قسمت اول
محمد نورى
۲۵ سال چرخه ملال آور انتخابات فرمايشى در مصر در حال شكستن است. روز هفتم سپتامبر شايد در تقدير ساكنان كرانه هاى نيل روزى متفاوت باشد. آنها پس از قريب ربع قرن اين امكان را يافته اند تا در برگ رأى خود نام افرادى به جز مبارك را ثبت كنند.مبارك و نظام رهبرى او بالاخره پس از مقاومت بسيار، در برابر موج فشارهاى بين المللى و اعتراض هاى داخلى، سر تمكين خم كرد و پذيرفت تا قانون ممنوعيت «حضور رقيب» برداشته شود. چهارشنبه اين هفته مردى كه طولانى ترين برهه حكمرانى را در تاريخ مصر به نام خود ثبت كرده بايد پاى صندوق هاى سپيد با مخالفان نام آشناى خويش روبرو شود.
شالوده انتخابات اين هفته مصرى ها كه نام انتخابات چند حزبى بر  آن نهاده شده سه ماه پيش ريخته شد. ۲۵ ماه مه در جريان رفراندوم اصلاح قانون اساسى، حاكم كهنه كار قاهره مجبور شد با قلم خويش حكم ممنوعيت حضور رقيبانش در انتخابات را منسوخ كند تا اين آموزه تاريخ به ياد آيد كه حتى سرسخت ترين نظام هاى سياسى تاب ايستادن در برابر موج تحولات زمانه را ندارند. اما هنوز موعد برداشتن صفت مادام العمر بودن از متون تاريخ و از كنار اسم حسنى مبارك فرا نرسيده است. صندوق هاى هفتم سپتامبر فقط رايحه يك تغيير را به مشام ها رسانده اند: مبارك و حزب پرهيمنه او (دموكراتيك ملى) هنوز و همچنان نيروى غالب صحنه است. متحدان و هواداران او در اقصى نقاط مصر با اطمينان از فتح دوباره كرسى رياست بر باشكوه ترين سرزمين خاورميانه به صندوق هاى رأى هجوم خواهند برد.
اگرچه ۹ كانديدا به نمايندگى از ده حزب بزرگ و كوچك روى سكوى رقابت رفته اند اما در اين ميدان افسر كهنه كار دلتاى نيل موقعيتى فراتر از رقيبان دارد. در توازنى نابرابر، مبارك ۷۷ ساله همه ابزارها و عوامل قدرت را در انحصار خويش گرفته است. رهبرى مصر چنان كه از كلام مشاورانش پيداست بسيار خرسند است كه اين بار هم كليد رهبرى بر مصر را در چنگ خواهد گرفت.
در حالى كه اعوان و انصار مبارك در رؤياى تمديد و تداوم قدرت خويش رفته اند، اردوى رقباى او به افقى فراتر از گرفتن پست هاى دولتى نظر دوخته اند. آنها از روزنه گشوده اين انتخابات به يك جنبش مردمى فكر مى كنند جنبش مدنى و آگاهى بخش كه نشانه هايش در حضور موج گونه زن و مرد مصرى در ميتينگ هاى انتخاباتى نمايان شده است. بارى، اين روزها پهنه سياسى مصر، در آستانه انتخاباتى چند حزبى مناظرى تأمل انگيز را در ذهن ها مى نگارد. مخالفان سرشناس و سرسخت رهبر مصر پس از ۲۵ سال زيستن در خفا و وحشت زير پرتو رقابت انتخاباتى به تلاشى پردامنه دست زده اند. خيابان ها و معابرى كه تا ديروز شاهد يورش پليس و تعقيب و گريز مخالفان حكومت بود اينك به كانون مناظره هاى سياسى تبديل شده است. رهبران احزاب اپوزيسيون برابر ديدگان عوامل مبارك در دانشگاه ها و مراكز عمومى محفل نقد حكومت مى آرايند و در نكوهش استبداد و خودرأيى سخن مى رانند.
حزب حاكم مصر (دموكراتيك ملى) هفتم سپتامبر به رقابت گروه هايى مى آيد كه بيش از دو دهه سينه به سينه حاكميت ايستاده  بودند از اخوان المسلمين كه ۲۵ سال نزاعى وقفه ناپذير با دولت داشته تا ائتلاف تازه تأسيس جنبش تحول خواهى مصر«الكفايه» كه شعار پايان حكومت مبارك (بس است) را شناسنامه خويش قرار داده است. از اين رو است كه محافل خبرى قاهره در توصيف صف آرايى چهارشنبه مصرى ها مى گويند همگان از نتيجه رقابت ششمين دوره رياست جمهورى باخبرند اما هيچ كس حاضر به نشستن در خانه نيست.
بدين سان حوادث انتخاباتى قاهره يك سؤال مهم را در ذهن ها دامن زده است كه آيا انتخابات هفتم سپتامبر مى تواند مقدمه وقايع جديد شود و آيا مصرى ها اين بار هم پيشگام تحول در فضاى ساكن جهان عرب خواهند شد؟
ذوق زدگى و اشتياق در نگاه ناظرانى كه براى گزارش حوادث انتخابات هفتم سپتامبر روانه قاهره شده اند چنان است كه گويى همگان انتظار ظهور يك تحول زودهنگام را در امتداد درياى مديترانه مى كشند. شايد اين شوق مفرط از ويژگى هاى جامعه مصر برخاسته باشد كه حتى در دوره طولانى استبداد نيز عطش تحول خواهى آن فرو ننشست. در اين ميان گروه هاى مذهبى بيش از همه بر هجوم مردم به صندوق هاى رأى پاى مى فشارند. كسانى كه هر پنج انتخابات رياست جمهورى عصر مبارك را تحريم كردند اين بار گفته اند رأى مردم فريضه اى حيات بخش است. گويى انتخابات براى نسل جديد فعالان سياسى مصر محملى شده است تا غرور از دست رفته تاريخ خويش را در كوچه هاى تنگ رقابت انتخاباتى جست وجو كنند.
احزاب و رقيبان مبارك همگى در مبارزه انتخاباتى خود علايق و غرور سركوب شده شهروندان را خطاب قرار داده اند. آنها در نسيم يك انتخاب نه چندان دموكراتيك به «تولد دوباره مصر باشكوه» مى انديشند. كشورى كه از پى چندين بحران و جنگ و وقوع انقلاب هاى سوسياليستى و ميليتاريستى ناگزير شد قريب ۳۰ سال زير فرمان افسران سخت كيش به سر كند. كشورى كه زير پوستين يك حكومت خشن و يكدست، فرهنگى متنوع و اقتصادى باز دارد. سطح مناسبات اجتماعى اش از جوامع عرب فراتر مى رود و نخبگانش سهمى شايان از تبادلات فكرى و علمى مى برند.
اما از ناظران سياست و خبر كه بگذريم در ميان محافل جهانى بيش از همه آمريكايى ها رويداد هفتم سپتامبر را با حساسيتى افزون تر دنبال مى كنند در نگاه بوش و متحدانش، انتخابات جارى مصر پيش درآمدى بر پروسه اصلاحات خاورميانه است. كاخ سفيد از ماه ژوئيه كه با دخالت مستقيم بوش رفراندوم اصلاح قانون اساسى در مصر به اجرا درآمد در زمين سياست قاهره پا گذاشت. ديپلمات هاى آمريكايى در نقش مشوقين احزاب مصر ظاهر شدند و در رأس همه كاندوليزا رايس كه ابتكار طراحى انتخابات چند حزبى مصر به نام او ثبت شده، در اولين اظهارنظر خوشحالى خود را كتمان نكرد كه واشنگتن توانسته است بزرگترين شريك منطقه اى اش را به پذيرش رقابت با جبهه اپوزيسيون وا دارد. در نگاه ايالات متحده چنانكه تحليلگران اين كشور گفته اند،  انتخابات هفتم سپتامبر، آثار و تبعاتى فراتر از اصلاح نظام داخلى مصر دارد. نقطه عزيمتى است كه مى تواند هراس و ترديد ديگر حاكمان عرب را از ورود به وادى اصلاحات خاورميانه بزدايد و مرحله آزمونى است كه مى بايست دورنماى پروسه بلند خاورميانه بزرگ را روشن سازد.
رؤياهاى پدر و پسر و موج بلند اعتراضات
همه چيز در بيست و چهارمين سال رياست جمهورى حسنى مبارك مهيا بود تا رهبر ۷۷ ساله مصر، به سنت ادوار گذشته اين بار نيزدر انتخاباتى نمادين رأى ملت را از آن خود كند، اما دو واقعه مهم رؤياى افسر كهنه كار قاهره را براى تمديد زعامتش پريشان كرد. اول، به هم ريختن نظم سياسى خاورميانه به واسطه دو جنگ عراق و افغانستان و خيزى كه محافظه كاران كاخ سفيد براى تغيير ساختار سياسى اين منطقه برداشتند، دوم موج پردامنه اعتراضات احزاب و فعالان سياسى مصركه در امتداد آن فشارهاى بين المللى خواستار گشايش فضاى سياسى شدند.
رهبرى مصر ابتدا كوشيد براى رهايى از اين مخمصه به تأسى از سنت دو همتاى فقيد خود (حافظ اسد و شاه حسين) قدرت را به چهره جوان خاندان خويش منتقل كند. او حتى در اين وادى فرزند ارشد خود، جمال مبارك را كانديداى جانشينى كرد. شاهزاده جوان نيز بى خبر از آنچه در نگاه بازيگران خارج صحنه مى گذرد، به ميان احزاب آمد، مانيفست اصلاحات ارائه كرد و وعده آزادى هاى اجتماعى و فضاى باز سياسى داد.
اما تدبير مشترك پدر و پسر براى چرخش موروثى قدرت در نطفه عقيم ماند. احزاب و گروه هاى سياسى مصر صف مبارزه آراستند و در همان حال واشنگتن پيام تهديد فرستاد. جورج بوش اعلام كرد كه از آينده سياسى مصر و ركود اوضاع سياسى ناراضى است و وزير خارجه او، كاندوليزا رايس نيز در تصميمى شديدتر سفر خود به قاهره را لغو كرد.
پس از چند مرحله كشاكش آشكار و پنهان منتقدان داخلى و بين المللى سرانجام رهبرى مصر عقب نشست. مبارك در دوراهى پرمخاطره كه يكسوى آن به نزاع با منتقدان داخل و سوى ديگرش به انزوا در اثر فشارهاى بين المللى ختم مى شد تن به مصالحه داد. حاصل و ثمره اين مصالحه، ملغى و منسوخ شدن يكى از چند قانون تثبيت كننده حكومت مادام العمرى او بود. فرمان ماه مه رهبر مصر به پارلمان اين كشور براى لغو ماده ۷۶ قانون اساسى (ماده اى كه شركت احزاب غيرقانونى در انتخابات را منع مى كرد) روز بيست و سوم ماه مه رفراندومى انجاميد كه سنگ بناى انتخابات هفتم سپتامبر محسوب مى شود. با اين رفراندوم ناقص و نيم بند جامعه مصر به سوى يك انتخابات چند حزبى سوق داده شد و براى اولين بار خيل رقيبان حزب حاكم مصر (حزب دموكراتيك ملى) جواز ورود به رقابت انتخاباتى را يافتند. اين تصميم يعنى شكستن اولين سد قانونى از پيش روى احزاب، لبخند رضايت را بر چهره دولت بوش نشاند. رئيس كاخ سفيد نه تنها خود زبان به تمجيد همتاى مصرى گشود بلكه همسر خويش (لورابوش) را روانه قاهره كرد تا در حركتى سمبليك، اقدام مبارك را به عنوان «حركتى جسورانه و خردمندانه» بستايد. اما منتقدان داخلى مبارك در برابر اين تصميم دو دسته شدند عده اى كه همچنان بر موضع مخالف ماندند و انتخابات چند حزبى را چون يك ترفند و تاكتيك نگريستند، اينان هرگونه همراهى با انتخابات را تثبيت اقتدار حاكميت تلقى كردند، اما گروهى ديگر به طور مشروط با تصميم حكومت همراه شدند. ۸ كانديداى احزاب در هفتم سپتامبر نماينده تفكر گروه دوم است. گروهى كه معتقد است بايد از هر فرصت براى نقش آفرينى در پهنه پيچيده سياست مصر بهره گرفت.
البته ايده آل گروه هاى مخالف اين بود كه ضمن گرفتن جواز انتخابات چندحزبى، سوار بر موج فشارهاى بين المللى قانون فوق العاده را لغو كنند، قانونى كه تكيه گاه اصلى نظام پليسى مبارك از مرگ سادات در ۱۹۸۱ تاكنون است.
با وجود اين، تمكين به انتخابات چند حزبى و پذيرش حضور رقيبان، اولين چرخش آشكار در مشى سياسى دولتمردى است كه ۲۴ سال بر مدار اراده فردى رهبرى كرده است. پس از چرخش افسران چپگرا به سمت غرب، بازمانده افسران انقلاب ۵۲ مى رود تا دومين گام مصالحه را بردارد شايد رهبرى مصر دريافته است آرمان حكومت يكپارچه و يكصدا به سر آمده است و او در برابر موج سهمگين تقاضاها و فشارها، راهى جز پذيرش حضور احزاب و گروه هاى سياسى در انتخابات نداشت.
صف مشاركت كنندگان و تحريم كنندگان
از طيف راديكال ها كه بگذريم، قريب به اتفاق احزاب مصر در انتخابات هفتم سپتامبر حضور دارند. از ميان ۸ كانديدايى كه به رقابت با رهبر حزب حاكم (حسنى مبارك) برخاسته اند، برخى منتقدان سرسخت رهبرى او و برخى ديگر مدافعان حكومت شناخته مى شوند.
به اقتضاى فضاى انتخابات، رهبران احزاب نقد و انتقادهاى صريحى را متوجه رهبرى مصر مى كنند. نطق ها و خطابه هايى كه اين روزها از تريبون هاى خبرى قاهره عليه رژيم حاكم ايراد مى شود، بى سابقه است. با اين همه طيف بزرگى از احزاب رقيب در انتقادات خود تلاش مى كنند مرزى احتياط آميز ميان نقد عملكرد دولت مصر و ماهيت رژيم حاكم حفظ كنند.
تاكنون شعارها و مواضع كانديداهاى رياست جمهورى مصر حول چند محور از مسائل كليدى اين كشور مطرح شده است.
براساس گزارش ناظران سياسى، به جز عملكرد دولت مصر كه فصل مشترك بحث هاى انتخاباتى است، مسأله اعراب و اسرائيل در كانون توجه احزاب اين كشور قرار دارد. البته در حاشيه اين موضوعات، از روابط مصر با آمريكا و ايران نيز سخن مى رود. حال اشاره اى داريم به موقعيت رقيبان حزبى مبارك و پاره اى عقايد سياسى آنان:
۱- حزب الغد - تحت رهبرى ايمن النور: الغد يكى از مهمترين شاخه هاى اپوزيسيون منتقد مبارك و كانديداى آن (ايمن النور) اكنون در صف اول رقيبان رهبرى مصر قرار دارد. ايمن النور اولين نفر بود كه به ستاد ثبت نام رفت و بارها خواستار مناظره با مبارك شد. وى با طرح انتقادهاى صريح نه تنها نگاه طيفى از اقشار ناراضى جامعه مصر را به خود جلب كرد، بلكه در يك سال اخير كانون توجه محافل خبرى اروپا و آمريكا قرار گرفت. حاكميت بلامنازع حزب مبارك (دموكراتيك ملى) هر چند «الغد» را نسبت به تغيير نتيجه انتخابات مأيوس كرده است، اما ايمن النور۴۱ساله نشان داد كه در آينده تهديد جدى براى موقعيت رهبر كهنه كار مصر است. او اصلاحات مورد ادعاى مبارك را فاقد اعتبار خواند است. در شناسنامه احزاب مصر، الغد، گروهى با گرايش ليبرال شناخته مى شود. رهبرى حزب در عين حال به دليل سوابق مبارزاتى خود و تحمل دوران تهديد و زندان از مناسباتى گسترده با احزاب چپگرا برخوردار است. ايمن النور در مواضع سياسى خود بيش از هر چيز بر حل مسأله فلسطين به عنوان زخم عميق در پيكره جهان اسلام اصرار مى ورزد. او اعلام كرده است كه مخالف جدى عادى سازى روابط با اسرائيل است و به عنوان يك راهكار تأكيد مى كند كه مسأله فلسطين در چارچوب نقشه راه قابل حل است. النور در عين حال نسبت به از سرگيرى روابط قاهره با تهران علاقه نشان داده است. اين رقيب سرشناس مبارك در تندترين خطابه خود عليه مانيفست رهبرى مصر اعلام كرد كه «مايه حيرت است كه رئيس جمهور (مبارك) وعده مى دهد كه آنچه را در ۲۴ سال خراب كرده است، در شش سال اصلاح كند.»
۲-جنبش تحول خواهى مصر، ائتلاف الكفايه، نام اين تشكل به طور رسمى در ليست تحريم كنندگان انتخابات قرار دارد. اما رهبران الكفايه مجموعه اى از گروه هاى سياسى حاضر در انتخابات را تحت پوشش خود دارند.
الكفايه سابقه چندان طولانى ندارد، اما در حيات كوتاه خود توانسته توجه بسيارى از فعالان سياسى مصر را به خود معطوف كند. رهبران اين ائتلاف با انتخاب عنوان الكفايه (بس است) مستقيماً خواستار انتقال قدرت از مبارك شده اند. نام الكفايه در تظاهرات يك سال اخير عمدتاً بر زبان ها افتاد. وقتى كه رهبران اين ائتلاف، گروه هاى سياسى و نخبگان و دانشجويان را به تظاهرات براى لغو قانون فوق العاده و اصلاح قانون اساسى فرا خواندند. الكفايه براى پيشبرد انديشه هاى اصلاح طلبانه خود، بر وحدت اپوزيسيون و كار جبهه اى در پهنه سياسى مصر اصرار مى ورزد. در راستاى همين استراتژى، رهبران الكفايه به ميان انجمن قضات، اساتيد دانشگاه، قشرهاى كارگرى، قشرهاى مذهبى و مسيحيان قبطى مى روند تا جبهه اپوزيسيون توان كافى در كارزار سياسى مصر را داشته باشد. جورج اسحاق، سرشناس ترين چهره الكفايه، انتخابات آينده را به دليل اتفاقات همه پرسى ماه مه تقلبى و باطل خوانده است. او خطاب به حاكمان قاهره گفت: شعار اصلاح طلبى مبارك يك سخن كهنه و وعده اجرا نشده است.
۳- اخوان المسلمين، بزرگترين و سازمان يافته ترين تشكل اپوزيسيون مصر است كه در ائتلاف هفتم سپتامبر هواداران خود را به حضور فعال و تلاش همه جانبه براى شكست حزب حاكم (دموكراتيك ملى) فرا خوانده است. بخش زيادى از گروه هاى منسوب به اخوان المسلمين انتخابات را تحريم كرده اند، اما از فهرست ۸ نفره رقيبان مبارك نام چهره هايى را مى توان يافت كه تحت حمايت مستقيم و غيرمستقيم اخوان المسلمين هستند. اخوان المسلمين در عين حال كه بر تصميم مبارك براى برگزارى انتخابات چندحزبى ترديد افكند، اما متحدان خود را به حضور منسجم عليه رقيب ترغيب كرده است.
محمدمهدى عاكف رهبر اين تشكل در آخرين موضعگيرى خود گفت: مشكل ما شخص مبارك نيست، بلكه سياست هاى ظالمانه او است. لذا همگان بايد براى شكست اين سياست ها متحد شوند. در حال حاضر برآوردى روشن از موقعيت اخوانى ها در دست نيست، ۱۷نماينده درمجلس دارد،اماحيات نيمه پنهان اين جريان از يك سو و سياست سركوب سيستماتيك حاكميت مصر عليه اخوانى ها از سوى ديگر، ناظران را در تحليل پايگاه سياسى ديرپاترين جريان مصر دچار ابهام كرده است.
هنوز پس از ربع قرن رويارويى بى وقفه بخش غالب حاكميت، اخوانى ها را به صورت يك جريان ممنوعه مى بينند. قانون حاكم بر روابط حكومت با اين گروه تحديدقانون و انزوا است و تحمل و مدارا با نيروهاى اخوانى استثنايى بر اين قاعده مى باشد. طى ماه هاى منتهى به انتخابات رياست جمهورى، افكار عمومى مصر شاهد دو مرحله جديد از مواجهه خشونت آميز حكومت با اخوان المسلمين بودند. بار اول در ماه مه و تظاهرات مخالفان براى لغو قانون فوق العاده كه طبق گفته عصام العريان از رهبران اخوان منجر به بازداشت ۱۵۶۲ نفر از هواداران اين گروه گرديد و بار ديگر در ماه ژوئيه و پس از حوادث تروريستى شرم الشيخ كه مأموران امنيتى مبارك به تعقيب افراد و هسته هاى مخفى اخوان المسلمين مبادرت كردند.
۴- حزب الوفد؛ الوفد تحت رهبرى يكى از محبوبترين چهره هاى سياسى مصر، نعمان جمعه پا به عرصه انتخابات گذاشته است. حزبى كه نامى آشنا در نزد محافل سياسى پيدا كرده است. الوفدى ها هر چند از توان جدى براى تأثيرگذارى بر تحولات مصر برخوردار نيستند، اما انتخابات هفتم سپتامبر را روز نمايش قدرت مخالفان حكومت خوانده اند.
كانديداى الوفد، نعمان جمعه، در مواضع سياسى اش بيش از هر چيز نسبت به نفوذ يهودى ها و عناصر اسرائيل در ساختار اقتصادى و ادارى مصر مانور مى دهد. او گفته است، الوفد مخالف عادى سازى روابط با اسرائيل باقى خواهد ماند و تمام تلاش خود را براى احقاق حقوق فلسطينيان به كار خواهد بست.
طبق گزارش محافل خبرى مصر، نعمان جمعه پس از ايمن النور دومين رقيب جدى مبارك است. انديشه هاى او در تضاد كامل با حكومت مبارك قرار دارد و وجه غالب سخنان او با نظرات تحريم كنندگان انتخابات همراستاست. نعمان جمعه مى گويد: صرفاً بنا به پافشارى طيفى از فعالان سياسى مصر بويژه همولايتى هايش در «پورت سعيد» به عرصه انتخابات آمده است. او محبوبيت خود در مصر بويژه در ميان مردم بندرى پورت سعيد را مديون سوابق مبارزاتى خاندانى اش در برهه اخراج انگليسى ها مى داند. بر اين اساس، مبارزات انتخاباتى او عليه مبارك از حرارتى دو چندان برخوردار است، رهبر الوفد در يكى از ميتينگ هاى بزرگ انتخاباتى اش آشكارا خطاب به مبارك اعلام كرد كه: «عصايت را بردار و برو.»
او حتى مبارك را به طور غيرمستقيم در حوادث ژوئيه شرم الشيخ مقصرمعرفى كرد. حركت انتخاباتى رهبر الوفد رنگ و نشان يك جنبش دموكراتيك را دارد. او گفته است در صورت پيروزى، نسيم آزادى را به ارمغان خواهد آورد، چرا كه مصر ربع قرن است (از زمان ترور سادات) در اختناق به سر مى برد. نعمان جمعه از فعالان سياسى خواسته كه براى به دست آوردن دو هدف بزرگ حيات دموكراتيك مصر و لغو قانون فوق العاده به عنوان مهمترين قانون دوره استبداد ۲۵ ساله به صندوق ها هجوم ببرند.
۵- احزاب نوپا و رقيبان غيرمؤثر: پشت سر دو كانديداى پرنفوذ الوفد و الغد، ليست نسبتاً بلندى از نامزدان احزاب نه چندان تأثيرگذار صف آراسته اند. در اين رديف شايد برخى كانديداها از رجال سرشناس مصر باشند اما حزب پشتيبان آنها چندان پايگاهى ندارند، به هرروى فهرست ۶ كانديداى حزبى پس از ايمن انور و نعمان جمعه از اين قرار است: ممدوح قناوى (از حزب قانون اساسى اجتماعى آزاد)، رفعت العجرودى (حزب وفاق ملى مصر)، احمد الصباحى (حزب امت)، اسامه عبدالشافى شلتوت (حزب تكافل)،فوزى غزال(مصر۲۰۰۰)ابراهيم ترك (اتحاديه دموكراتيك)
۶- احزاب پرچمدار تحريم: از ميان اپوزيسيون پرشمار حاكميت مصر بيش و پيش از همه دو گروه التجمع و الناصرى بودند كه بيانيه تحريم و عدم مشروعيت انتخابات را نزد متوليان انتخابات ارسال كردند. البته چنان كه منابع خبرى گزارش كرده اند، صداى تحريم انتخابات از اردوى دو ائتلاف بزرگ يعنى اخوان المسلمين و جبهه الكفايه به گوش مى رسد اما رهبران اين دو ائتلاف در عين حال زبان نفى و سرزنش عليه احزاب حاضر در ميدان هفتم سپتامبر به كار نبسته است. و حتى اخوان المسلمين در بخشى از بيانيه خود ضمن نفى سياست هاى دولت مبارك، هواداران خود را به دادن رأى مخالف عليه رهبرى مصر فراخوانده است. اما دو گروه راديكال التجمع و الناصرى از هر فرصتى براى تبليغ انديشه تحريم انتخابات بهره جسته اند. حسين عبدالرازق از رهبران سرشناس التجمع در آخرين مواضع انتخاباتى حزب اعلام كرد كه ۲۴ سال حكومت مبارك به رشته طولانى از بحرانها اعم از فقر، فساد و تداوم حكومت مستبدانه منجر شده است و راهى جز تحريم انتخابات باقى نمى ماند.
ادامه دارد