برديا ارسطو
پولدار شدن رؤياى قمارگونه خيلى از ما شده است و رؤيايى كه گاه مى تواند هركدام از ما را به ورطه اى نابودكننده بكشاند.گاهى موضوع با يك بلند پروازى ساده به پايان مى رسد . يعنى براى پولدار شدن به ريسكى تن مى دهيم كه پايانى ناخوشايند دارد اما گاهى كار به جاهاى باريك مى كشد و جرمى با مجازات سنگين انتظار ما را .
وقتى موبايل دار شدن و ماكسيما سوار شدن به ارزشهاى اجتماعى تبديل شود و در مقابل درآمدهاى جوانان به ۲۰۰ هزارتومان نرسد هر وسوسه اى مى تواند دردسرساز شود . هر پيشنهادى مى تواند به يك قمار بينجامد و بالاخره پايانى كه خدا مى داند چگونه رقم بخورد .
يك شبه پولدار شدن اين روزها به جز راههايى مثل گلدكوئيست و بازاريابى هاى شبكه اى راههاى جديدى براى خود يافته است. راههايى مثل جمع كردن سرمايه هاى اندك و پرداخت سودهايى چند برابر سود بانكهاى داخلى .اينجا اين پرسش مطرح مى شود كه تكليف اين ماجراها چيست ؟ آيا اين ماجرا يك كلاهبردارى مدرن از فرصتهاى نيازمندى ماست يا اينكه نه به راستى يك جرم در حال وقوع است كه ما خبر نداريم ؟
اهواز اين روزها پس از ماجراهاى مختلفى كه در فروردين ماه و خرداد ماه پشت سرگذاشته شاهد تجربه هايى از همين جنس است .
به تاكسى تلفنى ها زنگ بزنيد ماشين ندارند گويا همه پيكانها را فروخته اند تا پول آن را نزد سه چهار نفرى بگذارندكه يك ماهه يا ۴۵ روزه خودروهاى نو تحويل مى دهند. در اهواز خبرى از گلدكوئيست و بازاريابى هاى شبكه اى نيست اما موجى از يك سرمايه گذارى نامشخص به راه افتاده كه دستگاه قضايى مشابه رفتار خود با گلدكوئيست با آن برخورد كرده است .در اين بازار جديد كه توانسته حتى حجمى از شلوغى دادگسترى را بكاهد و بسيارى را به خودرويى جديد برساند با سپرده گذارى مختلف مى توان تا ۵۰ درصد سپرده را به صورت جنس سود تحويل گرفت .يعنى مثلاً با ۵۰۰ هزار تومان مى توان در مدت زمان يك ماه صاحب يك كولر گازى دو تكه شد. در اين پروسه سود به صورت پرداخت پول نيست بلكه به صورت تحويل كالايى با ارزش دو برابر ارزش سپرده است .
اما ماجرا به همين جا ختم نشده است .موضع گيرى هاى مسؤولان قضايى تا بدانجا پيش رفته كه يكى از راه اندازان اين بازار در تلويزيون استانى خوزستان حاضر شده و كار خود را غير قانونى تشريح كرده و از مردم خواسته است ديگر به واسطه هايش مراجعه نكنند . جالب اينجاست كه در ماجراى شلوغى هاى اهواز در فروردين ۸۴ تلويزيون استانى حاضر نشد براى خاتمه بخشيدن به نزاعها برنامه اى تدارك ببيند.
قانونى نيست
در پى عام شدن فعاليت گردانندگان بازار پر سود سرمايه گذارى هاى اندك در اهواز مقامات دادگسترى خوزستان واكنش نشان داده و خواستار بازپس گيرى پولها از سوى مردم شد. حجت الاسلام سعدى، معاون دادستان اهواز در اين واكنش گفته است : مردم بايد براى پس گرفتن اصل پول خود هر چه زودتر اقدام كنند زيرا همه در اين قضيه كه اين گونه سود دادن كار معقولى نيست متفق القولند.
وى همچنين در گفت وگويى با ايسنا تأكيد كرده است :« مردم بايد براى پس گرفتن اصل پول خود هر چه زودتر اقدام كنند و حتماً متوجه باشند كه جلوى اين قضيه گرفته شده و ديگر سرمايه خود را وارد اين چرخه نكنند.».
وى در تشريح اين ماجرا گفته است :« كار اين افراد در ابتدا و در سال ،۸۳ يك فعاليت اقتصادى معقول بود كه در مدت سه ماه ۲۰ تا ۲۵ درصد سود يا كالا به صاحب وجه پرداخت مى كردند. اما بعدها آرام آرام بر اثر اقبالى كه به اين ها شد، كار را توسعه دادند و رقيب پيدا كردند. رقباى بعدى مدت را پايين و درصد سود را بالا بردند تا اينكه بالاخره همزمان با انتخابات شاهد رقابت غيرمعقول بين اين افراد شديم به شكلى كه براى مدت ۱۵ روز، ۶۰ درصد سود تعيين كردند».
حجت الاسلام سعدى با بيان اينكه درباره نحوه فعاليت اين افراد تحليل هاى زيادى شده است افزوده :« همه در اين قضيه كه اين گونه سود دادن كار معقولى نيست و هيچ منطق اقتصادى نيز بر آن حاكم نيست، متفق القول بودند. ما بر اساس فرضيه اى كه توسط عده ديگر شكل گرفته بود مبنى بر اينكه دكتر احسان تبريزى در دبى اين افراد را نماينده خود كرده، تماس برقرار كرديم و وى اعلام برائت خود را به صورت مكتوب براى ما فرستاد و متذكر شد كه ما هيچگونه نمايندگى در ايران نداريم و سودهاى كلان را غير قابل توجيه مى دانيم.»
تحليل معاون دادستان خوزستان دراين باره بر اين موضوع تأكيد دارد كه :« مجموع اين قضايا باعث شد تا به اين نتيجه برسيم كه اين مطلب كلاهبردارى بزرگ است و مردم با سرمايه گذارى، از رسوب پول هاى خود سود مى گيرند و از اين رهگذر پول جابه جا مى شد. بعضى مراجع نسبت به ادامه روند كار ايشان استفتاء كردند. مراجعى چون آيت الله العظمى فاضل لنكرانى، مقام معظم رهبرى، آيت الله شاهرودى و آيت الله سيستانى حرام بودن اين معامله را متذكر شدند.»
در اين حالت قانونى براى رسيدگى وجود دارد . بند (ه-) ماده يك قانون مجازات اخلالگران در نظم اقتصادى كشور مبنى بر وصول وجوه كلان به صورت قبول سپرده اشخاص حقيقى يا حقوقى تحت عنوان مضاربه و نظائر آن كه موجب حيف و ميل اموال مردم يا اخلال در نظام اقتصادى كشور شود، جرم محسوب و مرتكب به مجازات هاى مقرر در اين قانون مى شود، يادآور شد:« با توجه به اين قانون كه در ۱۹ آذر ۶۹ به تصويب رسيد ما مشغول به كار شديم و آوردن آنها را در دستور كار خود قرار داديم.»
اما موضوع واكنش ها به همين جا ختم نشد . امير خانى دادستان اهواز نيز دراين باره به اظهار نظر و دادن هشدار پرداخت .
وى تأكيد كرد :افرادى با تشكيل شبكه هاى غيرقانونى وبدون مجوز اقدام به فعاليتهاى اقتصادى مى كنند
مردم نزداين افراد سرمايه گذارى نكنند
وى در اطلاعيه اى هشدار داده است : «نظر به اينكه افرادى با تشكيل شبكه هاى غيرقانونى و بدون مجوز از سوى مراجع ذيربط مبادرت به فعاليتهاى اقتصادى كرده و از اين طريق سرمايه كلانى را از مردم در اختيار خود قرار داده اند و بيم بروز مشكلات اجتماعى در اين خصوص وجود دارد، لذا بدينوسيله ضمن اخطار به كليه متوليان و دست اندركاران اين شبكه هاى غيرقانونى در جهت عدم ادامه اين روند، به اطلاع كليه شهروندان مى رساند چون هيچگونه تضمينى براى انجام تعهدات احتمالى مورد ادعاى اين افراد وجود ندارد توصيه مى گردد از مراجعه و سرمايه گذارى نزد آنها خوددارى كنند.»
خلأيى جرمزا
در كشور ما براى سرمايه هاى اندك همواره خطرات جدى و خطرناكى وجود داشته و دارد زيرا متوليان بانكدارى برنامه اى جذاب و معقول براى دارندگان سرمايه هاى اندك كه صاحبانش كسى جز مردمان قشر ضعيف و فقير جامعه نيستند ندارد .
نگاهى به بحرانهاى صندوق هاى قرض الحسنه در استانهاى مختلف كشور از جمله اصفهان، خراسان فارس و ...تجربه خوبى است كه مى تواند بيانگر فرصتهاى جرمزا و خلأهايى باشد كه مورد سوء استفاده تبهكاران و سودجويان قرار گيرد . صندوق هاى قرض الحسنه محل مناسبى براى جمع آورى سرمايه هاى خرد است كه مى تواند به درد عده اى در قالب وامهاى قرض الحسنه بيايد اما عده اى سود جو با توجه به نياز مردم به وام و پول براى مشكلات متعدد از ازدواج تا وديعه خانه و ... گرفته تا پرداخت ديه و بدهى اقدام به راه اندازى صندوقها و كلاهبردارى از طريق آن كردند .
موضوع گلدكوئيست هم از همين جا ناشى شده است كه بانكدارى ما به درستى پاسخ مناسبى به سرمايه هاى خردى كه جوانان و يا خانواده هايشان دارند نداده است . از طرفى خيلى جوانان و دارندگان سرمايه هاى خرد درصددند تا با به كار بستن همان اندك بتوانند وضعيت خود را ارتقا دهند .
در چنين فضايى كه سرمايه هايى اندك توان چرخش مناسب و رشد ندارند و راهى براى ماشين دار شدن نو كردن وسايل خانه و .... نيست راه افتادن بازارهايى مثل بازارهاى اهواز غيرقابل اجتناب است . حالا اين ماييم و سيستمهاى بانكدارى خودمان و فرصتهايى كه به سودجويان مى دهيم و مردمى كه مى خواهند زندگى در خور شأنى داشته باشند و از وسايل مدرن و نو امروزين هم بهره ببرند.