نتيجه يك گزارش تحقيقى تازه نشان مى دهد كه حداقل دو سوم از مردم در آمريكاى شمالى و مركزى و اروپاى غربى معتقدند نوعى از زندگى احتمالاً هوشمندانه تر از ما در برخى سيارات در كهكشان ها وجود دارد و زندگى و موجودات جاندار به كره زمين محدود نمى شود.
در اين ارتباط از هزار آمريكايى و هزار اروپايى نظر خواهى شده و ۶۰ درصد گفته اند كه زندگى در بعضى سيارات ديگر جريان دارد، اما آن حيات مى تواند متفاوت با چيزى باشد كه اينك در زمين مى بينيم. از پرسش شونده ها، ۸۵ درصد گفته اند كه از كشف بيشتر اين مسأله و فهميدن دقيق تر نوع حيات جارى در ساير سيارات لذت خواهند برد و استقبال خواهند كرد و ۹۰ درصد اظهار نظر كرده اند كه زمينى ها بايد حتماً جواب هر پيغام احتمالى را كه از ساير جانداران در ديگر نقاط كهكشان دريافت مى دارند، بدهند و اين ارتباطها را گسترش بدهند تا بيش از پيش با افكار و نوع حيات «بيگانه ها» آشنا شوند و هر سو حتى المقدور زندگى مشتركى داشته باشند.
حتى دو سوم از كسانى كه گفته اند گمان نمى كنند زندگى در ساير سيارات جريان داشته باشند، معتقدند اگر پيامى رسيد كه نشان دهنده چنين حياتى در نقطه اى از كهكشان باشد، بايد سريعاً جواب آن را داد و با فرستندگان پيام ارتباط برقرار و با آنها همكارى كرد.
اين نظرسنجى را «مركز تحقيق و ارزيابى» دانشگاه ايالت كانه تيكات آمريكا انجام داده و ۵۲ درصد پرسش شونده ها زن و ۴۸ درصد مرد و جملگى بيش از ۲۰ سال سن داشته اند. يافته هاى اين تحقيق روز ۱۶ خرداد ماه از برنامه تلويزيونى «فرا زمينى» در يك شبكه تلويزيونى آمريكا پخش شد.
انستيتوى جست وجو براى هوش فرازمينى «با نام مخفف ستى» نيز در اين نظرسنجى و تحقيق دست داشته است. ست شوستاك يكى از مشاوران و اخترشناسان مجرب «ستى» مى گويد: «اين بسيار محتمل است كه نوعى از زندگى در گوشه اى ديگر از كهكشان موجود باشد و احتمال اين كه آن زندگى خيلى هم با فرم موجود در زمين تفاوت نكند، كم نيست. باور ما اين است كه طى ۱۵ تا ۲۰ سال آينده ما نشانه ها و مدارك جديد و مستدلى را در اين ارتباط كشف خواهيم كرد. تصور اين كه در اين كهكشان پهناور و غير قابل اندازه گيرى فقط ما صاحب حيات باشيم، نگرشى خام و انديشه اى موهوم است، اما اين كه آن حيات دقيقاً چگونه و موجودات جاندار به چه فرم و ريختى هستند، بر ما مشخص نيست. مى توان اشكالى از حيات نباتى را همين حالا در كره مريخ و يا زهره حس و رؤيت كرد و شايد در ديگر سيارات منظومه خودمان در گذشته دور و قبل از سرد و گرم شدن افراطى آن فرم هايى از حيات و تا حدى شبيه به زندگى كره خاكى وجود داشته است و اين فرض براى كل راه شيرى محتمل است. اما با توجه به اين كه كهكشان وسيع تر از اين حرف ها است، نمى توانيم مدعى شويم كه در اين جهان غير قابل لمس و اندازه گيرى هيچ فرم ديگرى از حيات وجود نداشته و ندارد و حداقل قضيه اين است كه رد كردن هرگونه احتمالى در اين خصوص، مى تواند عين بى تدبيرى باشد.»
كنجكاوى توأم با ترس
به گفته شوستاك توجه مردم به زندگى فرازمينى، همواره رو به فزونى است و نوعى كنجكاوى توأم با ترس را در دل آنها كاشته است. وقتى در سال ۱۹۹۶ محققان اعلام كردند در مريخ نوعى زيست ميكروبى و به واقع نشانه حيات باكترى ها را يافته اند، توجه ها به شكل فزاينده اى به اين قضيه جلب شد. آن كشف يك موج از حيرت و لذت را در ميان كاوشگران و دانشمندان ايجاد و مردم را جذب كرد، اما مركز تحقيقات فضايى آمريكا و ناسا طى اين مدت اگر اطلاعات اضافه اى به دست آورده باشند، آن را در اختيار عموم نگذاشته اند. اصولاً اين يك باور قديمى است كه سران برخى از دولت هاى جهان اطلاعاتى بسيار بيشتر از ما از حضور فرازمينى ها و وجود زندگى در ساير سيارات و زيست بيگانه هاى هوشمند و لزوماً قوى تر از ما در ديگر كهكشان ها دارند، اما آن را به مردم نمى گويند تا دلهره كوچك فعلى تبديل به يك وحشت فراگير نشود و «ابهام مرموز» كنونى به هراس خانمان برانداز تغيير ماهيت ندهد. طبق اين فرضيه چند دولت با بيگانه هاى هوشمند در ارتباط و مبادله اند، اما قضيه را پنهان نگه داشته اند. با اين حال هيچ يك از معتقدان پرشمار به اين فرضيه تاكنون مدرك محكمه پسندى را در اين ارتباط رو نكرده اند.
ست شوستاك كه پيشتر نامش آمد، ترجيح مى دهد روى اين احتمال -ولو قوى- مانور نكند. او صرفاً مى گويد: «حتى كشف و اثبات حيات ميكروب ها و حشر و نشر باكترى ها در يكى دو سياره كهكشان خودمان، يك موضوع بسيار مهم و هشدار دهنده است. اين در درجه اول به ما مى گويد كه حيات در جايى به جز زمين وجود دارد كه طى آن جاندارى -ولو باكترى- متولد مى شود و زندگى مى كند و سپس مى ميرد. در يك نماى بزرگ تر شما مى توانيد آن را به حيات موجودات بزرگ تر و هوشمندتر در سياراتى كه وضعيت زيستى و هوايشان زياد با زمين فرق ندارد، بسط بدهيد و حداقل از خود بپرسيد كه در اين كهكشان بزرگ آيا فقط كره زمين قابليت در برداشتن نوعى حيات را دارد؟ اگر بپذيريم كه جانداران ولو كوچك و حتى در حد آميب ها و سلول هاى ريز و باكترى ها در فاصله اى نه چندان دور از ما وجود دارند، بلافاصله بايد بپرسيم كه قبل و بعد از اين ميكروب ها چه چيزى در آنجا مى توانسته است وجود داشته باشد و اگر داشته چرا از بين رفته و اگر قرار است در آينده متجلى شود، نوع پيشرفته آن چقدر از ما هوشمندتر خواهد بود؟»
با اين حال نظر سنجى جديد ياد شده مى گويد ۷۷ درصد معتقدان به وجود زندگى فرازمينى، صاحب اين باورند كه اين نوع زندگى در سياراتى به كلى متفاوت با كره خاكى وجود داشته و يا در آينده دور و نزديك شكل خواهد گرفت و آنها بر اين باور نيستند كه شرط لازم براى حيات ساير هوشمندان، وجود فضايى مشابه با كره زمين در سياره اى ديگر است. همين نظرسنجى آشكار ساخته است كه ۸نفر از هر ۱۰ پرسش شونده معتقدند موجودات جاندار احتمالى ساير سيارات، از ما هوشمندتر و پيشرفته تر هستند و اگر زندگى اى در سياره اى ديگر وجود داشته باشد، احتمال اين كه صاحبان آن حيات از ما بسيار هوشمندتر و قوى تر باشند، بسيار زياد است.
اثر مذهب
يك وجه ديگر اين نظرخواهى اين است كه مردم خط و رويكرد و روش هاى سياسى را دراين قضيه و ايده اى كه در اين خصوص دارند، بى ارتباط مى دانند. به عنوان مثال در آمريكا، چه هواداران حزب دموكرات و چه جمهورى خواهان تقريباً به يك اندازه به احتمال زندگى در ساير سيارات رأى دادند، اما اين قضيه در ارتباط با مذهب صدق نمى كند ، زيرا درحالى كه فقط ۴۶ درصد از «كليسارو»ها و معتقدان حقيقى به آيين مسيحيت گفته اند نوعى از حيات در برخى سيارات ديگر وجود دارد، حدود ۷۰ درصد از كسانى كه معمولاً به كليسا نمى روند و مسيحى بودن شان چيزى در حد سطحى و بدون علائم بروز مشخص و هميشگى است ، اين قضيه را بسيار محتمل دانسته اند. در كلام صريح تر هرچه پرسش شونده ها در غرب مذهبى تر بوده اند، بيشتر احتمال زندگى در ساير سيارات و در گوشه اى از كهكشان را رد كرده اند.
در عين حال هر دو طيف مذهبى فوق روى اين نكته اتفاق نظر دارندكه بشر برخلاف ادعايش هنوز تحقيق كامل را در خصوص اثبات يا رد احتمال فوق انجام نداده است و بيشتر ادعامى كند تا عمل. ۸۶ درصد پرسش شونده ها در غرب اروپا و ۷۵ درصد آنان در آمريكا و كانادا گفته اند كارهاى انجام شده در اين زمينه ناكافى بوده است. از نظر آنها حتى تحقيق در باره ۸ سياره ديگر منظومه شمسى به حد كفايت نمى رسد و اين بهانه كه وسيله دستيابى به نقاط بعدى راه شيرى وجود نداردو به تبع آن نمى توان اطلاع دقيقى از بيرون منظومه كسب كرد، توجيه معقولى نيست. حتى اين توضيح ناسا كه تا به حال چندين و چند سفينه اعزامى به راه شيرى پس از گذشتن از يك حد و مرز معين قادر به فرستادن سيگنال هاى لازم به زمين نشده و پس ازآن در دل فضا گم شده اند، براى اين دسته از پرسش شونده ها جوابيه اى عقلايى نيست. آنها به اين استناد مى كنند كه اطلاعات موجود حتى در باره اورانوس و نپتون كمتر و ابتدايى تر از حد باور است.
باز به حرف هاى مت شوستاك باز مى گرديم كه در برنامه تلويزيونى «فرازمينى » گفته است: «آنچه اينك داريم، فقط مقدارى احتمال و گمانه زنى است. بله نوعى از حيات در حد باكترى ها در مريخ و زحل كشف شده و غيرقابل ردكردن است، اما از آن پس موضوع فقط به تخيل ما باز مى گردد. مانمى توانيم از اينجا سيگنال هايى را بفرستيم كه تمام راه شيرى را پوشش بدهد و فقط مى توانيم اميدوار باشيم كه ساير اشكال و فرم هاى زندگى در كهكشان و موجودات جاندار چنان هوشمند و قوى باشندكه از عهده اين كار برآيند و بتوانند اين گونه پيامها را براى ما ارسال دارند. اين كه ما چقدر براى دريافت و فهم اين سيگنال ها آمادگى داريم، مسأله اى است كه من در باره آن شك دارم. درعين حال همين حالا يك ليست طولانى از سيارات موجود در راه شيرى تنظيم شده است كه ما گمان مى كنيم نوعى از حيات احتمالاً در آنها وجود داشته است و يا همين حالا هم وجود داردو گونه اى از زندگى بيولوژيك در آنها جارى است.»
پى آمد شكست هاى فضايى آمريكا
از نظر شوستاك و ساير كارشناسان مستقر در انستيتوى ستى ، يك راه حل ابهامات موجود كامل كردن علم «حيات شناس در ساير سيارات و تشخيص هوشمندان فرازمينى» است كه كارهايى در اين ارتباط صورت گرفته و رصدخانه ها و پايگاههاى بازبينى و پرتوافكنى دراين خصوص در سالهاى اخير پيوسته رو به پيشرفت داشته و وسايلى كاملتر را در اختيار گرفته اند. مدتها است كه طرح ساخت سفينه هاى صاحب توانايى براى سفر به سياره هاى دوردست و نشستن در آنها و ارسال سيگنال هاى لازم به كره زمين در دست بررسى بوده، اما مخارج زياد آن و شكست هاى مكرر دولت آمريكا در حتى اعزام سفينه به كره مريخ، اجراى اين طرح را با تأخير و ركود مواجه ساخته است. باور عمومى اين است كه سفينه موردبحث فقط تا يك حد معين قابل كنترل خواهد بود و از آن پس نمى توان روى آنهاحساب كرد. در نتيجه آنچه تا كنون انجام شده فقط گردآورى مطالعات اخترشناسى و تنظيم ليستى از دهها سياره اى است كه مشكوك مى نمايند! براى بنياد «ستى» اين يك بنياد و مقدمه خوب براى ادامه مطالعاتش بوده، اما براى مردم عادى دنيا جز اين كه بر ابهام هاى موجود بيفزايد، فايده اى نداشته است.
بدتراين كه آثار ادبى و فيلم هاى سينمايى و تلويزيونى ساخته شده از روى اين قضيه طى دهه هاى اخير مثل «برخورد نزديك از نوع سوم» (استيون اسپيلبرگ ۱۹۷۷) و يا شش گانه «جنگ هاى ستاره اى» (جورج لوكاس ۱۹۷۷ تا ۲۰۰۵) يا توضيحات علمى كافى ارائه نداده و يا فقط به رؤياسازى صرف پرداخته و با مانور هوشمندانه روى مسأله ترس مردم از فرازمينى ها ، فقط به فكر فروش و سودجويى هرچه بيشتر بوده اند و نتيجه آن است كه موضوع زندگى هوشمندانه در ساير سيارات تبديل به يك ابهام ترس ساز و جذابيت مرموز شده است و بيش از آن كه بنياد علمى داشته باشد، پايه ابهام و ترس دارد.
مترجم: وصال روحانى
منبع: space.com