< اراك كه در حال حاضر نزديك به نيم ميليون نفر جمعيت دارد، يكى از ۷ شهر آلوده كشور معرفى شده است
اراك ، مژگان حيدرى: روند رو به رشد شهرنشينى، مهاجرت و استقرار بى ضابطه صنايع بزرگ و كوچك در اطراف اراك مولود ناخواسته آلودگى هوا را براى اين شهر به دنبال داشته و نفس ساكنان آن را به شماره انداخته است.
درحال حاضر شهر ۴۷۰هزار نفرى اراك به عنوان يكى از هفت شهر آلوده كشور شناخته شده و وسايط نقليه ، دودكش كارخانجات و منابع گرمايش خانگى و تجارى هر روزه با تخليه مقادير قابل توجهى از گازها و مواد سمى خطرناك در هواى آن به وخامت آلودگيها مى افزايند.
توسعه نامتوازن زيرساختهاى شهرى بدون توجه به ظرفيت اكولوژيك و رشد شتابان صنعت، اراك دويست ساله را بدون سپرى شدن دوران بلوغ و جوانى به عارضه كهنسالى مبتلا كرده است.
مسؤولان و كارشناسان عمرانى و زيست محيطى استان مركزى معتقدند كه اگر شرايط حاد آلودگى هواى اراك به صورت برنامه اى در دستور كار دولتمردان و در كانون توجه مردم قرار نگيرد، اين شهر در آينده نزديك با بحران جدى زيست محيطى مواجه خواهد شد.
آنان براين باورندكه رشد جمعيت و صنعت عارضه غيرقابل انكار زندگى مدرن امروزى است اما، بايد با اقدامات ترميمى و اولويت بخشى به مسائل زيست محيطى شرايطى را فراهم كرد كه اين عوارض و لطمات به حداقل ممكن برسد.
مديركل محيط زيست استان مركزى گفت: براساس نتايج آخرين مطالعه علمى صنعت و وسايط نقليه به عنوان دو منبع اصلى سهم همسان حدود ۵۰درصدى را در آلودگى هواى اراك دارند كه مهار آن مستلزم حمايتهاى مالى قوى و برنامه ريزى مناسب است.
دكتر «محمدباقر صدوق» افزود: قرارگرفتن اراك در حاشيه كوير ميقان و محصورشدن آن از سه سمت با ارتفاعات بلند موجب شده كه آلودگى هاى خطرناك موجود در هواى اين شهر ماندگارى بيشترى داشته و با پديده وارونگى هوا تشديد شود. وى ، تركيب آلاينده هاى خطرناك هوا را شامل منواكسيد كربن، دى اكسيد گوگرد، اكسيدهاى تاكس ، هيدروكربورهاى نسوخته، سرب، فلوئور، بخارات سمى و ذرات گرد وغبار عنوان كرد.
وى گفت: براساس يافته هاى علمى هم اينك ۵۲/۵ درصد از آلودگى منابع متحرك اراك را ذرات معلق ناشى از وسايط نقليه موتورى ، ۷۲/۴ درصد را دى اكسيد گوگرد، ۹۹/۸ درصد را منواكسيد كربن و ۷/۲ درصد را اكسيدهاى ازت كه سرطانزا هستند تشكيل مى دهد. وى افزود: برخى واحدهاى صنعتى اطراف اراك نيز كه اين شهر را به احاطه خود در آورده اند اكثراً داراى فناورى قديمى بوده و تخليه بخارات و مواد سمى ناشى از فعاليت آنها سلامت شهروندان اراكى را بشدت تهديد مى كند.
وى گفت: به رغم اينكه اراك جزو هفت شهر آلوده كشور شناخته شده اما، در برنامه هاى دوم تا چهارم توسعه به بهانه جمعيت زير يك ميليون نفر همواره از مزاياى طرح ملى كاهش آلودگى هوا بى نصيب مانده است.
وى توضيح داد: طرح جامع كنترل آلودگى هواى اراك از سال گذشته آغاز شده و دراين طرح علاوه بر بررسى و شناسايى منابع آلودگى ، راهكارها و هزينه مهار آنها نيز براى كوتاه، ميان و درازمدت پيشنهاد شده است.
حميد جلالوندى معاون فنى اداره كل حفاظت محيط زيست استان مركزى نيز گفت: اراك در گذشته نه چندان دور به صورت «باغ شهر» بود كه امروز با رشد قارچ گونه صنعت، توسعه مناطق مسكونى ، خدماتى و تجارى و مهاجرتهاى بى رويه چشم اندازهاى سبز آن آسيب جدى ديده است. وى افزود: توان اكولوژيك اراك با صنايع متعدد از حد اشباع گذشته و اگردر آينده براى استقرار صنايع پاك دراين منطقه برنامه ريزى نشود پيچيدگى بحران زيست محيطى آن دو چندان مى شود.
وى گفت: تنگى معابر و رشد نامتوازن عمران شهرى وجود ترافيك سنگين روزانه را به ارمغان آورده كه با توجه به مهاجرپذيرى اراك و رشد جمعيت آن اين وضعيت روز به روز رو به وخامت دارد. وى توضيح داد: اين معضل در حالى است كه با گازسوزشدن سوخت صنايع كم كم از ميزان سهم آلايندگى اين بخش در هواى اراك كاسته شده و آلودگى ناشى از سوخت فسيلى خودروها جايگزين مى شود.
جلالوندى ، وجود خودروهاى فرسوده را از فاكتورهاى مهم آلودگى هواى اراك عنوان كرد و افزود: براى رفع اين نقيصه تجهيزات كامل استقرار يك مركز پنج خطه معاينه فنى خودرو به ارزش يكهزار و۵۰۰ميليون ريال به صورت رايگان در اختيار شهردارى اراك قرار گرفته است. وى گفت : با راه اندازى هر خط فنى از اين مراكز در يك شيفت كارى در سال ظرفيت معاينه فنى هفت تا بيست هزار خودروى سبك و حدود ۱۷هزار و۴۰۰ موتوسيكلت وجود دارد.
وى افزود: با تنظيم موتور و معاينات فنى ۲۲ تا ۶۴ درصد منواكسيد كربن و بين ۱۵ تا ۵۰ درصد هيدروكربورهاى نسوخته در تركيب آلودگى هواى اراك كم مى شود.
اين مسؤول ادامه داد: به منظور كنترل آلودگى خودروهاى سنگين نيز مقدمات ايجاد يك مركز معاينه فنى در پايانه هاى اراك در دست پيگيرى است. جلالوندى گفت: با رايزنى هاى انجام شده زمينه استقرار پنج ايستگاه سنجش آلودگى هوا در اراك از محل تسهيلات بانك جهانى در دست انجام است.
عبدالمحمد زاهدى استاندار استان مركزى نيز گفت: هم اكنون بيش از ۴۰ درصد از جمعيت استان در شهرستان اراك ساكنند و بايد با عملياتى شدن بستر طرح جامع آلودگى هواى اراك در زمانبندى كوتاه، ميان و درازمدت از حادترشدن معضلات زيست محيطى اين شهر پيشگيرى كرد. وى افزود: شهر اراك در حالى از اعتبار «قطار شهرى» محروم مانده كه هر روز حجم آلاينده هاى هواى اين شهر بيشتر مى شود.
وى گفت: با توجه به نقش مهمى كه اراك در اقتصاد كشور دارد، اكنون كه برنامه راهبردى بيست ساله استان مركزى و طرح جامع رفع آلودگى هواى اراك تدوين شده شايسته است در تعاملى همه جانبه بين مجلس و دولت، سهم اعتبارى مناسبى براى التيام جراحات زيست محيطى آن تعيين شود.
در طرح جامع آلودگى هواى اراك مديريت ترافيك شهرى نصب پاركومتر، تقويت سيستم گازسوزشدن خودروها، بازگشايى معابر شهرى ، آموزش و فرهنگسازى مصرف، گسترش فضاى سبز، مراكز معاينه فنى و مطالعات ترن شهرى با برآورد مالى آنها ديده شده است.