سال بين المللى اعتبارهاى خرد، بر اهميت منابع مالى خرد به عنوان بخشى تفكيك ناپذير از تلاش دسته جمعى ما براى دستيابى به هدف هاى توسعه هزاره تأكيد مى كند. چالشى كه در برابر ما است، رفع محدوديت هايى است كه مردم را از مشاركت كامل در بخش مالى محروم مى كند. سال بين المللى اعتبارهاى خرد فرصتى اساسى براى جامعه بين المللى فراهم مى سازد تا به تلاشى مشترك براى برخورد با اين چالش دست بزند. ما، به اتفاق مى توانيم و بايد بخش هاى مالى فراگير ايجاد كنيم كه به مردم كمك كند زندگى خود را بهبود بخشند.
اين سخنان كوفى عنان درباره اهميت اعتبارهاى خرد در آغازه هزاره سوم و تبيين جايگاه آن است. حال ببينيم منابع مالى خرد چيست؟
منابع مالى خرد و عناصر آن
منابع مالى خرد به وام ها، پس اندازها، بيمه، خدمات انتقال پول و ساير فعاليت هاى مالى اختصاص يافته به متقاضيان كم درآمد مربوط مى شود.
اعتبارهاى خرد: به وام هايى اندكى اطلاق مى شود كه به يك متقاضى و به وسيله يك بانك و نهاد اقتصادى ديگر پرداخت مى گردد. اعتبار خرد را غالباً مى توان بدون وثيقه و گرو به شخصى يا به گروهى از افراد ارائه داد.
پس انداز خرد: به خدمات سپرده گفته مى شود كه به فرد امكان مى دهد مبالغ كم پول را براى استفاده آتى و به منظور تأمين هزينه هاى غيرمنتظره و برنامه ريزى براى سرمايه گذارى آينده پس انداز كنند.
بيمه خرد: روشى است كه مردم، شركت ها و ساير سازمان ها براى كاهش خطر ازدست دادن سرمايه، مبالغى را پرداخت مى كنند. دسترسى به بيمه، كارآفرينان را قادر مى سازد بيشتر به فكر توسعه كسب و كار خود باشند.
ارسال پول: انتقال پول توسط مردم ساكن يك مكان براى مردم جاى ديگر، معمولاً از طرف ساكنين آن سوى مرزها و براى اعضاى خانواده و دوستان انجام مى گيرد. پول هاى ارسالى در مقايسه با ساير منابع سرمايه كه مى توانند بسته به شرايط سياسى و اقتصادى نوسان داشته باشند، منبع نسبتاً ثابتى براى تأمين اعتبار هستند.

هدف ها
سازمان ملل از كشورهاى عضو، كمك كنندگان، كارگزاران سازمان و شركاى منابع مالى خرد، از جمله بخش خصوصى و سازمان هاى غيردولتى دعوت به عمل آورد براى دستيابى به هدف هاى سال بين المللى اعتبارهاى خرد برنامه هايى تدوين و به اتفاق يكديگر كار كنند. تعدادى از رهبران برجسته رشته هاى توسعه اقتصادى، بانكدارى و تأمين منابع مالى موافقت كرده اند با تشكيل «گروه حاميان» به عنوان مشاور درباره «سال ،۲۰۰۵ سال بين المللى اعتبارهاى خرد سازمان ملل» خدمت كنند. اين مشاوران در دو زمينه مهم فعاليت خواهندكرد. رسيدگى به تقاضاهاى پرداخت نشده خدمات مالى بنيادى و پرداخت آن و حذف محدوديت هايى كه افراد را از مشاركت كامل در بخش مالى محروم مى كند.
سال بين المللى اعتبارهاى خرد، مشوق رشد سريع بخش هاى قدرتمند تأمين اعتبارهاى خرد و منابع مالى خرد مى گردد. به علاوه در اين سال اعطاى اعتبارهاى خرد و منابع مالى خرد به جهت دستيابى به هدف هاى توسعه هزاره، كاهش فقر و تأمين فرصت ها براى ايجاد و استفاده از روحيه كارآفرينى موجود در جوامع فقير به رسميت شناخته مى شود. به عبارتى مأموريت اين سال ترويج و ايجاد انگيزه براى برقرارى اعتبارهاى خرد و منابع مالى خرد پايدار در سراسر جهان، نشان دادن نقش مساعدت هاى آنها در تحقق هدفهاى توسعه هزاره و ايجاد بخش هاى مالى فراگيرى است كه ابزارهاى لازم را براى بهبود زندگى مردم در اختيار آنان قراردهد.
هدف هاى اصلى اين سال متحد كردن كشورهاى عضو، كارگزاران سازمان ملل و شركاى منابع مالى خرد سازمان است. اين هدف ها عبارتند از:
۱ - تعيين ميزان كمك منابع مالى خرد و پشتيبانى از آن جهت دسترسى به هدف هاى توسعه هزاره
۲ - افزايش آگاهى عمومى از منابع مالى خرد به عنوان بخش  حياتى ازمعادله توسعه.
۳ - ترويج و پشتيبانى از نظام هاى مالى فراگير
۴ - حمايت از دسترسى مداوم و پايدار به اين منابع
۵- تشويق نوآورى و مشاركت هاى جديد
ديدگاه
سال اعتبارهاى خرد فرصت قابل توجهى را براى افزايش آگاهى از اهميت منابع مالى خرد، بويژه اعتبارهاى خرد، در ريشته كنى فقر فراهم مى سازد و در حال حاضر تلاش هاى بين المللى،منطقه اى و ملى كه از منابع مالى خرد حمايت مى كنند، بطور مستقيم به تحقق هدف هاى توسعه هزاره، بويژه هدف كاهش تعداد كسانى كه در فقر مطلق به سرمى برند( به نصف تا سال ۲۰۱۵) مساعدت مى كنند. بررسى هاى جامع درباره تأثير منابع مالى خرد نشان داده است:
الف: منابع مالى خرد به خانواده هاى فقير كمك مى كند تا نيازهاى اوليه خود را تأمين و از خود در برابر نوسانات درآمد و ساير خطرها محافظت كنند.
ب : استفاده خانواده هاى كم درآمد از خدمات مالى بابهبود رفاه اقتصادى خانواده و ثبات و رشد شركت هاى خدمات مالى ارتباط دارد.
ج: منابع مالى خرد با حمايت از مشاركت اقتصادى زنان، براى زنان اهميت زيادى دارد و سبب رفاه بيشتر خانواده ها مى شود.
د: تأثير خدمات مالى، به صورت مثبت، با طول زمانى كه متقاضى از اين خدمات استفاده مى كنند، بستگى دارد.
در حال حاضر برآورد شده است بيش از يك ميليارد نفر از مردم دنيا فقير و كم درآمد فعلى و يك ميليارد نفر از اين افراد امكان استفاده از اين خدمات مالى را پيدا مى كنند. اگرچه با تأمين ۱۰درصد از اين تقاضاها، اين بخش هنوز راه درازى تا رسيدن به حداكثر توانايى بالقوه خود را دارد. البته در ۵ سال گذشته تعداد كسانى كه از اين خدمات استفاده كرده اند، ۲۵ تا ۳۰درصد افزايش يافته است.
چگونه ۱۰۰دلار مى تواند تحول اقتصادى به وجود آورد
موزامبيك: زمانى كه نماينده سازمان كمك به صنعتگران، با آقاى ماباندا (خوزه رودريگوئز فومو) ملاقات كرد، او مشغول كنده كارى زير يك درخت بود. ماباندا هميشه تنها كار مى كرد. اما اكنون او ۴ صنعتگر ديگر را در كارگاه خود استخدام كرده است. سازمان فوق با دادن سفارش كار به كارآفرينان كوچك مانند ماباندا و پرداخت ۵۰درصد از بهاى كالا به عنوان پيش پرداخت و سرمايه، سب رونق كار و تشويق شركت هاى كوچك مى گردد. ماباندا علاوه بر گلدان هاى ساخته شده از چوب صندل، يك مجسمه كنده كارى شده از چوب صندل تراشيده است كه در مجلات طراحى چاپ شده است. ماباندا مى گويد: حالا بيشتر مى فروشم و با آگاهى از اين امر كه محصولاتم در بازار متقاضى دارد، بيشتر مى توانم كار كنم. زندگى من به علت سفارش هاى بزرگ بين المللى بهتر شده است. درآمدم خيلى بيشتر از زمانى است كه فقط در بازار داخلى مى فروختم.
وام ها و اعتبارهاى خرد مى تواند براى خريد ابزارى جديد، يك ماشين و يا يك مغازه در بازار باشد. ميليون ها نفر از مردم فقير و كم درآمد جهان، از مزاياى وام هاى كوچك براى بهبود زندگى خود استفاده كرده اند. علاوه براين آنان به خدمات مالى اساسى ديگر چون بيمه، پس انداز، سپرده سرمايه گذارى و يا توانايى انتقال پول به شخصى كه در جاى ديگر زندگى مى كند، نياز دارند. خانواده ها از طريق استفاده از اعتبارها و ساير خدمات مالى مى توانند براساس اولويت ها براى هزينه هاى مدرسه، مراقبت هاى بهداشتى، تغذيه و مسكن سرمايه گذارى كنند. اين منابع مالى سبب مى شوند كه مردم به جاى تمركز بر مسائل روزمره، براى آينده خود نيز سرمايه گذارى كنند.
منابع مالى خرد، هر بار، به يك خانواده كمك مى كند و فرصت هايى به وجود مى آورد كه مى تواند سبب تقويت جامعه شود. شرايط اقتصادى جامعه اى كه چندين خانواده از اين منابع استفاده مى كنند تقويت مى شود و به عبارتى چند وام مى تواند سبب تقويت جامعه شود و هزاران وام مى تواند تحولى در شرايط اقتصادى به وجود آورد.
وام هايى كه سبب تغيير زندگى مى شود:
خانم فورتو ناتاماريا دالياگا، اهل بوليوى، تا آنجا كه به خاطر مى آورد، در گوشه خيابانى  در شهر لاپاز گل فروشى مى كرد. او هرگز فرصت و موقعيت رفتن به مدرسه را پيدا نكرده بود وقتى كه بچه هايش كوچك بودند، مدام كار مى كرد تا بتواند پولى پس انداز كند و بچه هايش را به مدرسه بفرستد. اما شرايط زندگى او بسيار سخت بود. گاهى پول كافى نداشت تا با خريد گل كار روزانه اش را آغاز كند.
۱۵سال پيش او دريافت كه بانك (بانكوسول) وابسته به بانك بين المللى اسيون (ACCION) به افرادى مانند او وام مى دهد. او به اتفاق سه زن ديگر، مشتركاً وامى از اين بانك گرفتند تا بتوانند گل ها را به صورت كلى و با قيمتى خيلى ارزانتر تهيه كنند. اين كار موفقيت آميز بود. فورتوناتا كه سابقه خوبى در بانك پيداكرده بود، توانست وام هاى بيشترى بگيرد و كار خود را وسعت دهد. سپس او به تنهايى شروع به وام گرفتن كرد. امروز فورتوناتا با شادى و غرور مى گويد كه با درآمدش كارهاى مفيدى انجام داده است: «هر سه فرزندم دوره دبستان را تمام كرده اند. اكنون حتى پول كافى دارم كه دستى به سر و روى خانه ام بكشم.»
آقاى ماباندا و خانم فورن هون، خانم فورتوناتاماريا دالياگا و... كسانى هستند كه توانستند با استفاده از اعتبارهاى خردى كه توسط نهادهاى مالى محلى در اختيار آنان قرار گذاشته شد، به كار خود رونق ببخشند و دامنه فعاليت خود را گسترش داده و از گذران روزمره زندگى خود اطمينان يافته و براى آينده خود برنامه ريزى كنند.
پرداخت اعتبار خرد در چه شرايطى مناسب نيست؟
پرداخت اعتبار خرد ممكن است در جايى كه شرايط، بيانگر وجود دشواريهاى جدى براى بازپرداخت آن است، مناسب نباشد. بطور مثال، جمعيت هايى كه از نظر جغرافيايى پراكنده اند و يا امكان بروز بيمارى در آنان زياد است، متقاضيان مناسبى براى دريافت منابع مالى خرد نيستند. در اين مورد پرداخت كمك هاى مالى، بهبود تأسيسات زيربنايى يا برنامه هاى آموزشى بهداشتى مؤثرترند. براى اينكه شرايط پرداخت اعتبارهاى خرد مناسب باشد، متقاضيان بايد توانايى بازپرداخت وام را تحت شرايطى كه براساس آن وام پرداخت شده، داشته باشند.
شعار اين سال «ايجاد بخش هاى مالى فراگير براى دستيابى به هدف هاى توسعه هزاره» است. هرناندو دسوتو، مدير مؤسسه آزادى و دموكراسى پرو و يكى از مشاوران گروه حاميان سال بين المللى اعتبارهاى خرد چنين اظهار مى دارد: «اگر چه هنگامى كه افراد فقير و كم درآمد، نخستين اعتبار خود را دريافت مى كنند، ممكن است دارايى و ثروتى نداشته باشند. اما دسترس به خدمات مالى بنيادى به آنان امكان ايجاد ثروت را مى دهد.»
هم اكنون ميلياردها نفر از دسترسى به خدمات مالى بنيادى محروم هستند. مشاوران توجه جهان را به امكان تأمين منابع مالى خرد به عنوان ابزارى نيرومند براى رشد كسب و كار و حصول درآمد براى افراد فقير و كم درآمد، بويژه زنان جلب مى كنند. انتظار مى رود كشورهاى عضو، كارگزاران سازمان ملل و شركاى منابع مالى خرد، ازجمله بخش خصوصى و سازمان هاى غيردولتى، با رفع محدوديت هاى اعطاى اعتبار خرد و ساير منابع مالى خرد، براى نيل به هدف توسعه هزاره، يعنى به نصف كاهش دادن فقيران جهان تا سال ،۲۰۱۵ امكان دسترسى هرچه بيشتر افراد فقير و كم درآمد به اين وام ها را فراهم آورند.
گردآورى و ترجمه: معصومه پيروزبخت
منبع: مركز اطلاع رسانى
سازمان ملل متحد