Iran Newspaper - بين الملل

گروه بين الملل - چند روز پس از خروج نيروهاى اسرائيلى از نوار غزه كه به عنوان مقدمه تشكيل دولت فلسطين دانسته شده، تل آويو تلاش جديدى را در جهت برقرارى مناسبات با كشورهاى عربى آغاز كرده است.
اين در حالى است كه «استانبول» تركيه، پنجشنبه گذشته ميزبان «سيلوان شالوم» و «خورشيد قصورى»، وزيران امور خارجه اسرائيل و پاكستان بود. فعاليت هاى ديپلماسى اسرائيل براى گسترش روابط با كشورهاى اسلامى در حالى تشديد شده است كه تل آويو تاكنون تنها با ۴ كشور مصر، اردن، موريتانى و تركيه داراى مناسبات آشكار سياسى بوده است. با اين همه، گزارش هاى خبرى طى سال هاى اخير حكايت از آن داشت كه اسرائيل مناسبات پنهانى با برخى ديگر از كشورهاى عربى داشته است.
در هر حال، به نظر مى رسد كه اسرائيل خواهان آن است كه مناسبات خود با برخى از كشورهاى اسلامى را كه تاكنون در سايه نگه داشته شده بود، علنى كند و نشان دهد كه ديگر دچار انزواى ديپلماتيك نيست.
در اين ميان شبكه تلويزيونى «العربيه» درگزارشى اعلام كرد: پس از ديدار جنجال برانگيز وزيرخارجه پاكستان با همتاى اسرائيلى خود،مطبوعات اسرائيلى فاش كردند كه اسرائيل در «دبى» دفتر نمايندگى سياسى و بازرگانى افتتاح كرده است.
روزنامه اسرائيلى «يديعوت آحرونوت» نوشت : اسرائيل اخيراً اقدام به افتتاح دفترنمايندگى سياسى وتجارى در دبى كرده،امااين مسأله بطوررسمى عنوان نشده است . اين گونه ادعاها در روزنامه هاى اسرائيلى بعد از ديدار جنجال برانگيز وزيران خارجه اسرائيل و پاكستان عنوان شده است.
«يديعوت آحرونوت» افزود: افتتاح دفتر نمايندگى اسرائيل در دبى به طور رسمى اعلام نشده واين كار بنابه درخواست مقامات دبى صورت گرفته است، زيرا آنها ترجيح مى دهند روابطى محرمانه با اسرائيل داشته باشند.
به نوشته روزنامه مذكور، براى افتتاح اين دفتر،تماس هاى محرمانه اى بين مقامات اسرائيلى و مسؤولان دبى صورت گرفته است، بطورى كه برخى از مقامات وزارت خارجه اسرائيل به طور رسمى از دبى ديدار كرده بودند. براساس اين گزارش، ادعاى مطبوعات اسرائيلى شبيه ادعاهايى است كه چند ماه پيش اسرائيل درباره افتتاح دفتر نمايندگى سياسى و بازرگانى در دبى از آن سخن گفته بود،اظهاراتى كه وزارت خارجه امارات آن را تكذيب و تأكيد كرد كه اين كشور به «ابتكار صلح عربى» پايبند است
بر اساس ابتكار صلح عربى، اسرائيل بايد از سرزمين هايى كه در سال ۱۹۶۷ اشغال كرده، بيرون برود تا بتواند روابط عادى خود را با همسايگان برقرار كند.
در اين ارتباط، مطبوعات اسرائيل طى روزهاى اخير به نقل از «سيلوان شالوم»، وزيرخارجه اسرائيل نوشتند: تل آويو نتيجه آنچه را كه وى آن را «ميوه عقب نشينى از نوار غزه» ناميد، مى بيند. العربيه ادامه داد:برخى ازمنابع رسمى اسرائيل انتظار دارندكه ديدارهايى با «حسنى مبارك» رئيس جمهورى مصرو «ملك عبدالله» دوم پادشاه اردن در دو هفته آينده صورت گيرد زيرا آنهااين ديدارهارا نتيجه عقب نشينى ازغزه مى دانند. در همين حال پاكستان ضمن دفاع ازمذاكرات خود بااسرائيل گفت: اين برنامه اجازه خواهد داد تاپاكستان نقش فعالى دركمك به حل مشكلات در خاورميانه داشته باشد.
دراين ميان «خورشيد محمود قصورى»، وزير خارجه پاكستان گفته است: «با توجه به اينكه تغيير اساسى در موضع ما نسبت به نياز به ايجاد كشور مستقل فلسطين صورت نگرفته است، مطمئنم كه مردم پاكستان اين اقدام را درك خواهند كرد.» قصورى در طول توقف خود دردبى گفت:اين اقدام جايگاه سياسى براى پاكستان فراهم خواهد كرد و آنچه انجام شده گام جديدى است كه مشكلاتى نيز به همراه دارد.
قصورى همچنين گفت:دردهه گذشته ماتماسهاى محرمانه اى بااسرائيل داشته ايم، اما قصد داريم كه به دولت اسرائيل ومردم بگوييم،اين درست نيست كه اگر اسرائيل از سرزمينهاى اشغالى خارج شود،دولتهاى اسلامى نمى توانند با يك دولت يهودى در صلح زندگى كنند. وزير خارجه پاكستان در ادامه انتقادات فلسطينيان از جمله انتقادات جنبش مقاومت اسلامى (حماس) را درباره مذاكرات رد كرد وتصريح نمود:اسلام آباداين گام را بعداز مشورت بارهبران فلسطينى و ملك عبدالله پادشاه عربستان برداشته است. ازسوى ديگر «پرويز مشرف»، رئيس جمهورى پاكستان نيزازديدارخود با رهبران سازمان هاى يهودى آمريكا در جريان سفر به ايالات متحده دفاع كرد.
از سويى، «سيلوان شالوم»، وزير خارجه اسرائيل، آبان ماه به تونس مى رود. به گزارش خبرگزارى فرانسه از بيت المقدس، منابع ديپلماتيك خاطرنشان كردند كه در ادامه تحولات خروج اسرائيل از نوار غزه، شالوم براى ديدارى رسمى از تونس در ماه آبان به اين كشور سفر مى كند. مديركل وزارت خارجه اسرائيل چندى پيش به تونس سفر كرد و سفر شالوم كه خود متولد جنوب تونس است، اولين سفر يك مقام عالى رتبه رژيم صهيونيستى از تونس پس از سال ۲۰۰۰ است. قرار است وزير ارتباطات اسرائيل نيز همراه با شالوم به تونس سفر كند.
در همين حال، روزنامه اسرائيلى «معاريو» نوشت كه يك مقام ارشد وزارت خارجه اسرائيل از عمان بازديد كرده است. به نوشته اين روزنامه، اسرائيل اميدوار است تا بتواند با كشورهاى عربى حاشيه خليج فارس ارتباط ديپلماتيك برقرار و دفاتر ويژه اى افتتاح كند. در همين حال، به گزارش ايرنا، انجمن علماى فلسطين مانند ديگر نهادها و سازمان هاى فلسطينى ديدار قصورى و شالوم در استانبول تركيه را نكوهش كرد.
اين انجمن ديروز با صدور بيانيه اى در مناطق فلسطينى، از اقدام دولت پاكستان براى فراهم كردن زمينه سازش با رژيم صهيونيستى همزمان با سالروز مبعث پيامبر اسلام(ص) اظهار تأسف كرد. در اين بيانيه كه نسخه اى از آن را خبرنگار ايرنا در فلسطين دريافت كرد، از دولت پاكستان خواسته شد در اقدام و تصميم آينده خود تجديدنظر كند.
انجمن علماى فلسطين خاطرنشان كرد: «دولت پاكستان به جاى آنكه در كنار مردم فلسطين بماند و از آنان جانبدارى كند، دست دوستى به سوى اشغالگران قدس دراز كرده است.» به گزارش خبرگزارى ملى فلسطين، «نبيل شعث» معاون نخست وزير و وزير اطلاع رسانى حكومت خودگردان نيز ديروز اعلام كرد كه اكنون زمان مناسبى براى برقرارى چنين ديدارهايى با هدف برقرارى مناسبات نيست.

درافشانى
براى حكومتى كه براى اولين بار قصد دارد با برگزارى انتخابات مستقيم و چند حزبى اهتمام خود را به رعايت آزادى و دموكراسى نشان دهد، غيبت بزرگترين جريان سياسى مخالف مى تواند يك نقض تلقى شود. جنبش اخوان المسلمين مصر به عنوان بزرگترين نيروى سياسى مخالف دولت اين كشور اعلام كرده كه در انتخاباتى كه نتيجه آن، به نفع «حسنى مبارك» است، شركت نخواهد كرد. اخوانى ها در عين حال از مردم مصر خواسته اند تا به حسنى مبارك رأى ندهند. جنبش اخوان المسلمين براى انتخابات رياست جمهورى مصر كه چهارشنبه آينده (۱۶ شهريور) برگزار مى شود، نامزدى معرفى نكرده است. «محمدمهدى عاكف» رهبر اخوانى ها با اشاره به اصلاحاتى كه در ماده ۷۶ قانون انتخابات رياست جمهورى مصر به عمل آمده است، آن را فاقد كارآيى لازم جهت ايجاد رقابت واقعى ميان گروهها و احزاب براى انتخابات رياست جمهورى اين كشور اعلام كرده است. رهبر جنبش اخوان المسلمين به همين جهت از معرفى نامزد مستقل در اين انتخابات خوددارى كرده است. اين درحالى است كه دولت مصر همچنان جنبش اخوان المسلمين را به جهت ايده هاى مذهبى آن، غيرقانونى محسوب مى كند. ولى با حفظ سياست كج دارو مريز با اخوانيها، درواقع به نوعى آن را تحمل مى كند. برخى محافل سياسى اتخاذ چنين سياستى از جانب حكومت مصر را ناشى از جايگاه اخوانى ها در قشرهاى مختلف جامعه اين كشور ارزيابى مى كنند. از زمان پايه گذارى جنبش اخوان المسلمين به دست «حسن البنا» در سال ۱۹۲۸ اخوانيها تجربه سياسى، اجتماعى پرفراز و نشيبى را در عرصه تحولات سياسى، اجتماعى مصر پشت سر گذاشته اند. پس از برگزارى كنگره پنجم اخوان در سال ،۱۹۳۸ اخوان المسلمين دوره جديدى را آغاز كرد. حادشدن مسأله فلسطين، قرارداد ۱۹۳۶ مصر و انگلستان و شروع جنگ جهانى دوم آثار سياسى و اجتماعى خاص را در مصر بر جا نهاد. فضاى اجتماعى مصر و تحولات سياسى ناشى از جنگ جهانى دوم، فرصت مغتنمى را در اختيار اخوانيهاى اين كشور قرار داد تا به سرعت گسترش يابند. اين فرصتى ايده آل بود تا اخوان المسلمين به عنوان حزبى دينى - سياسى در مصر خودنمايى كند. حمايت نظامى، سياسى و مالى از فلسطينى ها در پى اشغال خاك فلسطين و مبارزه با اسرائيلى ها، بر محبوبيت اخوان المسلمين در مصر و حتى فراتر از آن افزود. اولين رويارويى سخت با حكومت براى اخوانى ها در زمان «فاروق» در سال ۱۹۴۷ اتفاق افتاد. وى فرمان انحلال جنبش اخوان المسلمين را صادر و اموال آن را نيز مصادره كرد. كشته شدن «نقراشى» نخست وزير مصر توسط يكى از اعضاى اخوان، واكنش سخت آنان را به موضع دولت نشان داد. اما اين همه ماجرا نبود، چرا كه جنبش اخوان المسلمين در داخل با كشمكشهايى مواجه شد و «حسن اسماعيل هضيبى» توانست پس از كشته شدن حسن البناء در سال ،۱۹۴۹ مرشد عام اخوان المسلمين شود. انتخابات سال ۱۹۴۹ و حمايت اخوانيها از حزب «وفد» كه به پيروزى آن انجاميد، در نهايت باعث شد كه فشارها عليه اخوان المسلمين كاسته شود. اما كودتاى افسران آزاد در جولاى ۱۹۵۲ و سقوط رژيم سلطنت در مصر پرده اى ديگر از رويارويى دولت انقلابى و اخوانيها را به نمايش درآورد. پس از يك سوء قصد نافرجام عليه «جمال عبدالناصر» بار ديگر جمعيت اخوان المسلمين غيرقانونى و منحل شد. ۶ تن از رهبران اخوان اعدام و شمارى نيز به زندانهاى طويل المدت محكوم شدند. حوادث اين سالها فعاليت علنى اخوان را دچار وقفه كرد. اما سازماندهى مجدد فعاليتهاى اخوان المسلمين در مساجد مصر و حتى ايجاد شاخه اى مختلف در خارج از كشور، جمعيت اخوان را همچنان پويا نگاهداشت. ارائه آثارى از سوى «سيد قطب» در مطرح شدن جمعيت نقش مؤثرى ايفا كرد. طى اين دوران، اخوانيها كه از سوى دولت عبدالناصر تحت فشار قرار داشتند، درجريان كنگره اى كه در سوريه برگزار كردند، مدعى شدند كه انحلال جمعيت اخوان المسلمين از آن جهت بود كه مسأله فلسطين به نفع اسرائيل حل شود و مصر وابسته به آمريكا و انگليس باشد.
انتشار كتاب «معالم فى الطريق» در سال ۱۹۶۲ كه سيد قطب آن را در زندان نگاشته بود، حكايت از مشى راديكاليسم خشونت آميز جمعيت داشت. اين در شرايطى بود كه جناح ميانه رو در جمعيت اخوان المسلمين با اقدامات مسلحانه و خشونت آميز موافق نبود. با اين اوصاف، اعدام سيد قطب و دوتن ديگر از اخوانيها در سال ،۱۹۶۵ واكنش سخت عبدالناصر به همه انتقادها و سرسختى هاى اخوان المسلمين بود. اين اعدام ها، آغازى بود به سختگيرى هاى فزاينده دولت عليه اعضاى اخوان المسلمين در اين كشور.
مرگ حسن هضيبى در سال ۱۹۷۴ در دوره رياست جمهورى «انورسادات» ، فرصتى بود تا بنا به مصالح تشكيلاتى ، رهبران اخوان المسلمين رأى به مرشد عامى «عمر تلمسانى» دهند. وى كه مظهر جناح ميانه رو بود، مورد توجه انورسادات قرار داشت. رئيس جمهورى سابق مصر در سال ۱۹۷۵ درهاى زندان را گشود و از اين پس، فعاليت اخوانيها بار ديگر علنى شد. برخى محافل از اين دوره به عنوان ماه عسل اخوان المسلمين با دولت سادات نام برده اند. رئيس جمهورى مصر در صدد آن بود تا از جايگاه و موقعيت اخوانيها در جامعه به نفع خود در مقابله با جريانهاى مخالف (ناصريها) و گروههاى چپ گرا بهره بگيرد. اما عمر اين ماه عسل تقريباً كوتاه بود و در سالهاى ۱۹۷۷ و ،۱۹۸۰ اخوانيها هدف حملات سركوبگرانه دولت قرار گرفتند. ترور سادات در ۶ اكتبر ۱۹۸۱ از سوى «خالد اسلامبولى » و گروه جماعت اسلامى كه دولت مدعى ارتباط آن با جمعيت اخوان المسلمين مصر بود، بهانه اى شد تا اخوانيها ديگر فرصت فعاليت علنى پيدا نكنند. ۲۴ سال رياست جمهورى حسنى مبارك پس از ترور انورسادات كه با وضع حالت فوق العاده در مصر همراه بوده، بيش از همه در جهت ناكارآمدى احزاب سياسى و جريانهاى مخالف حكومت استوار بوده است. اوج گيرى اسلام گرايى در اغلب كشورهاى عربى و اسلامى در آغاز دهه ۱۹۹۰ ميلادى در مصر نيز ظهور و رواج پيدا كرد. بيش از يك دهه زمان سپرى شد تا دولت مصر با اتخاذ سياستى سخت گيرانه امنيتى و نظامى موفق به كنترل وحتى حذف اسلام گرايان مسلح و گروههاى افراطى دراين كشور شود، كه البته عملكرد اسلام گرايان از يك سو و تبليغات رسانه اى دولت از سوى ديگر، درموفقيت دولت دراين زمينه مؤثر افتاد. اين در حالى بود كه جمعيت اخوان المسلمين به عنوان ريشه دارترين نيروى سياسى با صبغه دينى توانست خود را از همه معركه ها محفوظ و ايمن نگاه دارد. برخى صاحب نظران دراين باره به ويژگى هاى كشور مصر اشاره مى كنند كه توان فوق العاده در تأثيرگذارى بر افكار عمومى و گرايشهاى فكرى - سياسى جهان عرب و حتى اسلام دارد. موج افكنى ملى گرايى عربى در زمان عبدالناصر و همين طور جنبش اسلام خواهى اخوانيها نمونه هايى براى اثبات نظرات دراين باره است. گسترش افكار و ايده هاى جمعيت اخوان المسلمين به خارج از مرزهاى مصر موقعيتى ايده آل براى رهبران جمعيت اخوانيها به وجود آورده است. با اين حال ، تجربه پرفراز و نشيب اخوان المسلمين مصر در دهه هاى گذشته، به نظر مى رسد رهبران اين جمعيت را به بلوغ بالاى فكرى در جهت اتخاذ خط مشى فعاليت در وضعيت سياسى كنونى مصر رسانده است. معتدل بودن جمعيت در حركتهاى فكرى و سياسى و توان بالاى آن در اداره جريانات اجتماعى، موقعيت شايد منحصر به فردى را به اين جمعيت درميان ديگر نيروهاى اپوزيسيون در جامعه مصر بخشيده است. كسب ۱۷ كرسى پارلمان مصر در انتخابات پارلمانى گذشته اين كشور (۱۹۹۹) كه از طريق معرفى نامزدهاى مستقل به دست آمد، در شرايطى است كه اين جمعيت به جهت رويكرد مذهبى در مبارزه سياسى خود همچنان از نگاه دولت مصر غيرقانونى محسوب مى شود و فعاليتش ممنوع است. با اين همه، تغيير فضاى سياسى مصر در يك سال گذشته و افزايش فشارهاى داخلى عليه دولت مصر، نگاهها را به سوى جمعيت اخوان المسلمين معطوف كرده است. با آغاز موج اعتراضات داخلى براى اجراى اصلاحات سياسى در مصر، اخوانيها نيز طرحى را ارائه دادند. تبديل شدن مصر به يك جمهورى پارلمانى كه از اختيارات بى حد و حصر رئيس جمهور كاسته شود ، اركان اصلى طرح جمعيت اخوان المسلمين بود. برخى ناظران سياسى عقيده دارند ارائه اين طرح، اين گمان را تقويت كرده است كه اخوانيها خود را توانمندترين جريان سياسى براى جايگزين شدن دولت مصر و حزب دموكراتيك ملى (حزب حاكم) مى دانند. اما درعين حال ، آنچه در شرايط حساس و پيچيده كنونى مصر حائز اهميت است مقابله جريانهاى سياسى مخالف دولت با بازى شطرنجى است كه دولت مصر در قالب اصلاحات دموكراتيك عليه مخالفان به اجرا در آورده است. از اين رو ، تأكيد رهبرى جمعيت اخوان بر شركت در انتخابات پارلمانى مصر در نوامبر آينده، در واقع، نگاه دورنگر آنان را نسبت به آينده تحولات سياسى مصر نشان مى دهد. احتمالاً پيش بينى اخوانيها آن است كه مى توانند از تحولات چندماه آينده مصر به نفع حضور خود در انتخابات پارلمانى و كسب جايگاه محكمى در آن استفاده كنند.