|
چگونه فرزندانى سالم، هوشمند و بلندقد داشته باشيم
چاقى كه زمانى فقط مشكل ساكنان كشورهاى صنعتى تلقى مى شد، اكنون در قالب معضلى فراگير در كل دنيا مطرح مى باشد. امروزه در سراسر جهان بيش از ۳۰۰ميليون نفر مبتلا به پرخورى و چاقى بيش از حد هستند.
طبق هشدار محققان اگر با چاقى مبارزه نشود، اين عارضه كه براساس اطلاعات سازمان بهداشت جهانى، علت اصلى بيش از ۴۰ درصد موارد مرگ و مير در سال است، به بيمارى شماره يك جهان مبدل خواهد شد. اما براى كنترل چاقى بايد از دوران كودكى اقدام كرد چرا كه مطالعات نشان مى دهد ۳۰ تا۸۰ درصد كودكان داراى اضافه وزن و يا چاقى در بزرگسالى نيز اضافه وزن دارند. در واقع آنچه مسلم است كودكان مبتلا به چاقى در آينده به بزرگسالانى تبديل مى شوند كه به اضافه وزن و چاقى مفرط دچارند.
دكتر محمد محمدزاده، متخصص اطفال، عوامل متعدد ژنتيكى، محيطى، رژيم غذايى، عادات تغذيه اى، عوامل فرهنگى، سطح فعاليت و اختلالات متابوليسمى و غددى، از علل چاقى مى داند و مى گويد: شالوده سلامت انسان از دوران جنينى و كودكى شكل مى گيرد كه در زمان پيش از تولد ساختار تغذيه مادر در اين عرصه حياتى و تأثيرگذار است.
پس از تولد نيز شير مادر كامل ترين ماده غذايى براى نوزاد محسوب مى شود. پس از دو سالگى بايد يك برنامه غذايى متعادل براى كودكان رعايت شود. چنين برنامه اى علاوه بر رفع گرسنگى، بايد عناصر غذايى و مواد مغذى لازم براى تندرستى كامل را دارا باشد. استفاده از چهار گروه اصلى غذايى مهمترين راه براى اطمينان از تأمين نيازمندى هاى تغذيه اى كودك محسوب مى شود.
دكتر محمدزاده در ادامه تصريح مى كند: سوءتغذيه يكى از رايج ترين و مهمترين بيمارى هاى كودكان در كشور به شمار مى رود كه البته تحقيقات نشان داده عامل اين عارضه كمبود مواد غذايى نيست بلكه پايين بودن سطح آگاهى هاى عمومى در مورد الگوهاى غذايى مناسب علت اصلى شيوع اين بيمارى در بين كودكان ايرانى محسوب مى شود. روش تغذيه غلط، مصرف بى رويه تنقلات فاقد ارزش غذايى و تبليغات گسترده آنها در رسانه ها به اين معضل بيش از پيش دامن زده است. در واقع بسيارى از كودكان امروزى با وجود برخوردارى از ظاهرى سالم و حتى اضافه وزن، از فقر سلولى رنج مى برند چرا كه به جاى مواد غذايى ضرورى همچون پروتئين، صرفاً انواع چربى ها و مواد قندى به آنها خورانده مى شود. اين سوءتغذيه پيامدهاى ناگوار خود را در مدت زمان كوتاهى در قالب كاهش مقاومت بدن در برابر بيمارى ها، افت يادگيرى، اختلال در رشد سلول هاى مغزى و پايين آمدن ضريب هوشى نشان مى دهد.
وى ضمن ابراز نگرانى از مصرف فزاينده تنقلات در كودكان هشدار مى دهد: كودكان در سنين پيش از ۵ سال با توجه به رشد سريع مغزى و جسمى بايد از طريق غذاهاى اصلى مواد مغذى مورد نياز خود را تأمين كنند و پر كردن معده با تنقلات بى ارزش و انواع غذاهاى آماده پرچرب پيامدهاى ناگوارى از جمله سوءتغذيه به دنبال دارد.
به گفته اين متخصص اطفال، بايد شيوه صحيح تغذيه به كودكان آموخته شود خصوصاً اينكه كودكان امروزى از بيمارى هايى همچون فشار خون، اختلالات قلبى-عروقى و مزمن قند كه زمانى تنها مختص بزرگسالان بود، رنج مى برند. علاوه بر اين نبايد فراموش كرد كه چاقى دوران كودكى زمينه ساز ابتلا به انواع بيمارى ها بويژه انواع سرطان در سنين بزرگسالى مى باشد.
دكتر محمدزاده راه هاى كم كردن وزن را براى كودكان، بالا بردن ميزان تحرك و كاهش حجم مصرف مواد قندى و چربى ها عنوان مى كند و مى گويد رواج عادات غلطى همچون تماشاى تلويزيون و استفاده زياد از بازى هاى كامپيوترى از جمله علل اصلى افزايش بيمارى چاقى در بين كودكان محسوب مى شود. در اين ميان آمار شيوع چاقى در بين دختران بيشتر است زيرا كمتر تشويق به تحرك مى شوند.
نكته قابل توجه ديگر در اين ميان تأثير موقعيت اجتماعى و اقتصادى والدين بر عدم ابتلاى كودكان به چاقى است كه بنابر نتايج يك تحقيق هر چه پدر و مادر سطح سواد و تحصيل بالاترى داشته باشند، احتمال ابتلاى فرزندان آنها به چاقى كمتر است.
دكتر «محمدحسين حداد»، متخصص تغذيه و دانشيار دانشكده كشاورزى مشهد گروه صنايع غذايى معتقد است در كنار اعطاى سوبسيد به اقلامى همچون گندم و روغن در كشور، بايد غذاهاى پرانرژى و حياتى همچون گوشت و لبنيات نيز مشمول يارانه شوند تا خانواده ها مجبور نشوند به رغم ارزش بالاى غذايى، به خاطر هزينه هاى هنگفت، فرزندان خود را ازاين مواد ارزشمند محروم كنند.
وى توصيه مى كندبايد در رژيم غذايى كودكان عناصرى همچون روى و آهن گنجانده شود. به عنوان مثال قطره روى خصوصاً به شكل آلى بهتر است از سن ۱۰ سالگى تا ۱۵سالگى بعد از غذا به كودك خورانده شود. اين عنصر ۱۰۰ آنزيم را در بدن فعال و به رشد قد، بهبود اشتها و آرامش اعصاب كودك كمك مى كند.
متأسفانه درغذاهاى كشور ما اين ماده مفيد به طور طبيعى وجود ندارد. البته اخيراً وزارت كشور با واردات كود روى براى غنى سازى گياهان وارد عمل شده است.
دكتر حداد به نكته قابل توجهى نيز در مورد تغذيه نوزادان اشاره مى كند مبنى بر آن كه تا سن ۴ماهگى بايد به دليل وجود نيترات بالا از خوراندن آب لوله كشى به كودك اجتناب شود زيرا نيترات در واكنش با هموگلوبين بدن منجر به بروز عارضه اى تحت عنوان «methemoglobine mia» يا سندروم
«blue baby» در نوزادان مى شود، عارضه خطرناكى كه مى تواند حتى در نهايت به مرگ بينجامد.
خانم رحمانى، عضو هيأت علمى دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى و دانشكده و انستيتو تحقيقات تغذيه و صنايع غذايى كشور، سبك زندگى و شيوه كنونى زندگى ماشينى را علت اصلى شيوع چاقى در بين كودكان عنوان مى كند و مى گويد زمينه بروز اغلب بيمارى هاى مزمن و امراض تحليل برنده همچون استئوپروز از همان سال هاى نخست حيات فراهم مى شود.
وى در ادامه ضمن تأكيد بر تأثير رفتار والدين بر تغذيه كودكان تصريح مى كند هر چه صميميت بيشترى بر روابط ميان والدين با فرزندان حكمفرما باشد، كودكان بيشتر تمايل دارند ارزش ها و هنجارهاى والدين را درونى كنند و از آنجايى كه در حال حاضر بالغ بر دوسوم بزرگسالان با پرخورى و اضافه وزن روبرو هستند، اين عادات از سوى كودكان در قالب ارزش تلقى مى شود.
البته مطالعات انجام شده نشان داده كه دخترها بيشتر تابع اين تأثير هستند.
اين كارشناس تغذيه شناخت علل و عوامل چاقى را نتيجه تحقيقات فراگير محققان دنيا در اين خصوص عنوان مى كند و مى گويد: مسأله تغذيه بحث اصلاح رفتار است. صرف اينكه گفته شود چه چيزهايى بخوريم و چه چيزهايى نخوريم، كافى نيست بلكه اين آگاهى رسانى و آموزش بايد به يك نگرش مثبت تبديل شود و اين نگرش نيز در حدى باشد كه به تغيير رفتار بينجامد.
در واقع بايد در مباحث روانشناختى رفتارى، نگرش و عملكرد افراد را به طور اصولى اصلاح كنيم. در اين خصوص در ايران طى پروژه هاى مقطعى و در سطح پايان نامه ها و طرح هاى تحقيقاتى كار آغاز شده البته قرار است با استفاده از مدل هاى آموزشى مختلف در راستاى بالا بردن آگاهى، ايجاد نگرش و اصلاح عملكرد اقدامات جدى به مورد اجرا گذاشته شود.
امروزه در سراسر جهان بيش از ۳۰۰ميليون نفر مبتلا به پرخورى و چاقى بيش از حد هستند.
بسيارى از كودكان با وجود برخوردارى از ظاهرى سالم و حتى اضافه وزن، از فقر سلولى رنج مى برند.
مصرف«روى» ۱۰۰آنزيم را در بدن فعال و به رشد قد، بهبود اشتها و آرامش اعصاب كودك كمك مى كند.
|
