چهارشنبه ۳۰ شهريور ۱۳۸۴ -
Wed, Sep 21, 2005
ايران اقتصادى
۳۲۵۸
sLogo.gif

PDF Edition
Archive
سياسى
داخلى
سلام ايران
ديگه چه خبر؟
ديپلماتيك
زنان
ايران اقتصادى
اجتماعى
بين الملل
گزارش
فرهنگ و انديشه
چشم انداز
جوان
فرهنگ و هنر
گفت و گو
ايران زمين
قيمت سكه و طلا
اقتصادى
حوادث
ورزشى
صفحه آخر
اوقات شرعى
مهرگان
ماجرا
وزارت بازرگانى عراق ۷۵ پروتكل را فسخ كرد
راديو عراق شنبه شب اعلام كرد: وزارت بازرگانى عراق ۷۵ پروتكل منعقد شده  با چند شركت از جمله شركتهاى داخلى را فسخ كرد.
اين راديو بدون اشاره به علل فسخ ۷۵ قرارداد مذكور افزود: در اين اقدام  وزارت بازرگانى عراق همچنين اساسنامه هاى تأسيس دهها شركت عراقى را نيز  ارزيابى و فسخ كرد.
در همين حال يك تحليلگر روسى درباره پروتكل نفتى عراق و روسيه كه در  زمان رژيم صدام منعقد شده است به راديو عراق گفت، در ديدار رؤساى دوكشور  در نيويورك موضوع مورد بحث قرار گرفت.
خانم «آلينا» كه از كارشناسان وزارت خارجه روسيه است، همچنين افزود:  بازگشت كارشناسان نفتى روسيه به عراق به شرايط امنيتى اين كشور بستگى  دارد.
افت شديد دلار بازار مالى- پولى
جمهورى آذربايجان را شوكه كرد
افت شديد ارزش دلار در مقابل منات جمهورى آذربايجان طى روزهاى اخير بازار مالى - پولى اين كشور را با يك شوك جدى و نگران كننده مواجه كرد.
  پايين آمدن ارزش دلار كه از ابتداى سال جديد ميلادى (دى ماه ۸۳) آغاز و روند معمولى را بين ۱۰ تا۳۰ منات طى مى كرد به يكباره صبح روز شنبه با حدود ۵۰۰ تا يك هزار منات در بازار آزاد تبادل ارز، تا زير چهارهزار منات به ازاى يك دلار رسيد.
  شوك وارده به بازار ارزى در صورت ادامه يافتن بطور طبيعى قشر حقوق بگير را بيش از ديگران تحت تأثير قرار خواهد داد و بدين خاطر باعث نگرانى در اين قشر همچنين توليدكنندگان و صادركنندگان شده است.
اين در حالى است كه در مقابل، واردكنندگان كالا و وام گيرندگان از بانكها از اين جريان منتفع خواهند شد.
  شبكه تلويزيونى «آينس» با اشاره به اين موضوع، علت اين افت يكباره را از «شاهمار موصومف» مدير بانك ملى جمهورى آذربايجان پرسيد كه وى اين مسأله را مقطعى و ناشى از اقداماتى غير منطقى در بازار آزاد ارزى دانست.
  وى در عين حال كمبود عرضه منات در بانكها را نيز عاملى براى اين شوك اقتصادى - اجتماعى برشمرد ولى بانكها را مقصر ندانست.
  اين سخنان در حالى بود كه يك مسؤول ديگر در بانك ملى جمهورى آذربايجان كوتاهى ها و تزريق محدود منات از سوى برخى بانكها را عامل مهمى در اين موضوع دانست.
«روفت اصلانلى» در مصاحبه با شبكه تلويزيونى «آ.تى.وى» اين كشور كمبود منات در عمليات بانكى همچنين تعطيلى بانكها طى روزهاى شنبه و يكشنبه را در افت شديد دلار در مقابل منات مؤثر دانست.
  وى اعلام كرد: بدين خاطر و براى ايجاد ثبات در بازار مالى كشور قرار است ۷۵۰ ميليارد منات از خارج وارد جمهورى آذربايجان شود.
«فرهاد على اف» وزير توسعه اقتصادى اين كشور نيز كاهش شديد قيمت دلار در مقابل منات را باعث تأثير منفى در اقتصاد كشور دانست و انجام اقدامات بازدارنده و متعادل كننده بازار ارز را براى تثبيت قيمت، حوالى هر دلار چهارهزار و ۵۷۰ تا چهارهزار و ۶۰۰ منات وعده داد.
  اين مسؤولين همگى افت قيمت دلار را موقتى دانسته و با دخالت دولت در تنظيم بازار ارز، برگشت وضعيت قبلى را طى روزهاى آتى حتمى مى خوانند.
  مهمترين تأثيرات و نگرانيهاى ناشى از اين امر: كاهش ارزش دلار، افزايش هزينه مؤسسات خارجى (به دليل فعاليت بر مبناى دلار)، پايين آمدن ارزش حقوق دلارى كارمندان و عوارض مختلف آن و بالا رفتن هزينه توليدكنندگان و صادركنندگان عنوان مى شود.
ارزش يك دلار در مقابل منات در نيمه اول سال ،۸۳ چهارهزار و ۹۰۰ منات بود كه طى ماههاى بعد بخصوص ۸ ماه گذشته سال جارى ميلادى (۲۰۰۵) با تنزل تدريجى به چهارهزار و ۵۷۰ منات قبل از شوك اخير رسيده بود كه روز شنبه به يكباره به چهارهزار منات و حتى دربعضى باجه هاى شهرى مبادله ارز به سه هزار و ۷۰۰ منات رسيد.
صادرات گاز ايران به اميرنشين شارجه امارات به زودى آغاز  مى شود
صادرات گاز ايران از طريق يك خط لوله اصلى به طول ۲۰۰ كيلومتر به اميرنشين شارجه امارات عربى متحده به زودى آغاز مى شود.
  قرارداد اجراى اين طرح در سال ۲۰۰۱ بين دو طرف امضا و تاكنون براى آن معادل يك ميليارد دلار هزينه شده است.
  شركت ملى نفت ايران تمام اقدامات مربوط به ارتباط لوله گاز اصلى را كه بالغ بر ۳۰ اينچ حجم دارد را با شركت مذكور انجام مى دهد.
  گفته مى شود، اين نخستين اقدام ايران در زمينه انتقال گاز به اميرنشين هاى خليج فارس است كه به سود اقتصاد ملى امارات نيز خواهد بود.
  شركت نفتى الهلال، گاز دريافتى از ايران را دراختيار شركت درحال تأسيس «دانه گاز » در اين اميرنشين قرار مى دهد تا درقالب شبكه توزيع به مصرف كنندگان برساند.
  الهلال از مؤسسان شركت دانه گاز محسوب مى شود، اما دانه گاز به طور مستقيم از ايران گاز وارد نمى كند ولى يكى از طرفهاى استفاده كننده از گاز ايران است.
  امارات عربى متحده ظرفيت ارتقاى بهره بردارى از تصفيه گازطبيعى باتوجه به امكانات موجود در شركت «ادنوك » را تا هشت ميليارد فوت مكعب در روز اعلام كرد.
  همچنين در زمينه تصفيه سازى گاز طبيعى، انتظار مى رود ظرفيت واحدهاى بهره بردارى تصفيه گاز «حبشان» در ابوظبى از ۳‎/۵ ميليارد فوت مكعب در روز، به پنج ميليارد فوت مكعب در روز افزايش يابد.
  امارات بيش از ۲۱۲ تريليون فوت مكعب از ذخايرگازى جهان رادراختياردارد كه ازاين نظر پنجمين كشورجهان پس از روسيه، ايران ، قطر و عربستان است.
  شركت هاى نفتى امارات اخيراً با مشاركت شركت آمريكايى نفت «اگزون موبيل» قصد دارند ظرفيت توليد نفت اين كشور را از ۲‎/۵ ميليون بشكه در روز كنونى، تا سقف بيش از ۳‎/۲ ميليون بشكه در روز افزايش بخشند.
  در حال حاضر ذخاير نفتى امارات بيش از ۹۷‎/۸ ميليارد بشكه اعلام شده كه حدود هشت درصد كل ذخايرنفتى جهان است.
صعود آهسته چين
228735.jpg
ژاپن در دهه ۸۰ بزرگترين رقيب اقتصادى آمريكا بود. اما چين اين غول اقتصاد آسيايى با ژاپن متفاوت است.
تابستان امسال شركتهاى چينى موفق نشدند تا در مزايده دو شركت انوكال و ميتاگ آمريكا خريدارى كنند و اين عدم موفقيت چين تنها موجب كاهش نگرانى هاى واشنگتن نسبت به نفوذ آن كشور در آمريكا شد. در حقيقت با توجه به رشد اقتصادى چين و روابط رو به گسترش آن با آمريكا، بازگشت به وضعيت دهه ۸۰ براى اين كشور فراهم شده است.
دهه يادشده زمانى بود كه اقتصاد ژاپن به طور معجزه آسايى اقتصاد آمريكا را تهديد كرد و شركت هايى مانند كوكاكولا، سوبارو، ماتسوشيتا و سونى با توسعه سرسام آور سهام صنايعى مانند اتومبيل، فولاد و الكترونيك مصرفى را در قلب آمريكا به چنگ آوردند.
هم اكنون چنين تهديدى از سوى چين براى آمريكا در حال شكل گيرى است. نگرانى ها از بابت غول تازه آسيا كه درصدد است از اتومبيل گرفته تا نرم افزار، اقتصاد آمريكا را به چالش بكشد، رو به افزايش است. از تجربه دهه ۸۰ با ژاپن تنها مى توان چشم انداز نوع رقابت چين و آمريكا در همزيستى اقتصاد جهانى قرن بيست و يكم را متصور شد.
عده اى بر اين باورند، آنطور كه درباره چين تبليغ مى شود، تهديدى آنچنانى نخواهد بود. برخلاف ژاپن ۲۰ سال پيش، چندين دهه طول مى كشد تا تكنولوژى پيشرفته و مديريت چين به پاى آمريكا برسد.
تفاوت بزرگ ديگر اين است كه پكن از سرمايه گذاران و شركتهاى خارجى استقبال كرده است و اين همان چيزى است كه ژاپن هنوز از انجام آن متنفر است. كل واردات و صادرات چين ۷۵درصد توليد ناخالص اين كشور در سال ۲۰۰۴را تشكيل مى دهد و اين رقم درباره ژاپن تنها ۲۵درصد درآمد ناخالص آن كشور است. چين در مزايده مركز راكفلر موفق نشد ولى نبايد فراموش كرد كه نگاه اين كشور روى سرمايه گذارى بزرگتر در آمريكا دوخته شده است.
از جهاتى، چالش اقتصادى و نفوذ استراتژيك چين در آمريكا در حال شكل گيرى است. رشد اقتصادى ۹درصدى ساليانه چين در طول ربع قرن گذشته، يعنى پس از رفرم و ورود به بازار، يك واقعيت ستودنى است. از سوى ديگر چين با تقويت مهارتهاى نيروى كار در بالاترين سطح، افزايش شمار دكترا و ساختن مدارس مهندسى، با وجود دستمزدهاى بسيار پايين، جايگاه اين كشور را به عنوان «كارخانه جهانى توليد نيروى كار» تضمين كرده است.
چين در حال صعود ولى آهسته
ايزرا ووگل استاد دانشگاه هاروارد و كارشناس چين و ژاپن در رابطه با مهارتهاى نيروى كار چين مى گويد: «چين با صادرات نيروى كار با تحصيلات عاليه همواره تهديدى بزرگ محسوب مى شود با اين وجود بعيد به نظر مى رسد اين كشور در اين زمينه به سرعت ژاپن پيشرفت كند. اگرچه خيلى از آمريكايى ها نسبت به رشد اقتصادى چين وحشت زده شده اند، اما اگر ما مديران سياسى با مهارتهاى بالا داشته باشيم دليلى ندارد كه نتوانيم اين وضعيت را پشت سر بگذاريم.»
يقيناً پيشرفت چين شبيه رشد ژاپن در دهه ۸۰ خواهد بود. از سوى ديگر براحتى مى توان دوران مبارزه آمريكا با ژاپن را بر سر پوشاك به فراموشى سپرد. هردو كشور آسيايى از طريق تمركز حول محور «صنايع استراتژيك» مانند اتومبيل و الكترونيك رشد كرده اند. اما همين ژاپن نيز روزى مانند چين امروز مجبور شد براى كاهش تراز تجارى شگفت انگيزش با آمريكا، ارزش بهاى پول خود را بالا برد. در همين حال موانعى وجود دارد كه موجب كاهش تراز تجارى چين با آمريكا شود.
در اينكه دروازه اقتصاد چين نسبت به ژاپن بر روى خارجى ها بيشتر باز است شكى نيست. مثلاً چين براى حركت گام به گام در توسعه اتومبيل سازى، پروژه هاى مشترك با خارجى ها راه اندازى كرده است. در جذب سرمايه نيز چين موفقتر از ژاپن عمل كرده است. ژاپن در سال ۲۰۰۴ توانسته است تنها ۸ ميليارد دلار سرمايه گذارى خارجى را جذب نمايد و اين در حالى است كه چين توانست در همين مدت ۵۵ ميليارد دلار سرمايه گذارى مستقيم خارجى را جذب نمايد.
امروزه از نظر صنفى، آمريكا از چين عقب تر است. در گذشته نيز تجارت آمريكا با ژاپن از فروش سيب گرفته تا اتومبيل در بازارهاى اين كشور كاملاً يك مبارزه رقابت آميز بوده است.
در حال حاضر منافع تجارى شركتهاى وال مارت، جنرال موتورز و مايكروسافت آمريكا با منافع چين گره خورده است. وال مارت بزرگترين شركت آمريكا در سال گذشته ۱۸ميليارد دلار از كالاهاى چينى را در انبار خود ذخيره كرده بود.
شركتهاى آمريكايى طرف قرارداد با ژاپن كه زمانى از سوى دولت آمريكا مجازات مى شدند اين روزها نگران نگاه تنبيهى رو به تزايد نمايندگان مجلس آمريكا نسبت به چين هستند. شكست شركتهاى چينى در مزايده شركت نفتى اونوكال آمريكا نمونه اى از اين نوع نگاه است كه در آن چينى ها شركتهاى آمريكايى را متهم به دستكارى در مزايده كردند.
مهمترين زيان صادرات چين به آمريكا بيكارى تعداد زيادى از كارگران اين كشور است چون اجناس چينى به علت ارزان بودن جايگاه ويژه اى در ميان مردم آمريكا پيدا كرده است.
لورنت جاك استاد اقتصاد دانشگاه توفت فلچر درباره مصرف كنندگان آمريكايى مى گويد: «مصرف كنندگان آمريكا وطن پرست نيستند». زيرا اكثراً كالاهاى ارزانقيمت خارجى را بر كالاهاى گرانقيمت داخلى ترجيح مى دهند.
وجود كالاهاى ارزانقيمت چين نگران كننده است. زمانى اجناس با كيفيت بالاى ژاپنى جايگاه ويژه در بازار آمريكا پيدا كرده بود، اما اكنون ارزانقيمت بودن اجناس چينى مورد توجه مردم است.
اودد شينكار استاد دانشگاه اوهايو درباره كالاهاى ارزان و تأثير منفى آن مى گويد: «مردم مى گويند هيچ وقت نمى توانيم اجناسى به ارزانى كالاهاى چينى پيدا كنيم. حتى اگر چين از فنآورى بالا در توليد كالا استفاده نمايد، به نظر نمى رسد اين كشور هيچگاه امتياز ارزان بودن اجناس خود در بازار آمريكا را از دست بدهد. ضمن اينكه چنين وضعيتى احساس منفى را افزايش مى دهد. در واقع تعداد زيادى از شركتهاى چينى، از نظر دسترسى به سرمايه و كارگر ارزان، دولتى هستند. اين وضعيت موجب نگرانى است.»
كلايد پرستوئيتز رئيس مؤسسه استراتژى اقتصاد آمريكا و نويسنده كتاب «سه ميليارد سرمايه دار تازه» درباره تجارت با چين مى گويد: «در گذشته آنچه كه بيش از هر چيز موجب تنش در طول مذاكرات ما با ژاپن مى شد اين بود كه آنها اصرار داشتند كه اقتصادشان شبيه اقتصاد ماست در حالى كه اين يك بينش غلطى بود و چنين چيزى در مورد چين نيز صادق است. زيرا قواعد بازى را با ما رعايت نمى كنند.»
وى همچنين معتقد است كه عليرغم همه مشكلاتى كه آمريكايى ها با آن روبرو بوده اند باز هم اقتصاد آمريكا از توانمندى بالايى برخورداراست و آمريكايى ها از خيلى گذشته اعتقاد به توانايى خود در نوع آورى داشته اند. از سوى ديگر اقتصاد آمريكا يك اقتصاد مصرفى است و لذا از اين بابت نيزهمتايى در آسيا ندارد.
دزدى ادبى
در حال حاضر چين در يك زمين ناهموار بازى مى كند. اين كشور نه تنها كارى در زمينه تقويت حق مالكيت معنوى نكرده بلكه با تجاوز به حقوق مالكيت معنوى موجب شده است تا كالاهاى رقابتى ارزان به بازار عرضه كند. براى اصلاح اين وضعيت، آمريكا دولت چين را تحت فشار قرار داده است. چين همچنين موفق به انتقال تكنولوژى شده است و اين امر به اين كشور در توليد كالا كمك فراوانى نموده است.
ناظران روابط چين و آمريكا مى گويند: اختلاف سياسى از جمله موضوع تايوان و حمايت چين از رژيمهايى كه آمريكا با آنها مخالف است، شايد بزرگترين چالشى باشد كه بر سر روابط آمريكا و چين قرار دارد. ژاپن به عنوان متحد نظامى و چين به عنوان رقيب نظامى براى آمريكا مطرح مى باشند.
پرستوئيتز معتقد است: «بودن با ژاپن هيچگاه احساس ترس نكرده بلكه احساس بى عدالتى مى كنيم. اما در مورد چين اگر مسائل سياسى كنار گذاشته شود ديگر نگرانى بر سر راه روابط آمريكا و چين به چشم نمى خورد. از آنجايى كه آمريكا همواره براى تأمين كسرى بودجه به سرمايه هاى خارجى وابسته است و از سوى ديگر با توجه به خودشيرينى هايى كه چين در مقابل كشورهايى چون ايران، ونزوئلا و زيمبابوه از خود بروز مى دهد، آمريكا احساس محدوديت در نفوذ خود مى كند و اين مسأله در آينده شديدتر نيز خواهد شد.»
اوپك در محضر تاريخ
اوپك به منظور نشان دادن حسن نيت و حفظ جايگاه رهبرى خود در قيمت گذارى نفت مى خواهد در اجلاس امروز خود در وين سقف رسمى توليد خود را اندكى افزايش دهد، ولى انتظار نمى رود اين اقدام تأثير قابل ملاحظه اى بر بازار داغ نفت داشته باشد.
قيمت نفت خام روز جمعه به اميد اجلاس اوپك به زير بشكه اى ۶۴ دلار افت كرد، ولى همچنان دو برابر دو سال پيش است.
سه هفته پيش قيمت نفت در پى ضربه تندباد كاترينا به تأسيسات انرژى خليج مكزيك به ركورد تازه اسمى بشكه اى ۷۰ دلار و ۸۵ سنت رسيد، ولى حالا مقامات آمريكايى مى گويند اين توفان استوايى به لوله هاى نفت در آبهاى اين منطقه آسيب نرسانده است.
به نظر مى آيد مجموعه دو عامل تعهد اوپك و مصون ماندن نسبى زيرساختها، قدرى آرامش به بازار بخشيده و شايد معامله گران به اجلاس دو روزه وزراى كشورهاى صادر كننده نفت، بهتر از اجلاسهاى اخير اين كارتل، واكنش نشان دهند.
شاخه زيتون
مشكل اينجاست كه شرايط روانى بازار پس از اتهامات و ضد اتهامات گوردون براون، وزير دارايى بريتانيا و عدنان شهاب الدين، كفيل دبير كل اوپك، درباره اين كه عامل اصلى «معضل جهانى» گرانى نفت كيست، همچنان آشفته است و چه بسا بازار نامعقول تر از هفته هاى اخير رفتار كند و شاخه زيتون يازده عضو اين كارتل را پس بزند.
اعضاى اوپك صراحتاً گفته اند كه چنانچه گرانى نفت بر تقاضا فشار بياورد و در نتيجه آمريكا و چين به عنوان دو مصرف كننده بزرگ نفت خام دچار ركود شوند، آنگاه هيچ كشورى از زيانهاى كندى رشد اقتصاد جهان در امان نخواهد بود، نه عربستان كه اخيراً به مدد درآمدهاى سرشار نفتى، حقوق كارمندانش را ۱۵ درصد افزايش داد و نه ايران كه با وجود برآورد درآمد چهل ميليارد دلارى نفت، بايد امسال بيش از ۱۱ ميليارد از بدهى هاى خارجى اش را بپردازد.
اين هفته هم اوپك و هم آژانس بين المللى انرژى تخمين هاى خود درباره رشد تقاضا براى نفت خام را براى چندمين بار متوالى در سال ۲۰۰۵ پايين تر آوردند كه نشانه اى از نگرانى درباره كند شدن چرخ اقتصاد كشورهاى معتاد به نفت است. از هم اكنون بودجه نويسان كشورهاى اوپك درباره چشم انداز بالا ماندن قيمتهاى نفت در سال ۲۰۰۶ دچار ترديد جدى شده اند، زيرا پيش بينى مى شود سال آينده ميانگين قيمت سبد اوپك از ۴۵ به ۴۰ دلار تنزل كند.
در كنار اين نگرانى مادى، اوپك دغدغه اى معنوى نيز دارد. اعضاى اين سازمان هيچ مايل نيستند در نظر مصرف كنندگان حريص و آزمند جلوه كنند زيرا مى ترسند چرخه قيمت نفت، دير يا زود، به پايين ترين نقطه برسد و آنگاه دوره بى تفاوتى مصرف كنندگان انرژى نسبت به مشكلات اقتصادى توليد كنندگان آغاز شود.
تنبلى غولها
اما دو مشكل بر سر راه فرونشاندن دلشوره هاى مصرف كنندگان و توليد كنندگان هست.
اول، دليل اصلى موج اخير قيمتها بيشتر فقدان فرآورده هاى نفت به سبب افت ظرفيت جهانى پالايش ارزيابى شده است نه كمبود نفت خام. در ساليان اخير شركتهاى بزرگ انرژى در زمينه پالايش كمتر سرمايه گذارى كرده و با ترس از كابوس به اوج رسيدن توليد نفت خام، بيشتر توان مالى و فنى خود را صرف يافتن ذخاير جديد كرده اند.
بعد از بروز توفان كاترينا، آژانس بين المللى انرژى در دوم سپتامبر از اعضاى خود خواست ۶۰ ميليون بشكه از ذخاير استراتژيك خود را به بازار روانه كنند كه تأثير ملموسى روى قيمتها نداشت حتى نصف آن به فروش نرفت. اين مسأله نشان مى دهد جهان تشنه نفت پالايش شده است، نه نفت خام.
اكنون هراس از بروز تكانه اى مشابه شوكهاى نفتى دهه ۱۹۷۰ سبب شده است كه غولهاى نفتى دوباره به فكر سرمايه گذارى در زمينه احداث پالايشگاه بيفتند. به عنوان نمونه، شركت توتال فرانسه، تاحدودى تحت فشار دولت، تصميم گرفته است ظرف پنج سال آينده چهار ميليارد دلار صرف تقويت ظرفيت پالايش خود كند.
در چند ماه اخير حوادث غير مترقبه مانند آتش سوزى و تندباد نيز به ظرفيت پالايش كشورهايى مانند آمريكا و ونزوئلا آسيب جدى وارد آورده است. گفته مى شود دست كم چهار پالايشگاه بزرگ آمريكا كه گرفتار خشم كاترينا شده اند، تا هفته ها نمى توانند توليد خود را از سر بگيرند.
ظرفيت پالايش كارتل
يكى ديگر از اتهامات هفته گذشته وزير دارايى بريتانيا به اوپك عدم سرمايه گذارى كافى در زمينه پالايشگاه بود.
اگرچه اين ادعا در ظاهر درست است، ولى چندان منطقى نيست. عربستان در حال حاضر در چين و آمريكا پالايشگاه مى سازد ولى همه توليد كنندگان اوپك به اندازه بزرگترين دارنده ذخاير نفت خام دنيا ثروتمند نيستند كه مازاد درآمد نفتى خود را صرف صنايع پايين دستى در كشورهاى خارجى كنند.
به عنوان نمونه، ايران كه از حدود يك دهه پيش از سوى آمريكا با تحريم هاى مضاعف در صنايع نفت و گاز مواجه شده، خودش با كمبود فرآورده هاى نفتى مانند بنزين دست و پنجه نرم مى كند و امسال حداقل بايد يك دهم درآمد نفتى خود را صرف واردات سوخت وسايل نقليه كند.
اگرچه منتقدان داخلى، دولت محمد خاتمى را به قصور در سرمايه گذارى براى ساخت پالايشگاه در دوره هشت ساله حكومتش متهم كرده اند، ولى بيژن نامدار زنگنه، وزير نفت سابق پاسخ داده است كه اين طرح به دليل محدوديت هاى مالى و تنگ نظريهاى قانونگذاران مقرون به صرفه نبوده است.
ريسك توليد اضافى
مشكل دوم اين است كه ده عضو اوپك بدون عراق در ماه اوت اعلام كردند توليد خود را به بيش از سى ميليون بشكه در روز رسانده اند كه دو ميليون بشكه بيشتر از سقف مقرر است.
صرف نظر از عمليات خرابكارى در عراق، بيشتر اعضاى اين كارتل در حال حاضر با حداكثر ظرفيت نفت را از چاه بيرون مى كشند و هرگز نمى توانند توليدشان را آنقدر بالا ببرند كه روان آشفته بازار را تسكين دهند.
كارشناسان همچنين مى گويند نفت خام اين كارتل كه چهل درصد نياز روزانه دنيا را تأمين مى كند، از نوع سنگين با ميزان سولفور بالاست كه براى پالايشگاه هاى آمريكا چندان مناسب نيست. بنابراين توليد بيشتر نه براى مصرف كننده مفيد خواهد بود و نه توليد كننده.
با اين حال، عربستان سعودى، بزرگترين توليد كننده نفت جهان و امارات قول داده اند توافق ساير اعضا را براى افزايش سقف توليد، دست كم براى نيم ميليون بشكه در روز، جلب كنند.
على نعيمى، وزير نفت عربستان، اطمينان داده كه تقاضا شانه به شانه عرضه پيش مى رود ولى اوپك براى فرونشاندن نگرانى درباره از راه رسيدن زمستان، توليدش را بالا خواهد برد. همتاى اماراتى وى نيز قول داده اين كارتل سقف توليد روزانه خود را «به مقدار كافى» بالا ببرد.
وجدان آسوده
اوپك براى خارج نشدن از چرخه قيمت گذارى طلاى سياه، توليدش را به بالاترين رقم در ۲۶ سال اخير رسانده و به احتمال زياد در اجلاس آتى نيز به افزايشى نمادين و هزينه بر تن خواهد داد.
حتى اگر اين كارتل در اجلاس وين شگفتى بزرگترى تقديم بازار نفت كند، محدوديت ظرفيت پالايش مانع از سقوط قيمتها به زير مرز ۶۰ دلار خواهد شد.
بدون آن كه نگرانى مصرف كنندگان و توليدكنندگان كمتر شود، وزراى اوپك فقط مى توانند تا اجلاس دسامبر حس مسؤوليت پذيرى خود را به رخ بازار بكشند.
وزراى نفت اوپك جلسه غيررسمى تشكيل دادند
وزراى نفت و انرژى كشورهاى صادركننده نفت (اوپك) كه براى شركت در يكصد و سى و هفتمين اجلاس عادى وزراى اوپك به وين پايتخت اتريش سفر كرده اند،  يكشنبه شب يك نشست غير رسمى در وين تشكيل دادند.  در اين نشست راهبردهاى بلند مدت و كوتاه مدت  اين كارتل نفتى مورد بررسى و تبادل نظر قرار گرفت.
  «سيد كاظم وزيرى هامانه» سرپرست وزارت نفت جمهورى اسلامى ايران نيز  كه براى شركت در يكصد و سى و هفتمين اجلاس عادى وزراى نفت و انرژى كشورهاى  صادر كننده نفت (اوپك) در رأس هيأتى وارد وين پايتخت اتريش شده است، در  نشست غير رسمى وزراى نفت اوپك شركت كرد.
  «آدموند مادوابه داو كورو» وزير نفت نيجريه در پايان اين نشست كه در  پشت درهاى بسته برگزار شد، طى سخنان كوتاهى در جمع خبرنگاران گفت:  اوپك به راهبردهاى كوتاه مدت بسنده نمى كند و راهبردهاى بلند مدت فعاليت  هاى مشترك خود را نيز تدوين و درباره آن تصميم گيرى مى كند.
  وى گفت: در اين نشست راهبردهاى بلند مدت اوپك و همچنين ميزان عرضه و  تقاضاى موجود نفت خام در بازارهاى جهانى مورد بحث و بررسى قرار گرفت.
  وزير نفت نيجريه گفت: وزراى نفت و انرژى اوپك در اين نشست به اين  نتيجه رسيدند كه بازار به نفت خام بيشترى نيازندارد و توليد پاسخگوى نياز  و تقاضاى موجود بازار است.
  وزيرنفت نيجريه اظهار داشت: آنچه كه هم اكنون به عنوان چالش در بازار  نفت مطرح است، نه نفت خام بلكه فرآورده هاى نفتى است.
  وى تأكيد كرد: مصرف كنندگان عمده نفتى بايد به جاى متهم كردن اوپك،  به سرمايه گذارى در امور فرآورده هاى نفتى و پالايشگاهى بپردازند تا بازار  از وضعيت كنونى خارج شود.
  وزير نفت نيجريه كه كشورش هم اكنون روزانه دو ميليون و ۴۳۰ هزار بشكه  نفت توليد دارد، همچنين گفت: اين كشور قادر به افزايش ۶۰۰ هزار بشكه در  روز به ظرفيت توليد خود است.
 «رافائل راميرز» وزير انرژى ونزوئلا نيز در جمع خبرنگاران اظهار داشت:  ونزوئلا با افزايش سقف توليد نفت اوپك مخالفتى ندارد.
  وى كه كشورش قبل از اين مخالف افزايش سقف توليد اوپك به دليل تكميل  بودن توانمندى ها و ظرفيت ها بود، اظهار داشت: وقوع توفان مهلك «كاترينا»  در خليج مكزيك و آمريكا وضعيت را پيچيده تر كرده است.
  راميرز در عين حال گفت: بازار عرضه و تقاضاى نفت در تعادل كامل و  مشكل موجود در بازار مربوط به فرآورده هاى نفتى و ضعف پالايشگاه ها در  تأمين نياز بازار است.
  «فتحى حامد بن شبان» وزير نفت ليبى نيز در گفت وگو با خبرنگاران  مخالفت اين كشور را با افزايش سقف توليد اوپك اعلام كرد، اما گفت: موضع  ليبى تأثيرى بر تصميم گيرى اوپك ندارد.
  وى ظرفيت فعلى نفت ليبى را يك ميليون و ۶۰۰ هزار بشكه در روز عنوان  كرد و گفت: ليبى مى كوشد اين ظرفيت را به دو ميليون بشكه در روز ارتقا  بخشد.
  وزير نفت ليبى همچنين گفت: در نشست غيررسمى وزراى نفت و انرژى سازمان  كشورهاى صادركننده نفت، دستور كار نشست رسمى وزرا مورد بحث و تبادل  نظر قرار گرفت.  يك مقام اوپك نيز در اين باره گفت: وزراى نفت  اوپك در نشست رسمى خود احتمالاً تنها با افزايش ۵۰۰ هزار بشكه در روز به  سقف توليد نفت اين سازمان موافقت خواهند كرد.
  وى گفت: نشست رسمى وزرا احتمالاً عصر دوشنبه آغاز خواهد شد.
  اين مقام اوپك همچنين گفت: نشست كميته نظارت بر بازار نفت اوپك قبل  از ظهر دوشنبه براى تعيين ارزيابى خود از وضعيت كنونى خود از بازار نفت  تشكيل خواهد شد.  رياست كميته نظارت بر بازار اوپك بر عهده ايران است.
  اين كميته نتايج بررسى هاى خود را تدوين و براى تصميم گيرى به نشست  رسمى وزراى نفت و انرژى اوپك ارائه خواهد كرد.
  بررسى روند قيمت هاى نفت در دو ماهه اخير، افزايش حداقل ۵۰۰ هزار  بشكه در روز به سقف توليد اوپك كه هم اكنون روزانه بيش از ۲۸ ميليون بشكه  به طور رسمى است، نگاهى به سهميه توليد نفت كشورهاى عضو اوپك وبررسى عرضه  و تقاضاى نفت در بازار جهانى از موضوع هاى عمده مورد بحث وزراى نفت و  انرژى ۱۱ كشور عضو اوپك در اين اجلاس است.  همچنين نگرشى به روند عرضه و تقاضا و تحولات قيمت نفت در سه ماهه اول  سال ۲۰۰۶ ميلادى از ديگر موضوعاتى است كه در اين اجلاس مورد بحث و تبادل  نظر قرار خواهد گرفت.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |