گروه سياسى ـ آخرين روز هفته مقام هاى سياسى تهران و اروپا، اوقات خود را در جلسات ويژه اى گذراندند تا با تصميمى تازه به استقبال گزارش رئيس آژانس بين المللى انرژى اتمى بروند. گزارشى كه ملاك قضاوت اعضاى شوراى حكام در اجلاس حساس ۲۸ شهريور خواهد بود. اروپايى ها با دو جلسه سه جانبه (تيم سه كشور مذاكره كننده اروپايى) در پاريس و اجلاس چندجانبه (وزيران خارجه اتحاديه اروپا) در ولز به استقبال گزارش البرادعى رفتند. جك استراو، وزيرخارجه انگليس كه نقش سخنگويى اجلاس اروپايى ها را عهده دار بود گفت كه اروپايى ها قبل از دريافت قضاوت البرادعى هيچ توصيه و تصميمى درباره ايران نخواهند داشت.
اما مقام ارشد سياست خارجى اروپا، خاوير سولانا در حاشيه اجلاس ولز به ارسال سخنى تهديدآميز براى تهران اقدام كرد. او گفت اگر اين وضعيت ادامه پيدا كند، به نيويورك برمى گرديم. ( اشاره به ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت)
اما مسؤول جديد مذاكرات هسته اى ايران (على لاريجانى) هنگام بازگشت از دهلى در عين حالى كه كوشيد تهديد اروپايى ها را بى اثر خواند، گفت كه تهران نگران گزارش رئيس آژانس نيست، اما در همين حال يادآور شد كه اين گزارش زبانى دو پهلو دارد. يعنى ممكن است له يا عليه ايران پيش رفته باشد. دست آخر در حالى كه اروپايى ها در پاريس و ولز مى كوشيدند تهديد ايران به ارجاع پرونده به شوراى امنيت را در ادبيات ديپلمات ها و ديپلماسى وارد كنند، يك ارگان اصولگرايان گزارش هشدارآميز داد مبنى بر اينكه مسؤولان جديد پرونده مراقب اتفاقات پشت پرده گزارش نويسى البرادعى باشند. خبرگزارى مهر كه مى گفت اين ماجرا را از طريق يك منبع ديپلماتيك دريافته است، اضافه كرد كه ديپلمات هاى آمريكا و اروپا پس از اطلاع از اينكه گزارش البرادعى با دو بند اعلام منشأ آلودگى اورانيومى و همكارى شفاف ايرانى ها، از تهران رفع اتهام مى كند تلاش هاى ويژه اى را براى جرح و تعديل متن گزارش به كار بسته اند. شايد گزارش اين منبع اصولگرايان برداشتى از مقاله نشريه پرنفوذ انگليس (فايننشيال تايمز) بود كه در آستانه جلسات اروپا هشدار داده بود كه ديپلمات هاى سه دولت ناراضى اروپا (فرانسه، آلمان و انگليس) پشت پرده، به مسأله رفتن به شوراى امنيت فكر مى كنند.
>اروپا در خويشتندارى و تهديد
اروپايى ها سكوت خشم آلود خود پس از تصميم ايران براى آغاز فعاليت سايت اصفهان را در آستانه گزارش البرادعى كنار گذاشتند و به رايزنى هاى گسترده دست زدند. اولين نشست در بندر نيوپورت در ولز ميان وزيران امور خارجه اتحاديه اروپا برگزار شد كه جك استراو، وزير امور خارجه انگليس رياست و ميزبانى آن را به عهده گرفت.
اروپايى ها براى اجلاس وزيران خارجه خود عنوان تأمل انگيزى انتخاب كرده بودند. «روند تغييرات سياست هاى هسته اى ايران پس از انتخابات» اما پيش از آنكه اين نشست برگزار شود، خاوير سولانا رئيس سياست خارجى اتحاديه اروپا به جمع خبرنگاران آمد تا اين تهديد را اعلام كند كه اگر اين موقعيت ادامه پيدا كند، به شوراى امنيت خواهيم رفت.
سولانا در عين حال گفت كه اتحاديه اروپا ابتدا به نشست شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى ظرف روزهاى آينده چشم دارد. او يادآور شد كه اروپا نمى ترسد و آماده است در صورت لزوم به نيويورك برود.اين در حالى بود كه مدير و ميزبان اجلاس، جك استراو، وزير امور خارجه انگليس بعد از اين مذاكرات لحنى بسيار متفاوت داشت و گفت كه اين اتحاديه پيش از ارجاع برنامه هسته اى ايران به شوراى امنيت سازمان ملل، گام به گام به پيش خواهد رفت.وزير امور خارجه انگليس در عين حال كه از ايران مى خواست در خصوص تصميمش براى از سرگيرى فعاليت هاى غنى سازى اورانيوم تجديد نظر كند، گفت: وزيران امور خارجه اتحاديه اروپا هنوز درباره اينكه اين مسأله را در نشست ۱۹ سپتامبر شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى به شوراى امنيت ارجاع دهند، تصميمى اتخاذ نكرده اند.
استراو دليل ناراحتى اروپايى ها را با صراحت توضيح داد و گفت: تمامى اعضا نسبت به از سرگيرى فرآورى اورانيوم در ايران كه نقض قطعنامه هاى پى در پى آژانس بين المللى انرژى اتمى است، ابراز نگرانى شديدى كرده اند.
استراو گفت: اگر تعليق به حالت اول بازنگردد، بايد پاسخى داده شود. به عنوان مثال گزارش نگرانى هاى عميق آژانس بين المللى انرژى اتمى نسبت به برنامه هسته اى ايران به شوراى امنيت سازمان ملل ارائه شود.
وزير امور خارجه فرانسه نيز كوشيد به جاى همسويى با لحن تند سولانا، گفته هاى استراو را تأييد كند. او اظهار داشت، اروپا در را بر روى ايران براى ادامه دادن به مذاكرات نبسته است.وزير امور خارجه فرانسه همچنين مدعى شد، ايرانى ها با تصميم به از سرگيرى فعاليت تبديل اورانيوم در اصفهان، خود را منزوى كرده اند و مى كنند.از ميان مدعوين اجلاس ولز، نظرات دو مقام ديگر مورد توجه خبرنگاران قرار گرفت. كميسر روابط خارجى اروپا به خبرنگاران گفت: ايران نبايد اين اشتباه را مرتكب شود كه قدرت ما در اتحاديه اروپا ناچيز است و نفر دوم، وزير امور خارجه سوئد بود كه او نيز ايران را به ارجاع مسأله هسته اى اش به شوراى امنيت تهديد كرد، اما در عين حال اظهار داشت كه اكنون زمان مذاكره درباره اعمال تحريم عليه ايران نيست.حلقه تكميلى ديپلماسى اعمال فشار اروپا، موضع گيرى طرف هاى آمريكايى بود كه اين روزها بيش از همه به ديپلمات هاى قاره سبز نزديك شده اند.نيكلاس برنز معاون وزير خارجه آمريكا اظهار داشت كه آمريكا همچنان با قاطعيت از اقدامات اتحاديه اروپا براى متقاعد ساختن ايران به رها كردن برنامه هسته اى اش حمايت مى كند.
> بايد به دولت جديد ايران فرصت داد
مدير جديد پرونده هسته اى ايران به محض ورود به فرودگاه مهرآباد ترجيح داد ابتدا پاسخ سخنان تهديدآميز اروپايى ها را بدهد.لاريجانى گفت: مذاكره با اروپايى ها مى تواند ادامه يابد، اما آنچه مشروعيت فعاليت هسته اى ايران است، مذاكرات نيست، بلكه مذاكرات، تسهيل كننده كار ايران با آژانس است.اما خبرنگاران حاضر در مهرآباد سؤالات خود را به تغييرات درون نهاد تصميم گير هسته اى ايران كشاندند و دبير جديد شوراى عالى امنيت ملى گفت: معتقدم شوراى عالى امنيت ملى بايد ساختارى متناسب با شرايط امروز داشته باشد و به جاى حل بحران به پيشگيرى بحران كمك كند، لذا به نهادهاى رصدكننده نياز دارد، بنابراين تشكيلات جديدى را برايش طراحى كرده ام كه با نظر رئيس جمهور بزودى تحقق مى يابد.
در ادامه گفت وگو، لاريجانى بحث را به گزارش البرادعى كشاند و با اشاره به سفرش به وين و گفت وگو با محمد البرادعى، مديركل آژانس بين المللى انرژى اتمى گفت: من به آقاى البرادعى گفتم كه ما در ايران مصمم هستيم به ابهامات شما در آژانس پاسخ دهيم، اما در مسير حقوقى و فنى، كمك هاى سياسى بايد تسريع و تسهيل كننده باشد، نه آنكه خود به مانعى تبديل شوند.
وى در پاسخ به سئوالى مبنى بر اينكه برخى معتقدند پس از گزارش نهايى آژانس درباره مسأله هسته اى ايران، پرونده ايران به شوراى امنيت خواهد رفت و رئيس جمهور فرانسه هم تهديد كرده كه ايران حق ارائه هيچ پيشنهادى را ندارد؟ گفت: پسنديده نمى بينم كه با ايران با صداى بلند صحبت شود. خوب است در بحث هاى مختلف به قدرت ايران به عنوان يك كشور مؤثر در منطقه توجه شود.لاريجانى در پيشنهادى صريح به طرف هاى اروپايى گفت: بايد به دولت جديد در ايران فرصت داد تا از تمام ظرفيت هاى خود براى ايجاد صلح در منطقه و ايجاد يك روش معقول براى حل موضوع هسته اى استفاده كند.وى توضيح داد: همچنين معتقدم افكار عمومى جهان درك مى كند كه دولت جديد روى كار آمده احتياج به زمانى مناسب براى پيشنهادات مؤثر را دارد.
وى در پاسخ به سئوالى مبنى بر اينكه احتمالاً گزارش مديركل آژانس همانند گذشته نسبت به مسأله هسته اى ايران دو پهلو خواهد بود، گفت: اميدوارم با توجه به همكارى شايسته اى كه بين سازمان انرژى اتمى ايران و بازرسان آژانس بوده است، گزارش آقاى البرادعى حاوى نكات مثبتى باشد كه بتواند زمينه را براى همكارى ايران با آژانس هموارتر كند.لاريجانى لازم ديد در اين گفت وگو به طرح ابتكارى رئيس جمهور كه بناست در اجلاس نيويورك مطرح شود نيز بپردازد. او گفت: در اين طرح هم تضمين هاى عينى كه كشورهاى ديگر براى فعاليت هاى صلح آميز هسته اى ايران نياز دارند، محقق مى شود و هم فناورى هسته اى ايران كه يك دستاورد ملى است، محقق مى شود.لاريجانى در بخش ديگر اين گفت وگو عبارتى هشدارآميز به آژانس داشت مبنى بر اينكه بايد مراقب مشروعيت خودش باشد. او اظهار داشت: نبايد از رفتارى كه آمريكايى ها در از بين بردن مشروعيت نهادهاى بين المللى دارند، دنباله روى كنيم.
«من احساس مى كنم چنين روشى در مورد آژانس بين المللى انرژى اتمى مطرح است.»