تابستان آينده تيم ملى ايران در بزرگ ترين رويداد فوتبال جهان به ميدان مى رود. تجربه نادرى كه پيشتر با مربيان بزرگى نظير حشمت مهاجرانى به دست آمده بود. مهاجرانى كه پس از خداحافظى با فوتبال ايران مربيگرى در كشورهاى عربى و اكنون اتريش را تجربه كرده است در گفت وگو با خبرگزارى دانشجويان ايران، درباره چالش بزرگ پيش روى برانكو ايوانكوويچ سخن گفت. او نسل ها را در كنار يكديگر قرار داد. پيرمرد دوست داشتنى فوتبال ايران باور دارد بهترين نسل اين كشور مى تواند به مرحله يك چهارم پايانى جام جهانى هم برسد.
مقايسه جام جهانى ۱۹۷۸ ، ۱۹۹۸ و ۲۰۰۶
حشمت مهاجرانى نخستين مربى بود كه ايران را به بالاترين سطح فوتبال جهان رساند. او از تجربه جام جهانى اش گفت. مهاجرانى در لابه لاى خاطرات بيست و هشت سال پيش خود براى نسل امروز هم نكته و پندهايى داشت.
«براى خود من و بازيكنان دنياى ديگرى بود. نهايت آرزوى ما بازى كردن در جام جهانى بود. براى من بزرگ ترين لحظه ورزشى زندگى ام بود. آن زمان آسيا و استراليا يك سهم داشتند. كار ما بسيار دشوارتر از امروز بود. بايد با هلندى بازى مى كرديم كه بيشتر بازيكنانش از آژاكس، مطرح ترين باشگاه آن زمان اروپا بودند.
ترس و وحشت در چهره بچه ها موج مى زد. «رود كرول» كاپيتان هلند بود. به هر حال بيست و پنج دقيقه اول شانس گل داشتيم. اما سرانجام مقابل برترى فوتبال هلند تسليم شديم.
در بازى با اسكاتلند همه چيز پنجاه - پنجاه بود. تنها براى اشتباه اسكندريان و حجازى گل خورديم. آن دوران، پيروزى تنها دو امتياز داشت. مى دانستم براى رسيدن به مرحله بالاتر در ديدار برابر پرو بايد جسورانه بازى كنيم. براى همين ايران را با آرايش ۳-۳-۴به ميدان فرستادم. تا به دور دوم برسيم. نتيجه شكست تيم من فريبنده بود، بايد در ورزشگاه بازى را تماشا مى كرديد تا از نمايش ايران لذت مى برديد.
ما در ديدارهاى انتخابى اين جام در آسيا عالى بوديم. در جده عربستان را برديم. در بازى شيراز هم جوانان را به ميدان فرستادم. كاپيتان ما محسن يوسفى بود. بسيار مطمئن و قاطعانه بازى مى كرديم. دلهره و اضطراب نداشتيم. كويت بسيار نيرومند بود. مربيان برزيلى مانند زاگالو در اين كشور بودند. يعقوب هم در خط حمله كويت يكى از بهترين ها بود. بدترين نتيجه ما دو مساوى بود. بدون شكست به جام جهانى رفتيم. در تمام دوران مربيگرى ام اين ها بهترين نتايج بودند. به جز المپيك ۷۶ مونترال و جام جهانى در آسيا هيچ شكستى در پيشينه من وجود ندارد.
۹۸ فرانسه
«ما براى اين جام جهانى، مربى با دانش و فهميده اى به نام توميسلاو ايويچ داشتيم. به لطف ايويچ در دفاع سازماندهى بى نظيرى داشتيم. ايران در آن زمان آمادگى كامل داشت تا با هر روشى بازى كند، با هر تاكتيكى كه تيم مقابل ظاهر مى شود كنار بيايد. مانند دانش آموزى كه نمونه سؤالات امتحانات را دارد و با آرامش سر جلسه آزمون مى رود.
ايويچ كنار رفت من اسمش را كودتا مى گذارم! جلال طالبى آمد. او وارث دفاع خوبى بود. تيم ملى به ديدار حذفى (Play off) برابر استراليا رسيد و پس از آن هم به جام جهانى رفتيم.
در فرانسه بازيكنانى مانند مهدوى كيا چهره شدند و خودشان را به جهان نشان دادند.
با يوگسلاوى، آمريكا و آلمان همگروه شديم. بايد حقيقتى را پذيرفت و به جلال دوست خوبم هم آن را گفته ام كه ما۱۹۹۸ بهترين فرصت را براى صعود به مرحله دوم جام جهانى داشتيم. شانسى كه گروه من در ۱۹۷۸ از آن محروم بود.»
جام جهانى ۲۰۰۶
«در ديدارهاى مقدماتى اين جام از همان روز نخست دلهره و اضطراب داشتيم. به تيم برانكو ايوانكوويچ حس بى اعتمادى وجود داشت. تماشاگران هم آن را احساس مى كردند. البته به فدراسيون سفارش مى كنم تيم مربيگرى اش را براى مرحله پايانى جام جهانى عوض نكند. بايد به برانكو فرصت داد تا ضعف هاى ايران را شناسايى كند و گروه نيرومندى براى جام جهانى آلمان درست كند. در صورتى كه اين نقطه ضعف ها بدرستى شناسايى شوند، ما مى توانيم در جمع هشت تيم پايانى جام هم باشيم. اما اگر دست روى دست بگذاريم، در همان مرحله گروهى شكست مى خوريم و ممكن است شكست سنگينى با گل هاى فراوان را هم بپذيريم.
در بازى رفت مرحله مقدماتى برابر اردن و قطر تيم ملى تعادل نداشت. در هر سه خط هماهنگى وجود نداشت، مهره هاى خوبى داريم اين مهره ها بايد در يك تيم خوب باشند. تيم برانكو نبايد دو چهره خوب و بد داشته باشد.
پيشتر هم گفته بودم، ايران ژنرال هاى زيادى دارد اما سربازان كمى دارد. در بازى هاى انتخابى جام جهانى، بازيكنان هنگام از دست دادن توپ تنها نظاره گر بودند. براى پس گرفتن توپ و دادن پاس پشتيبان نداشتيم.
در بازى با بحرين در زمين خودمان هم زير فشار بوديم. بازيكنان بحرين هفتاد درصد توانايى فوتبالشان را به نمايش گذاشتند. اما ما اين چنين نبوديم. پس شالوده و ساختار تيمى مشكل دارد.
در فوتبال نقشه بازى (Plan) و آرايش هر يك كمك كننده هستند، اما تضمين كننده پيروزى نيستند. بايد روى ويژگى هاى بازيكنان مطالعه كرد و آنها را بر اساس توانايى هايشان به ميدان فرستاد.»
مدير فنى باشگاه آدميرا واكر درباره تفاوت نقشه بازى ايران ۱۹۷۸ و ايران برانكو به ايسنا گفت:« به عنوان نمونه پاس رو به عقب دادن هم بايد بخشى از نقشه و تاكتيك بازى باشد. بازيكنى كه بيست بار پاس رو به عقب مى دهد، بى هدف بازى مى كند. دوران من كويت يكى از بهترين تيم هاى آسيا بود. يك ربع پايانى بازى با اين تيم در تهران به على پروين دستور دادم حفظ توپ كند. ما با برنامه اين كار را انجام داديم و بازى در دست ايران بود. اگرچه تماشاگران پايان بازى تيم ملى را هو كردند. هوادار ايرانى علاوه بر نتيجه تشنه بازى خوب است. براى همين گروه من كه بهترين تيم آسيا بود و نتيجه هاى بسيار خوبى مى گرفت را هو كردند.
فوتبال غيرحرفه اى ايران!
سرانجام پس از سال ها، به نظر مى رسد فوتبال ايران در تمام رده ها قانونمند و سازماندهى شده است. ايران راه جام جهانى را پيدا كرده است و شايد ديگر سال ها و دهه ها براى رسيدن به بزرگ ترين رويداد فوتبال جهان حسرت نخورد. اما مهاجرانى باور دارد هنوز فوتبال ايرانى حرفه اى نشده است.
او در اين باره گفت:« فوتبال كشورمان حرفه اى نيست. بى جهت و بى حساب و كتاب قيمت بازيكنان بالا رفته است و اين قيمت ها كاذب هستند. فوتبال حرفه اى الفباى ديگرى دارد.
خودم در اتريش هستم. باشگاه ما تنها از پخش تلويزيونى رقابت ها يك ميليون دلار درآمد دارد. فدراسيون فوتبال اتريش هم براى آكادمى آدميرا واكر يك ميليون دلار مى دهد. با اين درآمدها مى توان باشگاه را رهبرى كرد.
گفتنى هاى حشمت مهاجرانى:
بزرگ ترين مشكل ما در جام جهانى آينده سرعت بالاى فوتبال اروپا است. آنها تكنيك فردى، قدرت و سرعت را در هم آميخته اند. شايد سرعت اين فوتبال تيم ملى را در آلمان زجر دهد. فوتبال ما به مربيان كروات و صرب روى آورده است. آنها فوتبال مخلوطى دارند. در مدرسه ما همه شيوه هاى فوتبال وجود دارد. البته با توجه به انديشه هاى احتياط آميز مربيان شرق اروپا شيوه هاى دفاعى به بازى هجومى مى چربد. اين مربيان ابتدا در فكر اين هستند كه گل نخورند سپس براى گل زدن برنامه ريزى مى كنند.
