مانا نيستانى
دلمان مى خواست به بهانه اكران جهانى و معرفى فيلم جديد «تيم برتون» يعنى «چارلى و كارخانه شكلات سازى » اين شماره را كلاً به فانتزى ساز نابغه سينما اختصاص دهيم و مطالب بيشترى درباره اش چاپ كنيم اما همزمانى با سالگرد ايران جمعه كودك، نگذاشت. اشكالى ندارد. مى گذاريم زمان اكران انيميشن عروسكى او: «عروس جنازه»!
اما تيم برتون چه نسبتى با سينماى كودك و دنياى كودكان دارد؟ فانتزى هاى او بيش از آن كه شيرين و رويايى باشند كابوس گونه و هراس انگيزند. برتون از بچگى عاشق تماشاى فيلم هاى ترسناك خصوصاً آثار هنرپيشه محبوبش «وينسنت پرايس» بوده و هنوز هم حالت كودك بازيگوشى را دارد كه با شيطنتى معصومانه نشانه هاى آثار ترسناك را به كار مى گيرد: مثل دنياى بعد از مرگ در «بيتل جويس» يا سرزمين هالووين در «كابوس نيمه شب قبل از كريسمس» و يا «گاتهام سيتى» در فيلم بتمن كه همه در عين هراس، جذابيتى كودكانه دارند.
اما اين بار تيم برتون به سراغ اقتباسى از كتاب معروف نويسنده محبوب نروژى تبار يعنى «رولد دال» رفته. فيلم «چارلى...» اقتباسى تقريباً كامل و وفادار به كتاب است به جز يك يا دو مورد ظاهراً كوچك كه به تفاوت نگاه دو هنرمند برمى گردد.
«رولد دال» در اكثر كتاب هايش مرز دقيقى بين شخصيت هاى خوب و بد مى كشد. خوب ها كاملاً خوب و بدها، بدجنس و نفرت انگيز هستند و عاقبت به بدترين شكل مجازات مى شوند. مثل چهار بچه لوس همراه چارلى باكت كه هر كدام به خاطر عادت هاى ناپسند (بهانه گيرى، پرخورى، تماشاى بيش از حد تلويزيون و آدامس جويدن زياد!) عاقبت ناخوشايندى پيدا مى كنند، در حالى كه ما در بهترين آثار برتون شخصيت هاى كاملاً خوب و كاملاً بد نداريم يا كمتر به آن برمى خوريم.
قهرمانان آثار برتون اكثراً موجودات تنها و مطرودى هستند كه ديگران دركشان نمى كنند و معمولاً  تفاوت هاى ظاهرى باعث تنهايى شان مى شود و هر چه سعى مى كنند نمى توانند در بين مردم عادى پذيرفته شوند.مثل ادوارد در «ادوارد دست قيچى» يا «پنگوئن» در «بازگشت بتمن» يا همين پسر مومياى در شعر كوچك و جذاب برتون كه صفحه پيش چاپ كرده ايم. ظاهراً خود برتون در كودكى بچه منزوى و تنهايى بوده و ردپاى اين موضوع را در اكثر آثارش مى بينيم.
برتون براى اين كه «چارلى و...» را به دنياى خودش نزديك كند نگاه اخلاقى «دال» را حفظ مى كند اما شخصيت «ويلى و انكا» صاحب كارخانه شكلات سازى ـ با بازى جانى دپ ـ را تغيير مى دهد. ويلى وانكا در كتاب رولد دال، مرد زبر و زرنگ و الكى خوش و اندكى خل وضع است كه غصه اى غير از اداره كارخانه اش ندارد اما ويلى وانكاى برتون، آنقدرها هم شاد و بى خيال نيست. وقتى صحبت از «والدين» مى شود زبانش مى گيرد و خاطره پدرش كه دندانپزشك سختگيرى بوده و در كودكى مانع شكلات خوردن او مى شده، مدام ذهنش را آزار مى دهد. او هم مثل ادوارد دست قيچى، موجود مطرودى است كه همچنان عشق و محبت را - اينجا به پدر و خانواده - جست وجو مى كند و سعى دارد با ابداع هنرمندانه شيرين ترين شكلات ها تلخى تنهايى اش را جبران كند. رابطه وانكا با پدر و شخصيت پدر - با بازى هنرپيشه قديمى فيلم هاى ترسناك، كريستوفر لى- كاملاً زائيده تخيل برتون و فيلمنامه نويسش «جان اگست» است و در داستان رولد دال وجود ندارد. با اين حال چارلى و كارخانه شكلات سازى به خاطر تأثير دال، شيرين ترين و رؤيايى ترين فيلم برتون از كار درآمده و كمتر اثرى از شانه هاى هراس انگيز فيلم هاى قبلى او ديده مى شود.

بچه ها خيلى از شما براى تولد يكسالگى ايران جمعه كودك نامه دادين و چيزهاى خوب نوشتين و نقاشى هاى خوشگل كشيدين! از همه تون ممنونيم. دلمون مى خواست همه نامه ها رو چاپ كنيم اما حيف كه جامون تنگه! براى همين چندتا از نقاشى ها و نوشته ها رو انتخاب كرديم كه مى بينيد.
حميرا ابراهيمى عزيز ۱۲ ساله از تهران عوض يه نامه دو تا نامه فرستاده (لابد براى اين كه اگه يكى گم شد اون يكى برسه!) تو يكى از نامه ها حميرا نوشته:
سلام ايران جمعه كوچولو، چيه چقدر خوشحالى! چه لباس هاى قشنگى. به نظر من لباس سارا از همه خوشگل تره! به نظرم فقط تو بسيار سرگرم كننده و جالب هستى! ما مشترك روزنامه ايران هستيم و من هميشه لحظه شمارى مى كنم كه پنجشنبه شبه كه براى ما تو را بفرستند! اين نقاشى هم كادوى تو. تولدت مبارك!
حميرا تونامه ديگه اش گفته: .... از شما مى خواهم كه بيشتر مطالب را در مورد بازيگران هاليوودى بنويسيد و كم و بيش آنها را مسخره كنيد، راستى مصاحبه ها را به سارا اختصاص دهيد و دختران را دست كم نگيريد. (چشم!  بزودى مجسمه سارا رو مى سازيم و مى زنيم سر در روزنامه!)
فاطمه زم يار عزيز از زرنديه شهر پرندك نوشته:
با سلام و خسته نباشيد به تمام دست اندركاران ايران جمعه كودكان، من يكى از طرفداران پر و پا قرص هفته نامه شما هستم. تمام مطالب جذاب و خواندنى است، اگر مى شود بخش گارفيلد، داستان وكاردستى را جالب تر كنيد عالى مى شود. من از صفحه اول و بخش  هاگار خوشم مى آيد. خواهرم فائزه هم از طرفداران شما است. او همه آن تفاوت هاى سخت و راه هاى فاز سخت و آن نقطه چين هاى ساده را حل مى كند ولى من به جدول علاقه بيشترى دارم. من از شماره اى كه با مرد عنكبوتى مصاحبه كرديد با شما آشنا شدم و از آن به بعد هر هفته ايران جمعه كودكان را از پدرم كه سوپرماركت دارد مى گيرم. راستى براى تولد ايران جمعه كودكان پيشنهاد دارم اگر امكانش است ما بچه ها در واقع طرفدارانتان را به تولد ايران جمعه دعوت كنيد يا اين كه آدرس دهيد خودمان بياييم حتى اگر مى شود عكس هايى گرفته و چاپ كنيد تا بچه هايى كه نمى توانند بيايند حداقل عكس هاى تولد را ببينند، يك مسابقه هم در نظر دارم: چگونه خسرو لاغر مى شود! خيلى عالى مى شود! تازه اگر با آن شرلى همان دختر پرحرف (مثل خودم) يا جينجر و راكى در فرار مرغى مصاحبه كنيد بهتر از اين نمى شود! دوستتان دارم!
سيده مليكا حسينى ۹ ساله از تهران توى نامه پر از محبتش گفته:
لطفاً در قسمت معرفى فيلم ها، مطلب را براى ما واضح، خوانا و خوش خط بنويسيد. عكس  هاى كارتونى هم زياد كنيد. خوب است كه يك بار درباره «جوكر» مطلب بنويسيد. به سارا هم احميت (يه غلط نوزده!) بدهيد. ضمناً من خيلى سارا و سهيل را دوست دارم. لطفاً به غير از سارا دختر ديگرى هم بياوريد تا سارا از تنهايى دربيايد، من از شما مى خواهم كه ايران جمعه را ادامه دهيد!
از مهناز انصارى (تبريز)، على دهشيرى ،حسين چراغى (يزد)، مجيد يوسفى، بهناز مرادى، ياسمن طلايى، جمشيد سعادتى ، حوريناز انصارى (تهران)، بهرام و شهرام رضايى (اروميه)، گلاره زمانيان (همدان)، سعيده بوبانى (سنندج) و همه بچه هاى مهربونى كه برامون نامه فرستادن متشكريم.( غصه نخورين نامه هاى شما هم شماره هاى آينده چاپ مى شه!)