گفت وگو :
محمد نورى ـ جواد دليرى
انتخابات سوم تير راه رجال و نخبگان سياست ايران را از هم جدا كرد. از ميان چهره هاى نامور اصلاح طلبان، سيد محمد خاتمى به ميان اصحاب انديشه و روشنفكران بازگشت، ميرحسين موسوى با ترك اتاق مشاوران رئيس جمهور در خانه هنر ماندگار شد، اما سومين عضو اين حلقه تصميمى متفاوت گرفت. مهدى كروبى از قدرت خارج شد، بى آنكه زمين سياست را ترك كند. ريش سفيد اصلاح طلبان در وادى تحزب گام گذاشت و به برپايى اردوگاه يك حزب فراگير همت گماشت.
در تصميمى غير منتظره و سريع، مهدى كروبى تمام عناوين و القاب حكومتى را كنار نهاد. او نه تنها دو كرسى مهم مشاورت رهبرى و مجمع تشخيص را ترك كرد، بلكه قيد رياست بر نهاد مجمع روحانيون را زد تا رشته جدايى اش از كانون قدرت كامل شود.
فرداى انتخابات سوم تير، كناره گيرى ريش سفيد اصلاح طلبان، مهم ترين خبرى بود كه در كنار پيروزى اصولگرايان در نگاه ناظران سياست تأمل انگيخت. شيخ اصلاح طلبان به تصميمى خلاف عرف و عادت سياست ايران دست زده بود. او بيرق تحزب را در برهه اى برافراشته بود كه حتى نزديك ترين يارانش در صنف روحانيت عزم دورى از سياست در سر داشتند و از كوى و برزن صداى ستيز با احزاب به گوش مى رسيد.
همه چيز درباره تغيير موضع شيخ، ريشه در وقايع ماه خرداد داشت. قضاياى انتخابات نگاه او به راه سياست و رسم سياست ورزى يارانش را دگرگون كرد. او با چهره ديگرى از سياست روبرو شد، دريافت كه اصلاح گران اين بار با حريفان جديدى روبرو هستند و براى رفتن به ميان توده ناراضى جامعه ساز و كار ديگرى لازم است.
به اين ترتيب، مهدى كروبى آرزوها و اميدهاى خود را در مسير احزاب جست و جو مى كند، پس از قريب ۲۷ سال نشست و برخاست، با اصحاب حكومت، او اكنون همنشين نهادهاى مدنى شده است.
رئيس مجلس پيشين ايران در عين حال از مخاطرات و دشواريهاى اين مسير بى خبر نيست، اذعان مى كند كه قلمرو فرهنگ و سياست اين مرز و بوم سر ناسازگارى با حركتهاى حزبى دارد، اما تجربه قريب سى سال سياست ورزى او را به مقاومت و ماندن در اين مسير سنگلاخى مصمم ساخته است.

* اكنون كه به عرصه كار حزبى قدم گذاشته ايد اين سؤال مطرح مى شود كه آيا آقاى كروبى از ابتدا به كار حزبى معتقد بودند؟ به طور كلى انديشه ايجاد حزب چه زمانى در ذهن شما جرقه زد. سال ۵۷ يا سال هاى ۶۷ كه مجمع روحانيون را تشكيل داديد يا اينكه سال ۸۴ كه خبر از تأسيس حزب اعتماد ملى داديد؟
- من به كار حزبى معتقد بودم، علاقه به كار حزبى و تشكل و كارهاى گروهى هم از همان ابتدا داشتم. حتى در زمان شاه سابق، هر چند به تشكيلات رسمى و حزبى ملحق نشدم اما به تشكلاتى مثلاً ملى،  مذهبى بى علاقه و بى ارتباط نبودم و از اينكه تشكيلاتى باشم، خوشم مى آمد. با نهضت آزادى يا جبهه ملى در همان موقع ارتباط داشتم حالا يا به خاطر اينكه هر دو با رژيم وقت مشكل داشتيم يا اينكه چون گروه نهضت آزادى يك گروه مذهبى بود و آيت الله طالقانى هم بين آنها بود، در دادگاه هاى آنان، جلسات، يا سخنرانى هايشان شركت مى كردم و اين فارغ از اختلاف سليقه ها بود. پس، من از همان ابتدا روحيه تشكيلاتى داشتم و به كار حزبى معتقد و دنبال آن هم بودم، بعد از انقلاب هم عضو حزب جمهورى اسلامى بودم حتى در مجلس دوم هم وقتى از حوزه تهران كانديدا شدم، دوستان آمدند اسم مرا در ليست حزب جمهورى اسلامى قرار دادند و من هم بدون اينكه خرجى كنم يا تبليغاتى داشته باشم از تهران نماينده دوم شدم و بيش از يك ميليون رأى آوردم.
* در بين چهره هاى روحانى، بودند افرادى كه مثل شما از ابتدا به كار تشكيلات اعتقاد داشتند اما در حال حاضر به نظر مى آيد از صنف روحانيت اولين نفرى هستيد كه آستين همت براى ايجاد يك حزب با تعاريف نوين آن بالا زده ايد، لذا دوست دارم اين ابهام را ابتداى بحث توضيح دهيد كه دليل پرهيز روحانيت در دهه اول و دوم نظام از ايجاد حزب چه بود؟ دورى روحانيت ازاحزاب و كار حزبى صرفاً يك غفلت تاريخى بود يا در سازگارى تفكر روحانيت با احزاب مدرن مشكل وجود داشت؟
- نكاتى كه مى خواهم بگويم صرفاً نقطه نظرهاى بنده است. در صنف روحانيت عده اى چندان به حزب - يا به قول شما تشكيلات مدرن- معتقد نبودند. اين قضيه به نظر من چند علت داشت؛ يكى اين كه خاطره خوشى از احزاب نداشتند كه مكرر همه درباره آن بحث كرده ايم. ديگر اينكه، بسيارى از احزاب موجود به جاى فعاليت رقابتى، حالت انحصار طلبانه داشتند و حاضر به رقابت جدى نبودند، رقابت جدى يعنى اينكه براى همگان ميدان رقابت ايجاد كنيم. حتى به نظر من آسيبى كه حزب جمهورى اسلامى متحمل شد از اين ناحيه بود. در زمان فعاليت حزب جمهورى اسلامى تلقى احزاب ديگر اين بود كه يك جمعى همه چيز را مى خواهد در اختيار بگيرد حتى انشعابهايى كه پشت سر هم انجام مى شد به همين مسأله برمى گردد. عامل ديگر در عدم توجه به حزب توسط روحانيون اين بود كه روحانيت آن روز يك چهره مردمى و به صورت عام داشت لذا فكر مى كردند اگر حزبى شوند، آن چهره مردمى، عادى و دينى خود را از دست مى دهند. معتقدم اين هم در علاقه مند نشدن روحانيت به حزب نقش و تأثير داشت.
* خود شما جناب كروبى آيا در زمره كسانى نبوديد كه از ابتدا بين ديدگاه رسمى حاكم، يعنى قرائتى كه ساختار سياسى جمهورى اسلامى وجود داشت مبتنى بر تفكر سياسى امام با تفكر حزبى، تضادى نمى ديديد. بالاخره بخشى از روحانيت از آن روز تاكنون معتقدند كه بين نظام حزبى و نظام ولايى سازگارى وجود ندارد. يا اساساً به قرائتى از ديدگاه امام مى رسند كه در آن قرائت ايجاد نظام حزبى اصالت ندارد؟
به نظرم قسمت دوم اين بحث شما مهمتر است. يعنى عده اى احساس مى كردند امام ديدگاهى دارد كه متعلق به عموم جامعه است. آن ديدگاه چترش براى همه باز است لذا مى پنداشتند اگر من كه پيرو تفكر امام هستم، بروم در حزب و تشكل سياسى قرار گيرم و مرامنامه حزب را رعايت كنم از حيطه آن تفكر امام خارج مى شوم.
* يعنى خود شما هم اين شبهه را داشتيد؟
- من ترجيح مى دهم به صورت كلى جواب دهم.
در ذهن عده اى از دوستان ما اين مسأله بود كه مى گفتيم امام وارد دسته بندى ها نمى شوند اما واقعيت اين است كه امام باسعه صدر و وسعت نظر بيشترى به قضايا مى نگريستند. امام در جامعه رقابت جدى مى خواست در عين حال تلاش مى كرد اينها با هم تفاهم داشته باشند، حرمت هم را نگه دارند. امام اصل نظام و جمهورى اسلامى را مى خواست؛ براى ايشان فرقى نمى كرد حالا من عضو جامعه روحانيت باشم يا مجمع يا مثلاً عضو حزب جمهورى اسلامى.
* به طور مشخص بگوييد اكنون كه تصميم به كار حزبى گرفته ايد آيا مشكلات تاريخى صنف روحانيت با احزاب حل شده است يا خير؟ بالاخره شما بايد نقش جديد خود را به عنوان يك حزب در ساختار سياسى موجود ايفا كنيد پس مهم است روشن كنيد كه ساختار سياسى اكنون جمهورى اسلامى با نظام حزبى سازگار شده است يا نه؟
- فكر مى كنم زمان دارد اين مسأله را حل مى كند.
* چه طورى؟
- همانطور كه عرض كردم، ابتدا سمبل حزبى موجود حزب جمهورى اسلامى بود.
بهترين نيروها آنجا جمع بودند. عده اى از آنها در مجلس بودند. يادم مى آيد در مجلس اول پس از انقلاب، برخى نيروهاى حزب جمهورى اسلامى مى خواستند وزيرى كه عضو حزب بود را استيضاح كنند، رئيس وقت مجلس به آنها مى گفتند: «آخر شما چه عضو حزبى هستيد؟» به هر حال فكر مى كنم اين وضعيت به اوايل انقلاب منحصر بود. ضمن آنكه بسيارى از ما تحت تأثير جاذبيت هاى امام، از رفتار حزبى پرهيز مى كرديم. وضعيت حكومت و نوع نگاه نسل جوان به مسائل، با زمان فعلى متفاوت بود اما بايد قبول كنيم كه حالا حكومت به آن صورت ديگر نفوذ ندارد و يا شرايط جامعه تغيير كرده است نسل فعال و تأثيرگذار فعلى در جامعه ديگر مانند سال هاى اول انقلاب نيست. سليقه هاى مختلفى به وجود آمده است. اگر اوليل انقلاب را ببينيد، در حزب جمهورى اسلامى، يك دسته خط امامى بود يك دسته ملى مذهبى. همين تركيب در شوراى انقلاب هم بود و اختلاف نظر داشتند. در مجلس هم همين طور بود، بسيارى افراد وابسته به جناح چپ و راست امروزه از لحاظ برخورد با مسائل آن روز در يك طرف بوديم، طيف مهندس بازرگان يك طرف ديگر، آن موقع وضعيت اين گونه بود. اما حالا همه چيز تغيير كرده است و با موج تنوع و تكثر سليقه ها روبرو هستيم. خود گروه هاى خط امام الآن چند دسته شده اند. جناح مقابل هم همين طور.
* بالاخره ما مى توانيم تصميم حزبى اخير شما را نشانه اى از تغيير نگرش روحانيت به احزاب و به عنوان آشتى نسل مديران انقلاب با اين پديده دنياى مدرن تلقى كنيم.
- تغيير نگرش نگوييد. چون به حزب معتقد بودم، تغيير نگرش نه!
ضرورت ايجاب مى كند كه ديگر آنگونه عمل نكنيم.
* من از اين بحث مى خواستم، به اولين كارنامه كار تشكيلاتى شما يعنى دوران دبير كلى شما در مجمع روحانيون برسم. يعنى برش بزنيم به سال ۶۷ ، ۶۸. چرا آقاى كروبى آن روز به جاى شيوه پردردسر جناحى و تشكيل مجمع روحانيون همين شيوه مؤثر امروز يعنى ايجاد حزب نو را دنبال نكرد.
- اصلاً احساس نياز نمى كردم. احساس مى كردم يك گروه و تشكل هايى سياسى، هم فكر ما هستند. ما آن موقع فكر مى كرديم وجود يك چپ و راست كافى است. يعنى احساس نياز نمى كرديم. شايد حتى عده اى از ما فكر مى كرديم بايد فتيله حزب را پايين بكشيم. علت هم مشخص بود. با توجه به شرايط اول انقلاب جامعه هم خيلى پذيرش ايده حزب را نداشت. اما امروز زمينه پذيرش دارد. آن موقع احساس نياز نمى كرديم كسى هم از ما نمى خواست اما امروز پشت سر هم، اقشار مختلف پيام مى دهند كه ما پشت سر شما هستيم.
الان بيش از گذشته (به سازمان حزبى) احساس نياز مى شود. اگر همين فهرست و ائتلاف ها را ببينيد خواهيد ديد چقدر به حزب نياز است.
*  اما حركت حزبى جديد شما را تداوم كار تشكيلاتى مجمع نمى بينند بلكه نشانه ناكامى آن تلقى مى كنند. دليل آن مصاحبه اخير شما است كه گفته بوديد مجمع روحانيون پاسخگوى نياز امروز نيست، استنباط عموم از اين سخن اين بود كه زنگ پايان كار دو تشكل روحانى (مجمع و جامعه) را به صدا درآورده ايد.
-  اين سخن شما دو بخش دارد.
اول اينكه كار امروز من، تداوم حركت تشكيلاتى گذشته است و زنگ پايان آن نيست. من ابتدا در جامعه روحانيت عضو بودم، يك مقدار كه جلو آمديم، نزديك به ۹ سال از انقلاب گذشت، احساس كرديم كه اين تشكل ديگر ظرفيت ندارد. اختلاف سليقه پيدا كرديم. آغاز اختلاف هم مربوط به تنظيم ليست مجلس دوم بود.مجلس سوم، اختلاق سليقه ما بيشتر مى شد اما ما معتقد بوديم ادامه كار در جامعه روحانيت ممكن نيست. الان هم همينطور است، ضرورت كار حزبى احساس مى شود. اما با تشكل قبلى نمى توان به اين ايده رسيد. چون جوابگو نيست.
*  يعنى، شما در سال ۸۴ به جمع  بندى رسيديد كه مجمع روحانيون قابليت تبديل به يك حزب را ندارد؟
-  نه اينكه قابليت ندارد، بلكه عده اى حاضر نيستند حزبى شوند.
*  اين نكته يعنى اينكه آقاى كروبى براى كار حزبى با اختلاف نظر درونى اعضاى مجمع مواجه است؟
-  بله.
*  آقاى كروبى آيا اين مطلب همه واقعيت مربوط به حادثه جدايى شما از مجمع است يا مسائل ديگرى هم وجود دارد. يعنى شما اهداف ديگرى هم در جامعه و حكومت دنبال مى كرديد كه با تشكيلات مجمع روحانيون نتوانستيد به آن اهداف برسيد؟
-  يك مقدارى از واقعيت همان بود كه گفتم، يك مقدارى هم اين است كه احساس مى كنم واقعاً تشكيلات سازمان يافته اى به عنوان رقيب ما در عرصه سياسى به ويژه در انتخابات حضور دارد كه جز با يك حزب فراگير نمى توان با آنها مقابله كرد.
*  آخرين بار در كنگره مجمع روحانيون بحث تبديل تشكيلات مجمع به حزب مطرح شد اما چرا اين پيشنهاد به نتيجه نرسيد؟
-  چون عده اى با حزبى شدن مجمع مخالف بودند.
*  شما مخالف نبوديد؟
-  در نهايت من هم به اين نتيجه رسيدم كه وضعيت فعلى مجمع به گونه اى است كه نمى تواند حزبى شود.
مثلاً ما آيت الله بجنوردى را ببريم در حزب، چطورى ببريم؟ تفكر، شخصيت و شيوه هاى آنها متفاوت از كار حزبى است. البته معناى حرف من اين نيست كه همه با حزبى شدن مجمع مخالف باشند، بلكه نمى توان آنها را در كنار ديگران قرار داد. چنين تشكيلاتى حتى اگر حزب شود باز مى شود يك تشكيلات علمايى.
*  بعد از ترك مقام دبيركلى مجمع روحانيون، فكر نمى  كنيد مجمع با بحران مديريت و رهبرى مواجه مى شود و مجمع از هم مى پاشد؟
-  نه اين طور نيست. من يك نفر هستم. مجمع نمى پاشد، حتماً مى ماند. چهره هاى خوبى در آن است و تصميم دارند مجمع را به صورت فعال نگه دارند.
*  اما تصور من اين است كه بنا به آن تحليل قبلى تان مجمع مثل جامعه با بن بست كارآمدى روبرو شده و سؤال ما نيز اين است كه اين تشكل در اين مقطع كاركردش چيست؟
-  بستگى به استراتژى اعضا و عملكرد دبيركل جديد دارد.
*  اين سؤال از اين جهت مطرح است كه در دهه اول انقلاب در غياب احزاب، مجمع و جامعه، هم مسؤوليت احزاب را بر دوش مى كشيدند هم وظايف صنف روحانيت را در درون حكومت، اما در اين دوره كه احزاب پاگرفته  اند، جامعه روحانيت و مجمع روحانيون كار ويژه ديگرى ندارند؟
-  اين مربوط به خودشان است. اگر دبيرى كه انتخاب مى شود، فعال باشد، مجمع هم نقش خود را ايفا مى كند و از بسيارى از ظرفيت ها مى تواند استفاده كند، اما اگر چنانچه كوشا نباشد و در تحولات سياسى و اجتماعى حضور فعال نداشته باشد، نقش زيادى نخواهد داشت، بايد ديد با تحولات و حوادث آينده چگونه برخورد مى كنند. بالاخره اينها داراى نفوذ سياسى هستند.
*  جدايى شما از دوستان سابقتان نشانه قهر سياسى نبود. به نظر خيلى ها اينجورى مى آيد كه آقاى كروبى با يك دلخورى و نااميدى لباس رياست مجمع را كنار گذاشت همچنان كه زبان گلايه از اهالى حكومت دارد.
-  شما مى دانيد هر حركت سياسى كه يك انسان انجام مى دهد، يك شبه نيست، مراحل مختلفى طى مى كند. من به تك تك اعضاى مجمع علاقه مندم از آنها هم دلگير نيستم، اما احساس مى كنم الآن لازم است نقش جديدى ايفا كنم. استقبال وسيعى هم كه از ايده من براى تشكيل حزب جديد به عمل آمد، نشان داد من در تشخيص خود، اشتباه نكرده ام. در مورد آنچه در مجمع گذشت، اكنون ديگر مهم نيست كه ناشى از نقص من بوده يا كوتاهى ديگران يا اشكالات يك تشكل روحانى. مهم اين است كه ثابت شد نمى توانيم از ساير اقشار نيز استفاده كنيم مثلاً نمى توانستيم از چهار تا دانشگاهى به همكارى دعوت كنيم، بايد آنها خارج مى ماندند تا اينكه مثلاً سر انتخابات با هم ائتلاف كنيم. بعد اين مشكل بروز مى كرد كه فرهنگ سياسى اينها با فرهنگ سياسى آنها متفاوت بود. در نوشتن يك بيانيه، نظرات متفاوت دارند، ادبياتى كه يك بيانيه دانشجويى مى پسندد با ادبيات بيانيه ريش سفيدانه علمايى متفاوت است، همين انتخابات شوراها و رياست جمهورى را ببينيد چقدر اختلاف سليقه بود.
*  اگر موافق باشيد، بپردازيم به وضعيت كنونى شما و تشكيلات جديدى كه با عنوان حزب اعتماد ملى در تدارك ايجاد آن هستيد. خيلى ها ورود شما به عرصه احزاب را خوشامد گفتند، اما اولين سؤالشان اين بود كه حزب اعتماد ملى چه تفكرى از جامعه را نمايندگى مى كند، اين حزب مى خواهد سخنگوى چه طيفى باشد. اساساً از آقاى كروبى به عنوان جدى ترين چهره اين حزب مى پرسند، جاى ستاد اجتماعى، حزب اعتماد ملى كجاست؟
-  اساس و ريشه حزب ما، تفكر امام، قانون اساسى و مردم سالارى است. اتفاقاً ايده حزبى به معناى واقعى مورد تأييد امام هم بود. منتهى ايشان اصرار داشتند كه حزب بايد تشكيل شود و از طرق عادى طرفدار جذب كند و با افزايش طرفداران در انتخابات پيروز شود يا تعداد كرسى در مجلس به دست بياورد نه اينكه يك عده قدرتمند حزب درست كنند و جلوى فعاليت ديگران را هم بگيرند. ما مى خواهيم در جمهورى اسلامى از يك طرف اسلام حاكم باشد، قوانين و مقررات اسلامى با ديد مترقيانه و منطبق با نيازهاى روز و مبتنى بر رأى مردم پياده شود. ما مى گوييم جمهورى اسلامى با آراى مردم. اينكه مردم سرنوشت خودشان را تعيين كنند. همان كه امام هميشه مى گفت «ميزان رأى مردم است.»
*  آقاى كروبى اين موارد كه گفتيد اصول فكرى همه مقامات اصلاح طلب است، سؤال من مشخصاً اين است كه شما و دوستانتان در جامعه با يك ديدگاه مشخص سياسى شناخته شده ايد به عنوان «چپ دينى»، آيا همين تفكر چپ مذهبى پايه تشكيل حزب اعتماد ملى است يا در دور جديد از ديدگاهها و گفتمانهاى ديگر مثل گفتمان دموكراسى خواهى هم بهره گرفته ايد؟
- اولاً هر انسانى اصول تفكرش را حفظ مى كند، اما ممكن است با شرايطى كه پيش مى آيد، برخى روشها و تاكتيكها را تغيير دهد. مجتهد بايد به شرايط زمان و مكان توجه كند. مگر مى شود كسى كه كار حزبى و سياسى مى كند، يك دفعه پايش را در صحنه حزبى بگذارد و در عين حال بگويد همان كه ۳۰ سال پيش گفتم! در اسلام دين و سياست از هم جدا نيستند. مگر مى شود حقوق بشر رعايت نشود، دموكراسى نباشد. من به صراحت بگويم چيز جديدى نمى خواهم، انقلاب نمى خواهم، بلكه تداوم اصلاحات ريشه دار را مى خواهم. كارهايى كه حزب اعتماد ملى مى خواهد انجام شود، همان است كه در تفكر انقلاب بوده است و مردم اصولاً به خاطر همان انقلاب كردند و در شعارهايشان يعنى استقلال و آزادى و جمهورى اسلامى - با قرائت امام - بر آن پا فشردند.
* در معرفى شناسنامه حزب جديدتان مى توانيم به افكار عمومى بگوييم كه يك عضو جديد به خانواده احزاب اصلاح طلب اضافه شده است، يا خود را وراى نحله هاى اصلاح طلب مى شناسيد؟
- در تمام عرصه هاى رقابتى كه در آينده در پيش است، رقيب احزاب اصلاح طلب موجود و ساير احزاب هم هستيم.
* در بين اهداف و مأموريتهايى كه براى حزب مشخص كرده ايد، كدام مسأله و مشكل جامعه در اولويت است؟
- آزادى انديشه كه معتقدم دقيقاً با رعايت منافع ملى قابل تأمين است. شايد بهتر باشد اين مسأله را در قالب رعايت حرمت مردم و حقوق مردم به صورت كامل بيان كنيم كه در آن صورت آزادى انديشه هم تأمين خواهد شد.
طبيعى است معيشت و اقتصاد آنها هم مطرح است، اما بزرگترين و مهم ترين مسأله، آزادى انديشه و رعايت حرمت مردم است.
* آيا همين انتخاب مسأله آزادى انديشه، نشانه يك تغيير در نگاه آقاى كروبى نيست كه ايام انتخابات معيشت مردم برايش مهم بود؟
- من مى گويم مى خواهم رئيس جمهورتان شوم، مى گويند براى ما چه كار مى كنيد؟ ديدگاه من در خصوص آزادى انديشه كه مشخص بود، افكار و رفتار من هم مشخص است، همه ديدند كه من در مقام رئيس مجلس از زندانى كمونيست و ملى و مذهبى هم دفاع مى كنم، اما به عنوان رئيس جمهور بايد اقتصاد مردم را هم دنبال كنم، در حدى كه حتى رئيس يك قوه به من مى گويد طرح مسأله ۵۰ هزار تومان در شأن تو نيست، اما مى ايستم و دفاع مى كنم، اما اين مسأله در انتخابات است، كه بايد طرح بدهم، تبليغات كنم، اما دروغ نمى گويم، مى گويم مى خواهم فلان كار را كنم. از ابتدا هم معتقد به توسعه همه جانبه بودم، اما الآن كه قرار نيست مسؤوليت اجرايى داشته باشم، به دنبال حقوقى از مردم مى روم كه تضعيف شده است.
* آقاى كروبى، آيا هنوز اهداف جنبش دوم خرداد يعنى اصلاح نظام از درون برايتان مهم است. آيا اين هم جزو مأموريتهاى حزب است؟
- اصلاح پذير كردن نظام يعنى چه.
* يعنى آرزوى اصلاحاتى كه خاتمى در درون ساختار قدرت دنبال مى كرد، اما ناتمام ماند.
- معتقدم كه اصلاحات خاتمى كه زحمت زيادى هم كشيد، ثمرات مهمى داشت، اين كه ناتمام است، يعنى چه؟
*يعنى كامل نشده، منظورم اين نيست كه شكست خورده است، بلكه بخش قابل توجهى از آن ايده اصلاحى مربوط به درون قدرت ناقص مانده است.
- اصلاحات در چارچوب جمهورى اسلامى مورد نظر حزب ما است. ما معتقديم قانون اساسى ما خوب است، به شرط اين كه دقيقاً اجرا و اعمال شود. وقتى مى گوييم قانون اساسى خوب است، منظور اين نيست كه عيب و نقص ندارند. حتماً كاستى هايى دارد. قانون اساسى ما حتى بايد اصلاح شود، اما ابتدا بايد تلاش كنيم قانون اساسى اجرا شود. بعد از آن در شرايط مناسب و پس از ايجاد شناخت دقيق از كاستى ها و با مكانيزم خودش قانون اساسى را تغيير دهيم يا اصلاح كنيم. اشكال ما اين است كه موفق نشده ايم از همه ظرفيتهاى قانون اساسى استفاده كنيم.
*شما همچنان معتقديد ساختار سياسى فعلى اصلاح پذير است و تز اصلاحات در اين ساختار قدرت به نتيجه مى رسد؟
من معتقدم اگر از راه درست برويم و فشارها و موانع را برداريم، به نتيجه مى رسيم.
*چرا از بين مجموعه نخبگان و چهره هايى كه دو دهه با آقاى كروبى همراه بودند، در حزب اعتماد ملى فقط ۶ نفر حاضر شدند؟
- حداقل افراد لازم براى تشكيل حزب ۳ نفر است، اما ما ۱۴ نفر را به عنوان اعضاى مؤسس معرفى كرديم. ان شاء الله در شوراى مركزى، شوراى استانها، دفاتر و كميته هاى مختلف از همه علاقه مندان استفاده مى كنيم.
* شما درحالى دنبال تشكيل حزب رفتيد كه افراد همرديف تان در انتخابات اخير دنبال تشكيل جبهه و ائتلاف رفته اند آنها سخت معتقدند كه اهداف و آرزوهايى كه در ذهن شما است يعنى تغيير فضاى سياسى فقط از عهده يك ائتلاف برمى آيد، لذا اين انتقاد را هم مطرح مى كنند كه آقاى كروبى راهش را از ديگران جدا كرده و به نحوى دارد تك روى مى كند؟ روابط شما بعد از اين با اين ائتلاف ها چگونه خواهد بود.
- ما بايد بررسى كنيم اين جبهه هايى كه تاكنون تشكيل شد، چقدر كارايى داشته اند و آيا اين روش تشكيل ائتلاف جبهه اصلاحات را نيرومند كرد؟ آيا واقعاً در حال حاضر از خط چپ چيزى مانده است؟ به هرحال من فكر مى كنم بهتر است به جاى كار جبهه اى كه ظرفيت آن را در خود نمى بينيم به دنبال كار روان و شفاف حزبى باشيم.
* آنها كه در جبهه و ائتلاف جمع شده اند، يا فراخوان داده اند معتقدند در وضعيت امروز رقيبى پيدا كرده ايم كه قدرت نظامى، امنيتى، سياسى دارد، همه تجهيزات و اهرم هاى فشار هم دستش است و هيچ حزبى به تنهايى ياراى رقابت با آن ندارد. اما اگر جبهه و ائتلاف شويم مى توانيم از عهده رقابت با آنها برآييم.
ـ اين كه يك شبه پيش نيامده، همه اينها بوده و حرف درستى است اما من مى گويم اگر احزاب زياد باشند، ضمن رقابت در برخى مسائل حرف مشتركى هم دارند و آن مقابله با سلطه و تجاوز است اما چون نسبت به خيلى از مسائل در كنار هم نيستيم لذا به جاى اشتراك به اختلاف مى افتيم. پس بهتر است از اول رقابت جدى انجام دهيم.
* فكر مى كنيد از جانب حكومت حزب شما به رسميت شناخته شود، يعنى حاكميت روى خوش به اعتماد ملى نشان بدهد، از اين بابت اضطراب و نگرانى نداريد.
- هيچ نگرانى ندارم، اگر حكومت مرا هم تحمل نكند، ديگر چه كسى را مى خواهد تحمل كند؟
من با صداى رسا مى گويم حزبى مى خواهم كه از حقوق مردم دفاع كند.
* نسبت شما با حاكميت در حزب اعتماد چگونه تعريف خواهد شد، منتقد قدرت مى شويد، مدافع آن يا به شق سوم مى انديشيد.
- مدافع نظام و منتقد مجريان و كارگزاران نظام خواهيم بود.
* با اين فضاى جديد و ساختار موجود كه اصل را بر حزب گريزى گذاشته چگونه روبرو مى شويد. فضايى كه مى گويد دوران حزب بازى تمام شده است.
- بحث انتخابات تمام شده و من على رغم حرف هايى كه دارم و زده ام اما ديگر نمى خواهم تكرار كنم. ما آنچه تشخيص دهيم به نفع جامعه است انجام مى دهيم، خصومتى هم با كسى نداريم، آنجا كه لازم است حمايت مى كنيم يا نقد مى كنيم، معتقديم كه به حزب هم نياز داريم، ماجراى انتخابات يك شرحى ديگر دارد كه مقدارى گفته شده كه بقيه آن هم بايد گفته شود.
* آيا درست است كه برنامه اصلى حزب اعتماد ملى، گرفتن قدرت و دولت آينده است يعنى رسيدن به هدفى كه در انتخابات ۲۷ خرداد دنبال مى كرديد؟
- برنامه ما قطعاً گرفتن دولت و قدرت و بازگشت به آن است. اصولاً حزب مى آيد كه قدرت را دردست بگيرد، در انتخابات شركت مى كند، مى خواهد پيروز شود مى خواهد دولت و مجلس را بگيرد و در اكثريت باشد. ضمن آن كه معتقديم حضور در عرصه هاى مختلف مانع سرخوردگى خواهد شد.

فرمانده كل قوا با اعطاى درجه سرتيپ دومى
به جمعى از نظاميان موافقت كردند

به مناسبت ميلاد فرخنده مولى الموحدين على بن ابى طالب(ع) جمعى از ارتشيان و پاسداران ستاد كل نيروهاى مسلح با موافقت فرمانده معظم كل قوا مفتخر به درجه سرتيپ دومى شدند. به گزارش دفتر رئيس ستاد كل نيروهاى مسلح، به مناسبت ميلاد مولود كعبه حضرت على(ع) و بنابر تصويب فرماندهى معظم كل قوا از سوى سرلشگر بسيجى سيدحسن فيروزآبادى رئيس ستاد كل نيروهاى مسلح، به جمعى از ارتشيان و پاسداران درجه سرتيپ دومى اعطا شد.

خرازى استوارنامه سفير جديد فرانسه را
تحويل گرفت

«برنارد ديت پلى تى» سفير جديد فرانسه در ايران روز پنجشنبه رونوشت استوارنامه خود را به كمال خرازى وزير امورخارجه تسليم كرد. كمال خرازى در اين ديدار ضمن اشاره به اهميت فرانسه در روابط خارجى جمهورى اسلامى ايران به نقش دو كشور در عرصه هاى بين المللى و منطقه اى همچنين به زمينه هاى همكارى دوجانبه در عرصه هاى مختلف پرداخت و اظهار داشت: ايران در منطقه حساس خاورميانه از جايگاه مؤثرى در حل بحران هاى منطقه اى و تقويت امنيت برخوردار است و رشد و توسعه كشورهاى منطقه راهبرد اصولى و اساسى جمهورى اسلامى ايران مى باشد.
وزير امور خارجه ايران تصريح كرد: دو كشور بايد نسبت به منابع و حساسيت يكديگر درك مناسبى داشته باشند معذلك انتظار ما از پاريس، حمايت اين كشور از درخواست مشروع ايران براى دستيابى به فناورى صلح آميز هسته اى است.

حكم صادره پرونده مرگ زهرا كاظمى بزودى اعلام مى شود

سخنگوى قوه قضاييه درباره تصميم دادگاه تجديدنظر براى پرونده مرگ زهرا كاظمى گفت: قضات پرونده تصميم خود را بزودى اعلام خواهند كرد. جمال كريمى راد همچنين در گفت وگو با ايسنا گفت: بدحجابى با بى حجابى فرق نمى كند. وقتى ظاهر فرد مشخص باشد كه برخلاف قانون عمل كرده جرم مشهود است و ضابط مى تواند با استفاده از راهكارهايى برخورد قانونى كند. وى گفت: طبق ماده ۱۵ آيين دادرسى كيفرى ضابطان دادگسترى مأمورانى هستند كه تحت نظارت و تعليمات مقام قضايى در كشف جرم، بازجويى مقدماتى، حفظ آثار و دلايل جرم، جلوگيرى از افراد و مخفى شدن متهم و ابلاغ اوراق به موجب قانون اقدام مى كنند.

گنجى در مرحله  پايانى خروج از حالت بحرانى است

مدير روابط عمومى بيمارستان ميلاد اعلام كرد: گنجى نسبت به دوره هاى قبل از نظر جسمى در وضعيت مناسب ترى قرار گرفته است. تابش در گفت وگو با خبرنگار حقوقى خبرگزارى دانشجويان ايران (ايسنا) با بيان اين مطلب، درباره وضعيت گنجى تصريح كرد: در حال حاضر گنجى از رژيم غذايى كه پزشكان براى وى تجويز كرده اند، استفاده مى كند و همكارى خوبى را با پزشكان دارد. وى كه همكارى مناسب گنجى با پزشكان را در خروج وى از حالت بحرانى كه در آن قرار داشته، مؤثر مى خواند، اظهار داشت: با همكارى خوب گنجى اميدواريم كه وى از شرايط بحرانى كه در آن قرار داشت و در حال حاضر در مراحل پايانى خروج از حالت بحرانى قرار دارد، خارج شود. وى همچنين تصميم گيرى درباره  انجام عمل مينيسك پاى گنجى را به بعد از اين مرحله موكول كرد.

جمعى از نمازگزاران تهرانى پس از اقامه نماز جمعه به امامت رهبر معظم  انقلاب با انجام راهپيمايى از فعاليت هاى هسته اى ايران حمايت كردند. به گزارش ايرنا، نمازگزاران تهرانى با سردادن شعارهاى  «مرگ بر آمريكا»، «مرگ بر انگليس»، «هيهات من الذله»، «غنى سازى صلح  آميزحق مسلم ماست» و «حمايت ازاين پيشرفت وظيفه دولت است» اقدام دولتمردان  نظام جمهورى اسلامى را در از سرگيرى فعاليت هاى صلح آميز هسته اى «شجاعانه»  توصيف كردند.
در اين راهپيمايى كه از محل اقامه نماز جمعه و خيابان ۱۶ آذر به سمت  ميدان انقلاب انجام شد، جمعى از مسؤولان و مديران ارشد كشور نيز حضور  داشتند. راهپيمايان همچنين پلاكاردهايى را با خود حمل مى كردند كه بر روى آنها  نوشته شده بود، «آمريكامروج تروريسم دولتى است»، «حق استفاده از انرژى  صلح آميز هسته اى را از دست نمى دهيم» و «مردم ما هيچگاه زيربار ذلت نخواهد  رفت.»
همزمان با تهران نمازگزاران جمعه در اصفهان، خرمشهر، اراك، گرگان، خمين و چند شهر ديگر پس از برگزارى نماز با انجام راهپيمايى از فعاليت هاى صلح آميز هسته اى كشور حمايت كردند.
نمازگزاران با سر دادن شعارهايى، دخالت هاى نارواى آمريكا و اروپا را محكوم كرده و بر ادامه فعاليت صلح آميز هسته اى توسط دانشمندان كشور تأكيد كردند.

و اگر غرب به ويژه اروپاييها به دنبال اطمينان يافتن از ايران  هستند، بايد خود آنها نيز اقداماتى براى جلب اعتماد ايران انجام دهند.
رهبر معظم انقلاب با اشاره به خدعه تبليغاتى غرب مبنى به تلاش ايران  براى دستيابى به سلاح هسته اى خاطر نشان كردند: جمهورى اسلامى ايران مسأله  هسته اى را در درجه نخست، مسأله اى علمى و زمينه اى براى به دست آوردن سوخت  نيروگاه هسته اى و در درجه دوم يك بحث اقتصادى مى داند و همانگونه كه  بارها مسؤولان مختلف كشور تأكيد كردند و مردم نيز از آن حمايت نموده اند  ايران هيچگاه به دنبال سلاح هسته اى نيست.
ايشان اين گفته اروپاييها را مبنى بر اينكه ايران بايد از تلاش علمى  براى توليد سوخت هسته اى دست بردارد را يك حرف زورخواندند و تصريح كردند:  ملت ايران تحميل، زورگيرى و باج خواهى را از هيچكس قبول نمى كند و  اروپايى ها بايد بدانند كه دوران استعمار قرن نوزدهم گذشته است و بايد  لحن طلبكارانه خود را تغيير دهند.
ايشان منشأ اصلى اين حرف زور را آمريكا دانستند و تأكيد كردند:  امروز نظام جمهورى اسلامى ايران متكى به هفتاد ميليون جمعيت است و ملت و  دولت همانند كوه احساس قدرت و توانايى مى كنند و از حقوق خود كوتاه  نخواهند آمد و هيچكس هم حق معامله در مورد حق ملت را ندارد.
حضرت آيت الله خامنه اى مسأله هسته اى را يك مسأله ملى و فراجناحى و  فراگروهى دانستند و افزودند: توصيه ما به اروپايى ها اين است كه قدرى تأمل  نمايند و تحت تأثير آمريكا و صهيونيستها قرار نگيرند زيرا آمريكاييها و  صهيونيستها نه به دنبال منافع اروپاييها و نه به دنبال منافع ملت ايران  هستند.
رهبر معظم انقلاب تبليغات رسانه هاى غربى را در مورد اجماع جهانى بر  ضد ايران، يك خدعه و فريب تبليغاتى ديگر خواندند و با اشاره به مخالفت  بسيارى از كشورهاى جهان و حتى برخى از كشورهاى اروپايى با زورگويى و  باجگيرى از ايران،افزودند: تنها اجماع جهانى كه وجود دارد، اجماع بر ضد  تسليحات اتمى است كه مركز اين پديده شوم، آمريكاست و رژيم صهيونيستى  خطرناكترين دارنده سلاح اتمى به شمار مى رود.
ايشان با اشاره به اينكه بسيارى از كشورهاى جهان آرزوى داشتن فناورى  هسته اى را دارند، خاطرنشان كردند: حتى اگر اجماع جهانى هم بر ضد ايران  وجود داشت، ملت ايران از حق خود نمى گذشت اما بسيارى از ملتهاو دولتها در  بحث هسته اى، پشتيبان ملت ايران هستند.
حضرت آيت الله خامنه اى همچنين اعلام كردند: به يارى پروردگار در  آينده اى نه چندان دور، جوانان ملت ايران، نيروگاه هسته اى را هم به دست  تواناى خود مى سازند.
مقام معظم رهبرى در بخش ديگرى از سخنان خود با اشاره به مسائل عراق،  دولت اين كشور را يك دولت برخاسته از رأى مردم و نتيجه عملكرد صحيح  روحانيت پيشرو، مرجعيت و نخبگان سياسى عراق دانستند و افزودند: جمهورى  اسلامى ايران همواره آرزومند رفاه و امنيت و پيشرفت مردم عراق است و از  ناامنى هاى كنونى و كشتارهاى روزانه در اين كشور به شدت آزرده مى باشد.
ايشان با تأكيد بر اينكه متهم اصلى حوادث اخير عراق آمريكا مى باشد،  خاطرنشان كردند: هزاران نيروى نظامى، اطلاعاتى و امنيتى آمريكا در سراسر  عراق حضور دارند و تروريستها زير چشم آمريكاييها مى باشند، لذا اگر آنها  بخواهند اين ناامنى ها متوقف شود، مى توانند و برخى نيز معتقدند ناامنى ها در  عراق با هدايت سرويسهاى جاسوسى آمريكا و صهيونيستها صورت مى گيرد، زيرا  ناامنى بهانه ادامه اشغال است.
حضرت آيت الله خامنه اى با تأكيد بر اينكه آمريكا در عراق شكست خورده  و به اهداف خود نرسيده است، افزودند: دولت آمريكا با دخالت در امورداخلى  عراق مى خواهد اهداف و منافع خود را تأمين كند، همانگونه كه امروز در  تدوين قانون اساسى عراق دخالت مى كند، اما با وجود تمام هزينه هايى كه  آمريكاييها پرداخته اند، نفرت عمومى از دولت آمريكا در عراق افزايش  يافته و امروز هيچ فردى منفورتر از جورج بوش در عراق وجود ندارد.
ايشان با اشاره به گسترش مخالفت باسياست هاى آمريكا در عراق، در  سطح جهان و حتى داخل آمريكا، خاطر نشان كردند : آمريكاييها براى فرار از  واقعيت شكست خود در عراق، به فرافكنى و متهم كردن ايران و سوريه روى  آورده اند، در حالى كه اين اتهامات سخنان مهمل و بى معنا است، زيرا گروه  هاى تروريستى موجود درعراق يا ساخته دست و يا زير نفوذ آمريكا مى باشند.
ايشان همچنين با اشاره به عقب نشينى صهيونيست ها از نوار غزه آن را  حادثه اى مهم و يك شكست ديگر براى رژيم صهيونيستى ارزيابى و تصريح كردند  : اين پيروزى نتيجه فشار مقاومت ملت فلسطين است و برخلاف برخى تبليغات،  اين عقب نشينى به دليل مذاكرات نبوده است.
حضرت آيت الله خامنه اى با تأكيد بر اينكه مسأله فلسطين با عقب نشينى  رژيم صهيونيستى از بخش كوچكى از سرزمين هاى اشغالى حل نخواهد شد، تأكيد  كردند: تنها راه حل مسأله فلسطين برگزارى انتخابات عمومى با حضور فلسطينى  هاى اصيل داخل سرزمين هاى اشغالى و خارج آن اعم از مسلمان، يهودى و  مسيحى است كه هردولتى كه در نتيجه اين انتخابات و با نظر مردم فلسطين بر  سر كار بيايد، مورد قبول خواهد بود.
حضرت آيت الله خامنه اى درخطبه اول نماز، امام على (ع) را قله  كرامت انسانى و پيشوا و الگوى هميشگى انسان هاى صالح و پرهيزگار خواندند  و تقوا را درس جاودان حضرت على بن ابيطالب (ع) براى تمام نسل هاى بشر  برشمردند.
ايشان، تقوا را مراقبت دائم از دل و عقل و اعمال و گفتار دانستند و  خاطر نشان كردند : ايران اسلامى و امت بزرگ اسلامى، امروز بيش از هر زمان  ديگر به اين امر سعادت بخش و زندگى ساز، نياز دارد.
رهبر معظم انقلاب، تشكيل كشورى كاملاً اسلامى را هدف اساسى ملت ايران و  انقلاب اسلامى برشمردند و افزودند : انقلاب و تشكيل نظام حكومتى متكى بر  اسلام، دو گام اساسى ملت در تشكيل كشورى اسلامى بوده است، اما با وجود  همه پيشرفت هاى به دست آمده، ايران، نيازمند تشكيل دولت اسلامى است تا  با تحقق هدف اساسى ملت، اسلام حياتبخش، نشاط آور، تحرك آفرين و بدون كج  انديشى و تحجر و التقاط و انحراف، كاملاً بر كشور حاكم شود و نيازهاى  مادى و معنوى مردم كاملاً تأمين گردد.
حضرت آيت الله خامنه اى تشكيل كشورى اسلامى را ضامن برخوردارى ملت  ايران از همه بركات الهى دانستند و افزودند : با تشكيل كشورى اسلامى،  تمدن اسلامى نيز قافله سالار جامعه بشرى مى شود و فرهنگ اسلامى فضاى عمومى  جوامع انسانى را در برمى گيرد، اما تحقق اين اهداف متعالى، نيازمند تقوا  و مراقبت فردى و اجتماعى همه مسلمانان و نيز امت اسلامى است.
رهبر معظم انقلاب اسلامى با تبيين فرازهايى از سخنان امير مؤمنان،  افزودند : على ( ع ) در همه ميدان ها، انسانى مقتدر، مبتكر و مدبر بود  و با ايستادگى بر مبانى اسلام، از موضع تهاجمى با زشتى ها و بى عدالتى  ها مقابله مى كرد كه علاج همه مشكلات ما نيز در پيروى از همين ويژگى هاست.
حضرت آيت الله خامنه اى، آينده روشن ملت ايران را در گرو استقامت و  خستگى ناپذيرى دانستند و افزودند : جوانان نسل هاى گذشته، از هيچ تلاشى  براى تحقق اهداف انقلاب دريغ نكردند و امروز نوبت نسل جوان كنونى است كه  با تكيه بر تقوا، در ميدان علم و عمل و سياست و كار و خدمت به فعاليت  خستگى ناپذير بپردازد و آينده روشن كشور را تضمين نمايد.
رهبر معظم انقلاب اسلامى همچنين، ماه رجب را ماه طراوت معنوى جان و  دل خواندند و با توصيه به بهره گيرى كامل از بركات اين ماه بزرگ، به  تجليل از معتكفان پرداختند و افزودند : شركت دهها هزار نفر در مراسم  اعتكاف، جزو رويش هاى انقلاب اسلامى و پديده اى جديد و سراسر معنويت است  كه تا قبل از انقلاب، در اين سطح و گسترش، اصولاً وجود نداشت.
رهبر معظم انقلاب اسلامى همچنين در پايان خطبه ها مطالبى را به زبان  عربى خطاب به برادران مسلمان عرب زبان بيان كردند.

گروه سياسى: امامان جمعه سراسر كشور در خطبه هاى نماز جمعه با تأكيد بر ساده زيستى مسؤولان، به دولتمردان جديد توصيه كردند ساده زيستى را پيشه خود كنند. آنان همچنين از قطعنامه اخير شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى انتقاد و بر ادامه دستيابى به فناورى هسته اى تأكيد نمودند. امامان جمعه برخى از نقاط كشور با اشاره به كودتاى ۲۸ مرداد، دخالت آمريكا در امور داخلى ايران را محكوم كردند.

تأكيد بر ساده زيستى مسؤولان و توصيه به دولتمردان

> آيت الله محسن مجتهد شبسترى نماينده ولى فقيه در استان آذربايجان شرقى و امام جمعه تبريز در آستانه تشكيل دولت جديد، خواستار به كارگيرى نصايح و رهنمودهاى رهبر معظم انقلاب در ساده زيستى مسؤولان شد. وى همچنين خواستار مبارزه با حيف و ميل اموال عمومى توسط دولت جديد شد.

> حجت الاسلام اسدالله ايمانى نماينده ولى فقيه در استان و امام جمعه بوشهر گفت: بعد از ۲۴ سال امروز بار ديگر ساده زيستى و زمينه دور شدن از تشريفات غير ضرورى و با مردم بودن كه از ويژگيهاى دولت شهيدان رجايى و باهنر است، در جامعه تكرار مى شود.

> حجت الاسلام سيد على بلادى امام جمعه موقت گچساران اظهار اميدوارى كرد با اقدامات دولت بزودى مردم نتيجه انتخابشان را ببينند.

> آيت الله هادى باريك بين نماينده ولى فقيه و امام جمعه قزوين گفت: هويت اسلامى كشور ما اجازه نمى دهد به سمت فرهنگ غرب برويم و هيچ زمانى مردم ايران فرهنگ مبتذل غربى را نخواهند پذيرفت.

تأكيد بر استفاده از فناورى هسته اى

> آيت الله احمد محسنى گركانى نماينده ولى فقيه در استان مركزى و امام جمعه اراك گفت: ملت ايران از حق خود در زمينه استفاده صلح آميز از فناورى هسته اى دست نمى كشد.

> آيت الله غياث الدين طه محمدى نماينده ولى فقيه در استان و امام جمعه همدان گفت: دانشجويان ايرانى در كنار ديگر قشرهاى مردم ايستادند و نشان دادند با اتحاد و همدلى، هيچ قدرتى نمى تواند در مقابل توانايى هاى مردم بايستد.

> آيت الله سيد مهدى يثربى نماينده ولى فقيه و امام جمعه كاشان، قطعنامه اخير شوراى حكام را محكوم كرد و آن را غير منصفانه خواند.

> حجت الاسلام على اكبر احمدپور امام جمعه موقت زاهدان، كودتاى ۲۸ مرداد را برگ ديگرى از جنايات آمريكا در تاريخ كشورمان دانست و با اشاره به نقش آمريكا در تحريك اروپايى ها اظهار اميدوارى كرد جمهورى اسلامى ايران بتواند در صحنه هاى داخلى و بين المللى گامهاى بلندى در اهداف علمى فناورى هسته اى بردارد.

> حجت الاسلام والمسلمين سيد احمد علم الهدى امام جمعه مشهد گفت: ملت مؤمن و هميشه در صحنه ايران اسلامى در پرتو ولايت حضرت على بن ابيطالب (ع) و ولى فقيه همچنان نسبت به توطئه هاى استكبار جهانى و عوامل داخلى آنان هوشيارند.

محكوميت دخالت آمريكا در كودتاى ۲۸ مرداد

> حجت الاسلام احمد همتيان امام جمعه موقت شهركرد گفت: كودتاى ننگين ۲۸ مرداد توسط آمريكا نشان داد كه اين كشور با زور و توطئه براى دستيابى به منابع كشورهاى ديگر عمل مى كند. در كوتاى ۲۸ مردادماه آمريكا با همكارى شاه خائن، براى رسيدن به اهدافش از مزدوران خود استفاده كرد.

> حجت الاسلام والمسلمين محمدنقى لطفى خطيب جمعه ايلام با اشاره به سالروز كودتاى ۲۸ مرداد، شكست نهضت ملى نفت را ناشى از فاصله گرفتن مصدق و روشنفكران از روحانيت دانست.