شنبه ۲ مهر ۱۳۸۴ -
Sat, Sep 24, 2005
ايران اقتصادى
۳۲۶۱
sLogo.gif

جستجوى پيشرفته
PDF Edition
سياسى
داخلى
سلام ايران
ديگه چه خبر؟
ديپلماتيك
زنان
ايران اقتصادى
اجتماعى
بين الملل
گزارش
فرهنگ و انديشه
چشم انداز
جوان
فرهنگ و هنر
گفت و گو
ايران زمين
قيمت سكه و طلا
اقتصادى
حوادث
ورزشى
صفحه آخر
اوقات شرعى
فرهنگ و پايدارى
مهرگان
ماجرا
آرشيو
RSS
توفان ريتا و آشفتگى دوباره بازار نفت
وزير دارايى: فعاليت اقتصادى نيازمند برقرارى فرصت هاى برابر است
وزير امور اقتصادى و دارايى در ديدار با مديران اقتصادى استان فارس بر ايجاد فرصت هاى مساوى براى فعاليت هاى اقتصادى در همه استانها تأكيد كرد.
به گزارش روابط عمومى وزارت امور اقتصادى و دارايى،«داود دانش جعفرى» با اشاره به سياست عدم تمركز به عنوان يكى از سياست هاى اصلى دولت، گفت: لازمه عدم تمركز آن است كه استانها از اختيارات بيشترى برخوردار باشند زيرا اگر همه كارها در تهران متمركز باشد نمى توان از استعدادها، ظرفيت ها و امكانات ساير نقاط كشور استفاده كرد.
وى تصريح كرد: بايد يك مجموعه منسجم و هماهنگ در سياست گذارى عرضه شود.
آنچه كه امروز در كشور مطرح است، نقش بارز بانك ها در سياستگذاريهاى دولت است به طور كلى بايد فرصت مساوى به افراد داد تا بسيارى از مشكلات فعلى، تداوم پيدا نكند.
دانش جعفرى در مورد نظام بانكى گفت: نظام بانكى بايد در اجراى قانون عمليات بدون ربا نسبت به ماهيت سرمايه گذارى دقت نظر داشته باشد.
وى بااشاره به نگاه عدالت محورى به عنوان يكى از سياست هاى دولت، گفت: يكى از كاربردهاى اين سياست، توسعه منطقه اى است چرا كه اگر همه امكانات در يك بخش متمركز باشد، ممكن است تنها چند نقطه كشور توسعه پيدا كند و بقيه نقاط محروم بمانند.
وى تصريح كرد: با سياست هاى مناسب به طور يقين مى توان كارهاى مهمى را انجام داد و با همفكرى گروهى مى توان در مدت كوتاهى نام نيك از خود بر جاى گذاشت.
دانش جعفرى گفت: نقش مجموعه سازمان امور اقتصادى و دارايى استانها يك نقش كليدى و حساس است و اگر بدانيم درآمد نفت هميشگى نيست بايد درآمد ايجاد كنيم. تحقق درآمد هم تنها از طريق كار، تلاش و سرمايه گذارى جديد به وجود مى آيد و نقش اين مجموعه به عنوان سازمان مقتدر و تعيين كننده ، نقش حساس و كليدى است.
وى در مورد افزايش نقدينگى اظهار داشت: تفكر اقتصاد دولتى سالها است در جامعه حاكم بوده و دولت هميشه در مواجهه با كمبود منابع مالى، اسكناس جديد چاپ كرده غافل از اينكه كاهش ارزش پول ملى همواره آثار نامطلوبى بر اقتصاد كشور به جاى مى گذارد.
وزير دارايى تصريح كرد: سياست هاى اجرايى در زمينه چاپ اسكناس منجر به افزايش نقدينگى و چاپ اسكناس بدون پشتوانه شده كه اين موضوع تورم و كاهش ارزش پول ملى را درپى خواهد داشت، بنابر اين براى حفظ ارزش پول ملى بايد عزم ملى وجود داشته باشد.
توفان ريتا و آشفتگى دوباره بازار نفت
تعطيلى پالايشگاههاى خليج مكزيك، قيمت نفت را به بالاى ۶۷ دلار افزايش داد
جدى شدن تهديد توفان «ريتا» در خليج مكزيك و توقف فعاليت پالايشگاههاى بزرگ اين منطقه موجب شد تا بهاى نفت ديروز براى دومين بار متوالى افزايش يافت. به گزارش ايسنا، مركز ملى توفان آمريكا پيش بينى كرده است كه شدت توفان ريتا برابر با توفان كاترينا است و از همين رو پالايشگاههاى اكسون موبيل، كونوكوفيليپس و ماراتن در خليج مكزيك كارگران خود را از اين منطقه خارج و فعاليت پالايشگاههايشان را متوقف كرده اند.
به گزارش بلومبرگ، نگرانى در خصوص آسيب ديدن تأسيسات نفتى و چاههاى نفت خليج مكزيك موجب شد تا بهاى نفت ديروز بار ديگر افزايش يافت.
در بازار نفت نيويورك هر بشكه نفت خام سبك براى تحويل در ماه نوامبر با ۱‎/۴۰ دلار - ۱‎/۲ درصد - افزايش به ۶۷‎/۶۰ دلار برسد.
در لندن نيز هر بشكه نفت برنت درياى شمال ۸۷ سنت افزايش يافت و ۶۵‎/۰۷ دلار در هر بشكه معامله شد. قيمت بنزين نيز براى تحويل در ماه نوامبر ۴‎/۷ درصد افزايش يافت و به ۲‎/۰۷ دلار رسيد.
همايش براى احياى منزلت اجتماعى ايثارگران
پنجمين همايش علمى - تخصصى آيه هاى ايثار و تلاش به مناسبت هفته دفاع مقدس از سوى معاونت فرهنگى نيروهاى مسلح برگزار مى شود. سردار سرتيپ پاسدار عليرضا افشار معاون فرهنگى تبليغاتى ستاد كل نيروهاى مسلح طى يك گفت وگوى خبرى در اين زمينه اظهار داشت: همايش سالانه آيه هاى ايثار و تلاش با گرفتن تدبير از فرمايش فرمانده معظم كل قوا برگزار خواهد شد. به گزارش ايسنا، وى معرفى زنان فرهيخته ايثارگر سراسر كشور را از اهداف همايش عنوان و تصريح كرد: اين همايش فرصتى براى شناسايى ۲۱۰۰ نفر از زنان نخبه عضو خانواده هاى معظم ايثارگران و زنان ايثارگر سراسر كشور است تا الگوهاى نسل جوان باشند و با كنار گذاشتن اشكالات موجود در تبليغات ضعيف، منزلت اجتماعى ايثارگران بهبود يابد.
وى از مشاركت صدا و سيما در طرح آيه هاى ايثار و تلاش تشكر كرد و گفت: با همكارى معاونت هاى صدا و سيما، كميسيون مشتركى بين ستاد آيه هاى ايثار و تلاش و نمايندگان نيروهاى مسلح به منظور نظارت و تهيه برنامه هاى ويژه زنان ايثارگر و شاغل در نيروهاى مسلح با عنوان زنان ايثارگر تشكيل شده است.
معاون فرهنگى تبليغاتى ستاد كل نيروهاى مسلح در ادامه از راه اندازى سايت آيه هاى ايثار و تلاش ويژه زنان ايثارگر با هدف اطلاع رسانى و آشنايى كاربران با فرهنگ ايثار و شهادت و موفقيت هاى زنان ايثارگر خبر داد.
وى با اعلام اينكه جمعيت زنان آيه هاى ايثار و تلاش در حال شكل گيرى است، خاطرنشان كرد: اين سازمان كه غيردولتى بوده و اعضاى آن زنان فرهيخته ايثارگر سراسر كشور هستند، اساسنامه در آن تنظيم شده و در نوبت گرفتن مجوز از وزارت كشور است.
وى تشكيل ستاد آيه هاى ايثار و تلاش را به منظور استفاده از توان برنامه ريزى و اعتبارى نهادهاى فرهنگ و نيروهاى مسلح دانست و اين ستاد را در راستاى فعاليت زنان ايثارگر و جمعيت زنان آيه هاى ايثار و تلاش برشمرد.
به گزارش ايسنا، اين همايش در تاريخ ۶ مهرماه و در محل سالن همايش هاى وزارت امور خارجه برگزار خواهد شد.
عرضه نفت اضافى اوپك برعهده عربستان، ايران و كويت خواهد بود
ايسنا: سرانجام انتظار معامله گران بازارنفت و كشورهاى مصرف كننده به پايان رسيد و اعضاى سازمان كشورهاى صادركننده نفت (اوپك) در نشست عصر سه شنبه در وين توافق كردند كه سقف توليد اين سازمان بدون تغيير همان  ۲۸ ميليون بشكه حفظ شود و در عوض اوپك در مواقع اضطرارى روزانه دو ميليون بشكه ظرفيت مازاد توليدش را وارد بازار كند.
اوپك كه در زمان افزايش بى سابقه بهاى نفت پس از توفان كاترينا تحت فشارهاى جهانى قرار داشت، در بيانيه پايانى يكصد و سى و هفتمين اجلاس خود اعلام كرد كه سقف توليد همان  ۲۸ ميليون بشكه حفظ خواهد شد و مشكل اصلى در توانايى پايين ظرفيت پالايشگاه ها است.
به گزارش خبرگزارى آسوشيتدپرس، شيخ احمد فهد الصباح -رئيس كويتى اوپك- در نشست پايانى اين سازمان اعلام كرد: «اگر شما خريدارى سراغ داريد، بياوريد و ما به او دو ميليون بشكه نفت مى فروشيم. ما توانايى عرضه آن را داريم.»
وى در ادامه افزود: «اين دو ميليون بشكه كه كل ظرفيت مازاد توليد اوپك است، به مدت سه ماه از ابتداى اكتبر قابل دسترس بازار خواهد بود. »
الصباح ابراز اميدوارى كرد كه اين تصميم تأثير مثبتى بر كاهش قيمت ها داشته باشد و گفت: «ما بسيار علاقه منديم تا به بازار نفت كمك كنيم، چراكه مى دانيم بحران هاى ژئوپلتيك و آب وهوايى وجود دارند. »
اگرچه وزراى نفت عضو اوپك به افزايش  ۵۰۰ هزار بشكه اى سقف توليد رأى ندادند، اما به نظر مى رسد گزينه انتخابى دوم نيز يك اقدام سمبليك باشد. اوپك در حال حاضر  ۲۸‎/۳ ميليون بشكه توليد نفت روزانه دارد و عرضه مازاد ظرفيت توليد نمى تواند به پالايشگاه ها در تأمين تقاضاها كمك كند.
والرى مارسل -كارشناس انرژى بين الملل مؤسسه رويال- در اين رابطه گفت: «اوپك سعى دارد به بازار ثابت كند در صورت نياز، آمادگى عرضه نفت بيشتر را دارد. اما نگرانى ها اكنون معطوف به توفان ريتا است كه مطمئناً واكنش بازار را به دنبال خواهد داشت.»
بهاى نفت در بازار نيويورك پس از آنكه اعلام شد توفان ريتا به سمت سواحل آمريكا در حركت است، به يكباره بشكه اى چهار دلار افزايش يافت.
در جريان نشست روز دوم اوپك وزراى عضو بار ديگر تأكيد كردند كه مشكلات پالايش به همراه بى ثباتى هاى سياسى و شرايط نامساعد آب و هوايى دلايل اصلى افزايش بهاى نفت هستند.
الصباح در اين رابطه گفت: «اميدوارم دولت ها براى ساخت پالايشگاه هاى بيشتر به اوپك كمك كنند. هركس كه خواهان توليد نفت بيشتر است، بايد شرايط ساخت پالايشگاه ها را براى ما فراهم كند. »
وى همچنين اظهارات گوردون براون -وزير دارايى انگليس- كه اوپك را عامل اصلى افزايش بهاى نفت دانسته بود را بى اساس خواند و گفت: «علت افزايش قيمت بنزين نرخ ماليات بالا بر توليدات جانبى است. اين تقصير اوپك نيست. »
رئيس اوپك در توضيح چگونگى ارائه اين دو ميليون بشكه گفت: «بيشتر اين ميزان نفت اضافى از سوى عربستان تأمين خواهد شد و مابقى آن را ايران، كويت و امارات تقبل خواهند كرد.»
على النعيمى -وزير نفت عربستان- نيز در اين رابطه اعلام كرد: «اگر بازار احساس كند كه به نفت بيشترى نياز دارد، از آن استقبال مى كنيم. نفت به ميزان كافى موجود است.»
النعيمى در پاسخ به اظهارات رئيس آژانس بين المللى انرژى (IEA) كه ظرفيت مازاد توليد اوپك را يك تا  ۱‎/۵ ميليون بشكه اعلام كرده است، گفت: «اوپك مى گويد دو ميليون بشكه ظرفيت مازاد توليد دارد. مى خواهيد باور كنيد يا نه. اگر مشتريان كوچك ترين ترديدى دارند كافى است از ما نفت بيشترى بخواهند. »
اتحاديه اروپا نيز كه پيشتر خواستار افزايش سقف توليد اوپك شده بود، نسبت به ظرفيت مازاد توليد اوپك ابراز ترديد كرد. روپرت كريتيمر -سخنگوى كميسيونر انرژى اروپا- در اين رابطه گفت: «اين تنها يك گام كوچك از سوى اوپك است و فكر نمى كنيم براى كاهش قيمت ها كافى باشد. »
گفتنى است نشست آتى اوپك  ۱۲ دسامبر در كويت برگزار خواهد شد.
شروع پرواز هاى بدون مسافر
229179.jpg
خطوط هوايى دلتا و نورث وست، از بزرگترين شركت هاى هواپيمايى آمريكا، درخواست رسمى اعمال قانون «بند ۱۱» را، جهت حمايت در برابر طلبكاران خود، ارائه كردند. هزينه سنگين سوخت، وضعيت وخيم اين صنعت را بحرانى و خطرناك كرده است. براى خطوط هوايى آمريكا، اعلام ورشكستگى رفته رفته تبديل به امرى عادى مى شود.
طى چهار سال گذشته، شركت هاى هواپيمايى آمريكا تحت تأثير حملات تروريستى، انفجار حباب شركت هاى بخش تكنولوژى و اينترنت، جنگ عراق، شيوع بيمارى سارس در آسيا و رقابت سخت و بى امان شركت هاى مسافربرى نوپاى ارزان قيمت، ۳۲ ميليارد دلار از دست دادند. حال در اين شرايط بحرانى، عامل ششم نيز به جمع عوامل زيان بار مى پيوندد: اين عامل چيزى نيست مگر قيمت نفت. در روز چهارشنبه ۱۴ سپتامبر، شركت هاى هواپيمايى «دلتا ايرلاينز» و «نورث وست ايرلاينز»، دارنده مقام سوم و چهارم در ميان شركت هاى هواپيمايى آمريكا، اعلام ورشكستگى كردند. با احتساب شركت هاى هواپيمايى «يونايتد» و «يواس ايرويز» كه در حال حاضر تحت پوشش قوانين و مقررات بند ۱۱ قانون ورشكستگى فعاليت مى كنند، حداقل نيمى از صنعت خطوط هوايى آمريكا اعلام ورشكستگى كرده است. اين شركت ها، به بركت حمايت دادگاه، به روند پرواز بدون مسافر ادامه خواهند داد. اما صنعتى كه روزگارى سر بلند و باشكوه بود، امروز به زانو در آمده است.
هفته گذشته جيووانى بيسانينى، مدير كل انجمن بين المللى حمل و نقل هوايى، تأثيرات قيمت گران نفت را بر اين صنعت بيان كرد. براساس پيش بينى او، زيان شركت هاى مسافربرى آمريكا در سال جارى به حدود ۸ ميليارد دلار خواهد رسيد كه ۲ ميليارد دلار بيشتر از برآورد قبلى وى در ماه مه است.
در ماه مه سال جارى بهاى هر بشكه نفت، يعنى ۴۷ دلار، نسبت به چهار سال قبل دوبرابر شده بود. امروز قيمت هر بشكه نفت در حدود ۶۴ دلار است. شركت هاى هواپيمايى قديمى تر با هزينه هاى ثابت سرسام آورشان، در مواجهه با تازه واردانى همچون «ساوث وست» و «جت بلو» كه فعاليت هايشان كماكان سود آور است، نمى توانند فشار سنگين هزينه هاى سوخت را به مشتريان شان منتقل كنند.
با وجود اين، اوايل تابستان جارى ستاره اميد در آسمان اين شركت ها درخشيدن گرفت و تعداد مسافران به يك باره افزايش يافت، اما نه آن قدر كه قابل توجه باشد. هواپيماها تنها با ۷۹ درصد ظرفيت، كه بهبود اندكى به شمار مى رفت، به پرواز در مى آمدند و در آمد هر صندلى مدام در حال كاهش بود (۱‎/۸ درصد كمتر از دوره مشابه سال ۲۰۰۴) اما اين فقط بخشى از يك روند بلند مدت است. به بركت كاهش شديد هزينه ها و همكارى اتحاديه هاى پريشان حال، كورسوى اميدى در افق ظاهر شد. در سه ماهه آوريل - ژوئن، «امريكن ايرلاينز»، بزرگترين شركت هواپيمايى آمريكا پس از ۵ سال به اولين سود خالص خود به ميزان ۵۸ ميليون دلار دست يافت. وضعيت شركت هواپيمايى «كنتينانتال ايرلاينز» از اين هم بهتر بود؛ طى همين دوره در آمدهاى اين شركت ۱۲ درصد افزايش يافت و سود خالص به ۱۰۰ ميليون دلار رسيد. حتى زيان سه ماهه شركت «يونايتد ايرلاينز» نيز از ۲۴۷ ميليون دلار به ۲۶ ميليون دلار كاهش يافت.
اما اين وضعيت اميدوار كننده ديرى نپاييد. تأثير مخرب و نامطلوب افزايش قيمت نفت در سال جارى، بار ديگر وضعيت وخيم شركت هاى هواپيمايى را به سوى بحران سوق مى دهد. آقاى بيسانينى هفته گذشته در واشنگتن گفت: «نفت عاملى است كه مانع بازگشت سودآورى به اين صنعت مى شود.» شركت دلتا، به رغم سرمايه گذارى و تأمين منابع جديد در سپتامبر گذشته و اخراج بيش از هفت هزار نفر از كاركنان خود (يعنى يك دهم نيروى كارش)، اعلام ورشكستگى كرد. «نورث وست» وضعيتى به مراتب بدتر داشت. اعتصاب كاركنان بخش تعمير و نگهدارى اين شركت در اواخر ماه اوت، آن را وادار به اعلام ورشكستگى و درخواست اعمال مقررات بند ۱۱ قانون ورشكستگى كرد.
«بند ۱۱»، نوعى ورشكستگى موقتى است كه به شركت ها امكان مى دهد تا در حالى كه بار ديونى همچون بدهى ها و تعهدات مالى را به يك صندوق تأمين مالى مشترك منتقل مى كنند، به فعاليت هاى خود در مقام يك شركت ادامه دهند. در اين حالت، منافع سهامداران نيز از بين مى رود و شركت به جست وجوى حمايت مالى جديد مى پردازد. امتيازات و مزاياى بند ۱۱ عبارتند از اجتناب از انحلال غير ضرورى شركت ها، از بين رفتن مشاغل و زيان طلبكاران. اما در صنعت خطوط هوايى، پذيرش اضطرارى مسؤوليت شركت هاى بحران زده و گرفتار تبديل به يك مراقبت ويژه دراز مدت شده و ناخواسته و ندانسته لطمه زيادى به رقبا زده است. از اواسط ماه اكتبر قوانين جديد سخت ترى براى بند ۱۱ به اجرا در خواهد آمد، به همين دليل شركت هاى گرفتار براى استفاده از قوانين ملايم تر كنونى، تمايل دارند كه هرچه زودتر اعلام ورشكستگى كنند.
شركت يونايتد، به رغم وجود علائم بهبود وضعيت در سه ماهه دوم، حدود دو ماه قبل به اجبار اعلام كرد كه برنامه خروج از وضعيت ورشكستگى را يك بار ديگر به تعويق انداخته است. اين برنامه قرار است در ماه فوريه سال بعد به اجرا در آيد. تا آن زمان، ۳۸ ماه از تحت پوشش قرار گرفتن اين شركت گذشته است. البته ممكن است اين ضرب الاجل جديد هم تمديد شود: يك سال قبل گلن تيلتون،رئيس شركت يونايتد، زمان خروج از طرح بند ۱۱ را مارس ۲۰۰۵ پيش بينى مى كرد. در حال حاضر شركت «يواس ايرويز» بيش از ساير شركت ها امكان خروج از وضعيت ورشكستگى را دارد. اين شركت طى ۴ سال دوبار تحت حمايت بند ۱۱ قرار گرفته است.
در شرايط عادى، ادغام شركت هاى هواپيمايى مى تواند بخشى از روند بهبود وضعيت باشد. اما به دليل ترس از گرفتارى هاى احتمالى، هيچ يك از شركت هاى قوى تر، همچون «امريكن» و «كنتينانتال» تمايلى به ادغام ندارند.
شركت امريكن حدود چهارواندى سال قبل، پيش از حملات تروريستى ۱۱ سپتامبر، باقيمانده شركت TWA را خريدارى و بعد آن را تعطيل كرد. به استثناى شركت «آمريكا وست» كه مشتاق گسترش حوزه جغرافيايى فعاليت هاى خود بود و به همين دليل در ۱۳ سپتامبر، ادغام با «يواس ايرويز» را پذيرفت، ساير شركت هاى كم هزينه تمايلى به ادغام با شركت هاى ناكارآمد و كم بازده ندارند. بهاى نفت براى تمامى شركت هاى هواپيمايى جهان يك معضل به حساب مى آيد. اما در آمريكا كه پالايشگاه هايش، حتى قبل از آن كه توفان كاترينا بعضى از آنها را در هم كوبد، به حداكثر ظرفيت توليد خود رسيده بودند، اين مشكل حادتر است. كاهش ظرفيت پالايش به معناى وجود رقابت بر سر سوخت هواپيما از يك طرف و بنزين و نفت حرارتى از طرف ديگر است. اين تنگنا موجب افزايش هزينه هاى پالايشگاه ها شده است. بنابراين، با احتساب هزينه هاى مربوط به پالايش، قيمت هر بشكه نفت به ۸۷ دلار مى رسد.
با توجه به افزايش هزينه ها و مقررات جديد ورشكستگى، تعجبى ندارد كه چرا شركت هاى هواپيمايى براى اين كه تحت حمايت دادگاه قرار گيرند، تا اين حد عجله مى كنند.
همان طور كه انتظار مى رفت، شركت هاى هواپيمايى خواستار كمك هاى دولتى بيشتر هستند. اين شركت ها پس از حملات ۱۱ سپتامبر يك كمك ۲‎/۵ ميليارد دلارى را دريافت كردند و بعضى، مانند يواس ايرويز، واجد شرايط دريافت وام هاى يارانه اى شدند. اما حالا آنها از دولت مى خواهند ماليات وضع شده بر سوخت را كه موجب افزايش كرايه هوايى مى شود، لغو كند. استدلال آنها اين است كه ميزان فعلى ماليات، ۲۶ سنت در هر دلار است، در حالى كه در سال ۱۹۷۲ اين ميزان تنها ۷ سنت بوده است. هيچ نشانه اى از پايان درد و رنج شركت هاى هواپيمايى وجود ندارد، چون افزايش بهاى سوخت موجب از بين رفت درآمد سال آينده آنها خواهد شد و از طرف ديگر، اميد اندكى به كاهش بهاى نفت و بازگشت آن به كمتر از ۶۰ دلار وجود دارد. به همين دليل شركت هاى هواپيمايى در يك مارپيچ نزولى گرفتار شده اند. هر حركتى كه آنها براى كاهش هزينه ها انجام دهند، تنها موجب سقوط آنها به سطح شركت هاى هواپيمايى ارزان قيمت مى شود.
تنها نقطه قوت شركت هاى آمريكايى مسيرهاى بين المللى است كه بازده آنها دائماً در حال افزايش است. اما افزايش ظرفيت پروازهاى دوسوى اقيانوس اطلس، خشم رؤساى شركت هاى هواپيمايى اروپا، همچون «بريتيش ايرويز» را بر انگيخته است. آنها بند ۱۱ ورشكستگى آمريكا را نوعى يارانه و رقابتى ناعادلانه ارزيابى مى كنند. چنين به نظر مى رسد كه گرفتارى هاى آمريكا مى تواند به بازار بين المللى هم كشيده شود.
منبع: اكونوميست
مترجم: حبيب عليزاده
بيم و اميدهاى جامعه اطلاعاتى
جامعه اطلاعاتى جامعه اى است كه در آن توليد، توزيع و كاربرد اطلاعات يك فعاليت فرهنگى و اقتصادى مهم به حساب مى آيد. همتاى اقتصادى آن، اقتصاد دانش است كه به موجب آن ثروت از طريق بهره بردارى از دانش توليد مى شود. جامعه اطلاعاتى نوع جديدى از جامعه است. مشخصه چنين جامعه اى موقعيت ويژه تكنولوژى اطلاعات براى توليد و اقتصاد است. جامعه اطلاعاتى جانشينى براى جامعه صنعتى در نظر گرفته شده است. «جامعه فراصنعتى» (Daniel Bell)، «جامعه پس از گذر»، «جامعه پست مدرن»، «جامعه دانشى»، «جامعه تلماتيك»، «انقلاب اطلاعات» و «جامعه اطلاعاتى» مفاهيم بسيار متداول و مرتبط با اين موضوع هستند. (Manuel Castells).
يكى از اولين كسانى كه باعث گسترش و رواج مفهوم جامعه اطلاعاتى شد، اقتصاددانى به نام «فريتزمك لوپ» (Fritz Machlup) بود. او در سال ۱۹۳۳ ، مطالعه «تأثير صاحبان امتياز پژوهش» را شروع كرد. موفقيت كارى وى در تحقيقى با عنوان «توليد و توزيع دانش در ايالات متحده» به سال ۱۹۶۲ متجلى شد. اين كتاب بسيار مورد توجه قرار گرفت و سرانجام به زبانهاى روسى و ژاپنى ترجمه شد. ژاپنى ها نيز جامعه اطلاعاتى (Joho Shakai) را مطالعه كرده اند كه منظور از آن بالاترين مرحله تكامل اجتماعى در قياس با تكامل بيولوژيكى است. قبل از اين، در مورد اين مفهوم در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ بخشيده بود.
در حال حاضر هيچ اتفاق نظرى در خصوص اينكه به چه مواردى مى توان اصطلاح جامعه اطلاعاتى را اطلاق نمود، وجود ندارد. طبق عقيده اكثر نظريه پردازان آنچه ما امروز شاهد آن هستيم نوعى تغيير و دگرگونى است كه شروع آن دهه ۱۹۷۰ بوده و ادامه آن تا به امروز منجر به تغيير روند كار جوامع شده است. منظور از تكنولوژى اطلاعات تنها اينترنت نيست، در ضمن بحث هايى نيز مبنى بر تأثيرگذارى شگرف رسانه اى خاص يا انواع خاصى از توليد در جريان است.
برخى افراد همچون آنتونيونگرى و نيوت جينگريچ (Antonio Negri , Newt Gingrich) جامعه اطلاعاتى را ، جامعه اى مى دانند كه در آن مردم كار غيرمادى مى كنند. بدين ترتيب مشخص است كه آنها به توليد دانش (شناخت) يا صنايع فرهنگى اشاره مى كنند. يك مشكل اين الگو، بى توجهى به زيربناهاى مهم صنعتى و مادى جامعه است؛ هرچند اين الگو به يكى از مشكلات كارگران مى پردازد. بدين معنى كه اين جامعه به چه تعداد افراد خلاق براى پيشبرد فعاليتهاى خود نياز دارد؟ مثلاً در تركيب هنرپيشه هاى يك فيلم ممكن است شما به جاى تعداد بى شمارى بازيگر غيرمعروف، فقط به چند نفر بازيگر خيلى مشهور نياز داشته باشيد كه بتوانند از عهده كار برآيند و در نتيجه هنرپيشه هاى غيرحرفه اى را به سطوح پايينى بازار سوق مى دهند. در حال حاضر، اين موضوع امرى متداول است كه ناشران فقط پرفروش ترين كارها را منتشر مى كنند و از انتشار بقيه كارها حتى اگر فروش هم داشته باشند، اجتناب كنند. فيلمها بيشتر و بيشتر براساس توزيع و اولين اجراى آخر هفته قضاوت مى شوند، در خيلى موارد فرصت نقل دهان به دهان از دست مى رود. مشكل ديگرى كه در خصوص مفهوم جامعه اطلاعاتى وجود دارد اين است كه هيچ توافقى بر سر تعريف اين اصطلاح وجود ندارد. اين مفهوم نه تنها مى تواند دربرگيرنده هنر، متون، طرح ها و نظريه هاى عملى باشد، بلكه شامل دروغ ها، نتايج فوتبال، اراجيف، نامه هاى بى هدف، اشتباهات و غيره نيز هست. اطلاعات الزاماً پربار و يا مفيد نيست، حتى مى توانندمضر هم باشد. نظر به اينكه استعاره ها و تكنولوژى هاى اطلاعات در يك رابطه دوسويه پيش مى روند، بعضى از جوامع بخصوص جامعه ژاپن رامى توانيم به عنوان يك جامعه اطلاعاتى توصيف كنيم چرا كه استنباط ما از آن به اين شكل است. يكى از تناقض هاى اصلى جامعه اطلاعاتى اين است كه اطلاعات بسادگى قابل تكثير هستند و اين در حالى است كه شركتها نياز به محدود و مشخص كردن اطلاعات دارند. در غير اين صورت نمى توانند آن را به فروش رسانده يا سودى به دست بياورند. اين نيز يكى از عمده چالش هايى است كه منبعى براى اتخاذ محدوديت هاى مربوط به حق چاپ ايجاد كنند.
موضوعى كه بيش از پيش منجر به اهميت اطلاعات شده است ، تلفيق عكاسى، فيلم و غيره با كامپيوتر است كه بتدريج از ماشين همگانى بودن به يك «ماشين - رسانه عالم گير» تغيير مى كند. مطلب مهم ديگر رابطه نزديك بين تكنولوژى اطلاعات، روشهاى توليد و جهانى شدن است. نكته قابل ذكر آنكه على رغم مفهومى كه سياستمداران اغلب به جامعه اطلاعاتى اطلاق كرده و مى گويند، «امروزه همه ما از اينترنت استفاده مى كنيم»، اصطلاح جامعه شناختى جامعه اطلاعات يا جامعه اطلاعاتى معانى ضمنى نسبتاً عميق ترى در مورد تغيير ساختار اجتماعى دارد.
مترجم: افسانه عباسيان
چين تا پنج سال ديگر به بزرگترين صادر كننده جهان تبديل مى شود
ايرنا: سازمان توسعه و همكارى اقتصادى ( او يى سى دى ) در تازه ترين گزارش خود اعلام كرد چين طى پنج سال آينده به بزرگترين صادركننده جهان تبديل خواهد شد. به نوشته روزنامه «مردم» ارگان حزب كمونيست چين، در اين گزارش روند توسعه اقتصادى چين به طور جامع مورد ارزيابى قرار گرفته و آمده است كه چين تا پنج سال ديگر با پشت سر گذاشتن آمريكا و آلمان، بزرگترين صادركننده كالا در جهان خواهد بود.
سازمان توسعه و همكارى اقتصادى هر دو سال يك بار، وضعيت اقتصادى اعضاى خود را مورد بررسى قرار مى دهد و چين اكنون به عنوان ناظر در اين سازمان فعال است. اين سازمان پيش بينى كرد رشد اقتصادى چين به رغم آن كه در دو دهه گذشته سالانه ۹ درصد بوده است، باز هم ادامه خواهد يافت، امااين كشور بايدبراى بهبود كاركرد اقتصادى خود در آينده، تدابير كلان اقتصادى اتخاذ كند. سازمان توسعه و همكارى اقتصادى، از درآمد پايين بسيارى از مردم چين به رغم موفقيت دراجراى برنامه فقرزدايى در اين كشور ابراز نگرانى كرده و روند فزاينده فاصله درآمد در چين را يك مشكل اقتصادى بزرگ دانسته است.
جمعيت جهان تا سال ۲۰۱۵ ميلادى به بيش از هفت ميليارد نفر خواهد رسيد
ايرنا: جمعيت جهان تا سال ۲۰۱۵ ميلادى كه سال تحقق اهداف برنامه هاى توسعه هزاره است، با احتساب رشد سالانه ۱‎/۱ درصد به هفت ميليارد و ۲۱۹ ميليون و ۴۰۰ هزار نفر خواهد رسيد.
بر اساس گزارش توسعه انسانى سال ۲۰۰۵ ميلادى كه از سوى سازمان ملل متحد انتشار يافته است، جمعيت كشورهاى در حال توسعه تا سال مورد بحث به پنج ميليارد و ۸۸۵ ميليون نفر بالغ خواهد شد.
كشورهاى درحال توسعه با توجه به نرخ رشد جمعيت، سهم عمده اى در افزايش جمعيت جهانى دارند. نرخ رشد جمعيت در كشورهاى عربى تا سال ۲۰۱۵ بيش از ۲ درصد در سال پيش بينى شده است.
نتايج اين بررسى نشان مى دهد، كشورهاى شرق آسيابا ۲ ميليارد و ۱۰۸ ميليون و ۹۰۰ هزار نفر، بيشترين سهم جمعيت را در ميان كشورها تا سال يادشده خواهند داشت.
در ادامه اين گزارش آمده است : رشد جمعيت در سالهاى ۱۵ - ۲۰۰۳ ميلادى در كشورهاى جنوب آسيا سالانه ۱‎/۵ درصد پيش بينى شده است.اين نرخ رشد در ايران كه از جمله اين كشورها محسوب مى شود، ۱‎/۳ درصد خواهد بود.
نتايج اين بررسى نشان مى دهد، در همين مدت سهم جمعيت كمتر از ۱۵ سال در تمام كشورهاى در حال توسعه كاهش خواهد يافت و از ۳۱‎/۶ درصد در سال ۲۰۰۳ ميلادى به ۲۸ درصد تا سال ،۲۰۱۵ خواهد رسيد.
كاهش جمعيت جوان در كشورهاى در حال رشد با كاهش بارورى همراه است. به طورى كه ميزان بارورى كل دراين كشورها از ۴‎/۵ فرزند براى هر زن در سالهاى ۷۵ - ۱۹۷۰ به ۲‎/۹ فرزند در سالهاى ۵ - ۲۰۰۰ كاهش يافت.
همچنين براساس گزارشى كه از سوى بانك جهانى امسال انتشار يافت، حدود ۲۰ درصد از جمعيت جهان در سال ۲۰۰۱ ميلادى بادرآمدى كمتر از يك دلار زندگى مى كردند.
همچنين نتايج گزارش توسعه انسانى سازمان ملل متحد نشان مى دهد، اميد به زندگى در كشورهاى در حال توسعه ۶۵ سال است كه بيشترين ميزان متعلق به كشورهاى آسيا و حوزه اقيانوس آرام با ۹۰ سال و كمترين متعلق به كشورهاى كمتر توسعه يافته با ۵۳‎/۲ سال است.
اميد به زندگى در كشورهاى جنوب آسيا ۶۳‎/۴سال است كه اين شاخص در جمهورى اسلامى ايران كه در زمره اين كشورها محسوب مى شود برابر با ۷۰‎/۴ سال، گزارش شده است.
نتايج بررسيها نشان مى دهد، فاصله كشورهاى توسعه يافته با كشورهاى در حال توسعه بسيار است و كشورهاى گروه دوم تنها در سايه يك عزم ملى قادر به كاهش اين فاصله هستند.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |