى شهرى ۷۴۴ هزار و ۲۰۵ رأى به دست آورد.زواره اى نيز ۷۷۲ هزار و ۷۰۷ رأى كسب كرد.
رهبر انقلاب بعد از نتايج ، انتخاب آقاى سيد محمد خاتمى را به رياست جمهورى به وى تبريك گفتند و انتخابات را يك حماسه ملى خواندند. و در ۱۴ مرداد نيز حكم وى را تنفيذ كردند.
ادامه مطلب در شماره فردا
زيرنويس ها:
۱- بسيارى از شخصيت هاى سياسى جناح چپ و همچنين مطبوعات به ويژه روزنامه سلام به مصاحبه على اكبر ناطق نورى با يك رسانه خارجى اعتراض كردند. روزنامه سلام ارگان مجمع روحانيون مبارز در نگاه روز ۷۶/۲/۳۰ خود نوشت : «... سؤال اين است كه فارغ از انگيزه وقصد اين، راديو و امثال آن ، پذيرش مصاحبه از سوى مسؤولين با چه هدفى صورت مى گيرد؟ آنان با اين مصاحبه ها قصد دارند از طريق راديو بى .بى .سى حرفهاى خود را با چه مخاطبينى در ميان بگذارند؟ آنان آيا در داخل كشور، رسانه ها را براى رساندن پيامشان به حزب اللهى ها و مردم كافى نمى بينند كه مصاحبه ، بخش فارسى راديو بى .بى .سى را نيز رد نمى كنند؟... شگفتى بيشتر از مسؤولينى است كه به دليل مقام و مسؤوليتشان همه رسانه هاى كشور در اختيار آنان است . ولى باز هم براى ابلاغ پيامشان به شهروند ايرانى از راديو «بى .بى .سى »بهره مى گيرند! مصاحبه جناب آقاى ناطق نورى به همين دليل با راديو بى .بى .سى بسيار عجيب است .
حساسيت گروه هاى سياسى نسبت به ترتيب اسامى و قرار گرفتن آنها (به همين ترتيب ) در حوزه هاى انتخاباتى ، از آنجا تشديد شد كه يك ماه پيش از آن رئيس مجلس در مصاحبه اى با بى. بى .سى كه در برنامه فارسى آن شبكه پخش شد، در مقابل سؤالى در مورد علت كم بودن آراى خود در آخرين انتخابات مجلس گفته بود: «مردم تهران روى ليستى كه مى خواهند رأى بدهند از بين ۴۰۲ نفر مى خواهند ۳۰ نفر را انتخاب بكنند. با توجه به اينكه تابلوهايى كه هم زده مى شود در حوزه انتخابيه اخذ رأى روى الفبا است ، ۴۰۲ اسم نوشته شده ۳۰ تا مى خواهندانتخاب بكنند. اولاً همه مردم حوصله اينكه ۴۰۲ تا اسم را بخوانند تا بعد انتخاب بكنند را ندارند. عده اى هم كه نمى نويسند. اگر يك كسى بيايد به حوزه اخذ رأى نگاه مى كند همان اول روى الفبا مى گويد پنج تا بنويسيم وظيفه شرعيمان را انجام مى دهيم و مى رويم . روى الفبا هم كه بخواهد بيايد ناطق نورى (نون ) آخر ليست است ، ديگر اصلاً به آنجا نمى رسد. »
رئيس مجلس درمقابل موج حملات اعلام داشت كه با برنامه فارسى بى. بى. سى هرگز مصاحبه اى نكرده ، بلكه مصاحبه اى با شبكه تلويزيونى بين المللى بى.بى.سى صورت داده كه آنها با شيطنت هاى خود آن را در بخش فارسى پخش كرده اند. برنامه فارسى بى.بى.سى در زمان پخش مصاحبه خبرنگار خود با ناطق نورى اعلام داشت كه كوشش هايى براى مصاحبه با ديگر نامزدها به كار برده ولى به جهت آنكه آقاى رى شهرى در موسم حج در سعودى بوده مصاحبه با وى ممكن نشده و دفتر حجت الاسلام خاتمى نيزبه علت آن كه هنوز زمان قانونى تبليغات انتخاباتى فرا نرسيده از انجام اين مصاحبه سر باز زده است . كانديداى چهارم (رضا زواره اى ) نيز پيش از اين در بى.بى.سى برنامه هاى خود را اعلام داشته بود.
۲- در حقيقت مجتهد شبسترى مخاطب بود. آقاى شبسترى در سخنرانى دو هفته قبل خود در شهرستان تسوج ، گفته بود: «مردم درانتخابات رياست جمهورى بايد كاملاً هوشيار باشند. ليبرالها يك بار ديگر به ميدان آمده و مى خواهند با در دست گرفتن قدرت ، مردم راگرفتار قدرتهاى جهانى نمايند. مردم ايران بيدار است و به ليبرالها اجازه نخواهند داد در مملكت حكومت بكنند. » (منبع آرشيو شخصى)
۳- رهبر انقلاب در ديدار جمع زيادى از علما، روحانيون ، فضلا و مبلغان با ايشان طى سخنانى ، آگاهى مبلغان به مسائل سياسى روز وضرورت هاى تبليغ را ضرورى خواندند و با بيان اهميت حضور در انتخابات رياست جمهورى از علما و روحانيون خواستند كه به مردم براى گزينش فرد اصلح كمك كنند. رهبر معظم انقلاب در اين ديدار كه در آستانه فرا رسيدن ماه محرم انجام شد، نسبت به غافل نبودن مردم از اهميت انتخابات رياست جمهورى ابراز اطمينان كردند و فرمودند: «بر اساس معيارهاى سياسى جهان ، حضور ايران در صحنه هاى گوناگون ، نقش تعيين كننده اى در قضاوت ها و تشخيص ها و تصميمات ديگران دارد و نفس اتكاى نظام اسلامى به مردم از حداكثر اهميت برخوردار است . بنابراين در شرايطى كه دشمنان اسلام مايلند خود را به همدستى عليه جمهورى اسلامى ايران نائل كنند، اهميت حضورمردم در صحنه و از جمله انتخابات رياست جمهورى از هميشه بالاتر و بيشتر است.حضرت آيت الله خامنه اى فرمودند: «انتخاب كنندگان بايد براى گزينش اصلح تلاش كنند و به نامزدى رأى دهند كه امين ترين و در اداره امور كشور قادرترين فرد باشد...» (ايران - ۱۴ ارديبهشت ۷۶)
۴- در اين نامه آمده است : «... در مورد عصر روز عاشورا نيز در همان زمان اجراى بخش ديگر از اين توطئه تخريبى ، دفتر تبليغاتى (ايشان خاتمى ) در شهرك قدس با شناخت صحيح مجريان مغرض با طرح شكايت در پاسگاه انتظامى شهرك نسبت به هتك حرمت ايجاد شده اعلام شكايت نموده و خواهان شناسايى و دستگيرى عاملين شده است كه سابقه آن در پاسگاه ياد شده موجود و تصوير شكايت به تاريخ ۷۶/۲/۲۶ضميمه است ... از جنابعالى به عنوان مجرى بى طرف انتخابات و رئيس شوراى نظارت بر تبليغات انتظار مى رود به حكم وظيفه وتكليف قانونى دستور فرماييد... » سلام ۷۶/۲/۳۱
