- متولد شهريور ۱۳۰۵ مشهد مقدس
الف) تحصيلات مشهد:
- شاگردى و حضور در درس استادان: شيخ احمد كاهويى، شيخ محمدرضا دامغانى، شيخ شمس الواعظين خراسانى، سيد محمود رضوى قائنى، حاج شيخ محمدرضا ترابى ذاكر خانرودى، حاج شيخ محمد روحانى، شيخ محمد تقى اديب نيشابورى (اديب دوم) حاج شيخ مجتبى قزوينى، حاج شيخ محمد كاظم دامغانى (والد استاد) با خوشه چينى از خرمن بركات درس «معارف» آيت الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى.
- حضور در درس حاج شيخ سيف الله ايسى بادكوبه اى به همراه آيت الله سيد على سيستانى و شيخ محمدجعفر زين الدين (زاهدى)
ب) تحصيلات تهران:
- تلمذ در محضر استادان حاج ميرزا مهدى آشتيانى، حاج شيخ محمدتقى آملى.
- اجازه روايت از آيات عظام حاج شيخ محمد صالح علامه حايرى سمنانى، حاج سيد شهاب الدين مرعشى حسينى، پدر استاد مرحوم حاج شيخ محمد كاظم دامغانى.
- درك محضر استادان: علامه محمد قزوينى، سيد محمدتقى مدرس رضوى، محمود شهابى خراسانى، جلال الدين همايى، اكبر داناسرشت، سيد جلال الدين آشتيانى، سيد محمد محيط طباطبايى، مجتبى مينوى.
- تحصيل زبان و ادبيات فرانسه نزد دكتر سيد ابوالحسن جليلى يزدى و محمد ضيا هشترودى، و انستيتوى ايران و فرانسه و اخذ ديپلم «سوربن» از آن.
- اخذ ليسانس ادبيات فارسى از دانشگاه تهران ۱۳۳۳ با كسب رتبه اول.
- اخذ دكتراى ادبيات فارسى از دانشگاه تهران۱۳۴۱.
- تدريس و پژوهش در دانشگاه تهران و دانشكده تربيت مدرس.
- تدريس و پژوهش در رشته هاى ادبيات عرب، فقه و كلام اسلامى در دانشگاه هاى پنسيلوانيا و هاروارد.
برخى تأليفات و تصحيحات وى عبارت است از:
المجدى فى انساب الطالبين، نسمه السحر بذكر من تشيع و شعر، مآخذ ابيات عربى رساله قشيريه، مآخذ ابيات عربى كليله و دمنه، مآخذ ابيات عربى مرزبان نامه، تجليات قرآن مجيد و احاديث شريف در شاهنامه، مذهب فردوسى، يادداشت هايى بر تاريخ بيهقى، تصحيح كشف الحقايق عزيزالدين نسفى، حاصل اوقات، مقالاتى در حديث ديگران، باغ روشنايى - گزيده از حديقه سنايى و ...
محمد رضا قنبرى: استاد دكتر احمد مهدوى دامغانى در زمره آن دسته از استادانى است كه بحق جانشين ندارند بقيه السلف استادان نامور پيشين؛ مردى كه بيشتر عمر شريف هشتادساله را به آموختن و تعليم سپرى كرده است. او كه قريب شصت سال در دانشگاه هاى مختلف درس گفته است و اكنون نيز در دانشگاه هاروارد مشغول افاضه و ترويج و تبليغ اسلام و معارف حقه جعفريه است. او خود در مقدمه «حاصل اوقات» در اين باره مى گويد: «در طى اين پنجاه وپنج سالى كه اين ناچيز به «معلمى» مفتخر و بدين فن شريف مباهى است و بدان عشق مى ورزد، و بحمدالله تعالى چون ديگر هنرها يا مشاغل اين ضعيف «موجب حرمان» نشده است و «روز بى كسى از سرم نرفته» است، همواره از نعمت محبت و مهربانى و بذل شفقت و صداقت صميمانه بيشتر عزيزان ارجمندى كه در طول اين دوران دراز «معلمى» از دبيرستان هاى پهلوى و دارالفنون و دانشگاه تهران گرفته تا دانشگاه هاى پنسيلوانيا و هاروارد، كه من بنده به اين سمت و عنوان در برابر آنان به خدمت ايستاده يا نشسته بودم، به حد اعلا برخوردار بوده و هستم و همه آنان در هر طبقه و مقامى كه بوده اند و از جمله آنان آن جوان جوانمرد پاكدل پاكيزه خوى خوش سخن، شهيدنازنين كفن خونين كه در سال ۱۳۶۰ در منصب رفيع نخست وزيرى به درجه رفيع شهادت نائل شد يعنى مرحوم مغفور دكتر محمدجواد باهنر طيب الله ثراه= همان سَرَه مردى كه همه «آيات دفتر اخلاق» را از حفظ داشت و بدان عمل مى فرمود= به بهترين وجه و در مهرورزى رسم وفا را بجا آورده و مى آورند، و با چشم پوشى از عدم شايستگى من بنده همگى به مقتضاى شرافت ذات و كرامت نفس خود حق «معلم» را مى گزارند و پاس او را مى دارند.»
انصاف را كه وجه حقيقى شخصيت تابناك استاد مهدوى دامغانى در معلمى اوست. او اگرچه آثار گرانقدرى نيز از خود به جاى گذاشته است ليكن اين آثار عشرى از عشير مقام علمى او را نمى نماياند. همة آنهايى كه درس و كلاس او را درك كرده اند بر اين عقيده گواهى صادقند. شيوايى قلم استاد مهدوى دامغانى براستى مثل زدنى است. بارها با خود انديشيده ام كه اگر استاد اقدام به نوشتن رمان مى كردند يكى از پرخواننده ترين نويسندگان روزگار مى شدند. موشكافى هاى دقيق، شرح جزبه جزء وقايع به اتكاى حافظه شگفت آور مقالات او را آنچنان شيرين كرده است كه خواننده هنگام خواندن آرزو مى كند كه اى كاش نوشته هاى ايشان هيچگاه تمام نشود.
ارادت و شيفتگى استاد مهدوى به ائمه طاهرين صلوات الله عليهم اجمعين به واقع ديدنى و تماشايى است. از استاد دكتر شفيعى كدكنى شنيدم كه استاد مهدوى دامغانى هم اكنون نيز كه در آمريكا زندگى مى كند هر روز صبح تا از راه دور به آستانه مقدسه حضرت ثامن الحجج عليه آلاف التحيه والثنا اظهار ارادت و چاكرى نكند به سر كار نمى رود. من خود بارها در درس «شرح هاشميات» كميت اسدى شاعر سترگ اهل بيت كه موضوع اشعار او در فضايل و برترى آل الله عليهم السلام است شاهد پروبال زدن استاد مهدوى دامغانى به هنگام ذكر نام ائمه (ع) بودم به ويژه هنگام ذكر نام مبارك حضرت زهرا(ع) كه اين شيفتگى و شيدايى با گريه هاى بلند به اوج خود مى رسيد و حزن حقيقى استاد و شاگرد را فرو مى گرفت و كلاس را به تعطيل مى كشاند. دكتر سيد على محمد سجادى درباره اين وجه از شخصيت استاد مهدوى مى نويسد: «اما در دوستى عترت پاك پيامبر (ص) نادره روزگار بود، عاشق رسول و آل او بود،
|
|
|
شيفتگى و ديوانگى و سرسپردگى او به زهراى اطهر و جگرگوشگان او از حركات و سكناتش سارى و جارى بود چه كسى را سراغ داريد كه بر سر كلاس و در حين درس از شنيدن نام سيدالشهدا زار بگريد و ديگران را نيز بگرياند؟ چه كسى شنيده است كه در ديار فرنگ كه اسلام غريب است و تشيع غريب تر مردى هر بامداد كه از آپارتمانش در فيلادلفيا قدم بيرون مى نهد روى و دل به جانب ايران و خراسان كند و بگويد :«صلى الله عليك يا مولاى يا على بن موسى الرضا»؟!»
مى توانيم بگوييم استاد بزرگوار ما كه خود را «خاكروبه اى از دربار آستان مقدس سلطان سريرارتضا، اعليحضرت اقدس، على بن موسى الرضا (ع) مى داند همانند حضرت حافظ هرچه كرده است از دولت قرآن كرده است و هرچه يافته است از محبت اهل بيت يافته است.
گفتنى است كه استاد مهدوى دامغانى سال هايى از عمر شريف خود را به سردفترى اسناد رسمى گذرانده است. نام بلند او تا علم و ادب و انسانيت باقى است همواره بر سر دفتر مى ماند. مردى كه بر چكاد علم و ادب ايستاده است و تنها نگاهى به نام استادان او هر صاحب همتى را شگفت زده مى كند هرچند كه خود از سر فروتنى با استشهاد به شعر عارف بزرگ، عراقى بگويد:
من هيچكسم هيچكسم هيچكسم
وزهيچكسان نيز بسى يار بسم
سخن درباره استاد مهدوى دامغانى بسيار است اگرچه او خود اين شيوه سخن گفتن را دربارة خود نمى پسندد. پس پسنديده تر آن است كه با دعا و آرزويى از زبان حافظ كلام خود را در اين مجال اندك به پايان برم:
اى غايب از نظر بخدا مى سپارمت
جانم بسوختى و بجان دوست دارمت
تا دامن كفن نكشم زير پاى خاك
باور مكن كه دست زدامن بدارمت
