«...اعتقاد به رسانه در كنار صبورى، نقدپذيرى، تحمل، بردبارى، مردمدارى، ايجاد گفتمان اخلاقى در سياست و … از ويژگى هاى رفتارى و شايد اعتقادى خاتمى است كه مى تواند مكملى بر تمامى اين ويژگى ها باشد. زيرا اگر رسانه را آيينه افكار عمومى بدانيم، تنها مجال بروز اين ويژگى ها همين آيينه تمام نماى جامعه است. او تمامى نقدها و نظريه هايى كه از سوى مطبوعات و ديگر رسانه ها منتشر مى شود را يك به يك بررسى مى كند، اتهامات و افترا را شخصاً پاسخ مى دهد، اما تمايلى به انعكاس رسانه اى پاسخ ندارد، اما نقدها را به جان مى خرد...» اين ها بخشى از نظرات سعيد پورعزيزى درباره ويژگى هاى سيد محمد خاتمى است.
در ادامه گفت وگوهايى كه ايسنا در آستانه پايان دوران ۸ ساله رياست جمهورى، با برخى همكاران و همراهان خاتمى درباره ويژگى هاى گفتارى و رفتارى او انجام داده است اين بار با سعيد پورعزيزى مدير كل دفتر امور رسانه هاى رياست جمهورى گفت وگويى انجام شده است كه از نظرتان مى گذرد.
> خاتمى از توانايى جمع كردن و استفاده از نيروهاى فكور و روشنفكر برخوردار است
سعيد پورعزيزى مدير كل دفتر امور رسانه هاى رياست جمهورى سابقه آشنايى اش با خاتمى را مربوط به زمانى كه خاتمى نماينده امام (ره) در مؤسسه كيهان و وى در روزنامه اطلاعات فعاليت مى كرد مى داند و مى گويد: آن ارتباط كارى مقدمه اى براى همكارى در سال ۱۳۶۴ در وزارت ارشاد بود و همچنان در حيطه مطبوعات و رسانه هاى خارجى در خدمت ايشان بوده و هستم.
او مى گويد: از آن زمان يكى از خصوصيات برجسته آقاى خاتمى توانايى جمع كردن مجموعه اى از نيروهاى فكور، جوان و روشنفكر مسلمان بود، بخصوص در وزارتخانه يا نهادى مشغول شوند كه نياز به نوآورى در جهت اهداف انقلاب اسلامى داشت و اين توانمندى تا بعد از تصدى وزارت ارشاد و تا پيروزى در دوم خرداد ۱۳۷۶ ادامه يافت. جذابيت شخصيتى آقاى خاتمى به دليل اينكه هم مى تواند با جوانان و روشنفكران كار كند و هم از ايده هاى نو در ميان فرهيختگان براى پيشبرد كارها استفاده كند، اين خصوصيت را به او مى دهد كه داراى ويژگى متمايز نسبت به بسيارى از روحانى ها باشد.
طبع امور مربوط به وزارت ارشاد به دليل بحث رسانه ها و بحث هاى هنرى و فرهنگى ايجاب مى كرد كه فعاليت هاى بديع و جديدى در اين حوزه ها انجام شود و جمع اين عوامل دست به دست هم مى داد كه تفكر آقاى خاتمى و دوستان نزديك به ايشان در وزارت ارشاد به گونه اى متبلور شود كه ديگر نيروهاى خوش فكر را نيز به خود جلب كند كه اين همكارى نزديك و صادقانه تا دوران رياست جمهورى ادامه پيدا كرد.
مدير كل دفتر امور رسانه هاى رياست جمهورى توجه به ايده هاى نو و آشنا بودن به مقتضيات زمانى جهان امروز به خصوص در زمينه ارتباطات و ارتباط نزديك با افكار عمومى را از ويژگى هاى خاتمى عنوان مى كند و ادامه مى دهد: آقاى خاتمى در ذهن همكاران و دوستانش، يك شخصيت روشنفكر روحانى است كه در نو كردن افكار خود بسيار تلاش دارد و در اين نو كردن افكار از ايده ها و مشاورت نزديكان استفاده مى كند.
> نقدپذيرى در ادامه توجه به ايده هاى نو
پورعزيزى مى گويد: در ادامه توجه به ايده هاى نو به ويژگى مهم نقدپذيرى ايشان مى رسيم كه موجب مى شود كه به نظرات كارشناسى توجه بيشترى نمايد.
براى نمونه يكى از ديدگاه هاى مهم آقاى خاتمى كه از ابتدا مطرح شد، بحث ساماندهى اقتصادى بود كه براى اين كار از افكار و ايده هاى اقتصادى مختلف استفاده كرد و همه نظرات را در بوته آزمايش فكرى و نظرى گذاشت و در نهايت به تصميماتى در اجرا رسيد. وى در دوره اى در زمينه هاى اقتصادى همه ديدگاه هاى اقتصادى را مورد بررسى قرار داد و نظرات صاحبنظران را شنيد و اين شنيدن بسيار مهم بود؛ همه حرف ها را شنيد و در نهايت در زمينه هاى اقتصادى به نقطه اى رسيده ايم كه در پايان دوره ۸ ساله هماهنگ ترين تيم اقتصادى در مقطع تاريخى پس از انقلاب در دولت فعلى حضور دارند.
> خاتمى مى خواست برخورد نكردن از موضع قدرت با افراد نهادينه شود
مدير كل دفتر امور رسانه هاى رياست جمهورى مى گويد: ديدگاه آقاى خاتمى عدم برخورد از موضع قدرت با هر فرد و شخصى است. رئيس جمهور اختياراتى دارد و صاحب قدرتى است و اين از ايده هاى خردورزانه ايشان بود كه فردى چنانچه در موضع قدرت قرار دارد، حتى اگر از سوى مردم انتخاب شده باشد، با افراد از موضع قدرت برخورد نكند و اين نگرش در ميان تمامى اجزاى دولت و ساير قوا نيز نهادينه شود.
بستر شفاف سازى و انتقاد از مقامات عاليه كشور و نيز از دوران اصلاحات دولت آقاى خاتمى آغاز شد و فراموش نشود كه انتقاد كوچكى از رئيس جمهور در گذشته موجب چه لطماتى به روزنامه اى مى شد. ولى در فضاى فعلى مطبوعات امرى كاملاً عادى است و حتى از رسانه ملى صدا و سيما روزى نيست كه انتقادهاى گزنده از رئيس جمهور نشود.
موضوعات زيادى در مطبوعات، خبرگزارى ها، سايت ها و ساير رسانه ها درباره آقاى خاتمى مطرح مى شود كه شبهه اهانت و دروغ بستن داشته و دارد و يا اطلاعات نادرستى درباره فعاليت هاى رئيس جمهور عنوان مى شود، اما از جانب دفتر رياست جمهورى موارد خاصى بنا به ضرورت تكذيب و يا پاسخ داده شده است.
اعتقاد به اين كه با وسايط ارتباط جمعى نيز بايد با احترام برخورد شود به دليل اين نگرش جلوگيرى از برخورد اقتدارآميز با رسانه هاى گروهى بوده است.
پورعزيزى ادامه مى دهد: تمام مطالب مربوط به رئيس جمهور در رسانه ها روز به روز به اطلاع ايشان مى رسد و آقاى خاتمى كاملاً در جريان هست كه چه انتقاداتى با چه محورهايى و در چه حجمى در رسانه هاى مختلف نسبت به ايشان منعكس مى شود. اين شامل كاريكاتورهاى سايت هاى اينترنتى تا ستون تلفنى خوانندگان يك روزنامه نيز مى شود.
>ارتباطات مردمى خاتمى ادامه داشت اما رسانه اى نشد
وى با يادآورى مواردى از ارتباطات مردمى رئيس جمهور مثل سوار اتوبوس شدن، پاسخ مستقيم به تلفن كنندگان به دفتر رئيس جمهورى و يا شركت در مجامع عمومى و مردمى كه در دورانى به وسيله مطبوعات و رسانه هاى گروهى منعكس مى شد ادامه مى دهد؛ بعدها به اين نتيجه رسيديم كه اين ارتباط مردمى و حضورهاى گسترده لزومى به انعكاس خبرى و تصويرى ندارد و در واقع اين ارتباط بعد از آن هم وجود داشت اما رسانه اى نشد. شايد به خاطر بحث هايى كه شبهه نمايشى بودن اين نوع حضورها در مجامع عمومى را ايجاد مى كرد، سعى شد خبرى نشود. چنانچه در بسيارى از مراسم مثل راهپيمايى ها و مراسمى كه قرار است نشانه اى از حضور مردم باشد ايشان سعى مى دارد مثل يك فرد عادى در ميان مردم حضور يابد؛ در بسيارى از مجامع و سفرها سعى كرد تا حد ممكن ارتباط نزديك با همه اقشار مردم برقرار كند. اين ارتباط ها قطع نشد اما انعكاس خبرى آن كم شد.
> اعتقاد به گفت وگو و تجلى آن در ايده گفت وگوى تمدن ها
وى با بيان اينكه يكى از اصول مهم سياست خارجى دولت آقاى خاتمى تنش زدايى بود كه تأثيرات زيادى در پيشبرد سياست خارجى كشور در منطقه و در ارتباط با كشورهاى همسايه داشت، مى گويد: از ويژگى هاى مهم آقاى خاتمى اعتقاد به گفت وگو است و در سياست خارجى طرح ايده گفت وگوى تمدن ها و تنش زدايى تعميق زيادى در اصول سياست خارجى ايجاد كرد و در بسيارى از عرصه هاى بين المللى جمهورى اسلامى را در موضع برتر قرار داد.
مى توان به اين نكته اشاره كرد كه نظريه اى كه در خصوص مبارزه با يك جانبه گرايى آمريكا مطرح شده، تأثيراتى در عرصه بين الملل گذاشت كه بيش از شعارهاى تند و افراطى از داخل مورد توجه استقبال قرار گرفته است.
مدير كل دفتر امور رسانه هاى رياست جمهورى مى گويد: آقاى خاتمى در بسيارى از كشورها به عنوان يك روحانى روشنفكر و از موضع يك استاد دانشگاه سخنرانى داشت و اين از ويژگى هاى خاصى بود كه در سفرهاى خارجى بسيار مورد توجه اقشار نخبه كشورها از جمله دانشگاهيان قرار مى گرفت و بايد اين را جزو افتخارات يك كشور دانست كه رئيس جمهورش مورد توجه تمام گروه ها و محافل آكادميك كشور ميزبان حتى در عرصه هاى سياسى اعم از اپوزيسيون و غير اپوزيسيون قرار مى گيرد و اين امر در سفرهاى دموكراتيك قابل مشاهده بود. در بسيارى از اين كشورها حتى احزاب مخالف دولت نيز از آقاى خاتمى به عنوان يك فرد صاحب نظر تقاضاى گفت وگو و ملاقات داشتند.
> خاتمى در صبورى، معلمى براى ديگران است
پورعزيزى از نكات مهم رفتارى آقاى خاتمى به صبورى او اشاره مى كند و ادامه مى دهد: در جامعه ما كه معمولاً افراد در تصميمات و قضاوت ها عجول هستند. بردبارى در برابر مشكلات بسيار ناگوار مملكت دارى يكى از خصوصيات مهم وى به شمار مى آيد. آقاى خاتمى نشان دادند كه بسيارى از مسائل تا حدود زيادى با بردبارى قابل حل است. وى با صبر و تحملى كه در مقابل مخالفان نشان داد بسيارى از مخالفان سر سخت خود را از مواضع تند و اتهامات وى كه به او وارد مى كردند پشيمان كرد و اين امر در جامعه ما كه در بيشتر موارد احساسات و هيجانات بر منطق غالب است يك نعمت بود.
در مراسم ۱۶ آذر سال ۱۳۸۳ شاهد بوديم كسانى كه از موضع طلبكارانه نسبت به كم كارى آقاى خاتمى اعتراض مى كردند با مشاهده تحمل و بردبارى آقاى خاتمى عصبانيت شان فروكش كرد و تأثيرات اين حركت آقاى خاتمى كه به عنوان سياستمدار صاحب قدرت مخالفان لفظى خود را دعوت به آرامش مى كرد، بسيار برجسته و مهم بود. امروز صبر و تحمل و بردبارى كه در جناح هاى سياسى پس از هشت سال رياست جمهورى آقاى خاتمى شاهد هستيم بيش از گذشته است و شايد يكى از دستاوردهاى آقاى خاتمى و خط مشى ايشان بود كه توانست به فعالان سياسى، جناح ها و گروه هاى سياسى نشان دهد كه با تحمل و بردبارى بيشتر مى توان اميدوار به حل مشكلات بسيار حساس و تعيين كننده در كشور بود و تاريخ قضاوت خواهد كرد كه خاتمى به عنوان يك روشنفكر برآمده از دل و روح اسلام ايرانى شگفتى ديگرى بود در دوران انقلاب اسلامى، لذا هميشه مورد تهاجم و طعنه تحجر و واپسگرايى قرار گرفت و فرصت هاى بسيارى از دست او گرفته شده بود.