گروه فرهنگ وهنر - ساير محمدى: هفته اى كه گذشت هيچ كتاب شعرى منتشر نشد، مگر گزيده اشعار منتشر نشده زنده ياد بيژن جلالى كه باعنوان «شعر پايان شعر دورى» از سوى انتشارات مرواريد به بازار آمد. غير از اين انتشار دوكتاب در زمينه فلسفه تحت عنوان «تاريخ فلسفه غرب» و «كتاب كوچك فلسفه» و دو كتاب در زمينه جامعه شناسى به نام «فهم علم اجتماعى» و «گفت وگوهايى با مانوئل كاستلز» كفه اين دو حوزه را نسبت به حوزه ادبيات سنگين تر كرده است. اما پديده ديگر حوزه نشر در سال جديد وفور چاپ كتاب هاى جيبى با جلدگالينگور يا مقوايى آن هم نه در حوزه ادبيات بلكه در حوزه هايى چون حكمت، روانشناسى عمومى، طالع بينى و كلمات قصار واستقبال فراوان خوانندگان نياز به تحقيق و گزارشى جامعه شناسانه دارد كه اميدواريم متخصصان اين رشته به آن بپردازند. كتاب هاى منتشر شده هفته گذشته را مرور مى كنيم.
داستان ، رمان
«تو مى گى من اونو كشتم؟» مجموعه سه داستان كوتاه از احمد غلامى است كه دو داستان از اين مجموعه در حوزه داستان هاى جنگ قابل ارزيابى است و يك داستان هم در فضاى دانشگاهى و روشنفكرى جريان دارد. ناشر اين كتاب نشر افق است. «دردانه» عنوان رمانى به قلم نوشين كريم پور است كه نشر علم چاپ و منتشر كرده است. دردانه داستان زندگى خانواده اى در فضاى تهران است با دردها وشادى ها ومشكلات مخصوص طبقه متوسط. داستانى كه شخصيت هاى آن را اغلب در پيرامون خود مى بينيم. نشر علم رمان ديگرى در اين هفته منتشر كرده كه تحت عنوان «خانه بزرگ سبز» به قلم اختر نراقى است. اختر نراقى نويسنده ايرانى مقيم كانادا، نزديك به سى سال است كه در كانادا اقامت دارد واستاد دانشگاه مك گيل است. او تاكنون سه رمان و دو مجموعه شعر منتشر كرده و يكى از رمان هاى او كانديداى جايزه هيومك لين در سال ۹۸ ميلادى بود. رمان «خانه بزرگ سبز» را نفيسه معتكف به فارسى برگردانده و در شناسنامه كتاب آورده كه اين رمان از دوازده داستان كوتاه شكل گرفته است.
«نفرين عشق» درمانى به قلم مهناز صفاهانى است كه نشر آسيم چاپ و منتشر كرده است. نفرين در يك فضاى بارانى آغاز مى شود و مكان داستان هم روستا انتخاب شده است. اما دغدغه شخصيت هاى داستان همان دغدغه هاى مردم شهرنشين است.
«قصه هايى كوتاه از آمريكا، اروپا، آسيا» به قلم نويسندگانى چون بالدوين، آندرسن، بالزاك، بونين و... است كه على اصغر بهرامى آن را به فارسى ترجمه كرده و نشر نى ناشر آن است.
بهرامى قبل از شروع هر داستان معرفى مختصرى از نويسنده و آثارش به دست مى دهد كه كارى ارزشمند است.
«كتاب دلبستگى ها» اثرى از ادواردوگاله آنو نويسنده و فيلسوف اسپانيولى است كه با برگردان نازنين نوذرى از سوى انتشارات نوروز هنر به بازار آمد.
گاله آنو در آثارش تركيبى از روايت، مقاله، شعر و گزارش را چنان با مهارت ارائه مى دهد كه به اعتقاد منتقدان كتاب هايش صداى روح و كوچه وخيابان را گرد مى آورد و تركيبى از واقعيت وخيال و خاطرات را به نمايش مى گذارد. انتشارات نوروز هنر رمانى از هنينگ مانكل نويسنده معروف سوئدى را تحت عنوان «بازگشت استاد رقص» منتشر كرده است كه به قلم جواد ذوالفقارى به فارسى برگردانده شده است. مانكل در اين اثر در قالب داستانى جذاب صداى پاى فاشيسم را در اروپا مى شنود و به مخاطب هشدار مى دهد.
دين، سياست، هنر
«منابع و آثار سياسى اسلامى»اثرى از نصر محمد عارف است كه از سوى نشر نى منتشر شده است.نويسنده در بخش نخست كتاب حاضر با نقد روش شناختى پژوهش هاى منتشر شده در زمينه سياست در اسلام ،عدم رعايت اصول و روش هاى علمى در بسيارى از تحقيقات را برملا مى كند و صحت نتايج به دست آمده را مورد ترديد قرار مى دهد. در بخش دوم نيز منابع و آثار سياسى اسلامى از ميان انبوهى از نسخه هاى خطى، به همراه چكيده اى از اثر و اطلاعاتى از نويسنده ارائه مى شود. ترجمه وتأليف اين كتاب به عهده مهران اسماعيلى بوده است.
«از دموكراسى تا مردم سالارى دينى» عنوان كتابى به قلم صادق زيبا كلام است كه انديشه هاى سياسى دكتر على شريعتى را به نقد مى كشد.اين كه براساس اعتقادات شريعتى چه نوع حكومتى حاصل مى شود؟ آيا با انديشه شريعتى مى توان به فرشته دموكراسى دست يافت يا خير؟پاسخ كتاب آن است كه خير.
اين كتاب را انتشارات روزنه چاپ و منتشر كرده است. «سانسور و آزادى مطبوعات» اثرى از كارل ماركس است كه حسن مرتضوى آن راترجمه و نشر اختران آن را چاپ ومنتشر كرده است. اين كتاب پس از ياداشت مترجم در چهار بخش تدوين شده كه تفسيرهايى درباره آخرين دستورالعمل سانسور پروس، بحث هايى درباره آزادى مطبوعات، و انتشار صورتجلسات مجلس طبقات و يادداشت هاى عناوين اين چهار بخش را تشكيل مى دهند.
«خاندان هاى حكومتگر در ايران» به قلم دكتر باقرعاقلى تحقيق ونگارشى پيرامون چهره هاى سياسى قدرتمند درحكومت هاى قاجار و پهلوى است كه از سوى نشر نامك چاپ و منتشر شده است.اين كتاب در نوزده فصل از خاندان ناصرالدين شاه قاجار آغاز مى كند تا به خاندان استاد نورعلى الهى پايان مى پذيرد. در هر صورت شناخت و فهم تاريخ معاصر ايران بدون مطالعه و شناخت اين خانواده ها كامل نمى تواند باشد. «اصول عمومى درمان شكستگى ها در بالغين» كه تدوين و ويرايش علمى آن را دكتر على اكبر اسماعيلى جاه به عهده داشته عنوان كتابى است كه انتشارات دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى با همكارى انتشارات هنر و تربيت چاپ و منتشر شده است.
نشرنى دو كتاب ديگر نيز هفته گذشته راهى بازار كرده است كه «فهم علم اجتماعى» اثر راجرتريگ باترجمه شهناز مسمى پرست يكى از اين كتابهاست.
كتاب ديگر، «گفت وگوهايى با مانوئل كاستلز» استاد برجسته دانشگاه كاليفرنيا و از مشهورترين جامعه شناسان جهان است كه مارتين اينس با او انجام داده است.
اين كتاب را حسن چاووشيان و ليلا جوافشانى ترجمه كرده اند.
«تاريخ فلسفه غرب» اثرى از ديورابينسون و جودى گراوز است كه با ترجمه و پژوهش شهاب الدين عباسى از سوى نشر علم به بازار آمد.
«كتاب كوچك فلسفه» اثرى از گريگورى برگمن است كه حكمت بزرگ ترين انديشمندان و متفكران جهان را به زبانى ساده توضيح مى دهد. اين كتاب در بيست و چهار فصل از تالس و پيش سقراطيان شروع و به ويتگنشتاين و جان ديويى و كواين ختم مى شود. ترجمه اين كتاب به قلم كيوان قباديان است ونشر اختران هم آن را روانه كتابفروشى ها كرد.

الهه غلاميدر پاييز ۱۲۷۶ (۲۱ آبان) در روستاى يوش از توابع مازندران كودكى ديده به جهان گشود كه گرچه نام اصلى اش على اسفنديارى بود اما بعدها با نام «نيما يوشيج» به شهرت رسيد. درباره تخلص وى گفته اند: «ظاهراً به اعتبار نام يكى از اسپهبدان طبرستان و نام محال «نيما رستاق» در مازندران بوده است و يوشيج در لهجه طبرى يعنى اهل يوش.
سيد جواد بديع زاده، آهنگساز، خواننده و موسيقيدان معروف در گفت وگو با خبرنگار روزنامه كيهان در اين باره گفته است: « آقاى امين» دوست مشترك من، صبا و ابراهيم خان آژنگ، امروز به نام «نيما» پدر شعر نو معروف شده است.»
وى اضافه مى كند: «روزهايى كه به منزل ابوالحسن صبا مى رفتم غالباً استاد محمدحسين شهريار و نيما يوشيج را نيز در منزل صبا مى ديدم. صبا هميشه «نيما» را آقا «امين» صدا مى كرد زيرا «نيما» مقلوب كلمه «امين» است و گويا نيما قبلاً به امين اسفنديارى معروف بوده و نيما را به عنوان تخلص خود انتخاب كرده است. (۱)
على اسفنديارى دوران كودكى را در يوش گذراند:
«زندگى بدوى من در ميان شبانان سپرى شد.
... از تمام دوران بچگى خود به جز زد و خوردهاى وحشيانه و چيزهاى مربوط به زندگى كوچ نشينى و تفريحات ساده آنها در آرامش يكنواخت و كور و بى خبر از همه جا، چيزى به خاطر ندارم.»
نيما، خواندن و نوشتن را در يوش نزد ملاى ده آموخت و در اين راه بارها متحمل آزارها و اذيت هاى استاد شد.
« او مرا در كوچه باغ ها دنبال مى كرد و به باد شكنجه مى گرفت. پاهاى نازك مرا به درخت هاى گزنه دار مى بست و مرا با تركه هاى بلند مى زد.»(۲)
در سال ۱۳۲۷ هجرى زمانى كه فقط دوازده سال داشت به همراه خانواده از يوش به تهران آمد و پس از گذراندن دوره دبستان به قصد فراگيرى زبان فرانسه و به پيشنهاد اقوام وارد مدرسه «سن لويى» كه مؤسسه اى متعلق به هيأت كاتوليك بود، شد. نيما از اين دوران به تلخى ياد مى كند:
«دوره تحصيلى من از اين جا شروع شد. سالهاى اول زندگانى من در اين مدرسه به زد و خورد با بچه ها گذشت. وضع رفتار و سكنات من، كناره گيرى و حجبى كه مخصوص بچه هاى تربيت شده در بيرون شهر است، موضوعى بود كه در مدرسه مسخره برمى داشت. هنر من خوب پريدن و با رفيقم «حسين پژمان» فرار از محيط مدرسه بود. من در مدرسه خوب كار نمى كردم و فقط نمرات نقاشى به داد من مى رسيد.»
آشنايى نيما با استاد نظام وفا از همين مدرسه آغاز شد. نظام وفا كه خود از شاعران كهن گرا بود با تشويق ها و رهنمودهاى ارزنده  خود نيما را به خط شعر وشاعرى انداخت. او علاقه خاصى به نيما داشت و پس از خواندن شعر موشح نيما به نام« وفا» در حاشيه آن شعر چنين نگاشت:
« روح ادبى شما قابل تعالى و تكامل است. من مدرسه را به داشتن چون شما فرزندى تبريك مى گويم. »(۳)
حوادث ناشى از جنگ جهانى اول تأثير بسزايى در زندگى نيما گذاشت و آشنايى او با زبان فرانسه و استفاده از آثار ادبى شاعران فرانسوى، پنجره تازه اى مقابل چشمان او گشود كه بعدها در منظومه« افسانه »آشكار شد. (۴)
ازدواج نيما با عاليه خانم (از خانواده ميرزا جهانگيرخان صور اسرافيل) در ارديبهشت سال ۱۳۰۵ روى داد. ثمره اين ازدواج پسرى بود به نام« شراگيم »كه تنها يادگار نيما و عاليه خانم شد.
نيما در سال ۱۳۰۹ به آستارا رفت و مدتى در دبيرستان حكيم نظامى به تدريس ادبيات فارسى پرداخت. در ۱۳۱۱ به تهران بازگشت و سپس به مازندران رفت و مدتى در آن ديدار به سر برد. در سال ۱۳۱۷ در سلك نويسندگان مجله موسيقى درآمد و در اين مجله با صادق هدايت نويسنده نوآور و مين باشيان موسيقيدان نامى همكارى كرد. وى مقالات و اشعار خود را در اين مجله به چاپ رساند:
« ... اشعار من متفرق به دست مردم افتاده يا زبان شناس ها در خارج آنها را خوانده اند. فقط از سال ۱۳۱۷ به بعد كه جزو هيأت تحريريه «مجله موسيقى» شدم، به حمايت دوستان خود، اشعارم را مرتب منتشر كردم! »(۵)
از جمله مقالات او در اين مجله سلسله مقالاتى با عنوان« ارزش احساسات در زندگانى هنرپيشگان » بود كه مورد استقبال قرار گرفت. وى در اين مقالات مى گويد:
هر يك از شخصيت هاى هنرى (هنرپيشگان = هنرمندان) نتيجه تحولات تاريخى بر اثر تغيير اساس زندگى (كار يا ماشين) هستند كه در آنها سايه و انعكاس خود را باقى مى گذارند. شخصيت هاى با اهميت تر متولد شده از تحولات با اهميت تر هستند.»
حوادث سالهاى ۱۳۲۶ و ۱۳۲۷ ذهن شاعر را به كلى آشفته و نگران مى كند چنان كه اميد و يأس، صبح روشن و شب تاريك در ذهن خلاق شاعر جاى خود را به يكديگر مى دهند:
مى تراود مهتاب
مى درخشد شبتاب
نيست يك دم شكند خواب به چشم كس و ليك
غم اين خفته چند
خواب در چشم شرم مى شكند
نيماى خسته و شكسته از روزگار را به زندان مى برند. مدت كوتاهى در زندان مى ماند اما اثر آن تا مدت ها جان و روح شاعر را آزرده مى كند. پس از رهايى از زندان از بيم آن كه مبادا آثارش را از بين ببرند، آنها را از جايى به جاى ديگر مى كشد.
روزها را به سختى مى گذراند. ديگر آرزوها و اميدهايش را به خاك سپرده است. زياد نمى خواند، كم مى نويسد. تنهاى تنها مانده است. گاهى برخى دوستان و شاگردان به ديدنش مى روند و در همين ديدارهاست كه «يدالله رؤيايى» از نيما مى پرسد: چرا ديگر شعر نمى گويى؟
و نيما پاسخ مى دهد:
«زبانى را كه مى خواستم استعمال كنم، كردم. لغات وفرهنگ شعرى را كه داشتم به كاربردم. خيالم را راحت كردم و اكنون از نساختن شعر دغدغه اى ندارم.» (۶)
سال ۱۳۳۸ نيما با همسرش عاليه خانم و يگانه فرزندش شراگيم درخانه اى درتهران به سرمى برد. پس از سال ها زندگى درتهران، نيما هنوز هم دلبسته يوش بود و با بهانه و بى بهانه خود را به يوش مى رساند تا غربت شهر را در كوچه پس كوچه هاى يوش گم كند و دل تنهايى اش تازه شود.
زمستان ۱۳۳۸ بازهم دلش هواى كوهستان كرد و خواست به ديدار طبيعت زادگاهش برود.
با هزار سختى خود را به يوش رساند و در راه بازگشت ازمازندران به سرماخوردگى و ذات الريه مبتلا شد. پسرش شراگيم آخرين ساعات زندگى نيما را چنين توصيف مى كند:
«يازده شب بود و مادر هنوز بيدار. نيما بدجورى مريض بود. عاليه خانم تمام اين يازده شب مثل پروانه دور نيما گشته بود. من كلاس چهارم دبيرستان بودم. مى ديدم مادر از پادرآمده است. آن شب به عاليه خانم گفتم بخوابد. مادر خوابيد. نيما هم خوابيده بود، بى حال بود. من نشستم به كشيدن طرحى از چهره ويكتورهوگو. بعد نيما را صدا زدم. پرسيدم: نقاشى خوب است يا بد؟ بلندشد. نگاهى كرد و گفت: «باشد صبح. صبح همه چيز را بهتر مى شود ديد. «اما نيما نه صبح را ديد و نه نقاشى مرا. اين آخرين شعر شفاهى نيما بود. آن شب چندبار صدايم كرد كه بروم كنارش. رفتم، بغلم كرد. بغل كردنش وحشت آور بود. ترسيدم. مادرم را صدا زدم. نيما ازحال رفت. چندبار صدايش زدم. سرش را بلندكرد. گفت:» ها... «اين آخرين كلمه اى بود كه از او شنيدم.» (۷)
نيما در يكى از آخرين نوشته هايش (پنج روز پيش ازخاموشى) چنين نگاشته است: «من زندگى ام را با شعرم بيان كرده ام. درحقيقت من اين طور به سربرده ام. احتياجى ندارم كسى بپسندد يا نپسندد، بدبگويد يا خوب بگويد. اما من خواستم ديگران هم بدانند چطور مى توانند بيان كنند و اگر چيزى گفته ام براى اين بوده است و حقى را پشتيبانى كرده ام.»
نيما در ادبيات معاصر ايران پديده اى بود كه به قول خودش چوب در لانه مورچگان كرد و جماعت بى آزارى را كه راحت و آسوده و بى مدعى درگوشه امن خود آرميده و ستاره مى شمردند، سراسيمه كرد.
كار نيما در آغاز «شكستن» و «فروريختن» نبود. او از اصول جاذبه شعرفارسى منحرف نشدو شعرهاى اوليه خود را درهمان قالب هاى معمول و معهود ريخت. (۸) قصه رنگ پريده نخستين اثر منظوم نيما در قالب مثنوى و درزمينه شعر جديد بود كه در اسفند ۱۲۹۹ براى «دل هاى خونين» سرود و اين شعر بيانگر رنج هاى فردى شاعر بود و لحن دردمندانه اين شعر نشان از زندگى رنج بار شاعر داشت. وزن و قافيه و قالب دراين منظومه مطابق شعر كهن بود. تركيبات شعر بيشتر قديمى و مضمون برخى ابيات نماينده بينش نو شاعر و دورى از سبك قديم و نشانگر انحراف شاعر از تصور سكون و ثبات طبيعت و نگرش يكسان به مفردات جهان بود.
پى آمدهاى سياسى  اجتماعى كودتاى معروف سوم اسفند (۱۲۹۹) نيما را به كناره گيرى از اجتماع و دورى از محيط ناخوشايند تهران واداشت. جنگل هاى انبوه و كوههاى سربه فلك كشيده و هواى آزاد كارخود را كرد و نغمه «افسانه» ازچنگ و ساز جان نيما بازشد. بخشى از اين شعر در سال ۱۳۰۱ در روزنامه قرن بيستم ميرزاده عشقى درچندشماره پياپى به چاپ رسيد و مورداستقبال قرارگرفت.
«افسانه» پيش از چاپ از صافى ذوق و سليقه نظام وفا، استاد و راهنماى شاعر، گذشته و اصلاح شده بود.
بنابراين شاعر به پاس اين خدمت ارزنده استاد كه بى شك در توفيق شعر او بى تأثير نبود، در سرلوحه منظومه افسانه چنين نگاشت (۹):
«به پيشگاه استادم نظام وفا تقديم مى كنم.
هرچند كه مى دانم اين منظومه هديه ناچيزى است اما او اهالى كوهستان را به سادگى و صداقتشان خواهدبخشيد.»
نيما يوشيج دى ماه ۱۳۰۱
«افسانه» ، مهمترين اثر نيماست كه بازتاب آشفتگى ها، هجران ها، ناكامى ها و عشق دردمندانه شاعر است.
نيما نخستين انحراف خود را ازاسلوب انديشيدن و بيان شعر هزارساله پارسى، دراين منظومه نشان داده است.
اين قطعه كه حتى دشمنان شعر نيما هم به توصيف آن پرداخته اند، درگرايش هاى بعدى تأثير فراوانى گذاشت و درواقع نقطه آغاز نهضت نوگراى شعر فارسى شد.
اين شعر از يك طرف گفتارى است بين عاشق مأيوس و ازطرف ديگر افسانه؛ افسانه دقيقاً سمبل تجارب و خاطرات گذشته شاعر است، اين اثر نه تنها درنوشتار تجربى، جهت جديدى را نشان داد بلكه نوعى قطعه توصيفى عاشقانه را نيز ارائه داد كه شاعران جريان نوين فارسى به سختى بدان دست يافته اند. (۱۰)
تو دروغى، دروغى دلاويز
تو غمى، يك غم سخت زيبا
بى بها مانده عشق و دل من
مى سپارم به تو عشق و دل را
گرتو خود را به من واگذارى
راستى «افسانه» كيست؟ نيما خود اين گونه پاسخ داده است:
تو يكى قصه اى؟ آرى آرى
قصه عاشق بى قرارى
نااميدى، پر از اضطرابى
كه به اندوه و شب زنده دارى
سالها در غم و انزوا زيست
اين افسانه گاه «اشك چشم» است و گاه «عشق فانى كننده» . حديث افسانه، حديث دل بستن به رؤياهاى مه آلود و بارانى است. شاعر عاشق در دنياى خاص خود در اشك و لبخند خاطرات گذشته خود غوطه ور است. خاطراتى كه پيشتر در زادگاه شاعر تولد و مرگ يافته اند. شاعر همواره با خاطرات گذشته و انبوه يادهاى پيشين خود به سر مى برد و با آنها زندگى مى كند:
عاشق: آن زمانها كه از آن به ره ماند
همچنان كز سوارى، غبارى...
افسانه: تندخيزى كه ره شد پس از او جاى خالى نماى سوارى
طعمه اين بيابان موحش
افسانه آغازگر فصل نوينى در شعر ايران بود. البته ادباى سنتى مانند «وحيد دستگردى» و ديگران، آشكار و پنهان به ابراز مخالفت با شعر نيما پرداختند و مهر بى سوادى بر شعر او زدند اما افسانه كم كم جاى خود را باز كرد. نخست ميرزاده عشقى در سه تابلوى مريم، سپس محمدحسين شهريار در دو مرغ بهشتى و پس از آن ها شاعرانى چون پرويز ناتل خانلرى، گلچين گيلانى، فريدون توللى و... تحت تأثير «افسانه» به نيما روى آوردند.(۱۱)
«سبك» ، «زبان» و «فضاى» شعر هر شاعر از كيفيت ايجاد ارتباط و چگونگى برخورد شاعر با جهان مشخص مى شود. وقتى نيما مى گويد:
خانه ام ابرى است
يكسره روى زمين ابرى است با آن
اين فقط اوست كه مى تواند چنين بگويد و نه هيچ شاعر ديگرى. او با زبان ويژه خود، زبانى كه به سادگى از نثر فاصله مى گيرد، سخن وپيامش را به مخاطب مى رساند. نيما با استفاده از دو كلمه (با آن) به خواننده چنين تفهيم مى كند كه «به علت ابرى بودن خانه او، جهان هم ابرى است» و چون چنين است (يعنى خلاف واقعيت) پس اين گفتن مستقيم «خانه ام ابرى است» نيست و اين در بند بعد نمايان تر است:
از فراز گردانه، خرد و خراب و مست
باد مى پيچد
يكسره دنيا خراب از اوست
و حواس من
«حواس شاعر» يعنى نقطه عطف منطق شعرى او، حواس آشفته از باد كه به ناگزير خانه را ابرى احساس كرده است. خانه اى ابرى كه همه جهان نيز همراه با آن ابرى است و بادى كه تعيين كننده زاويه ديد اوست، چون پس از آن مى گويد: «آى نى زن كه تو را آواز نى برده است دور از ره كجايى؟(۱۲)
نيما شعر را به طبيعت بيان نزديك كرد، اما اين بيان به هر حال« بيان شعرى» است. دنياى نيما، دنياى خاص خود اوست. تقليدناپذير است. حتى فضاى شعرى او را هم نمى توان تقليد كرد. فكرها و تعبيرهاى او با همه قوميت و سادگى مأنوس نيست.(۱۳) (م.آزاد)
به نظر نيما« ساختن نو آسان است. هيچ چيز نيست كه ناگهان تغيير كند. هيچ سنتى هم نيست كه ناگهان عوض شود. ادبيات ما بايد از هر حيث تغيير كند. موضوع تازه كافى نيست. پس و پيش كردن قافيه ها و افزايش و كاهش مصراع ها يا وسايل و ابزار ديگر نيز كافى نيست. عمده كار اين است كه طرز كار عوض شود. شعر فارسى بايد دوباره قالب بندى شود. »(۱۴)
امروز شعر حربه خلق است...
بيگانه نيست شاعر امروز
با دردهاى مشترك خلق
او با لبان مردم لبخند مى زند
درد و اميد مردم را
با استخوان خويش
پيوند مى زند
آثار نيما در روزنامه و مجله هاى بهار، قرن بيستم، موسيقى، پيام نو، مردم، علم و زندگى، سخن، صدف، انديشه و هنر به چاپ رسيده و آثار وى را به بخشهاى مختلفى تقسيم كرده اند: (۱۵)
الف) مجموعه شعر: افسانه، ماخ اولا، شعر من، شهر شب شهر صبح، قلم انداز، فريادهاى ديگر و عنكبوت رنگ، مانلى و...
ب) نامه ها: دنيا خانه من است، نامه هاى نيما به همسرش، كشتى و توفان، ستاره ها در زمين و...
پ) انديشه ها و نظريه ها: ارزش احساسات، حرفهاى همسايه و...
ت) كتاب كودكان: آهو و پرنده ها، توكايى در قفس
بخشى از آثار نيما به زبان هاى انگليسى، فرانسه، روسى و عربى ترجمه شده است.
پى نوشت:
۱ كيهان. ۲۲خرداد ۱۳۵۷
۲ آرين پور، يحيى.از نيما تا روزگار ما. ص۵۸۰
۳ دستغيب، عبدالعلى. نيما يوشيج (نقد و بررسى) ص۵
۴ ياحقى، محمدجعفر. چون سبوى تشنه. ص۹۰
۵ دستغيب، عبدالعلى. همان كتاب. ص۱۱
۶ آرين پور، يحيى. همان كتاب. ص۶۰۰
۷ دستغيب، عبدالعلى. همان كتاب. ص۸
۸ آرين پور، يحيى. از صبا تا نيما. ص۴۷۰
۹ ياحقى، محمدجعفر. همان كتاب. ص۹۲
۱۰ آژند، يعقوب، ادبيات نوين ايران. ص۱۸۹
۱۱ ادبستان. شماره سى و هفتم. ص۱۷
۱۲ حقوقى، محمد. ادبيات امروز ايران. ص۵۴۲
۱۳ آل احمد، جلال. نامه ها. ص۱۹
۱۴ آرين پور، يحيى. از نيما تا روزگار ما. ص۶۱۹
۱۵ حقوقى، محمد. همان كتاب. ص۵۴۱

*  سينما
- زن زيادى ( به كارگردانى تهمينه ميلانى): فرهنگ ،۱ آستارا، قدس، ايران،۳ جمهورى، پيروزى، گلريز،۲ عصر جديد،۲ بهمن ،۲ شيرين، شيدا، پيام انقلاب، جى ،۱ عصر جديد ،۳ كانون و مركزى ۱
- شارلاتان (آرش معيريان): سروش، بلوار، آسيا، جوان، پارس،۱ شاهد، فلسطين ،۱ گلريز،۱ پيوند، سپيده،۱ قيام، حافظ، كارون، آسمان آبى، دهكده المپيك، پايتخت، ميلاد، فردوسى، جى ،۲ ماندانا، بهمن،۱ سعدى و استقلال.
-  رستگارى در ۸‎/۲۰ دقيقه (سيروس الوند): آفريقا،؛ ايران ،۱ و...
-  ماهى ها عاشق مى شوند ( على رفيعى): عصر جديد،۱ شهر قشنگ، صحرا، فرهنگ،۲ ناهيد، فلسطين،۲ مركزى ۳ وشقايق
*  تئاتر
-  تالار وحدت: بانوى خيال به كارگردانى محمد پرويزى، ساعت ،۱۸‎/۳۰ نشانى: خيابان حافظ، خيابان استاد شهريار
-  تالار هنر: «سه بچه خوك» به كارگردانى افسانه زمانى، ساعت ۱۷‎/۳۰ (ويژه كودكان و نوجوانان)، نشانى: خيابان شهيد مفتح، ضلع جنوبى استاديوم شهيد شيرودى
-  تئاتر شهر، سالن اصلى: «مجلس شبيه در ذكر مصائب استاد نويد ماكان و همسرش مهندس رخشيد فرزين» به كارگردانى بهرام بيضايى، ساعت ۱۹‎/۳۰
-  تالار چهار سو: «فنز» به كارگردانى محمدرحمانيان، ساعت ۱۹‎/۳۰
-  تالار قشقايى: «آنوا» به كارگردانى داود دانشور، ساعت ۱۹‎/۳۰
-  تالار سايه: «يك شب ديگر هم بمان سيلويا» به كارگردانى چيستا يثربى، ساعت ۱۹
-  تالار كوچك: «ماه پيشونى» به كارگردانى آزاده انصارى، ساعت ،۱۸‎/۳۰ «سونات گوجه هاى سبز» به كارگردانى مهدى افشار قهرمانى، ساعت ۲۰ 
-  تالار نو: «خاكسترى» به كارگردانى شهرام كرمى، ساعت ۱۹‎/۳۰