|
تأمل در ميزان ضريب ايمنى و استاندارد وسايل پارك ها و شهربازى ها
خطر در كمين شادى
|
|
|
احمد جلالى فراهانى
براى بسيارى از ما، شهربازى مكان نوستالژيكى است كه خاطرات دست نيافتنى كودكيمان را زنده مى كند. چه به دلايل مختلف از جمله سالهاى پس از انقلاب و جنگ و... اين تنها مكانى بود كه ما واقعاً مى توانستيم كودكى كنيم و از كودكى خود لذت ببريم. با اين همه براى كودكان امروز شايد شهربازى تنها يكى از هزاران مفر و محلى است كه مى توانند شادى هاى كودكانه خود را در آن فرياد كنند و ما نيز به تبع آنها و از شادى شان، شاد شويم.
گرچه گاه به گاه اخبار و حوادثى از شهرهاى بازى اطراف و اكناف كشور گفته و شنيده مى شود كه يادآورى آنها مى تواند هر خانواده اى را از عزم جدى شان براى رفتن به شهرى كه قرار است بازى و شادى به كودكان و خانواده ها ارائه كند، بازدارد.
حوادث تلخ و خطرآفرينى چون ماجراى ارابه وحشت در شهربازى تهران كه منجر به كشته شدن ۱۰ نفر و مجروحيت تعداد زيادى از كسانى شد كه تنها گناهشان پرداختن پول براى شادى كردن بود، يا ماجراى مجروحيت چهارنفر از شهروندان كرمانشاه كه به علت نقص فنى يكى ازدستگاههاى مجتمع شهربازى اين شهر رخ داد.
يا ماجراى مارگزيدگى كودكى در «استخرتوپ» شهربازى كرج و حتى ماجراى معلق ماندن ۲۰دقيقه اى و مصدوميت ۳۳نفر در دستگاه بازى «چلنجر» كوهستان پارك شادى مشهد، ازجمله حوادثى هستند كه هرآن ممكن است در يكى از شهربازى هاى گوشه كنار كشور تكرار شود و بايد فكرى جدى و اساسى براى عدم تكرار اين ماجراها كرد.
علت اصلى اين حوادث يا حوادث ديگرى كه در شهربازى ها تاكنون رخ داده است، چيست؟ پاسخ سؤال ما را محمدحسين جهانبخش رئيس شركت توسعه ساختمان شاهد مركز خراسان مى دهد.
او مى گويد: تاكنون دركل كشور هيچ شهربازى قرارداد اجرايى با سازمان استاندارد به امضا نرسانده است.
گرچه رئيس اداره استاندارد و تحقيقات صنعتى كرج نظر ديگرى دارد.
او مى گويد: وسايل تفريحى در اغلب شهربازى ها استاندارد ملى ندارد و باتوجه به اينكه در سال ۱۳۸۰ ازسوى شوراى عالى استاندارد با ابلاغ مصوبه اى، موجبات تهيه دستور العمل تازه اى را براى استانداردسازى درحوزه وسايل مورداستفاده در شهرهاى بازى را فراهم ساخت، حادثه هرآن ممكن است اتفاق بيفتد.
اين درحالى است كه درخردادماه سال ۱۳۸۱ براساس تفاهمى ميان وزارت كشور و مؤسسه استانداردمقررشده بود كه شركت بازرسى كيفيت و استاندارد ايران نسبت به بازرسى تجهيزات شهربازى ها اقدام كند.
اما محمدرضا ممدوحى مديركل استاندارد و تحقيقات صنعتى استان تهران دراين باره طى نامه اى به استاندار تهران اعلام مى نمايد: متأسفانه درمحدوده استان تهران تنها پيمانكاران شهرهاى بازى شهيدچمران، نبوت و شهيدبهشتى كرج - شهربازى اسلامشهر و شهردارى رباط كريم اقدام به عقد قرارداد و پيگيرى موضوع كرده اند و ساير مناطق ازجمله مناطق ۲۲گانه تهران، نه تنها موضوع را به فراموشى سپرده اند، بلكه برخى از مسؤولان به طور رسمى از اين موضوع اعلام انصراف كرده اند.
اين درحالى است كه شهربازى هاى بزرگى زيرنظر نهادهايى غير از شهردارى اداره مى شوند از اين بازرسى مستثنى هستند و نظارت بر آنها برعهده شهردارى و يا سازمان ديگرى نيست.
برخلاف ساير كشورها درايران هيچ استاندارد تدوين شده اى درباره تجهيزات وسايل برقى پاركها وجودندارد و حتى مسؤولان، هيچ نهادى را به عنوان متولى نظارت بر اين اماكن نمى شناسند.
حميد عزيززاده يكى از مسؤولين سازمان آتش نشانى، مجموعه هاى تفريحى را به سه دسته زمين هاى بازى كودكان، شهربازى هاى الكتريكى و اماكن و درياچه هاى مصنوعى تقسيم مى كند و پرخطرترين آنها را شهربازى ها مى داند كه درباره آن هيچ ضوابط و حتى اطلاعاتى وجودندارد.
هرچند استانداردهاى وسايل غيربرقى پاركها و زمينهاى بازى كودكان در ايران تدوين شده است. اما بررسى وسايل و تجهيزات آنها شامل تاب و سرسره و... نيز نشاندهنده ناامنى بسيارى ازاين پاركهاست.
براساس پژوهش «مريم نيرى» كارشناس مؤسسه استاندارد از ميان ۳۰ پارك موردبررسى، تنها ۴ پارك از ايمنى بيش از ۵۰درصد برخوردار بوده اند.
براساس اين پژوهش حتى پاركهاى به ظاهر مجهز تهران نيز درصد ايمنى كمترى، نسبت به آنچه كه ما مى انديشيم دارند.
براساس اين پژوهش ايمنى وسايل پاركهاى ساعى ۳۶درصد، لاله ۲۴ درصد و ملت ۵۲ درصد است.
اين ميزان در پاركهاى دانشجو به ،۲۸ پارك شهر ،۴۲ پارك بهمن ،۲۰ پارك فدك ۴۸ و پارك شفق ۳۶ درصد كاهش مى يابد و البته پاركهاى قيطريه با ۸۱درصد، آزادگان با ۷۳درصد ايمنى مطمئن ترين پاركهاى مجهز به وسايل بازى غيربرقى بوده اند.
به گفته نيرى اين افزايش ايمنى با منطقه شهردارى ارتباط مستقيم دارد. يعنى هرچه از مناطق محروم به مناطق مرفه و شمال شهر مى رويم ضريب ايمنى وسايل بازى پاركها نيز افزايش مى يابد.
خارج از حيطه شهردارى
گرچه براساس دستور شهردار سابق تهران، سازمان پاركها موظف شده است در ۱۱۸۰ پارك محلى و منطقه اى و ۹ شهربازى زيرنظر خود، استانداردهاى ايمنى را رعايت كند، اما درتهران، بزرگترين شهركهاى بازى، زيرنظر نهادها و بنيادهايى است كه نظارت هيچ مؤسسه اى بر آنها ممكن نيست و قانون ويژه اى نيز دراين زمينه وجودندارد. همچنين باوجود آنكه در سال۸۱ تفاهم نامه اى ميان وزارت كشور و مؤسسه استاندارد و تحقيقات امضا شد تا اين خلأ قانونى تا حدودى جبران شود اما به گفته مديركل مكانيك و فلزشناسى مؤسسه استاندارد ، موارد اين تفاهم نامه با وجود گذشت چند سال هنوز شكل جدى به خودنگرفته است.
مهندس «نيره پيروزبخت» در اين باره مى گويد: «وظيفه قانونى ما نظارت بر پاركها نيست. اما پس از حادثه شهربازى كرج تصميم گرفتيم تفاهم نامه اى امضا و دست كم ضوابط خاصى را به وجود آوريم.» براساس اين تفاهم نامه يك شركت بازرسى زيرنظر وزارت صنايع با گرفتن تأييد مؤسسه استاندارد مأمور بازرسى شهربازى هاى كشور شده. گرچه مهندس پيروزبخت معتقد است كه وزارت كشور تنها نهادهاى زيرمجموعه خود را مى تواند موظف به همكارى با اين طرح كند.
به اين ترتيب اگر مسؤول شهربازى هاى متعلق به بنيادها و اشخاص حقيقى بخواهند مى توانند مانع بازرسى مأموران اين شركت شوند. چرا كه پارك آنان خصوصى تلقى مى شود. همان گونه كه به گفته يكى از مسؤولان اداره بررسى علل حريق و حوادث سازمان آتش نشانى برخى از اين نهادها در بازرسى هاى قبلى براساس حق قانونى خود مانع اين اقدام شده اند و اين در حالى است كه دو سانحه مرگبار كه در سالهاى گذشته رخ داده است، در پارك هايى بوده كه متعلق به همين بنيادهاست.
ضمن اينكه براساس همين تفاهمنامه، شهربازى هايى كه متعلق به افراد حقيقى و نهادهاى مختلف و بخش هاى خصوصى هستند نيز از اين بازرسى و نظارت مبرا خواهند بود.
با اين حال يكى از مديران سازمان شهردارى نبود بازرسى براى شهركهاى بازى را رد مى كند و مى گويد: براساس ماده ۵۵ قانون شهردارى ها، اين نهاد موظف است فضاهاى عمومى شهر را چه وابسته به شهردارى باشد و چه به نهادهاى خصوصى تعلق داشته باشد را تحت نظر بگيرد و مورد بازرسى قرار دهد.
تفريح يا مرگ
علاوه بر نبود نظارت بر ساخت و استفاده از تجهيزات شهرهاى بازى و اماكن تفريحى اغلب كارشناسان فنى سرويس به موقع نشدن اين وسايل در فواصل زمانى معين را از عمده ترين علل وقوع حوادث در اين مراكز ذكر مى كنند.
اغلب آنها معتقدند در گذشته تجهيزات شهرك هاى بازى با هزينه هاى بالايى از خارج كشور وارد مى شدند و تمامى آنها پس از گذراندن عمر مفيد خود، سرويس و تعمير و به مسؤولان اين پاركها فروخته مى شدندكه پس از مدتى اين دستگاهها دچار مشكل مى شد و مجدداً مورد تعمير قرار مى گرفتند. در چند سال اخير اين تجهيزات پس از الگوبردارى از نمونه هاى خارجى در داخل كشور توليد مى شوند و در ايام غيرتعطيل مثل فصل زمستان، گروهى از طرف مسؤولان شهركهاى بازى و شهردارى به كشورهاى اروپايى سفر و از تجهيزات جديد نمونه بردارى مى كنند و با امكانات محدود اقدام به ساخت اين قبيل تجهيزات در داخل كشور مى كنند. بدون آنكه اساساً نظارتى بر نحوه توليد و ساخت اين دستگاهها صورت گيرد و اكثر آنها بدون داشتن استانداردهاى لازم راه اندازى مى شوند و چون اغلب دستگاههاى ساخته شده در داخل كشور فاقد استانداردهاى روز دنيا هستند، دچار مشكل مى شوند و حوادث تلخ و فجيعى به بار مى آورند.
اين در حالى است كه مسؤولان نهادهاى متولى اين شهرك هاى بازى گاه براى صرفه جويى در هزينه ها از تعداد اندكى متخصص و تكنسين استفاده مى كنند كه اكثر قريب به اتفاق آنها اطلاعات دقيقى درباره متالوژى اين دستگاهها ندارند و فقط در رشته برق تخصص دارند. در حالى كه يكى از وظايف اصلى اين تكنسين ها رفع مشكل قبل از زمان وقوع و تشخيص آن قبل از شكل گيرى حادثه است.
در عين حال عرب زاده يكى از مسؤولان آتش نشانى تهران نيز مى گويد: «سيستم هاى مورد استفاده در شهركهاى بازى اغلب سيستم هاى پلماتيك و الكتريكى هستند و متأسفانه در بررسى هايى كه كارشناسان سازمان آتش نشانى انجام داده اند، اكثر اين دستگاه ها به صورت دستى كار مى كنند. يك اپراتور در اتاقكى كوچك با يك كليد روشن و خاموش دستى تجهيزاتى به اين پيچيدگى را كنترل مى كند و متأسفانه در اين دستگاهها هيچ سيستم محافظى وجود ندارد كه اگر سيستم دستى دچار مشكل شد و يا از كار افتاد دستگاه را به حالت تعادل برگرداند.» او علت اصلى ماجراى سفينه شهربازى تهران را كه طى آن ۲كارگر سوار دستگاه سفينه مى شوند و با دسته جارو كليد برق را روشن مى كنند و چون نمى توانند دستگاه را خاموش كنند، دستگاه تا صبح مى چرخد و صبح جنازه كارگران بر روى سفينه مى ماند را ناشى از نبود همين سيستم محافظ مى داند.
وى معتقد است: بيشتر تجهيزات شهربازى ها در كشور ما به صورت كپى رايت ساخته شده و هيچ نظارتى بر ايمنى اين دستگاهها وجود ندارد. در صورتى كه با پيگيرى مسؤولان امكان بازسازى مجدد دستگاهها ميسر شود شاهد كاهش وقوع حوادث تلخى كه طى سالهاى گذشته در شهركهاى بازى رخ داده خواهيم بود.
عرب زاده نبود حفاظ ايمنى اطراف دستگاههاى بازى را هم از جمله دلايل اصلى وقوع حوادث مرگبار مى داند و مى گويد: محل قرار گرفتن اين دستگاهها بايد به گونه اى باشد كه شهروندانى كه قصد استفاده از اين وسايل را دارند در مواقع خطر بتوانند به راحتى محل را ترك كنند.
|
