كامبيز توانا
در اجلاس شوراى حكام و در حالى كه اتحاديه اروپا فشار ديپلماتيك خود را متمركز كرده كه پرونده ايران را به شوراى امنيت ارجاع دهد، فقط يك كشورمانده كه از قدرت خود براى حمايت از ايران استفاده مى كند؛ روسيه كه تنها شريك هسته اى ايران است درخواست زمان كرده تا شايد در فرصت ديگرى بتوان راه حل مناسب ترى يافت اما سه كشور اروپايى در حالت مصالحه بسر نمى برند.
|
|
|
سفير آمريكا در آژانس بين المللى انرژى اتمى گفت كه ارجاع موضوع هسته اى ايران به شوراى امنيت سازمان ملل بسيار دير شده است .به گزارش رويترز،«گريگورى شولت» درحاشيه نشست شوراى حكام گفت: شورابر اساس آيين نامه اش متعهد به ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت است .شولت بدون اينكه جزئيات بيشترى در اين مورد ارائه دهد و به زمان ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت اشاره اى كند گفت:ما فكر مى كنيم ارجاع اين موضوع به شوراى امنيت بسيار عقب افتاده است .شوراى حكام از ايران خواسته بود تا به جاى اينكه فعاليت هاى چرخه سوخت هسته اى و همچنين اظهار نظرهاى مقابله جويانه خود كه موجب نگرانى است تعقيب كند يك دوره همكارى و گفت وگو را دنبال كند.نماينده آمريكا در وين اظهار داشت: در صورتى كه ايران برنامه هاى تبديل اورانيوم خود را متوقف نكند و با آژانس همكارى ننمايد و به گفت وگوها هم بازنگردد ما بر اين باوريم كه ارجاع پرونده به شوراى امنيت بايد اتفاق بيفتد و قوياً از عزم سه كشور اروپايى براى ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت به خاطر عدم همكارى ايران حمايت مى كنيم.
سه بزرگ خشمگين
وزيرخارجه فرانسه اعلام كرددر صورت نياز، اروپايى ها اجماع بين المللى را در مورد فعاليت هاى هسته اى ايران كسب كرده و آن را به شوراى امنيت ارجاع خواهند داد.به گزارش خبرگزارى فرانسه، فيليپ دوست بلازى وزير خارجه فرانسه كه براى شركت در نشست ساليانه مجمع عمومى سازمان ملل متحد به نيويورك رفته بود گفت: ما اين هفته با شركاى اروپايى مان تلاش مى كنيم تا براى هشداربه ايرانيها به اجماع بين المللى دست يابيم و ما اين اقدام را در وين محل نشست اعضاى شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى انجام مى دهيم و اگر مجبور شويم به شوراى امنيت مراجعه كنيم اين اقدام را انجام خواهيم داد. دوست بلازى همچنين گفت : ما بايد با هم همكارى و تلاش كنيم و لازم نيست مانع دستيابى ايران به توليد انرژى هسته اى شد ولى ما بايد اطمينان يابيم كه اين انرژى تنها براى مقاصد صلح آميز استفاده خواهد شد.
و البته اين همان فرانسه اى است كه ابتكار گفت و گو با ايران را ارائه داده بود. در زمان سخنرانى رئيس جمهورى ايران در مجمع عمومى سازمان ملل دوربين ها سعى مى كردند واكنشها را ثبت كنند. ميز هيأت آمريكا خالى بود اما استرا و دوست بلازى با دقت به صحبت هاى احمدى نژاد توجه مى كردند. جك استرا وزير خارجه انگليس پس از سخنرانى احمدى نژاد نارضايتى خود را اعلام كرد و به خبرنگار بى بى سى گفت كه نطق رئيس جمهور ايران تند بود. جك استرا اظهارات احمدى نژاد را در اين مورد كه ايران حق توليد انرژى هسته اى دارد، «بى فايده» خواند وگفت با توجه به گفت وگوهاى اخير با ايران بر سر برنامه هسته اى اين كشور، اين سخنرانى «نا اميد كننده» است.
هيأت اجرايى آژانس بين المللى انرژى نشست يك هفته اى خود را براى بررسى رد درخواست ايران مبنى بر دست كشيدن از چرخه سوخت هسته اى و پيشرفت در پرونده هسته اى كره شمالى آغاز كرد. اين در حالى است كه گفت وگو هاى شش جانبه در آخرنتيجه داد و كره شمالى حاضر شد هم برنامه سلاح هسته اى خود را كنار گذارد و هم به ان پى تى برگردد.
محمد البرادعى مدير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى از ايران خواست درهاى تمام مراكز حساس هسته اى خود را گشوده و به آژانس اجازه تماس با شخصيت هاى مهم ايرانى در اين زمينه را بدهد.
وزير خارجه فرانسه نيز در ادامه گفت: پاريس نسبت به پيشنهادات اخيرايران درمورد فعاليت هاى هسته اى قانع نشده است و ارجاع پرونده فعاليت هاى هسته اى ايران را به شوراى امنيت را در دستور كار فرانسه است. محمود احمدى نژاد رئيس جمهورى ايران در مجمع عمومى سازمان ملل متحد به شركتهاى خارجى پيشنهاد داد براى اطمينان به جامعه بين المللى در غنى سازى اورانيوم همكارى كنند.
آمريكا و مواضع پيشين
نيكلاس برنز، معاون وزير خارجه آمريكا، هشدار داد كه اگر جمهورى اسلامى بر سر برنامه اتمى خود مصالحه نكند، ايران مى تواند يقين داشته باشد كه پرونده اش به شوراى امنيت سازمان ملل ارجاع خواهد شد. برنز در مصاحبه با بى بى سى از محمود احمدى نژاد، رئيس جمهورى ايران، بخاطر اين كه در مجمع عمومى سازمان ملل گفته بود كه ايران حق دستيابى به فناورى اتمى را دارد، انتقاد كرد. به گزارش بى بى سى وى گفت كه اين نطق جايى براى ديپلماسى باقى نگذاشت. برنز هشدار داد كه اكثر اعضاى آژانس بين المللى انرژى اتمى از ارجاع ايران به شوراى امنيت حمايت مى كنند، ولى وى افزود كه روشن نيست اين ماجرا چه زمانى اتفاق خواهد افتاد و اين بستگى به پيشرفت مذاكرات با تهران دارد. با وجود اظهارات معاون وزير خارجه آمريكا، برخى گزارشها از وجود اختلاف بين اعضاى شوراى حكام آژانس بر سر ايران خبر مى دهد. رئيس جمهوردر سخنرانى خود از آمريكا و متحدان اين كشور را به دليل تلاش براى متوقف ساختن برنامه هسته اى ايران انتقاد و آنها را به اعمال «تبعيض هسته اى» متهم كرد وهمچنين ابراز نگرانى كرد كه بعضى كشورهاى قدرتمند بر منابع و فناورى انرژى هسته اى سلطه كامل يابند و با جلوگيرى از برخوردارى كشورهاى ديگر به اين منابع و فناورى، جهان در آينده شاهد شكاف عميق بين كشورهاى قدرتمند و ديگر كشورها و تبديل كشورهاى جهان به دو دسته كشورهاى روشن و تاريك شود.
آمريكا و اتحاديه اروپا خواهان ارجاع ايران به شوراى امنيت هستند اما شوراى حكام آژانس در اين زمينه دچار دو دستگى است. روسيه مايل نيست كه كار به شوراى امنيت بكشد.رئيس جمهور ايران نيز بار ديگر غرب را متهم به تبعيت از معيارهاى دوگانه كرده است و مى گويد غرب مى خواهد انرژى هسته اى را در انحصار خود داشته باشد.
گزارش البرادعى كمى تندتر از پيش
مديركل آژانس نيز گزارش خود را در روز نخست داد كه به نحو محسوسى تندتر از پيش است.وى در گزارش خود گفت: شما در برابرخود گزارش جامعى درباره اجراى پادمان ها در جمهورى اسلامى ايران داريد.
هدف فعاليت هاى بررسى آژانس در ايران، شفاف كردن همه جنبه هاى فعاليت هاى هسته اى اظهار نشده ايران در گذشته است. با توجه به اينكه اطمينان داشته باشيم همه فعاليت هاى قبلى هم اكنون به آژانس اظهار شده اند و با توجه به اينكه همه مواد و فعاليت هاى هسته اى اين كشور تحت پادمان ها قرار دارند. همچنين ما قادر هستيم تمام فعاليت هاى هسته اى گذشته ايران را شفاف كنيم تا موقعيت را دريابيم و ماهيت قطعى برنامه هاى اين كشور را مشخص نماييم.
از اكتبر ۲۰۰۳ پيشرفت خوبى در زمينه اصلاح فعاليت هاى گذشته ايران و درزمينه توانايى آژانس براى بررسى برخى جنبه هاى برنامه هسته اى اين كشور صورت گرفته است. به عنوان يك نتيجه، برخى جنبه هاى برنامه- مثل برنامه هايى كه به تبديل اورانيوم ارتباط دارند، غنى سازى ليزرى، توليد سوخت و آب سنگين- هم اكنون به عنوان موضوعات اجراى پادمان ها مطرح هستند.
از نوامبر سال گذشته فعاليت هاى بررسى آژانس در ايران به طور اوليه بر دو سؤال مربوط به فعاليت هاى غنى سازى سانتريفوژى متمركز است. نگرانى اول، درباره منشأ ذرات اورانيوم كم غنى شده و اورانيوم زياد غنى شده پيدا شده در مكان هاى مختلف ايران است، ما با همكارى فعال پاكستان پيشرفت هاى خوبى داشته ايم. نتيجه تحليل نمونه بردارى هاى محيطى بيانيه ايران درباره منشأ خارجى آلودگى هاى اورانيوم زياد غنى شده را تأييد مى كند.
با توجه به سؤال دوم و گاهشمارى فعاليت هاى غنى سازى سانتريفوژ در ايران، از نوامبر گذشته برخى پيشرفت ها صورت گرفته كه البته اين پيشرفت كند بوده است و آژانس درخواست خود براى اطلاعات بيشتر را بارها تكرار كرده است. اين اطلاعات اضافى درخواستى شامل، شفاف سازى پيشنهادات ۱۹۸۷ و نيمه ۱۹۹۰ از شبكه هاى تداركاتى، احتمال دستيابى به تجهيزات دو منظوره مربوط به سايت لويزان- شيان، دستيابى بيشتر به سايت پارچين و دستيابى به تعدادى بيشتر از افراد است. بررسى موفقيت آميز آژانس از ابعاد و تاريخچه فعاليت هاى غنى سازى سانتريفوژى ايران نيزهمچنين براى قطعنامه مربوط به موضوعات آلودگى اورانيوم كم غنى شده ضرورى است.
البرادعى افزود: از آنجايى كه گزارش جديد آژانس روشن مى سازد كه ايران با فراهم آوردن به موقع دسترسى به مواد، تأسيسات و ساير نقاط هسته اى به تعهدات خود تحت توافق پادمانها و پروتكل الحاقى عمل كرده ،ليكن اين يك مورد خاص راستى آزمايى است كه نياز به تدابير شفاف سازى فوق العاده دارد. دو دهه فعاليت ايران وضعيتى را ايجاد كرده است كه بازرسى هاى آژانس در خارج از چارچوب و فراتر از توافق پادمانها و پروتكل الحاقى ضرورى و واجب است و اين شرط اصلى و لازم براى آژانس است تا بتواند تاريخ و ماهيت تمام ابعاد فعاليت هاى هسته اى ايران در گذشته را باز سازى و براى جبران كمبود اعتماد تلاش كند. بنابراين من از ايران مى خواهم تا شفافيت و تدابير اعتماد سازى را كه اخيراً فراهم كرده افزايش دهد.
ايران، با پاسخ فورى به اين درخواست هاى آژانس، هم به خوبى به منافع خود و هم جامعه بين الملل كمك خواهد كرد. در رابطه با تعليق داوطلبانه تمام فعاليت هاى مربوط به غنى سازى و فعاليت هاى بازفرآورى از سوى ايران، همانطور كه گزارش نشان مى دهد ايران از ۸ آگوست فعاليت هاى تبديل خود را در يو سى اف اصفهان با تأييد آژانس شروع كرده است. ابعاد ديگر برنامه هاى غنى سازى اورانيوم دست نخورده باقى مانده است.
پيرو اختيارى كه توسط كنفرانس عمومى به من داده شده است به مشورت هاى خود با كشورهاى خاورميانه درخصوص درخواست اجراى كامل پادمان هاى تمامى فعاليت هاى هسته اى در خاورميانه و تحولات و توسعه مدل توافق ها به عنوان گامى لازم براى ايجاد خاورميانه اى عارى از سلاحهاى هسته اى ادامه مى دهم. ليكن متأسفم بگويم هيچ پيشرفتى در اين مورد صورت نگرفته است. كنفرانس عمومى همچنين از من درخواست كرده است تا مجمعى را در رابطه با تجارب مناطق ديگر كه در آنجا مناطق عارى از سلاحهاى هسته اى وجود دارد تأسيس كنم و در آن اقداماتى - از جمله اعتماد سازى و تدابير راستى آزمايى- براى تأسيس چنين مكانى در منطقه خاورميانه صورت دهم ليكن مشاوره هاى گسترده در رابطه با كشورهاى منطقه براى ايجاد چنين توافقى و تدوين دستور كار براى چنين مجمعى شكست خورده است. اگر زمانى كه دولتهاى نگران مى توانند در خصوص دستور كار به توافقى برسند طبيعتاً من آماده برگزارى چنين مجمعى هستم .