سيما سهرابى ۳۳ سال بيشتر ندارد. در طبس به دنيا آمده و در تهران زندگى مى كند او هرهفته براى سركشى به سكوهاى نفتى عازم مأموريت مى شود و با نظرات تخصصى خود به عنوان يك زن جايگاه ويژه اى را براى زنان تعريف مى كند.
* در چه رشته اى تحصيل كرده ايد؟
- در سال ۱۳۷۰ در كنكور سراسرى پذيرفته شدم و در دانشگاه فردوسى مشهد در رشته زمين شناسى مشغول به تحصيل شدم. در سال ۷۵ در همين رشته با گرايش رسوب شناسى و سنگ شناسى و رسوب وارد دانشگاه شهيد بهشتى درتهران شدم و در مقطع كارشناسى ارشد ادامه تحصيل دادم و همان سال در شركت مهندسين مشاور ساز آب شرق در مشهد به عنوان زمين شناس به كار مشغول شدم و در سال ۸۰ در شركت نفت فلات قاره شروع به كار كردم و براساس مصوبه جذب نخبگان در صنعت نفت استخدام شدم.
* در اين بخش چه مسؤوليتى داشتيد؟
- از همان ابتدا به عنوان كارشناس ارشد مخازن و علوم زمين در امور پژوهش و توسعه شركت نفت فلات قاره مشغول به كار شدم و اكنون علاوه بر كارشناس ارشد امور پژوهش و توسعه به عنوان عضو هيأت مديره انجمن زمين شناسى نفت ايران و هيأت رئيسه انجمن مهندسين نفت و علوم زمين اروپا (EAGE) شعبه ايران فعاليت دارم.
* در اين مسؤوليت چه كار ها و وظايفى برعهده شماست؟
- مسؤوليت كارشناسان امور پژوهش و توسعه در حقيقت همكارى در پروژه هاى پژوهشى - دانشجويى است. در اين بخش هر سال پروژه هاى پژوهشى از طريق فراخوان در روزنامه هاى كثير الانتشار اعلام مى شود و بعد در مراحل خاصى به يك نفر براى اجرا واگذار مى شود كه گاهى اين مجرى اصلح از كشورهاى خارجى است و اين باعث مى شود كه در برخى موارد براى بازديد و چگونگى پيشرفت پروژه به كشورهاى ديگر سفر داشته باشم.
* براى چه كارهايى و چگونه به سكوهاى نفتى مى رويد؟
- در صنعت نفت زنان براى بازديد به مناطق نفتى و سكوها مى روند. براى مناطق نفتى با هواپيما و براى سكوهاى نفتى با هلى كوپتر و كشتى بايد سفر كرد.
* زنان درسكوهاى نفتى كار مى كنند؟
- نه! كار روى سكو براى زنان به مدت طولانى مشكل و طاقت فرساست.
* معمولاً چند نفر روى هر سكو كار مى كنند؟
- تعداد نفراتى كه روى سكوها كار مى كنند متفاوت است و بستگى به نوع سكو و اندازه آن دارد كه معمولاً از ۴۰ نفر بيشتر است و بين ۴۰ تا ۵۰ نفر كار مى كنند.
* كارى كه اين افراد در سكوهاى نفتى انجام مى دهند چيست؟
- در بعضى سكوها كار نمونه گيرى انجام مى شود و در آن از نقاط مختلف اعماق زمين براى پيدا كردن نفت نمونه بردارى مى شود. ابزار خاصى به اعماق زمين به طور مثال ۱۰۰۰ مترى فرستاده مى شود تا خصوصيات فيزيكى و شيميايى لايه ها را بسنجد تا نقاطى كه احتمال نفت وجود دارد به دست بيايد.
* شما چه كارمتفاوتى با اين افراد در سكوهاى نفتى انجام مى دهيد؟
كار ما بررسى اين نمونه هاست. يعنى اينكه نمونه سنگهايى كه از اعماق زمين خارج مى كنند را به ما مى دهند و ما نيز آنها را به آزمايشگاه داده تا آن را تبديل به لايه نازكى كنند و ما اين لايه نازك را زير ميكروسكوپ بررسى مى كنيم و اطلاعات مورد نظر را از آن استخراج مى كنيم. به طور كل ما از نمونه هاى خام اطلاعات را استخراج مى كنيم.
* كار روى سكوهاى نفتى چه سختى هايى دارد كه زنان قادر به انجام آن نيستند و يا اينكه براى انجام آن با مشكل مواجه مى شوند؟
- شرايط كار روى سكو بسيار سخت و مشكل است به اين علت كه براى مدت طولانى كه به طور متوسط سه هفته است بايد روى آب و خارج از خشكى فعاليت كرد. ضمن اينكه شرايط آب و هوايى بد، خطرات موجود، دورى از خانواده و ... از جمله مسائلى است كه كار براى زنان را روى سكو دشوار تر مى كند البته من فكر مى كنم اين گونه فعاليت ها براى چند سال با توجه به تجربه مفيدى كه براى هر فرد ايجاد مى كند زياد مشكل نباشد. زيرا بالاخره هر انسانى براى به دست آوردن يكسرى امتيازات و چيزها بايد يك چيزهايى را از دست بدهد و به قول شاعر «نابرده رنج گنج ميسر نمى شود».
ولى به طور كلى در مواردى حتى مردان پس از مدتى كار روى سكوى مناطق دچار افسردگى مى شوند و آلودگى هاى موجود در مناطق درپاره اى از موارد موجب بيمارى در افراد مى شود.
* در كشورهاى خارجى و ديگر آيا از زنان براى كار در سكوهاى نفتى استفاده مى شود؟
- بله، در كشورهاى اروپايى از زنان براى كار در سكوهاى نفتى استفاده مى شود. به طور مثال در كشور فرانسه و در شركت توتال خانم ها در سكوهاى نفتى كار مى كنند.
* هر چند وقت يكبار براى سركشى به سكوهاى نفتى مى رويد؟
- براى سركشى معمولاً آقايان به سكوهاى نفتى مى روند. در شركت نفت پست هاى اقمارى وجود دارد كه همه اين مسؤوليت ها به عهده آقايان است.
* آيا تا حالا شده كه نظر تخصصى و شخصى شما به علت زن بودن مورد توجه قرار نگيرد؟
- نه! تا حالا براى من پيش نيامده است.
* رفتن به سكوهاى نفتى چه مدت زمانى شما را از خانواده تان دور مى كند و آيا در اين جريان از سوى خانواده با مخالفت روبرو بوده ايد؟
- مدت زمان آن متغير است. ولى معمولاً يك هفته طول مى كشد و من به هيچ وجه با مخالفت خانواده ام روبرو نبوده ام.
* آيا تاكنون پيشنهاد داده ايد تا يك سكوى نفتى را زنان اداره كنند؟ يا اصلاً اين فكر تا حالا به ذهن شما خطور كرده است؟
- فكر مى كنم با توجه به نقشى كه زنان ايرانى به صورت سنتى در خانواده دارند امكانات مشاغل اقمارى كه باعث عدم حضور آنان در خانواده به صورت طولانى مدت شود مقدور نيست.
* با اين روش موافق هستى؟
- بله موافقم هستم.
* در كشور هاى ديگر آيا زنان به صورت خاص اداره يك سكوى نفتى را برعهده دارند؟
- در كشورهاى ديگر من نديده ام و اطلاعى در اين زمينه ندارم.
* چه خاطره اى در مدت كارى تان در صنعت نفت داريد؟
- در سفرى كه به استراليا براى بازديد پروژه پژوهشى داشتيم قسمتى از مطالعه اين پروژه را پروفسورى به عهده داشت كه بالاى ۸۰ سال سن داشت. اين استاد دانشگاه كه باز نشسته بود تمام تحقيقات اش را در منزلش انجام مى داد. وقتى براى بازديد به منزل او در شهر سيدنى رفتيم خيلى تعجب كردم در ورودى خانه اش با نمونه هايى از سنگهاى با ارزش و جالب و كمياب كار شده بود. اين ورودى دقيقاً حكم يك آزمايشگاه كامل زمين شناسى از نمونه هاى سنگى متفاوت داشت.
زير زمين خانه هم كه دفتر كار استاد بود، ۴ اتاق داشت و در هر اتاق تجهيزات كامل و مختلف زمين شناسى بود. تمام امكاناتى كه براى مطالعات زمين شناسى در يك دانشگاه مورد نياز بود را استاد در آنجا داشت.
* آيا اساتيد ما نيز از چنين امكاناتى بهره مند هستند؟
- من به ندرت ديده ام كه اساتيد كشور ما چنين امكاناتى در منزل باشد و معمولاً اين امكانات در دانشگاه ها و مراكز علمى است و آنها در اين مركز از امكانات استفاده مى كنند.
* علت اين مسأله را در چه مى بينيد؟
- من فكر مى كنم آنها واقعاً نمى توانند چنين امكاناتى داشته باشند و به طور مثال براى من خيلى مشكل است كه ميكروسكوپ ۲۰ ميليون تومانى تهيه كنم و آن را در خانه ام بگذارم زيرا منابع ما بسيار محدود است. اساتيد ما نيز وقتى باز نشسته مى شوند باز هم در اداره هاى مختلف مشغول به كار مى شوند و نيازى نمى بينند تا از اين امكانات در منزلشان استفاده كنند.
* فكر مى كنيد بزرگترين مشكلى كه زنان در جامعه ما با آن مواجه هستند در چيست؟
- با وجود كمرنگ شدن فرهنگ مردم سالارى در جامعه ايران، همچنان آثار و شواهد اين فرهنگ بر تمام شئونات زندگى زنان سايه افكنده است كه در خيلى مواقع مانع ترقى و پيشرفت زنان مى شود.
* زنان براى رسيدن به جايگاه واقعى خود در جامعه براساس استعدادهايى كه دارند چگونه بايد عمل كنند؟
- زنان بايد ضمن به روز كردن علم و دانش تخصصى خود نشان دهند كه قابليت پذيرش مسؤوليت و انجام بهينه كارهاى خود را دارند.
* دولتمردان چگونه مى توانند زنان را براى رسيدن به جايگاههاى ويژه شان يارى كنند و شما به عنوان يك زن موفق چه انتظارى از مسؤولين داريد؟
- انتظارى كه از مسؤولين دارم اين است كه نسبت به توانايى زنان جامعه ما با ديد بهترى نگاه كنند و در سپردن كارهاى مهم به آنها اعتماد كنند زيرا زنان جامعه ما بارها و بارها در عرصه هاى مختلف ثابت كرده اند كه توانايى انجام كارهاى مهم را دارند و مى توانند همدوش مردان در عرصه هاى اقتصادى، علمى و اجتماعى فعاليت كنند.
* چند زن متخصص در رشته نفت دركشور هم اكنون مشغول به كار هستند؟
- خوشبختانه تعدادشان زياد است و باگذشت زمان پيشرفت آنها در تخصص شان روز به روز بيشتر مى شود. كما اينكه هم اكنون دانشجويان زن در مقطع دكترى مشغول به كار هستند. متأسفانه آمار دقيقى در ذهنم ندارم ولى فكر مى كنم ۱۵ تا ۲۰ درصد از نيروهاى متخصص را زنان در صنعت نفت تشكيل مى دهند.
* آيا امكانات و تسهيلات خاصى براى شما به عنوان يك زن در مقايسه با مردان هنگام سفر به سكو قائل شده اند يا خير؟
- به علت تردد محدود زنان در مناطق نفتى معمولاً امكانات ويژه اى براى اسكان زنان در نظر گرفته مى شود.
* به چه صورت توضيح دهيد.
- امكاناتى كه در اختيار ما قرار مى دهند كمى بهتر از آقايان است. به طور مثال امكانات اسكان ما در اين مناطق از شرايط بهترى برخوردار است و سعى مى شود تا اتاق هاى مناسب همراه با وسايل خوب در اختيار خانم ها قرار دهند.
* چه تعداد زن به سكوهاى نفتى تردد مى كنند؟
- به طور معمول هرماه تعدادى از كارشناسان زن براى بازديد از سكوهاى نفتى به منطقه اعزام مى شوند.
* از چه سالى زنان اين امكان را يافتند كه به سكوهاى نفتى سفر كنند؟
- قبل از انقلاب نيز كارشناسان زن به سكوهاى نفتى اعزام مى شدند ولى بعد از انقلاب كمى محدوديت در اين زمينه قائل شدند ولى از سال ۷۹ كه من در اين شركت مشغول به كار شدم كارشناسان زن به سكوها اعزام مى شوند.
* شب هايى را كه در سكوهاى نفتى ناچار به اقامت شده ايد، توصيف كنيد. اين شبها از نظر احساس روحى با توجه به فضايى كه در آن قرار مى گيريد چه تأثيرى روى شما دارد و بيشتر در آن شب ها ياد چه چيزى مى افتيد؟
- روى سكوهاى نفتى به خاطر آنكه امكانات محدودى وجود دارد خانم ها نمى توانند شبها در آنجا بمانند و شبها را در جزاير نفتى مى گذرانند. من نيز شبهاى زيادى را در اين مكانها تجربه كرده ام. در اين مواقع معمولاً به خاطر دورى از خانواده احساس دلتنگى مى كنم و به ياد آنها مى افتم ولى سعى مى كنم با بحثهايى كه در طول روز داشتم و بررسى آنها خودم را به نوعى سرگرم كنم تا اين دورى را زياد احساس نكنم.
* اولين شبى كه در سكوهاى نفتى مانديد دچار ترس و وحشت نشديد؟
- اولين بارى كه به سكوى نفتى اعزام شدم دچار ترس و وحشت شدم. زيرا كف اين سكوها حالت مشبك دارد و وقتى روى آنها حركت مى كنى زير پاهايمان آب خليج فارس كه عمق آن به ۱۰۰ متر مى رسد قرار دارد و از آنجا كه مى دانستم كه خليج فارس كوسه دارد دچار ترس و وحشت شده بودم.
* آيا مواردى پيش آمده است كه نظر يك متخصص مرد با شما متفاوت باشد و در انتها نظر شما درست بوده باشد؟
- بله. پيش آمده است.
* نمونه اى از آن را كه جالب است توضيح دهيد.
- البته بحثهايى كه بين ما به وجود مى آيد فنى است و همه روزه ما با آن سروكار داريم ولى به طور كلى كارشناسان مردى كه در سكوها فعاليت مى كنند در اين زمينه نظرات بهترى مى دهند و برعكس آن نيز ممكن است در مورد مسائل اطلاعات نمونه هاى اعماق دريا و نحوه پيدا كردن نقاطى كه نفت در آنجا وجود دارد نظر ما بهتر باشد ولى به طور كلى نتيجه فرقى نمى كند.
* چه تعريفى از زن داريد؟
- زن موجودى الهى و دوست داشتنى با دستهاى پر مهر و انديشه هاى زيبا است كه مردان بزرگ و انديشمند از دامان او به اوج مى رسند. زن شمع خانه است و بدون وجودش گرما، نور و صفا دستخوش توفانهاى مهيب خواهد شد.
* به نظر شما چه تشابهى ميان زن و نفت وجود دارد؟
- زن نعمت بزرگى است كه براى كشف او شايستگى و تلاش و كوشش فراوان لازم است همچنانكه براى كشف نفت نيز بايد اين مراحل را گذراند.
زن براى رسيدن به اهداف بزرگ و الهى و گرم و روشن ساختن جامعه بايد ابتدا خود را از ناخالصى ها پاك كند و مطهر شود همانطور كه نفتى قابل استفاده است كه خوب تصفيه شده و از ناخالصى ها پاك شده باشد زن قادر است باعث روشنى و گرمى خانواده و راه اندازى چرخ جامعه شود و مى تواند از بكارگيرى انديشه هاى غير متعالى كه باعث از هم گسيختگى خانواده و در مقياس بزرگتر باعث تزلزل و دگرگونى اركان اجتماعى مى شود، جلوگيرى كند همانطور كه نفت چرخ كارخانه ها را به حركت در مى آورد و با به كار گيرى روشهاى غلط چرخ ها را دستخوش حريق مى سازد.
* چه كسانى شما را براى رسيدن به اين موفقيت يارى كردند؟
- اول از همه پدر و مادرم سپس حمايت مسؤولان شركت نفت فلات قاره و پس از آن حمايتها و محبتهاى بى دريغ همسرم.
* و اگر پرنده بوديد؟
- اگر پرنده بودم به اقصى نقاط گيتى سفر مى كردم و به چراغ خانه هايى كه از گرماى محبت و نشاط محروم مانده اند قطره اى نفت هديه مى كردم.