|
«خرخر» يك پديده فردى - اجتماعى است كه عوارض خطرناك جسمى دارد
سمفونى شبانه!
|
|
|
وفا شمس
* عقربه هاى ساعت، ۳ بامداد را نشان مى دهد. تقريباً از زمانى كه به رختخواب آمده، ۴ ساعت مى گذرد، ولى او هنوز موفق به خواب راحت نشده. صداى خرخر همسرش امان خواب را از او بريده تا به آن ساعت سه بار او را بيدار كرده، ولى سكوت فقط چند ثانيه بود و دوباره شروع خرخر...
* صداى ناله و گريه به آسمان بلند شده صداى «پسرم جوانمرگ شد» از گلوى پيرزنى سياهپوش بلند مى شود. پيرمردى آن طرف تر دستان دو دختر نوجوان را مى فشرد و از اينكه نوه هايش يتيم شدند به شدت متأثر است و مى گريد. همهمه اطرافيان به گوش مى رسد و هر كسى نظرى مى دهد؛ «عجب دنياى بى وفايى، بيچاره، تازه ۴۰ سالش بود، او كجا و سكته مغزى كجا؟» و «عجب حكايتى، زنش مى گويد صداى خر و پفش مى آمد كه ناگهان بعد از دقايقى، ديگر نشنيد،... بيچاره هيچ وقت ديگر هم نخواهد شنيد.»
* با صداى خر و پفش براى چندمين بار بيدار شد، ولى وقت خوابيدن تمام شده، ساعت ۷ صبح است، ولى او بسيار عصبى بود. صورتش از شدت خشم سرخ شده. باورش نمى شد، از خودش خجالت مى كشيد، مدام به خود بد و بيراه مى گفت. روبروى آينه ايستاد. خود را برانداز كرد و دوباره گويى، يادآورى موضوعى او را عصبى كرده باشد، با مشت به آينه كوبيد، تكه هاى خرد شده آينه حالا زير پايش بود. با نگاهى به آنها به سرعت از اتاق خارج شد. باورش نمى شد كه با گذشت ۲۹ سال از دوران كودكى اش، دچار شب ادرارى مى شود. از اينكه دليلش را نمى دانست عصبانى بود، ولى آنچه كه بيشتر عصبانيش مى كرد اين بود كه از درميان گذاشتن موضوع با پزشك، شرم داشت. ولى اين بار تصميم خود را گرفته بود، تا يك ماه ديگر داماد مى شد. پس بايد يك راه حل براى اين موضوع پيدا مى كرد... يك راه حل براى هميشه.
چاقى، چرت و چالش فكرى
بسيارى از مردم دليل مشكلات جسمى كه برايشان بوجود مى آيد را نمى دانند و يا بسيارى از اختلالات موجود در سيستم بدنى شان را جزئى تلقى مى كنند. خرخر يا «Snore» حين خواب يكى از مشكلات شايع به شمار مى آيد كه گريبانگير بسيارى از افراد جامعه است. اين در حالى است كه متأسفانه بسيارى از مردم آن را عادى تلقى مى كنند و يا موقعى به اين پديده توجه مى كنند كه ديگر كار از كار گذشته است.
اين پديده را مى توان فردى - اجتماعى تلقى كرد، چرا كه براى اطرافيان بيشتر از خود فرد ناراحتى ايجاد مى كند.
آمار نشان مى دهد به طور متوسط از هر ۴ مرد، يك نفر مبتلا به اين عارضه است كه با افزايش سن بسيارى از افراد به آن دچار مى شوند. به گفته دكتر شهريار يحيويى، متخصص گوش، حلق، بينى و استاديار دانشگاه علوم پزشكى ايران، خانم ها كمتر به اين عارضه مبتلا هستند: «بسيارى از خانم هاى باردار در ماه هاى آخر دچار خرخر خفيف مى شوند كه حدود ۴ ماه بعد از زايمان اين پديده به كلى از بين مى رود. به طور كلى اگر بخواهيم «خرخر» را تعريف كنيم، بايد بگوييم صداى ناهنجار تنفس حين دم در زمان خواب كه از شدت و شيوع متفاوت برخوردار است. از علل آن نيز مى توان به ارتعاش غيرطبيعى نسوج شل و آويزان كام نرم، زبان كوچك، چين هاى حلقى - لوزه اى نام برد و با افزايش سن اين نسوج قوام خود را از دست مى دهند كه با عبور هوا حين دم دچار ارتعاش و لرزش مى شوند و اين نيز منجر به توليد صداى ناهنجار مى شود. طبق آمار در ۷۰ الى ۸۰ درصد موارد، دليل خر و پف، شل و آويزان بودن كام نرم و در ۲۰ الى ۳۰ درصد موارد هم به تنگ و گرفتگى هاى بينى و پهن بودن قاعده زبان ارتباط دارد. همچنين يكى از دلايل خر و پف، انحراف شديد تيغه ميانى و پوليپ هاى بينى است كه باعث خرخر كردن افراد مى شود.»
يحيوى مشخصه افراد مبتلا به «خرخر» را اينگونه توصيف مى كند: «معمولاً اين اشخاص افرادى چاق با گردنى كوتاه و پهن و زبان كوچك دراز و كامى نرم، شل و آويزان هستند.»
به گفته دكتر يحيوى، نمى توان اين عارضه را ژنتيكى خواند، چرا كه ژن خاصى ندارد، ولى مى تواند ارثى باشد: «متأسفانه بسيارى از افراد جامعه آگاهى درستى نسبت به استفاده و استعمال بعضى از داروها ندارند و درصدد اطلاع يافتن از عوارض نيز نيستند، مصرف الكل، مواد مخدر (به ميزان زياد مؤثر است) داروهاى آرام بخش و خواب آور، مسكن ها، آنتى هيستامين از عوامل تشديد كننده خرخر حين خواب هستند. هرچند كه عوارض ناشى از خرخر، خود به تنهايى بسيار خطرناك است. تعدادى از بيماران به عارضه خطرناك «توقف تنفس در حين خواب» يا Sleepapnea دچار مى شوند كه مى تواند باعث خواب منقطع شبانه (اختلال) كم خوابى و به دنبال آن خواب آلودگى و چرت در طول روز، سردردهاى صبحگاهى، افزايش اضطراب، تحريك پذيرى، كاهش حافظه و تمركز، اختلال و تغييرات شخصيتى، اختلالات جنسى و زناشويى (تضعيف قدرت جنسى) و حتى شب ادرارى در بسيارى موارد مشاهده مى شود.»
ايست قلبى در وقت اضافه
حالا ديگر نمى توان از خرخر يا Snore تنها به عنوان يك عارضه جزئى ياد برد. عوامل ياد شده بسيار مخاطره برانگيز است. اين درحالى است كه Sleepapnea باعث افزايش فشار خون و بى نظمى در ريتم قلب كه حمله هاى قلبى - مغزى در پى دارد، مى شود. علت مرگ بسيارى از افراد سكته مغزى يا ايست قلبى اعلام مى شود، بدون اينكه علت مرگ مغزى يا سكته قلبى را بدانيم. اين بيمارى را بايد شناخت و در پى درمان آن كوشيد. دكتر يحيوى معتقد است با درمان بموقع مى توان از تمام عوارض ياد شده مصون ماند: «نوع دوم خرخر مختص كودكان بالاى ۲ سال و زير ۷ سال است كه به علت بزرگ بودن لوزه سوم - آدنوئيد - است. معمولاً بعد از هفت سال با كوچك شدن لوزه سوم خرخر درمان مى شود، اما در برخى موارد مشاهده شده كه اگر لوزه كوچك شود، كودك دچار عفونتهاى مكرر دستگاه تنفسى فوقانى مى شود كه در اين صورت بهترين كار عمل لوزه است.»
«خرخر» اگرچه از ديرباز وجود داشته، اما پرداختن اصولى و علمى به آن به امروز بسيار نزديك است. يحيوى ادامه مى دهد: «روش عمل جراحى در اتاق عمل اين بيمارى قدمتى در حدود ۳۰ ساله دارد، ولى در حال حاضر حدود ۳ يا ۴ سال است كه درمان اين بيمارى به صورت سرپايى و بدون اتاق عمل و بى هوشى از طريق جراحى با امواج راديو فركانسى انجام مى شود كه اولين بار در كشور آمريكا اين عمل انجام شد و در ايران از دو سال پيش اين عمل انجام مى شود. خوشبختانه با پيدايش اين راه حل، بسيارى از اشخاص كه خرخر خفيف دارند، براحتى درمان مى شوند و مهم تر اينكه اين عمل هيچگونه عوارض به همراه ندارد، فقط اگر كسى سنگين وزن باشد، در ابتدا بايد وزن خود را كاهش دهد، چرا كه همين افزايش وزن است كه باعث تشديد خرخر مى شود.» دكتر يحيوى تأكيد مى كند مصرف بعضى از قرصها، اسپرى ها و قطره ها، ممكن است در كاهش خرخر مؤثر باشد، ولى عوارض قلبى - عروقى به همراه دارد.
در بسيارى از موارد مشاهده شده كه با سهل انگارى و بى اهميت شمردن درمان و پيگيرى «خرخر» افراد دچار صدمه هاى جبران نشدنى مى شوند و آن وقت است كه درمان هيچ اثرى ندارد و افراد براى دقايقى خواب نسبتاً راحت به دستگاههاى c-pap (تنفس مصنوعى) متوسل مى شوند. پيگيرى مسائل به ظاهر جزئى شايد گاهى مانع از يك فاجعه شوند. خوب است آنها را بشناسيم و بدون ترس و خجالت به درمان بپردازيم.
|
