|
استقرار پايگاه نظامى آمريكا در تركمنستان از واقعيت تا شايعه
ادعاى رسانه هاى گروهى روسيه درباره انتقال پايگاه نظامى آمريكا از «خان آباد» ازبكستان به فرودگاه «مرو» در تركمنستان به يكى از مسائل مهم مورد بحث در محافل رسانه اى و سياسى منطقه در هفته گذشته تبديل شد. اين ادعا كه از سوى رسانه هاى گروهى روسيه به صورت گسترده پوشش خبرى داده شد بيش از همه، موجب خشمگينى مقام هاى تركمنستان شد به نحوى كه «صفر مراد نيازاف» رئيس جمهورى اين كشور خود وارد معركه شد و با مقام هاى بلندپايه روسيه در اين زمينه تماس تلفنى برقرار كرد. به گزارش محافل خبرى، نيازاف دراين تماس تلفنى به شدت از روسها به خاطر پخش اين اخبار انتقاد كرد. عشق آباد همچنين «آندره كورتكو» سرپرست سفارت روسيه را در همين ارتباط به وزارت خارجه احضار و مراتب اعتراض خود را به وى اعلام كرد. وزارت امور خارجه تركمنستان نيز در بيانيه اى شديداللحن رسانه هاى گروهى روسيه را به باد انتقاد گرفت و ادعاى آنها را در اين باره توخالى و دور از واقعيت ذكر كرد. اين وزارتخانه همچنين منابعى را كه روسها به نقل از آنها اين ادعا را مطرح كرده اند، شياد و دشمن مردم تركمنستان خواند. عشق آباد از دولت روسيه خواست تا با نظارت دقيق بر رسانه هاى گروهى اين كشور مانع از تأثير سوء در مناسبات دوجانبه عشق آباد - مسكو شود. «تريسى جاكوبسون» سفير آمريكا در عشق آباد نيز موضوع ايجاد پايگاه نظامى آمريكا در اين كشور را رد كرده و گفت كه واشنگتن برنامه اى در اين باره ندارد. با اينكه رسانه هاى گروهى روسيه از شروع عمليات انتقال پايگاه نظامى خان آباد به فرودگاه مرو تركمنستان خبر مى دهند ولى مقام هاى تركمن با قاطعيت مى گويند اين كشور بر اساس اصل بى طرفى خود كه مورد پذيرش سازمان ملل متحد نيز قرار گرفته است، اجازه ندارد در پيمان هاى نظامى عضو شود و يا پايگاه نظامى در اختيار كشور ثالث قرار دهد. در تحليل ادعاى رسانه هاى روسى درباره انتقال پايگاه نظامى آمريكا به تركمنستان آنچه صحت آن را مورد ترديد قرار مى دهد پايبندى و اعتقاد تركمن ها به اصل بى طرفى كشورشان است اصلى كه در اين كشور آن را تا حد تقدس گرامى مى دارند. «نيازاف» بارها اصل بى طرفى تركمنستان را يكى از بزرگترين افتخارات اين كشور پس از كسب استقلال از اتحاد شوروى سابق دانسته و سالگرد اعلام بى طرفى كشورش را در تقويم رسمى تعطيل عمومى اعلام كرده است. به گفته تحليلگران، نيازاف چندى پيش با استناد به اصل بى طرفى تركمنستان از عضويت رسمى جامعه كشورهاى مستقل مشترك المنافع خارج شده و بسيار دور از ذهن است كه تنها پس از چند روز با توافق درباره ايجاد پايگاه نظامى آمريكا اقدام خود در خروج از يك نهاد منطقه اى را به صورت اساسى زير سؤال قراردهد. آنان در تحليل اخبار رسانه هاى گروهى روسيه مى گويند كه يكى از عوامل پخش اخبار و شايعات مربوط به ايجاد پايگاه نظامى آمريكا در فرودگاه مرو تركمنستان مى تواند اقدام غيرمنتظره عشق آباد در خروج از جامعه كشورهاى مستقل مشترك المنافع باشد. به گفته آنان، روسها كه قصد داشتند در نشست سران جامعه كشورهاى مستقل مشترك المنافع در قازان تاتارستان ابتكار عمل را بدست گرفته و اين جامعه را از حالت خنثى كنونى خارج و زمينه پويايى آن را مهيا كنند با درخواست خروج عشق آباد از عضويت رسمى اين جامعه عملاً ابتكار عمل خود را در رسيدن به اهداف خود از دست دادند. به گفته تحليلگران، سفر ژنرال «جان ابى زيد» فرمانده نيروهاى مركزى آمريكا به تركمنستان و ديدار با نيازاف تنها چند روز پس از نشست قازان بهانه خوبى براى روسها به ويژه رسانه هاى اين كشور بود تا سناريوى انتقال پايگاه نظامى آمريكا از خان آباد به مرو را مطرح كنند. پايگاه اينترنتى «تركمنستان رو» در تحليلى در اين باره نوشت : پس از طرح خروج تركمنستان از جامعه كشورهاى مستقل مشترك المنافع رسانه هاى گروهى روسيه اخبار انحرافى و جهت دارى برخلاف منافع اين كشور منعكس كرده اند. به نوشته اين پايگاه، تلاش اين رسانه ها بر اين بوده است كه وجهه بين المللى تركمنستان را با زير سؤال بردن تعهدات اين كشور مخدوش كنند. برخى از تحليلگران منطقه اى نيز با ذكر علاقمندى واشنگتن بر حضور نظامى در منطقه آسياى مركزى بويژه تركمنستان تصريح مى كنند كه واقعيات موجود امكان عملى شدن اين امر را دست كم در سال هاى نزديك، دور از دسترس مى كند. «داش پولات يولداش اف» يك تحليلگر ازبكستانى مى گويد بعيد به نظرمى رسد كه نيروهاى نظامى آمريكا پس ازخروج ازازبكستان درتركمنستان مستقر شوند. به گفته وى ، آمريكا حضور نظامى در ازبكستان را تجربه كرده و بعيد است كه تجربه ناموفق خود را بارديگر دركشورى كه شباهت هاى بسيارى با ازبكستان دارد تكرار كند. «نيكولاى بزبوراداف» يك عضو دوماى روسيه نيز معتقداست كه شرايط فرودگاه مرو از هر لحاظ مورد دلخواه آمريكايى ها براى ايجاد يك پايگاه نظامى است ولى تركمنستان باتوجه به مانور بر اصل بى طرفى خود اجازه چنين كارى را به آمريكايى ها نخواهد داد. به گفته وى ، اين امر مخالف اصل بى طرفى تركمنستان وسياست خارجى اين كشور در ايجاد روابط متوازن با كشورهاى خارجى است. برخى از تحليل گران نيز اعتقاد دارند كه عشق آباد با توجه به تأكيد بر داشتن روابط دوستانه پايدار با كشورهاى همسايه خود، كارى نخواهد كرد كه اين روابط بويژه با ايران ، روسيه و ازبكستان آسيب ببيند. به گفته آنها، حضور نظامى آمريكا بيش از همه حكومت ايران را بعنوان يكى از كشورهاى دوست و نزديك تركمنستان آزرده مى كند. عشق آباد و تهران كه به خاطر روابط بسيار نزديكشان بعنوان متحد منطقه اى ازآنها نام برده مى شود، با ايجاد احتمالى پايگاه نظامى آمريكا در استان مرو (در نزديكى مرزهاى شمال شرق ايران ) روابطشان تيره خواهد شد. از سوى ديگر روسيه نيز بعنوان كشور قدرتمند منطقه از حضورنظامى آمريكا در همسايگى خود نگران بوده و ازبكستان نيز كه به تازگى آمريكا را از خاك خود اخراج كرده است دوست ندارد كه اين نظاميان در يكى ديگر از كشورهاى همسايه خود مستقر شوند. در يك نگاه كلى بايد گفت كه هم اكنون شرايط سياسى و اجتماعى داخلى و منطقه اى تركمنستان به گونه اى است كه تصور ايجاد پايگاه نظامى و حضور نيروهاى خارجى در اين كشور دور از ذهن به نظر مى رسد. منبع: ايرنا
|