كاهش ۹۵درصدى ذخيره ماهيان خاويارى

«هاتف» هفته نامه گيلانى اعلام كرد: ذخيره ماهيان خاويارى خزر ۹۵درصد كاهش يافته است و اين مسأله موجب شده هم اكنون اين ميزان به ۲۹‎/۵هزارتن در سال برسد. به گفته يك پژوهشگر، در سالهاى گذشته براى حفظ ذخاير ماهيان خزر ۲۰۰هزار قطعه تاس ماهى در دريا رها شده است. وى تصريح كرده: مسائل زيست محيطى خزر حتى از نگاه كنجكاوانه پژوهشگران نيز پنهان مانده است. فرماندار آستارا از خود و همكارانش تعريف كرد. وى گفته: آستارا قطب اقتصادى منطقه و كشورش مى شود. وى افزود: با راه اندازى منطقه ويژه اقتصادى در آستارا اين امر امكانپذير خواهدبود. گويا براى ايجاد منطقه ويژه اقتصادى آستارا ۸۰هكتار زمين در كنار اسكله چندمنظوره اين شهرستان در نظر گرفته  شده است. معلوم است تا شما هستيد اين منطقه قطب همه چيز خواهدشد!

اصلاح نخلستان هاى طبس

«ميبد» نشريه ميبدى ها از اصلاح نخلستان هاى طبس خبر داد. بنابراين گزارش، در برنامه چهارم ۷۰ تا ۸۰ درصد اعتبارات طرح اصلاح ساختار نخيلات استان يزد به شهرستان طبس اختصاص مى يابد. مديركل تحقيقات وزارت جهادكشاورزى در سفرى به اين منطقه گفت: باتوجه به شرايط آب و هوايى بسيار خوب منطقه براى كشت خرما، شهرستان طبس مى تواند در آينده به عنوان قطب خرماى كيفى كشور مطرح شود. به گفته وى در برنامه چهارم، طرح اصلاح را شامل حذف نخلستان هاى پير و فرسوده، عمليات بهزراعى باغات خرما، استفاده از ارقام اصلاح شده و مكانيزه كردن سيستم گرده افشانى و برداشت خرما دانست. يك نكته قابل توجه وقتى يك منطقه قطب فلان چيز مى شود يعنى ما (مسؤولان) كار خود را خيلى خوب انجام داده ايم!
هشدار نسبت به شيوع التور در نيكشهر

به سراغ منطقه سيستان و بلوچستان نيز مى رويم. «صبح زاهدان» ميهمان هميشگى ما آورده: مركز بهداشت نسبت به شيوع التور در نيكشهر هشدار داد. رئيس مركز بهداشت نيكشهر با توجه به بارندگى سال جارى و آلوده بودن آب هاى سطحى نسبت به شيوع التور در اين منطقه ابراز نگرانى كرد. وى گفته: شكستگى شبكه هاى عمومى آب، جارى بودن فاضلاب در معابر عمومى شهرها و روستاها، بهداشت نامناسب فردى، استفاده نكردن خانوارهاى روستايى از صابون، دسترسى نداشتن ۵۰درصد خانوارها از توالت بهداشتى و كمبود شديد سوخت، زمينه شيوع التور را فراهم آورده است.

برگزارى همايش چرم و كفش در تبريز

همايش چرم و كفش نيمه هاى تير ماه در تبريز برگزار مى شود. نشريه «عصر آزادى» با بيان اين خبر آورده: «با توجه به موقعيت ويژه صنعت چرم در استان آذربايجان شرقى و اهميت توسعه محصولات بالادست و پايين دست اين صنعت، اين همايش برگزار مى شود. گويا در كنار اين همايش، جشنواره سراسرى چرم و كفش به منظور انتخاب بهترين ها در بخش هاى مختلف چرم، كفش و نمونه طرح هاى تحقيقاتى برگزار مى شود. شما را به خدا هر كارى مى كنيد زودتر، فكرى هم به حال اين كفش هاى ارزان قيمت چينى بكنيد كه بازار كشور را گرفته و ديگر از آن كفش هاى دست دوز باكيفيت خودمان خبرى نيست. اين نشريه همچنين از توليد ۳ قطعه موسيقى با كلام آذرى در صدا و سيماى مركز آذربايجان شرقى خبر داد. اين موسيقى ها كه سيناق وقتى، بختيار ئولكه و بيزيم ژاى لر نام دارند، به زودى از اين مركز براى شهروندان استان آذربايجان شرقى پخش خواهد شد.

اجراى موفق واكسيناسيون فلج اطفال در سيستان و بلوچستان

«صبح زاهدان» از موفقيت طرح واكسيناسيون ريشه كنى فلج اطفال در استان سيستان و بلوچستان گزارش داد. بر اين اساس، رئيس دانشگاه علوم پزشكى و خدمات بهداشتى درمانى زاهدان گفته: با وجود شيوع نسبتاً فراوان بيمارى فلج در آن سوى مرزهاى شرقى كشورمان و نيز رفت و آمدهاى بى ضابطه اتباع آنان به كشور، لازم است برنامه هاى پيشگيرى از اين بيمارى و ديگر بيمارى هاى واگيردار و عفونى در استان سيستان و بلوچستان با جديت بيشترى پيگيرى شود.

از پارك فناورى خليج فارس چه خبر؟

«نسيم جنوب» از آغاز و پيگيرى عمليات اجرايى پارك فناورى خليج فارس در منطقه ويژه اقتصادى بوشهر اطلاعاتى ارائه كرد. اين طرح در زمينى ۱۰۰هكتارى اجرا مى شود كه ۵۰هكتار آن به فضاى آموزشى و ۵۰هكتار نيز به پارك علم و فناورى اطلاعات خليج فارس اختصاص يافته. براى اجراى اين طرح ۵ ميليارد و ۳۰۰ميليون ريال در نظر گرفته شده كه به اجراى زيرساخت ها و مطالعه طرح جامع فناورى اطلاعات و ارتباطات منطقه كمك شايانى مى كند. اين نشريه در گزارش مفصلى باعنوان «خليج فارس در بستر تاريخ» نوشته يك كارشناس جغرافيا ، تحولات جغرافيايى اين منطقه زيبا را بررسى كرده و اسناد و مداركى از اصالت ايرانى و نام هميشگى آن ارائه كرده است. در اين گزارش سير تحولات تاريخى نيز به گونه علمى مورد مطالعه قرارگرفته است.

هندوانه كوهى يا خاويار سبز

امروز زياد در جنوب كشور بوديم به شمال هم مى رويم. در آذربايجان گشتى مى زنيم، «حيدربابا»ى آذرى زبان مى گويد: «آذربايجان غربى اولين صادركننده هندوانه كوهى است. غنچه اين گياه خودرو به دليل سرشار بودن از ويتامين ها به خاويار سبز معروف است. اين محصول پس از فرآورى به عنوان يك چاشنى پرخاصيت گياهى مشتريان فراوانى در بازارهاى جهانى دارد.

كاشت نهال خوشبختى

در آفتاب گرم اهواز به سراغ «همسايه ها» مى رويم. يكصد زوج جوان در دزفول پيوند زناشويى خود را با كاشت نهال جشن گرفتند. اين نهال هاى كاشته شده به نام زوجهاى جوان با ذكر شماره شناسنامه ثبت شده است. شهردارى دزفول قول داده(!) با اهداى پلاك طلا اين زوج هاى جوان را تشويق كند. فكر بدى هم نيست!

به قبض هاى خود دست نزنيد!


قبض هاى آب، برق، تلفن، گاز و ... را دستكارى نكنيد چون جريمه مى شويد. از هفته نامه «۱۹دى» قم خبر مى رسد كه يك مشترك برق پس از دستكارى ۲قبض برق منزل و مغازه خود ۴۰۰هزار تومان جريمه شد. اين شهروند قمى در پى شكايت سرپرست حراست و امور محرمانه اداره برق، بزهكار شناخته و به پرداخت جزاى نقدى در حق دولت محكوم شد.

كرج، خبرنگار «ايران»: دادستان عمومى و انقلاب شهرستان كرج، نسبت به معامله اراضى يا پيش خريد واحدهاى مسكونى از افراد و شركتهاى فاقد سند و مدرك قانونى لازم دراين شهرستان هشدار داد.
«على اصغر شفيعى خورشيدى» با تأكيد براين مسأله گفت: با توجه به تلاش مراجع قضايى درخصوص كاهش ميزان زمين خوارى ، تغيير كاربرى اراضى كشاورزى و كلاهبردارى زمين و مسكن دركرج، متقاضيان مسكن بايد پيش از معامله ملكى از مراجع ذيصلاح خدمات مشاوره در خصوص املاك دريافت كنند. وى افزود: همچنين متقاضيان مسكن و ساير شهروندان در صورت مشاهده هرگونه تخلف ملكى يامشكلاتى كه جنبه عمومى دارند، موارد را براى پيگيرى به دادسراى عمومى و انقلاب كرج انعكاس دهند.
شفيعى خورشيدى درادامه تصريح كرد: طبق تحقيقات انجام شده برخى افراد با تصرف غيرقانونى اراضى در مناطقى از كرج اقدام به فروش آنها به مردم و شركتهاى تعاونى مسكن مى كنند، همچنين تعدادى شركت انبوه ساز با دريافت مبالغى هنگفت از مردم در قالب پيش فروش واحدهاى مسكونى در شهرستان كرج اقدام به كلاهبردارى كرده اند. وى خاطرنشان ساخت: تاكنون حدود ۶هزارنفر عليه ۲۱ انبوه ساز به مراجع قضايى كرج شكايت كرده اند، در حال حاضر نيز ، چندين پرونده زمين خوارى و فروش غيرقانونى اراضى به افراد و شركتهاى تعاونى مسكن در شعبات قضايى اين شهرستان تشكيل شده است.

در پى درج گزارشى تحت عنوان «استقبال سرد از فعاليت هاى تعاونى در آذربايجان شرقى» در تاريخ ،۸۴‎/۳‎/۱۰ روابط عمومى اداره كل تعاون آذربايجان شرقى جوابيه اى صادر كرد.
در اين جوابيه كه به دفتر سرپرستى روزنامه ايران در تبريز ارسال شده، آمده است:
«انتخاب تيتر و محدود نمودن موضوع به آذربايجان شرقى در مطلب فوق صحيح و اصولى نيست، چرا كه موضوع بحث مربوط به كليت بخش تعاون كشور و موانع راه توسعه آن مى باشد.
از سوى ديگر آمار سال هاى ۷۵ تا ۸۳ نشاندهنده استقبال عمومى مردم بويژه جوانان از پيوستن به خانواده بزرگ تعاون استان حكايت دارد. گرچه اين مقدار رشد نيز براى ما ارضاكننده نمى باشد.»
در پايان اين مطلب اظهار اميدوارى شده است با ابلاغ سياست هاى كلى اصل ۴۴ قانون اساسى توسط رهبر معظم انقلاب، راه براى توسعه همه جانبه بخش تعاون فراهم گردد.
گفتنى است طبق اعلام اين اداره كل ۲۳ درصد تعاونى هاى استان طى ۸ سال گذشته تأسيس يافته و براى ۳۷ درصد شاغلان بخش غيردولتى استان در همين مدت از طريق بخش تعاون اشتغال زايى شده است.

گروه شهرستانها - پرجاذبه بودن منطقه درياچه «گهر» ساماندهى درياچه زيبا در تابستان پيش رو را ضرورى مى سازد.
«حسين فرهادى » مدير پروژه درياچه «گهر» خرم آباد ضمن بيان اين مطلب گفت: با وجود اينكه منطقه فاقد هرگونه امكانات است و عبور و مرور مشكلات بسيارى دارد، اما هرساله شاهد ازدحام گردشگران در اين منطقه هستيم. وى افزود: هنوز مطالعات طرح گردشگرى درياچه گهر آغاز نشده و در اين ماه مشاور طرح انتخاب مى شود و كار مطالعاتى طرح آغاز خواهد شد.
به گفته «فرهادى » چنانچه مطالعاتى ظرف شش ماه آينده به اتمام برسد و محيط زيست نيز مجوز ساماندهى منطقه را صادر كند، زيرساخت هاى اوليه آغاز مى شود. وى ادامه داد: در صورت ساماندهى درياچه گهر، ضمن اينكه منطقه به يكى از كانون هاى اصلى گردشگرى استان لرستان تبديل مى شود، زمينه اشتغال زايى و درآمدزايى نيز مفيد خواهد بود. «فرهادى » از حضور نزديك به ۳۵ هزار گردشگر در تابستان امسال خبر داد و ايجاد يك سرى تسهيلات و خدمات اوليه را در منطقه ضرورى دانست .
وى با بيان اين مطلب كه قرار است پروژه آنتن دهى موبايل در درياچه گهر راه اندازى شود گفت: در اين راستا با همكارى هاى انجام شده با شركت مخابرات استان، بزودى اين امر صورت مى پذيرد.
درياچه گهر در لرستان حوالى شهرستان «دورود » واقع است كه با جاذبه هاى خاص خود سالانه گردشگران بسيارى از آن ديدن مى كنند.

كيش - خبرنگار «ايران» - رئيس هيأت مديره و مديرعامل سازمان منطقه آزاد كيش گفت: به منظور گسترش فرهنگ دوچرخه سوارى ۱۳ ايستگاه دائمى رايگان دوچرخه سوارى همزمان با آغاز جشنواره تابستانى در كيش ايجاد مى شود.
دكتر حسين قاسمى افزود: با هدف اشاعه فرهنگ دوچرخه سوارى و حفظ سلامت جامعه و نيز پيشگيرى از ايجاد ترافيك در آينده، سازمان منطقه آزاد كيش گسترش فرهنگ دوچرخه سوارى را مورد توجه قرار داده است. وى همچنين بر گسترش فرهنگ قايقرانى در كيش تأكيد كرد و افزود: طرحى را در دستور كار داريم تا در آينده اى نزديك هر فرد ساكن كيش به جاى اتومبيل، صاحب يك قايق و يك دوچرخه شود.
مديرعامل سازمان منطقه آزاد كيش ادامه داد: براى تحقق اين امر بيش از ۲۰ ميليارد ريال براى خريد دوچرخه و قايق در نظر گرفته شده است. وى گفت: همچنين به منظور ايجاد بسترسازى هاى لازم براى استفاده از دوچرخه، مسير ۵۱ كيلومترى دوچرخه سوارى كيش ترميم و اصلاح مى شود و طول آن به ۱۲۰ كيلومتر و عرض آن به ۵ متر افزايش مى يابد.
ايجاد ۱۳ ايستگاه دائمى رايگان دوچرخه سوارى در كيش اين امكان را به شهروندان و مسافران كيش مى دهد كه مسيرهاى مختلف كيش را به صورت رايگان با دوچرخه طى كنند و دوچرخه را به هر يك از ايستگاه هاى مستقر در مقصد تحويل دهند.
سازمان منطقه آزاد كيش با آموزش رانندگان وسايل نقليه عمومى به منظور تغيير نگرش مردم نسبت به دوچرخه سواران، اصلاح مديريت ترافيك و تخصيص قسمتى از سواره روها به مسير دوچرخه و ايجاد پاركينگ دوچرخه در اماكن مختلف كيش، توانسته است فرهنگ دوچرخه سوارى را بيش از پيش گسترش دهد و دوچرخه سوارى را به عنوان شيوه مهم جابه جايى و همچنين يك ورزش مفرح مطرح كند.

شيراز - خبرنگار «ايران»: تفاهم نامه گسترش روابط متقابل فرهنگى و اقتصادى ايالت چونگ چينگ كشور چين و شيراز با محوريت خواهرخواندگى چونگ كينگ (مركز ايالت چونگ چينگ) و شيراز با حضور مسؤولان اين دو شهر به امضا رسيد.
طرح خواهرخواندگى شهرهاى چونگ كينگ و شيراز كه ازسوى هيأت چينى متشكل از مسؤولان شهردارى و شوراى شهر ايالت چونگ چينگ در سفر به شيراز ارائه شد مورد موافقت اوليه شهردار شيراز قرارگرفت و در ادامه مذاكرات، انجام مراحل نهايى و رسمى خواهرخواندگى اين دو شهر به آبان ماه و در جريان برگزارى اجلاس شهرداران آسيا و اقيانوسيه موكول گرديد. براساس تفاهمنامه به امضا رسيده توسط وانگ سيائو سونگ، رئيس هيأت اعزامى و معاون شوراى شهر چونگ چينگ، محمدرجا شهردار شيراز و برزگر رئيس شوراى اسلامى شهرشيراز سرمايه گذاران چينى در احداث ساختمانهاى تجارى، مسكونى و تفريحى با شهردارى شيراز همكارى تنگاتنگى را آغاز خواهند نمود.
در اين تفاهمنامه بر استمرار مناسبات تجارى، فرهنگى، اقتصادى، گردشگرى و مديريت شهرى بين دو منطقه تأكيد شده و با برگزارى نمايشگاه هنرهاى تجسمى و صنايع دستى دوجانبه بين شيراز و چونگ چينگ موافقت به عمل آمد.
وانگ سيائوسونگ به نمايندگى از شهردارى چونگ چينگ از شهردار شيراز براى شركت در اجلاس شهرداران آسيا و اقيانوسيه كه در ماه اكتبر (آبان ماه) با محوريت «شهر، استان و محيط زيست» و با حضور ۸۰ شهردار از ۲۰كشور جهان برگزارمى شود رسماً دعوت به عمل آورد.
هيأت ۸ نفره چينى در جريان سفر خود به شيراز با كريم شورانگيز، معاون برنامه ريزى استاندارى فارس، مجيد ارشاد لنگرودى، رئيس دانشگاه شيراز، محمدرضا فخرنبوى مديرعامل شركت برق منطقه اى فارس و شريف رئيس اتاق بازرگانى فارس ديدار و گفت و گو كرده و بر برقرارى روابط دو جانبه تأكيد نمودند. ايالت چونگ چينگ با ۸۲ هزار كيلومتر مربع مساحت و جمعيتى افزون بر ۳۱ ميليون نفر، مهمترين مركز بازرگانى جنوب غربى چين به شمار مى آيد.
در اين ايالت بيش از ۱۰هزار كارخانه با سرمايه گذارى حدود ۷۳ميليارد يوان و ۱۰‎/۲ميليون نفر كارگر به فعاليت مشغول هستند. ايالت چونگ چينگ با داشتن هزار نفر متخصص و محقق، ۴۳دانشگاه و دانشكده و ۴۰۰هزار مهندس و تكنيسين از مهمترين قطب هاى صنعتى چين و همچنين يكى از مناطق مهم توليدمحصولات كشاورزى و مواداوليه داروسازى در اين كشور محسوب مى شود.
مركز اين ايالت تاكنون با شهرهايى نظير تولوز فرانسه، سياتل آمريكا، تورنتو كانادا، هيروشيما ژاپن، ليتز انگلستان، رونژ روسيه، استان زاپاروژه اوكراين پيمان خواهرخواندگى منعقد نموده است.

سيد مسلم يگانه - يك گروه از جهانگردان نروژى كه با پيام «صلح، دوستى و عشق»، با موتور سه چرخه از نروژ به چين مى روند، چند روز پيش وارد جمهورى اسلامى ايران شدند.
اين گروه سه نفره كه متشكل از يك نروژى و دو ايرانى  ساكن نروژ است، سفر ۱۶ هزار و ۴۵۵ كيلومترى خود را ۲۷ ارديبهشت ماه امسال از «ريوكان»، شهر محل زندگى شان واقع د ر ۱۸۰ كيلومترى جنوب اسلو پايتخت نروژ آغاز كردند.
سفر صد روزه اين گروه همزمان با صدمين سال آزادى نروژ، در پكن پايان مى يابد و اعضاى آن قصد دارند، با اين كار نام خود را در فهرست افرادى ثبت كنند كه راه ابريشم را با وسيله نقليه موتورى پيموده اند.
«آيريك هانسن» ۳۱ ساله و «حسين موسوى» ۵۰ ساله، دو نفر از اعضاى اين گروه هستند كه روز چهارشنبه (۸۴‎/۴‎/۸) مهمان روزنامه ايران بودند. نفر سوم اين گروه «نادر رضايى» ۴۱ ساله، به دليل فوت پدرش كه در تهران ساكن بود، نتوانست در گفت وگوى ما شركت كند.
حسين موسوى كه ۱۷ سال پيش عازم نروژ شد و هم  اكنون در شهر صنعتى «ريوكان» از توابع استان «تلمارك» اين كشور يك شركت توريستى دارد، گفت: ۲۵ خردادماه امسال از تركيه به تهران رسيديم و قرار است، تا پايان تيرماه جارى در ايران اقامت كنيم.در اين مدت پس از بازديد و تهيه فيلم و عكس از شهرهاى قم، كاشان، ابيانه، اصفهان، آباده، شيراز، استهبانات، سيرجان، بم و كرمان، از طريق زاهدان وارد خاك پاكستان خواهيم شد.
او كه از نروژ به عنوان كشور صلح و دوستى ياد مى كند، گفت: قصد داريم در اين سفر تنها به نكات مثبت فرهنگى توجه داشته باشيم و تلاش مى كنيم با مستندسازى از كشورهاى شرقى، نگاه منفى غربى ها را نسبت به شرقى ها تغيير دهيم. وى افزود: توريست هاى نروژى تشنه مسافرت به ايران هستند، اما به دليل تبليغات منفى كه عليه ايران در آنجا مى شود، از سفر به اين كشور وحشت دارند. اميدواريم با اين كار بتوانيم پلى براى برقرارى ارتباط فرهنگى و گردشگرى بين ايران و نروژ ايجاد كنيم. موتور سه چرخه اين گروه كه يك سيلندر است و با۲۱۸ سى سى حجم موتور ۱۱ اسب بخار قدرت دارد، هر ساعت ۶۵ كيلومتر را طى مى كند. قرار است، با پايان اين مسافرت، اين موتور سه چرخه در يك موزه و يا يك هتل بزرگ در نروژ نگهدارى شود.
اين گروه كه تاكنون از كشورهاى دانمارك، آلمان، اتريش، ايتاليا، اسلوانى، كرواسى، بوسنى، صربستان، آلبانى، مقدونيه، يونان و تركيه عبور كرده و به ايران رسيده ، هنگام ورود به هر كشورى پرچم نروژ و كشور ميزبان را بالاى سقف موتور سه چرخه خود به اهتزاز در مى آورد. اين گروه كه خود را كريستف كلمب راه ابريشم مى نامد، بيشترين مسير مسافرت را طى كرده و بعد از عبور از پاكستان و هند و رسيدن به چين، سفرشان به اتمام مى رسد.
موسوى مدت زمان اقامت اعضاى گروهش را در اين كشور بيشتر كرده تا آنان بتوانند از اكثر نقاط ديدنى و گردشگرى ايران بازديد كنند. بيشترين هزينه ۵۰ هزار دلارى اين سفر را موسوى با ۲۰ هزار دلار و هانسن و نادرى هر كدام با ۵ هزار دلار متقبل شده  اند و مابقى با وام بانكى وكمك مالى چند شركت و سازمان جهانى تأمين شده است.
موسوى گفت« از آغاز سفر تاكنون تنها در كشورهاى آلبانى و تركيه با مشكل مواجه شديم كه آن هم مربوط به نقص فنى در موتور سه چرخه و برخى مشكلات جانبى بود كه هزينه زيادى برايمان داشت.
وى با اشاره به اينكه قصد دارد، سال آينده نيز با كمك يكى از شركت هاى موتورسازى ايران، دور ايران راصد روزه با موتوسيكلت هاى سه چرخه و چهار چرخه طى كند، به علاقمندان به مشاركت در اين طرح پيشنهاد كرد، با آدرس اينترنتى www.norvegiansilkroad.com كه مربوط به اين گروه است، تماس حاصل كنند.
«آيريك هانسن » ديگر عضو اين گروه است كه فوق ليسانس بازرگانى از كشور انگلستان دارد وبا يك دختر ايرانى ازدواج كرده است. او انگيزه خود را از اين سفر آشنايى بيشتر با فرهنگ و هنر كشورهاى شرقى به ويژه ايران و ايجاد زمينه ارتباطات فرهنگى بين كشورهاى غربى و شرقى عنوان كرد.هانسن كه به واسطه ازدواج با يك دختر مسلمان، به دين مبين اسلام گرويده است، گفت: متأسفانه در عصرى زندگى مى كنيم كه فضاى منفى بين غرب و شرق در حال افزايش است و اين امر مشكلاتى به وجود آورده كه منجر به فقدان ارتباطات، آگاهى و تعصب گرايى شده است.
وى كه سومين بار است به ايران سفر مى كند، افزود: ما با پيام گشايش و اميد به گسترش ارتباطات و آگاهى بين فرهنگ هاى مختلف به اين مسافرت دست زده ايم. وى ابراز اميدوارى كرد، در بازگشت به نروژ با پخش گزارش ها و فيلم هاى تهيه شده از فرهنگ كشورهاى شرقى، نگاه و ديد غربى ها نسبت به شرقى ها تغيير كرده و احترام متقابل روز به روز افزايش يابد.

محمد شمخانى
اشاره:
حدود ۳ سال از آغاز عمليات ساختمانى طرح توسعه قسمت جنوبى حرم مطهر حضرت معصومه(س) مى گذرد و اين پروژه عظيم چند ده هزار مترى بالاخره در روز يازدهم تيرماه امسال و با حضور رئيس جمهور، وزير مسكن و عده زيادى از علما و مراجع قم گشايش مى يابد و به بهره بردارى مى رسد. اين پروژه ملى، كه به اعتقاد بسيارى از صاحبنظران عرصه معمارى معاصر، نقطه عزيمتى براى معمارى مذهبى كشورمان به حساب مى آيد مخاطبان زيادى از طيف هاى مختلف مردم دارد، از جمله كارهاى موفق دفتر مهندسان مشاور «پيرراز» است كه در كارنامه خود آثار و  آفرينه هاى كلانى چون كتابخانه ملى ايران و سالن اجلاس سران كشورهاى اسلامى و ... دارد. آنچه مى خوانيد نگاهى است گذرا به طرح توسعه حرم حضرت معصومه(س) كه از جنبه هاى مختلف قابل ديد و بازديد است.
طرح توسعه قسمت جنوبى حرم حضرت معصومه(س):
حرم مطهر حضرت معصومه(س) يكى از مهم ترين و متمركزترين مكان هاى شاخص شهروندى اين سرزمين است كه با هم جوارى با مسجد مقدس جمكران، به عنوان يكى از نقاط عطف مذهبى شيعى، مخاطبان زيادى دارد و صرف نظر از هر نوع نگاه تقويمى و تاريخى و ايدئولوژى حاكم، هر ساله خيل عظيمى از مردم شيعى مؤمن و معتقد را از ايران و ديگر كشورهاى اسلامى به خود مى گيرد و مى پذيرد و پاسخ مى دهد. اين گيرايى و پيوند و پذيرايى، حالا و نسبت به گذشته اى دور و نه چندان دور مقياس هاى ديگرى دارد كه همين ضرورت توسعه آن را پيش مى كشد و پيش روى ما مى گذارد. اين ضرورت هم خاسته از عطش سيرايى ناپذير زائران دل سوخته اى است كه در گريز از خشكى و خشونت زندگى مادى و ماشينى امروز بدان مى گرايند و هم از نقطه نظر توريستى اهميت مى يابد. طرح باشكوه توسعه قسمت جنوبى حرم حضرت معصومه(س)، به عنوان نقطه عزيمتى در معمارى مذهبى ايران، درست بر پايه و در راستاى پاسخگويى به چنين ضرورت  هايى است كه شكل گرفته و به ظهور مى رسد.
تابوى معمارى مذهبى:
مسكوت ماندن ژانر معمارى مذهبى در ايران و شايد در بخش هاى بزرگى از جهان امروز، مدلول دلايل ويژه اى است كه در يك نگاه كلى مى توان آنها را «بيگانگى معماران با فضاهاى مذهبى»، «درك نادرست حال و هواى قدسى و معنوى» و بالاخره «نارسايى ونوعى بودن سيستم آموزشى معمارى» دانست. معمارى مذهبى گونه اى از معمارى است كه در مقايسه با ساختمان  هايى چون بيمارستان، كتابخانه، دانشگاه و ... «عملكرد» چندان پيچيده  اى ندارد. به همين سبب آنچه در معمارى اماكن مذهبى مهم است و مهم مى نمايد، در گام نخست درك درستى از فضاى مذهبى موجود است. چيزى كه متأسفانه اغلب معماران يا با آن ميانه اى ندارند و يا از آن، با دليل و بى دليل، دورى مى گزينند. اينجا مانند تعداد معدودى كه در ايران به اين كار مى پردازند و مهندس و معمار نيستند. جداسرى معماران و دانش آموختگان فن ساختمان از فضاى معمارى مذهبى، تأسيس دانشكده معمار ى در ايران كه بنيادى غربى داشته وبا تبعيت از مدرسه «بوزار» پاريس پى ريزى شده و مهم تر از همه غريبه گى اهل مذهب با فضاهاى مدرن و معاصر معمارى اجازه هيچ نوع «آشنايى زدايى» و پوست اندازى را به معمارى مذهبى ايران نداده است.
مخاطب و فضا:
مخاطب عام و كلان معمارى مذهبى كه بيشتر به دنبال برقرارى ارتباط روحى ودرونى با فضاى مقدس است تا عملكرد فضاى معمارى، علاقه و عادت به فضاهاى چشم آشناى مذهبى و ارضاى مخاطب در فضاى مألوف و معتاد گذشته و از همه مهم  تر نگره بنيادى و زمان ناپذير مذهبى، كه خود به خود «انتظار»  زائر را از آن بالا مى برد و در فرار و فراغت از فرم ها و فيگورها و بازى هاى پيچيده معمارى و طرح هاى مدرن به وجود مى آيد، از يك سو و از سوى ديگر واقعيت هاى ويژه معمارى، توجه به ابعاد زمانى، استفاده از مصالح و فناورى نوين ساخت و ساز (به خاطر مسائلى چون زلزله و مانايى بنا و ...) و هويت داشتن بزرگترين چالشى است كه طرح توسعه قسمت جنوبى حرم حضرت معصومه(س) با آن مواجه بوده است. در گذار از اين چالش دو راه بيشتر وجود ندارد. يا تقليد از گذشته و تزئينات و آن و يا خلق فضايى عارى از روحيات مذهبى و گرايش به ايجاد فضايى يكسر فرماليستى، كه نمونه بارز آن را در تهران و براى مثال در مسجد «الجواد» مى بينيم. مسجدى كه عارى از تقدس بالقوه آن، در احساس مخاطب آن جاى نمى گيرد و با او ديالوگى برقرار نمى كند. در اين بين، راه سومى اگر باشد،  به نظر همان چيزى است كه در مطالعه گروه مهندسين مشاور «پيرراز» فراهم آمده است. اينكه بيايند و ضمن استفاده از فناورى روز و با تلفيق فرم هاى تزيينى و چشم آشناى مخاطب در قالب و طرحى نو، فضايى به وجود بياورند كه سردى و سكوت تكنولوژى را به گرماى قدسى پيوند مى زند.
- مبانى شكل گيرى طرح توسعه و ضوابط طراحى معمارى:
در معمارى قديم بقاع متبرك، اندازه و ابعاد و تناسبات فضاها بيش از هرچيزى تابع و تالى تناسبات و اندام هاى معمارى بوده است و نه حتماً الزامات عملى خاص. در توسعه امروزى اين بناهاى نمادين، اما، پيش از انديشيدن به الگوى مناسب معمارى، فضاهاى موردنياز براى انجام اعمال مقدماتى و اصلى زيارت، بايد با حداكثر جمعيت سنجيده شود و اين نكته اى است كه گسترش افقى و عمودى شهر در اطراف بقعه به معمار تحميل مى كند و هدف از آن حفظ ارزش هاى نشانگانى و نمادين بقعه و جلوه گرى آن در افق كل شهر و جهات و فواصل جديدى است كه مردم از آنجا به حرم مى نگرند. در طرح توسعه حرم حضرت معصومه (س)، دو مسأله  عمده ديگر نيز وجود داشته و يكى مجاورت آن با يك مجموعه قديمى و ارزشمند معمارى بوده است و ديگرى ايجاد روحيه حاكم بر معمارى مذهبى قديم در ساختمانى چندده هزار مترمربعى. طرح يك معمارى جديد در كنار مجموعه اى تاريخى و مذهبى و سنتى رويكردهاى ويژه اى را مى طلبد. معضلى كه تا امروز طرح هاى معدودى برآن فائق آمده اند. اينكه ساختمانى طراحى و خلق شود كه هم از لحاظ تكنولوژى و نيازهاى فنى و عملكردى معمارى به روز باشد و هم با مجموعه قديمى غريبه يا در تضاد نباشد و علاوه بر آن حال و هواى عبادتى و زيارتى نيز به خود بگيرد. طرح توسعه قسمت جنوبى حرم حضرت معصومه(س) به نظر مى رسد به پيوست مطالعات ويژه اى كه توسط مهندسان مشاور «پيرراز» صورت گرفته، از چالش هاى يادشده سربلند بيرون آمده است. اين را در يك نگاه كلى و سراسرى بناى شاخصى به ما مى گويد كه ضمن رعايت توازن و تواضع نسبت به مجموعه قديمى حرم و يافتن نما و شمايى امروزى، هيچ گونه تعارض و تمايز و تضاد كالبدى با آن پيدا نكرده است.
- معمارى طرح توسعه:
اصل اصيلى كه در معمارى طرح توسعه قسمت جنوبى حرم حضرت معصومه (س) به كار رفته و بيش از هر چيز ديگرى خودنمايى مى كند، صراحت و صلابت و خلوص و يك پوشه بودن معمارى تا حد ممكن است. چيزى كه در بازگشت به دوره هاى مهم معمارى اسلامى، آن را بويژه در دوره  سلجوقى مى بينيم و مى يابيم. دراين دوره تاريخى عناصر سازه اى تبديل به عناصر زيبايى  شناختى معمارى مى شود و از دو پوشه (لايه) شدن اثر هم خبرى نيست. ويژگى معمارى دوران سلجوقى استفاده تزيينى از آجر(سازه) است. چيزى كه در ديگر دوره هاى معمارى اسلامى خيلى شاخص نيست و خيلى به چشم نمى آيد. براى مثال در دوره صفوى زيبايى اثر بسته به پوشش نما و نازك كارى هاى آن است تا خودمعمارى.
و اما آنچه در هويت مندى يك آفرينه معمارى تأثير بنيادى دارد، گذشته از عملكرد و عناصر زيبايى شناسيك، مكان و زمان آفرينش اثر است. استفاده از علوم و فنون و مصالح معاصر ساخت و ساز در ايران، به گونه اى كه هم با روحيه مذهبى و هم با ويژگى هاى بومى و اقليمى شهر قم سازگار باشد و همچنين پرهيز از تكرار و تقليد ساختارهاى بنايى و شكل هاى مرسوم معمارى قديم مجموعه تاريخى حرم حضرت معصومه(س)، مهمترين انگاره اى است كه طرح توسعه بربنياد آن شكل گرفته است. در غير اين صورت و در صورت تكرار و تقليد، هم تواضع مجموعه جديد نسبت به مجموعه قديم كمرنگ مى شد و هم به نظر مى رسيد كه «زمان» در دوره بخصوصى از تاريخ ساخت و ساز پيشين حرم متوقف مانده است و هم نيازهاى فنى، مانند مقاوم سازى ساختمان در برابر زلزله، كاربرد تكنيك هاى حجيم بنايى قديم را غيرقابل قبول مى كرد. ايجاد پوشش هاى كاذب تزيينى براى ساختمانى با ساختار امروزى و براى تداعى و تظاهر به معمارى قديمى نيز در اين بين راه حل درستى به نظر نمى آيد. چرا كه مصالح پوششى قديم با مصالح و سازه هاى جديد سازگار نيستند و همجوارى آنها نتايج مخربى به دست مى دهند. از طرفى ايجاد پوشش هاى كاذب و تظاهر مصالحى به مصالح ديگر از اساس فاقد اصالت است و تأثير نهايى ضعيفى دارد. اينجاست كه هنر معمارى دوران سلجوقى - براى مثال - به كمك طراح مى آيد و تزيين و زيبايى را از نما به خودسازه منتقل مى كند. آنقدر كه اثر بدون داشتن پوشش هاى كاذب تزيينى؛ نظير كاشيكارى، صاحب طرح هاى تزيينى مى شود و همين فرآيند طراحى را به سمت طراحى معمارانه عناصر سازه اى طرح سوق مى دهد. ملاحظاتى چون نياز به پوشش دهانه هاى بزرگ و سرپوشيده ساختن سطوح وسيع در عين پرهيز از ايجاد فضاهاى بدون مقياس عبادتى (مانند فرودگاه يا راه آهن)، قابليت ايجاد روحيه و شخصيت مذهبى، ماندگارى، شكل پذيرى، نياز به انعطاف عملكردى فضا، مقاومت در برابر شرايط شديد اقليمى قم، قابليت تأمين شرايط محيطى مناسب درون آن و مقاومت در برابر آتش روى هم رفته دلايل انتخاب ساختار سفيد بتنى مجموعه طرح توسعه حرم به حساب مى آيد كه در كل القا كننده پاكى و خلوص و طهارت و معصوميت حضرت معصومه (س) نيز هست. گنبد اصلى مجموعه نيز بر پايه مربع و مطابق با مدولا سيون پروژه، به صورت «چهار ترك» و براى بلند تر نشدن از گنبدهاى مجموعه قديمى به صورت «خفته» طراحى گرديده است. شبكه تيرچه هاى نمايان گنبد و دامنه آن، تلفيقى از منطق سازه اى و هندسه است. به طوريكه يادآور فرم هاى پا باريك و لوزهاى سقف هاى معمارى دوران اسلامى ايران باشد. تمام كننده اين ساختار بتنى سفيد و نمايان هم يك پيشانى بتنى به همان رنگ است كه دور تا دور ساختمان را فراگرفته و مزين به آياتى از قرآن كريم با خط زيباى «ريحان» است. در دل اين معمارى يك پوشه، اما، جاهايى وجود دارد كه به دليل عبور لوله ها و كانال هاى تأسيساتى، استفاده از سقف كاذب الزامى بوده و معمارى به ناچار بايد دو پوشه مى شده است. اينجا برخلاف ساختار و فرم و فضاى معمارى، با هدف ايجاد شخصيت فضايى مورد نظر، از تزئينات قديمى به عنوان جزئى از كل مجموعه، به گونه اى نادر از تقليد و اقتباس مواجه مى شويم.
اين اقتباس، علاوه بر دلايل ساختارى، ريشه در عادت هاى ديدارى مخاطبان اين گونه اماكن و درك تزئينى آنها دارد. استفاده و اقتباس از تزئينات چشم آشناى مذهبى و ايرانى، نظير كاربندى ها، مقرنس كارى ها، گره چينى ها، كتيبه ها و... در اندام هاى غير ساختارى معمارى طرح، رويكرد كلى براى پوشش سقف هاى كاذب و ديگر تزئينات به شمار مى آيد. در اين مورد، كه گامى نو در پيشبرد هنر سنتى مقرنس كارى گچى نيز هست، ضمن استفاده از هنر استادكاران قديمى اين رشته، به جاى كاربرد گچ كشته و قالب هاى كوچك، از گچ زنده مسلح و قالب هاى بزرگ و يكپارچه فايبر گلاس بهره بردارى شده است.مستقل بودن طرح توسعه در عين هم خونى با مجموعه تاريخ حرم، ايجاد حداكثر سطوح سرپوشيده، توجه به سلسله مراتب قدسى زيارت و تشرف، امكان حداكثرى تأمين روشنايى فضاها با استفاده از نور طبيعى، به حداقل رساندن طبقات طرح براى تسهيل رفت و آمد در مسير هاى حركتى، توجه به زائران معلول جسمى با ايجاد تمهيداتى براى تشرف اين افراد و پرهيز از اختلاف سطح درمسيرهاى حركتى اصلى، توجه به استانداردها و كدهاى معتبر ملى و جهانى براى تخليه سريع در مواقع اضطرارى و بروز حوادث، توجه ويژه به فضاى مفصل دو ساختمان جديد و قديم و به وجود آوردن احساس يكپارچگى ميان طرح توسعه و مجموعه قديمى و... از ديگر ملاحظات كليدى مهندسان مشاور «پيرراز» در طراحى معمارى طرح توسعه حرم حضرت معصومه (س) به شمار مى رود كه هر كدام جزئيات خود را دارد و بازگفتن آنها در اين مجال كوتاه ناممكن مى نمايد.
-  نقطه عزيمتى براى معمارى مذهبى ايران:
و اما نكته نهايى و ناگفته اى كه در اين نگاه صورى وگذرا به معمارى طرح توسعه كالبدى حرم حضرت معصومه(س) مى تواند بدان اشاره كرد و بر آن صحه گذاشت، همچنان توانايى و تجربه و تبلور خلاق گروه مهندسان مشاور «پيرراز» به سرپرستى مهندس «محسن مير حيدر» است كه تاكنون طراحى و اجراى چندين پروژه ملى و يادمانى و كلان را با موفقيت پشت سر گذاشته است. ويژگى بنيادى اين گروه، علاوه بر چونايى كم نظير كارشان، سرعت مطالعه در ابعاد مختلف طرح و اجراى سريع و سليس ساختمان است. طرح توسعه حرم حضرت معصومه(س) با زيربنايى حدود ۵۴۰۰۰ متر مربع و در چهار تراز (طبقه)، بعد از كتابخانه ملى ايران، سالن اجلاس سران كشورهاى اسلامى و ... برگ زرين ديگرى از افتخارات اين گروه شايسته در حال حاضر و در عرصه معمارى مدرن و معاصر ايران به حساب مى آيد. آفرينه اى كه صرف نظر از ظرايف و زيبايى هاى ذاتى و احياناً كمى ها و كاستى هاى كوچك ظاهرى، نقطه عزيمتى در خور براى معمارى مذهبى ما محسوب مى شود تا از آن ايستايى و ركود در بيايد و الگوى تازه اى براى خود نمايى و شور انگيزى بيابد. همين جا بد نيست كه اشاره اى هم هرچند گذرا به گروه طراحى معمارى داخلى و نمادهاى ويژه اسلامى در طرح توسعه بكنيم، كه مسؤوليت طراحى آن با «رضا ديشيدى» بوده است و خطوط ثلث و ريحان و خط نقاشى هاى آن به ترتيب اثر «محمدحسينى موحد» و «نصرالله افجه اى» و به سرپرستى «صادق تبريزى» يكى از چهره هاى مهم هنر مدرن و معاصر ايران.