پوران ولديون نخستين معاون زن قضايى رئيس كل دادگسترى در ايران است. وى همچنين بعد از انقلاب نخستين داديار زن است كه ابلاغ قضايى اش با اجازه امام خمينى(ره) توسط دادستان وقت صادر شده است. ولديون با بيش از ۲۵ سال سابقه كار در دستگاه قضايى به عنوان مسؤول دفاتر حمايت از حقوق زنان و كودكان در استان خوزستان نيز فعاليت دارد. وى كه ۴۸ سال دارد صاحب دو فرزند پسر است كه يكى از آنان در رشته پزشكى در حال تحصيل است و ديگرى نيز در حال گذراندن پيش دانشگاهى است.

* از كجا شروع به كار كرديد؟
- در اهواز كارم را شروع كردم و در طول مدت خدمتم سمت هاى مختلفى را تجربه كرده ام كه آخرين آن كه از سال ۷۶ تاكنون است معاونت قضايى رئيس كل دادگسترى است.
* مهمترين و تأثيرگذارترين پرونده اى كه از آن سال ها به ياد داريد در چه خصوصى بود؟
- مهمترين پرونده اى كه بايد به آن اشاره كنم مربوط به پدرى بود كه دو سال قبل دخترش را به قتل رسانده بود.
* در طول دوره خدمت در دستگاه قضايى در چه بخش ها و قسمت هايى فعاليت داشته ايد؟
- در طول ۲۶ سال خدمت قضايى در قسمت هاى مختلف اعم از داديار، داديار اظهار نظر بازپرس، معاون دادستان، مشاور قضايى دادگاه هاى خانواده، معاون ارجاع، رئيس حوزه قضايى و معاون قضايى استان مسؤوليت داشته ام. در كنار آن به تدوين مقالات حقوقى، گزارش معضلات اجتماعى زنان و تحقيق پيرامون مسائل حقوقى زنان و قوانين مربوطه نيز پرداخته ام.
* با توجه به دامنه مسؤوليت هايى كه داشته ايد فكر مى كنيد در كدام بخش پرونده ها تأثير بيشترى بر شما داشته اند؟
- معمولاً در بخش هايى كه در آن نوجوانى مرتكب جرم شده و آن هم به خاطر كمبود محبت يا فقر بوده است تأثير زيادى روى من مى گذارد. همچنين پرونده هايى كه در آن يك زن مورد ظلم واقع مى شود نيز بر من تأثير گذار است.
* زنان در استان خوزستان چه محروميت هايى دارند كه خاص خودشان است؟
- زنان در اين استان نيز اگر محروميت هايى داشته باشند مانند ديگر استان ها و شهرهاست ولى من شخصاً در سال ۶۹ با تشكيل كميته حقوقى زنان كه در يك مركز پرجمعيت در شهر اهواز تشكيل شد سعى كردم به نوعى زنان را تحت حمايت قرار بدهم و خودم به عنوان مشاور و وكيل به صورت رايگان به زنانى كه خواستار احقاق حقوق شان بودند، مشاوره مى دادم و در اين زمينه پرونده و شناسنامه اى خاص تهيه مى كرديم. مقالات حقوقى زيادى به مراكز مختلف و دولتى فرستاديم و چند گزارش درباره نابسامانى هاى وضعيت زنان در استان خوزستان به بهزيستى اين استان ارائه كرده ام.
* درخواست طلاق در استان خوزستان بيشتر از سوى زنان است يا مردان؟
- طلاق در اين استان بيشتر از سوى زنان درخواست مى شود كه اكثراً علت آن به اعتياد مرد است و علت ديگر آن كمرنگ شدن معنويت در خانواده است كه يك مسأله فرهنگى است.
* به عنوان يك زن حضورتان در جايى كه بيشتر به مردان توجه مى شد چه مشكلاتى را براى شما در پى داشته و براى برخورد با آن چه كرده ايد؟
- نگاه جنسيتى هميشه وجود داشته و دارد اما توانايى و ظرفيت زن با ديدگاه انسان مدارى بهترين شيوه مبارزه با اين نگاه است.
* الآن هم با توجه به مسؤوليتى كه داريد با اين مشكل مواجه هستيد؟
- نگاه جنسيتى الآن هم وجود دارد. به نظر من بايد اين نگاه را حل كنيم، البته اين نگاه نسبت به من وجود ندارد ولى من استثنائات را قبول ندارم و بايد نگاهى ويژه به همه زنان شود به نظر من بايد ديدگاه انسان سالارى و انسان مدارى حاكم باشد. اوايل كارم در قوه قضاييه اين نگاه جنسيتى بيشتر بود به طورى كه در جلساتى كه توسط نيروى انتظامى استان برگزار مى شد، تمام مدعوين مرد بودند و اكثراً نيز درجه دار بودند و تنها زنى كه در آن جلسه حضور داشت من بودم. اين امر براى من بسيار سخت بود بخصوص كه در محيطى مردانه و با روحيه اى خشن بود من بايد حضور پيدا مى كردم ولى من اين دشوارى ها را تحمل كردم اگر چه بسيارى از خانم هايى كه هم دوره من بودند رها كردند و به دنبال كار وكالت رفتند ولى من ماندم و اكنون هم شاهد هستيم كه اين راه براى بسيارى از زنان باز شده است.
* همسرتان چه گذشت و فداكارى هايى را در برابر شما براى رسيدن به اهداف كارى تان كرده است؟
- همسرم به دليل مسؤوليت سياسى كه داشت از صبح تا شب مشغول كار بود و تمام وقتش صرف كار مى شد ولى با من همه نوع همكارى كه مى توانست انجام مى داد. من اغلب روزها را تا ساعت ۱۱ شب درگير جلسات و سمينارهاى مختلف بودم ولى به خاطر اين كه ديد من و همسرم يكسان است هيچگاه ميان ما مشكلى به وجود نيامد. او هيچوقت از من گله نكرد و من هيچوقت براى كارهاى خانه از پرستار يا كارگر استفاده نكردم، خودم همه كارها را انجام مى دادم.
* در زمينه حقوق زنان بيشتر با چه مشكلاتى روبرو هستيد؟
- شفاف نبودن بعضى ازقوانين و عدم آگاهى زنان از حقوق و تكليف شان بيشترين مشكل است.
* چه مشكلاتى باعث شده تا جرم افزايش يابد و اصولاً زنان مجرم به چه دلايلى دست به جرم مى زنند؟ آيا به نظر شما انگيزه يك زن مجرم با يك مرد مجرم متفاوت است؟
- انگيزه جرم بين مردان و زنان تقريباً يكسان است و در اين بين هيچ تفاوت جنسيتى نمى توان قائل شد ولى در نوع جرم متفاوت هستند، به طور مثال جرايمى مثل سرقت در زنان كمتر است ولى جرايمى مثل منافى عفت در آنها بيشتر است كه آن هم به كمرنگ شدن ديدگاه معنويت در خانواده ها مربوط مى شود كه اگر معنويت در خانواده از پايه محكمى برخوردار شود اين جرايم هم كاهش پيدا مى كند.
* بيشتر چه مشكلاتى در اجتماع باعث شده تا با افزايش جرم مواجه باشيم؟
- در خصوص معضلاتى كه در اجتماع موجب افزايش بزهكارى و جرم مى شود مؤلفه هاى مختلف اقتصادى كه داراى زيرگروه فقر، اعتياد، بيكارى و در بخش فرهنگى، كمرنگ شدن معنويت و به بيانى فاصله گرفتن از آرمان هاى دينى، عدم نظارت و مسؤوليت پذيرى خانواده كه ركن اساسى و بنيادين جامعه است.
* چه پرونده اى است كه به صورت خاص روى شما تأثير داشته و هنوز هم آن را دقيقاً به ياد مى آوريد؟
- حدود يك سال قبل پسر ۱۵ ساله اى كه پدر نداشت و هيچ منبع درآمدى هم نداشت و هر روز با جمع كردن نان خشك سعى مى كرد تا زندگى شان را اداره كند به خاطر سرقت كيف يك مهندس جوان به زندان محكوم شد. اين پرونده و ماجراى زندگى اين پسر مرا خيلى متأثر كرد زيرا انگيزه او فقط فقر بود. من در اين زمينه تلاش زيادى كردم و با شاكى - مهندس جوان- صحبت كردم و شرايط اين پسر را براى او توضيح دادم او نيز رضايتش را اعلام كرد و من با توجه به گذشت شاكى خواستار اعمال ماده ۲۲۹ آيين دادرسى كيفرى در مورد اين پسر شدم و او بزودى از زندان آزاد خواهد شد.
همچنين ما اكنون در كانون اصلاح و تربيت براى ۵۰ نوجوان كه حافظ قرآن شده اند تقاضاى عفو كرده ايم كه به زودى آزاد خواهند شد.
* آيا تا به حال شده است كه احساستان بر عقلتان در پرونده اى خاص غلبه كند و يا درگيرى ميان اين دو حستان باشد و دست آخر شما چه كرده ايد؟
- چند مورد پيش آمده كه عقل و احساس من با هم درگير شده اند ولى سعى كرده ام تا عقلم بر احساسم غلبه كند و به طور مثال زن و شوهرى كه در حال جدا شدن از هم بودند. زن به خاطر اينكه شوهرش به علت تزريق مواد مخدر دچار بيمارى ايدز شده بود تصميم گرفته بود به خاطر نجات جان خود و فرزندانش از شوهرش طلاق بگيرد. روز دادگاه فرزندان شان گريه مى كردند و نمى خواستند پدر و مادرشان از هم جدا شوند. عقل حكم مى كرد به گريه بچه ها توجهى نكنيم زيرا جان آنها مهمترين مسأله اى بود كه مطرح بود و نبايد اين بيمارى به ديگر اعضاى خانواده منتقل مى شد.
* فكر مى كنيد زنان براى رسيدن به خواسته هاى خود در جامعه و نشان دادن توانايى هايشان با چه معضلاتى روبرو هستند و در اين راستا چه اقداماتى را بايد انجام دهند؟
- در جامعه امروز زنان و مردان جهت ارائه توانايى، ابتكار و خلاقيت به رقابتى سالم و صحيح نيازمند هستند و هر كس اعم از زن يا مرد شايسته تر است موانع را آسان تر پشت سر مى گذارد. در صورت موفق نشدن تكليف را انجام داده ايم.
* از تلخ ترين و شيرين ترين خاطراتتان بگوييد؟
- معمولاً هر پرونده اى كه منجر به صلح و سازش شود جزو خاطرات شيرين من است كه نمونه هاى زيادى از آن را به ياد دارم. به طور مثال زن و شوهر جوانى كه قصد جدايى داشتند ولى پس از صحبت هاى طولانى كه با آنها داشتم يك فرصت ۵ ماهه به آنان دادم و از آنها خواهش كردم در اين مدت راجع به تصميمى كه قرار است بگيرند بيشتر فكر كنند. بعد از چند ماه آنها در تماسى از من تشكر كردند كه اجازه ندادم از هم جدا شوند و هم اكنون نيز زندگى بسيار خوبى دارند و از اينكه توانستم جامعه كوچكى به نام خانواده را نجات دهم بسيار خوشحالم.
ولى خاطرات تلخ جزو سنخيت شغل قضايى است.
* براى احقاق حق يك مظلوم ستم كشيده چقدر حاضر به فداكارى هستيد؟
- براى احقاق حق مظلوم تلاش زيادى را انجام مى دهم و الآن نيز مسؤوليت من در همين راستا است. بسيارى از افرادى كه نزد من مى آيند اطلاعات حقوقى خوبى ندارند يا وكيل ندارند و نمى توانند با قاضى پرونده شان تعامل برقرار كنند بخصوص زنان و كودكان كه من سعى مى كنم با توجه به مسؤوليتم از طريق تلفن يا گزارش به آنها كمك كنم تا آنها بتوانند حق شان را بگيرند. در مواردى هم كه كودكان توسط اعضاى خانواده مورد شكنجه و اذيت و آزار قرار مى گيرند به يارى آنها مى رويم و در صورت لزوم كودكان را تحويل مراكز بهزيستى مى دهيم.
* خودتان فكر مى كنيد چه توانايى هايى داشته ايد كه به عنوان نخستين معاون قضايى زن انتخاب شديد؟
- شايد توانايى هاى علمى و روحى من را به اين سمت انتخاب كردند چون اين پست ها توانايى هاى علمى، پشتكار و دلسوزى زيادى مى خواهد ولى به طور كل نمى توانم به صراحت به اين سؤال پاسخ دهم و بايد از مسؤولان قوه قضاييه در اين مورد سؤال كنيد.
* چه توصيه اى براى دختران و زنان جوانى كه به دنبال كسب موفقيت در اجتماع هستند داريد؟
- موفقيت در اجتماع مرهون تلاش و پشتكار، نظم و نجابت است.
* به خودتان در جايگاه همسر و مادر چه امتياز و نمره اى مى دهيد؟
- بايد همسر و فرزندانم به من نمره بدهند ولى به نظر من آنها از من رضايت دارند. از نظر آنها من زن موفقى در امور خانه دارى و مسؤوليت هاى بيرون از خانه هستم. مى دانيد عشق به كار، براى من يك نوع زندگى است.
* كار در بيرون روى خانواده و تربيت بچه ها تأثير نگذاشته است؟ اگر قرار باشد در شرايطى خاص يكى را انتخاب كنيد انتخاب شما چيست؟
- داشتن مسؤوليت و شغل اثرات خاص خود را دارد ولى به اين معنا نيست كه يكى را بايد انتخاب كرد. عشق به كار و خدمت نوعى زندگى است و اگر به موازات هم باشند و هيچ كدام فداى ديگرى نشود آثار منفى نخواهد داشت.
* بچه ها و همسرتان از اينكه در زمان هاى بخصوص و مناسبت هاى خانوادگى آنها را ترك كرده و به كار مى پردازيد از شما گله اى ندارند؟
- در خيلى از موارد به خاطر جلساتى كه تا شب طول مى كشيد مجبور به ترك خانه مى شدم ولى هيچ وقت آنها از اين موضوع ناراحت نشدند و از من گلايه نكردند.
* در امور خانه دارى و آشپزى آيا خودتان فعاليت داريد؟ چه غذايى را بهتر از غذاهاى ديگر مى پزيد؟
- همه امور مربوط به خانه و آشپزى را خودم انجام مى دهم و اين كار را يا صبح زود يا شب ها انجام مى دهم. معمولاً همه غذاها را خوشمزه درست مى كنم و دستپختم را دوست دارند.
* چه تعريفى از زن داريد و بهترين خصلت و توانايى يك زن به نظر شما چه ويژگى اى است؟
- زن يكى از جلوه هاى زيباى مخلوقات خداوند است. خداوند در وجود زن احساسات و عواطف را كه يكى از ويژگى هاى مهم زن است قرار داده است و همچنين وظيفه مادرى را كه يكى از بالاترين جايگاه ها در نزد خداوند است.
* آرزويتان چيست؟
- آرزوهايم زياد است ولى اگر بخواهم آرمانى ترين آن را بگويم داشتن يك جامعه خوب همراه با عدل است كه در آن بتوان عدالت را به طور كامل اجرا كرد.
* پرونده هاى كودك آزارى و قتل فرزند به دست پدر در استان خوزستان با توجه به بافت عشيره اى آنجا به چه صورت مورد رسيدگى قرار مى گيرد؟ چرا پدرى كه فرزندش را كشته است مجازات سنگينى نمى شود؟
- پرونده اى كه مربوط به قتل دخترى توسط پدرش بود دو سال قبل در اهواز اتفاق افتاد كه من گزارش آن را براى رئيس قوه قضاييه نوشتم و حكم اعدام اين مرد نيز به خاطر رعب و وحشتى كه اين عمل او در جامعه ايجاد كرده بود توسط دادگسترى خوزستان صادر شد و ديوانعالى كشور به علت اينكه قانوناً نمى توانيم پدرى را به خاطر قتل فرزند قصاص كنيم، حكم را نقض كرد و اين پرونده همچنان در اينجا مطرح است و من نيز همسر و ديگر فرزندان اين مرد را تحت پوشش و حمايت قرار داده ام.
* مهريه دختران در استان خوزستان در چه حدودى است؟
- متأسفانه مهريه ها در اين استان بسيار بالاست و اين خلاف سنت رسول الله(ص) است مثلاً در يك مورد مهريه دخترى ۱۹۷۶ سكه بهار آزادى بود و اين درحالى بود كه شوهر اين زن هنوز سربازى نرفته بود و بيكار هم بود. به نظر من اين افراد از اصل سنت رسول الله(ص) فاصله گرفته اند و مهريه تبديل به يك معامله تجارى شده است.
* رسوم ازدواج در استان خوزستان چقدر با ديگر شهرها متفاوت است؟
- متأسفانه رسوم قديمى براى ازدواج در اين استان كم رنگ شده است و امروزه ازدواج ها حالت چشم  و هم چشمى پيدا كرده است و همه از سنت هاى قديمى فاصله گرفته اند. به نظر من بازگشت به اين سنت هاى خوب يك عزم جدى و كار فرهنگى مى خواهد.
* چند زن به عنوان داديار و بازپرس در دستگاه قضايى استان خوزستان مشغول به كار هستند؟
- هم اكنون ۱۳ قاضى زن در دستگاه قضايى استان خوزستان به كار مشغول هستند.