على رضايى
گروه ورزشى - روزهاى اولى كه «ست كوويچ» وارد ايران شد همگان از يك اتفاق تازه در واليبال كشور حرف مى زدند. پيشينه اين مربى صربستانى با قهرمانى در المپيك سيدنى و افتخارات ديگر در باشگاههاى فرانسه، سروصداى زيادى برپا كرده بود. به نظر مى آمد واليبال ما براى جهانى شدن شتاب بيشترى گرفته است. ۱۶ سال پيش كه يزدانى خرم مسؤوليت اين ورزش را برعهده گرفت در آسيا حرفى براى گفتن نداشتيم. وى ابتدا «ايوان بلوگانيكف» روس را مسؤول كشف استعدادهاى اين رشته كرد و بيش از يك دهه است كه كشف همه ستارگان خود را مديون اين مربى بى ادعا مى دانيم. واليبال ما خارجى هاى ديگرى را هم به خود ديده است. «پارك كى وون» كره اى در تيم  بزرگسالان تحول عظيمى برپا كرد و اين بار نوبت به «ست كوويچ» با افكار و طرح هايى از بلوك شرق رسيده است. كافى بود چند ماه از تمرينات «ست» بگذرد تا سروصداها و ذوق و شوق اهالى واليبال جاى خود را به اعتراض ها و انتقاد بدهند. مدتها از توپ خبرى نبود. هر چه بود بدنسازى بود وبس، اما يزدانى خرم از او حمايت كرد و جبهه مخالف همچنان براين مربى تاختند.
كسب عنوان دومى در قطر افتخار تازه اى براى تاريخ واليبال ما بود. هرگز در بيرون از خانه چنين عنوانى با جوانها نداشتيم و حالا پنجمى جهان و اكنون همه براى اين مربى صرب احترام قائليم، همان طور كه او سعى مى كند احترام متقابلى نشان دهد. «ست كوويچ» در اتاق كنفرانس مؤسسه ايران تا زمانى كه پرويز زاهدى پيشكسوت مطبوعات ايران را روبروى خود مى ديد سيگار نكشيد، اما به محض اينكه ايشان ما را ترك كردند پشت سر هم شروع به دودكردن سيگارهايش كرد. البته قبل از آن پرسيد آيا آقاى زاهدى به اتاق كنفرانس برمى گردند؟
گفت وگوى مفصل ما را با كسى مى خوانيد كه بالاترين افتخار تاريخ واليبال كشورمان را در رده جوانان كسب كرده است. از دكتر نفرزاده سرپرست تيم برق تهران هم به خاطر همكارى كه در اين ارتباط كلامى داشتند، متشكريم.
اينكه مربى تيم قهرمان المپيك سيدنى، هدايت تيم جوانان ايران را بپذيرد براى ما جالب توجه بود. هميشه اين سؤال مطرح بوده است كه فدراسيون ما براى چه شما را انتخاب كرد؟ راحت تر بگوييم در قراردادتان با فدراسيون واليبال ايران بر چه چيزهايى تأكيد شده است؟
من ابتدا با آقاى هاشمى طبا آشنا شدم و هنوز هم مى گويم از آشنايى با ايشان خوشحالم. ايشان تحصيلات خوبى دارند و از ورزش آگاهى كامل دارند. ۱‎/۵ يا شايد هم ۲ ساعت حرفهايمان طول كشيد. در همه زمينه ها گفت وگو كرديم. فهميدم هاشمى طبا به همه چيز احاطه دارد. اينكه شما با يك فرد آگاه رودررو شويد جاى خوشحالى دارد. بعد از آن جلسه با يزدانى خرم ملاقات كردم. رئيس فدراسيون ايران سه اصل را از من خواست.۱) من به يك كار آموزشى در ايران بپردازم و مربيان را آموزش دهم. قرار شد مربيان با من به عنوان دستيار كار كنند. به عقده من بهترين آموزش اين است كه مربيان به صورت عملى و به طور مستقيم در جريان كار قرار گيرند. آنها بايد شرايط شغل خود را از نزديك لمس كنند. در آماده كردن تيم و شرايط خوب يا سخت اگر حضور داشته باشند مى توانند اوضاع را بهتر درك كنند. اين طور حتى مستقيم تر از كلاسهاى تئوريك مبادله اطلاعات صورت مى گيرد.
۲) هدايت تيم جوانان را بپذيرم. يك سرى از آنها را كشف كنم و به تيم بياورم. به عبارت ديگر بايد تيم را براى قهرمانى آسيا در قطر آماده مى  كردم تا اگر انتخاب شديم مقدمات كار براى جهانى هند فراهم شود. اين دو هدف از قبل وجود داشت. آنها مربى اى مى خواستند با چنين خصوصياتى. ضمن اينكه تيم جوانان بايد پشتوانه خوبى براى بزرگسالان باشد۳) سومين هدف اين بود كه به رشد و توسعه واليبال ايران كمك كنم و در انتهاى همه اهداف، از من خواسته شده با جوانان ايران نتيجه خوبى بگيرم. يعنى اول از رقابت هاى جوانان قطر به مسابقه هاى جهانى مى رسيديم و پس از آن از بالاترين عنوان ايران در اين رده يعنى ششمى جهان دفاع مى كرديم يا پيشرفتى نسبت به دوره قبل مى داشتيم.
خوب، الان در كجاى كار قرار داريد؟ آيا به آنچه قبل از شروع كار در ذهنتان وجود داشت رسيده ايد؟
من خيلى به اين موضوع فكر كردم. بعد از رقابت هاى قهرمانى جوانان آسيا و جهان دائم به اين موضوع مى پردازم. به نتايج جالبى هم رسيده ام. به اين نتيجه كه اين مسير مى تواند ادامه داشته باشد. ايران پتانسيل زيادى در واليبال دارد. شما مى توانيد به بالاترين سطح دنيا برسيد.
با كدام طرح و برنامه؟ كوتاه مدت مثل همين قهرمانى آسيا و عنوان پنجمى جهان يا طرح هاى كلان كه سالها صبر و استقامت مى خواهد؟
من نمى دانم. الان اين قضيه به من ربطى ندارد. همه چيز به يزدانى خرم برمى گردد. قراردادم فقط تا پايان سال ۲۰۰۵ اعتبار دارد. اينكه فدراسيون واليبال و كميته ملى المپيك ايران چه نظرى دارند براى خودم هم بى پاسخ مانده است، اما خودم براى كاركردن آماده ام. شرايط اينجا را درك كرده ام.
شايد به خاطر نزديك بودن شرايط و امكانات ايران به بلوك شرق است. چند وقت پيش اين طور شايعه شد كه ست كوويچ مى تواند در تيم بزرگسالان ايران كارايى بالايى داشته باشد؟
ببينيد هيچ يك از اين حرفها به من گفته نشده، حتى جايى هم اين چيزها را نشنيدم. حرفه و شغل من مربيگرى است. ۲۳سال در رده هاى جوانان و بزرگسالان مربيگرى كرده ام. پنج سال تمام مربى تيم بزرگسالان يوگسلاوى بودم. ديگر هيچ اهميتى ندارد در كدام رده مشغول به كار شوم. من عاشق واليبال هستم و حرفه اى فكر مى كنم. بايد هميشه بهترين كار را با بيشترين بازدهى را داشته باشم. بقيه اش به فدراسيون  برمى گردد كه از من در چه رده اى استفاده كند.
حمايت كنيد
چند وقت پيش كميته  ملى المپيك ايران به بررسى وضعيت و كارآيى مربيان خارجى در همه رشته هاى ورزشى ايران پرداخت. واليبال از نظر عملكرد و بازدهى رتبه اول را داشت. شما براى ايران عنوان پنجم جهان را به دست آورديد و مى دانيد مردم ما ديگر به اين رده راضى نخواهند شد. ما آدم هاى بلندپروازى هستيم. با توجه به اين شرايط، آيا مى توانيد مقام بهترى براى ايران كسب كنيد؟
بله. اين قضيه امكانپذير است. مى توان مقام بهترى كسب كرد اما شرايطى دارد موضوع فقط به كاركردن من يا كس ديگرى ربط پيدا نمى كند. ما همگى بايد كارهايمان خوب باشد. بازيكنان پيشرفت كنند، ولى در كنار آن بحث سازماندهى واليبال وجود دارد كه اهميتش بيش از هر چيز ديگرى است. حمايت ها را از اين رشته افزايش دهيد، منابع مالى بيشترى بايد در اختيار واليبال قرار گيرد. برگزارى مسابقه ها و داورى ها نيز احتياج به پيشرفت دارد. حتى نوع نگاه وسايل ارتباط جمعى و از جمله تلويزيون و روزنامه ها اهميت دارند. براى واليبال بايد يك كار همه جانبه صورت گيرد نه اينكه فقط ما مربيان برنامه بدهيم و تمرين كنيم بايد همه دست به دست هم بدهيم. سازمان تربيت بدنى، كميته ملى المپيك، فدراسيون واليبال و شما خبرنگاران از عواملى هستند كه بايد تلاش هايشان را بيشتر كنند تا سطح واليبال ايران بهتر شود.
بيشتر توضيح دهيد؟
سال گذشته ما در قطر عنوان دوم آسيا را به دست آورديم تا به مسابقه هاى جهانى برويم. اين بهترين عنوان واليبال ايران در رده جوانها بيرون از خانه بود. قبلاً جوانان ايران خارج از خانه ششم شده بودند. همين تيم در جوانان جهان عنوان پنجم را كسب كرد. ما فقط به هلند و برزيل باختيم، اما اختلاف زيادى با برنده ها نداشتيم. فدراسيون امسال ۳ تيم در رده جهانى داشت. من بارها شنيدم (نه از طرف رئيس فدراسيون) كه مشكلات مالى زيادى وجود دارد. خيلى عجيب است. اين موضوع بر روند كار تأثير مى گذارد. ما آمريكا را شكست داديم. آنها جزو بزرگان واليبال دنيا هستند. شايد آنقدر كه واليبال آمريكا قوى است فوتبال اين كشور پيشرفت نداشته است. آنها قهرمانى المپيك وجهان را كسب كرده اند. با وجود اين مقابل ايران شكست خوردند. من معتقدم براى واليبال كشورتان اين افتخار بزرگى است. براى من كه يك يوگسلاو هستم پيروزى بر آمريكا مثل ايرانى ها خيلى ارزشمند بود. اين طورى بچه ها انگيزه خود را از دست مى دهند. رئيس فدراسيون با چنين مشكلاتى نمى تواند پاداش خوبى پرداخت كند تا نوجوانها يا جوانها را سرحال و شاداب نگه دارد. البته منظور من اين نيست كه بازيكنان به خاطر پول بازى مى كنند ولى اين پاداش ها محرك خوبى هستند. از تيم ملى فوتبال شما كه به جام جهانى رفت حمايت ها و تشويق هاى زيادى صورت گرفت. من نمى خواهم ارزش اين كار را كم كنم، ولى فوتبال را خوب دنبال مى كنم. با گروه بندى كه فيفا انجام داد صعود ايران كار دشوارى نبود، ولى واليبال به جام جهانى مى رود آن وقت هيچ كس اهميتى نمى دهد.
كدام الگو؟
پيروى از يك الگوى خوب مى تواند به پيشرفت واليبال ما كمك بيشترى كند. يزدانى خرم روسيه را ترجيح مى دهد و از آنها الگوى بردارى مى كند. به عقيده شما كدام سبك براى واليبال ايران مفيدتر است. برزيل، كوبا يا روسيه؟
شما مى دانيد سرمربى فعلى روسيه چه كسى است؟
اگر اشتباه نكنم يك يوگسلاو اين تيم را هدايت مى كند.
بله. در حال حاضر «زوران گائيچ» كه همكار من در تيم ملى يوگسلاوى بود سرمربى تيم بزرگسالان روسيه است. آنها ديگر شرايط خوبى ندارند. روس ها بعد از پلوتونف ديگر مربى بزرگى نداشتند. واليبال روسيه فعلاً حرف تاز ه اى براى گفتن ندارد. من صربستان و برزيل را بهتر از سايرين مى بينم. به اعتقاد من اين دو سبك از نظر تمرينى و پايه اى شباهت هاى فراوانى با هم دارند. واليبال ايران مى تواند از اين سبك ها پيروى كند.
شرايط فرهنگى ، اقتصادى و حتى اقليمى ما را در نظر گرفته ايد؟
بله . من همه اين چيزها را زير نظر دارم. با توجه به همه اين مسائل خاص ايران ،تيم جوانان شما در جهان پنجم شد. اگر فكر مى كرديم اين سبك جواب نمى دهد آن وقت در جايى كه همه سبك هاى دنيا مثل برزيل، هلند، آفريقا، آمريكا و روس هابودند تيم ما نمى توانست چنين نتيجه اى كسب كند. ديديد كه ايران چهره خيلى خوبى به نمايش گذاشت. اگر سبك و سيستم من با فرهنگ مردم ايران همخوانى نداشت پس چطور پنجمين تيم جهان شديم؟ رقابتها خيلى فشرده بود. همه قدرت هاى دنيا گرد هم آمده بودند. به نظر من اين بهترين سيستم ممكن براى شما ايرانى هاست.
واليبال ما يك ضعف اساسى دارد و آن هم توپگيرى است. ايرانى ها عاشق اسپك (آبشارزدن) هستند و اولين چيزى كه از تكنيك هاى واليبال را به خوبى ياد مى گيرند و با ولع تمام دنبالش هستند آبشارزدن است. براى برطرف كردن ضعف هاى تكنيكى بازيكنانمان چه كارهايى انجام داده ايد؟
من با نظر شما كاملاً موافق هستم. براى يك بازيكن ايرانى حمله و اسپك خيلى اهميت دارد. اما اسم اين بازى واليبال نيست! شما مى توانيد آن را اسپك بناميد! درواليبال بايد همه تكنيك ها را خوب تمرين كنيد. اسپك، دفاع، توپگيرى ، سرويس و ...
سال گذشته ما در قطر از نظر اسپك در وضعيت خوبى قرار داشتيم ولى سرويس هايمان ضعيف بود. امسال در مسابقه هاى قهرمانى جهان در اسپك بهتر شديم و در دفاع روى تور و سرويس پيشرفت مان عالى بود. در پايان رقابتها نفر دوم توپگيرى از تيم ما انتخاب شده بود. همچنين در دريافت اول ، تيم ما نفر سوم جهان را معرفى كرد. محمد محمدكاظم نيز دومين بازيكن كامل جهان شد. آيا از نظر شما ماكار نكرده ايم؟ اگر مى خواهيد اين ضعف ها برطرف شوند به باشگاههامراجعه كنيد. تيم هاى باشگاهى بايد به تمام تكنيك ها بها دهند . واليباليست هاى ايرانى بايد بدانند واليبال فقط اسپك نيست.
البته ضعف هاى روحى هم هميشه گريبان تيم هاى ما را گرفته است. بازى نوجوانان ايران و ايتاليا خاطرتان هست؟ ما نبايد ست پنجم را مى باختيم . قبول داريد؟
همه خيلى زود خوشحال شدند چرا كه فكر مى كردند كار تمام است. آنها آزاد بودند و بى تفاوت به ادامه كار پرداختند ولى بايد كار را تمام مى كردند. بازيكنان وقتى امتياز آخر را از حريف گرفتند آن وقت حق دارندشادمانى كنند. بچه هاى ايران تا امتياز ۹ با جنگندگى پيش رفتند آن موقع ديگر فكر كردند كار تمام است. در ست پنجم توپگيرى و دفاع روى تور خيلى مهم است كه آنها به اين موضوع بى توجه شدند.
همان بلايى كه در بازى تيم جوانان مقابل هلند بر سر ما آمد؟!
بازى با هلند با مسابقه ايران - ايتاليا فرق داشت. ما آنجا در شرايط برابر قرار داشتيم. دوست ندارم باخت را به گردن داور بيندازم ولى داور مسابقه يكى دوبار اشتباهات بدى انجام داد. اصلاً كارى به گيم پنجم ندارم. ما بايد بازى را ۳ بر يك مى برديم. ۲۳ بر ۲۱ از حريف پيش بوديم ولى همان گيم را باختيم. من راجع به باخت به برزيل يا هلند متأسف نيستم چون كه جانانه بازى كرديم. ديدارى محكم و قوى داشتيم. FivB پس از پايان رقابتها دو بازى ايران مقابل برزيل و هلند را جزو ديدارهاى گردن كلفت تورنمنت انتخاب كرد.
اداره تيم در چنين شرايطى بسيار مهم است. پس شما مربيان در اين اوضاع چه كاره ايد؟ آيامربى نمى توانست با درك كامل بازى همه چيز را به نفع ما به پايان برساند؟
سؤال خيلى مهمى از من پرسيديد. نقش مربى در زمان قبل از مسابقه خيلى مهم است بخصوص هنگام آماده سازى تيم كه مربى وظايف زيادى براى آماده كردن تيم دارد. امروزه درواليبال شاهد مسائل زيادى هستيم كه بر جريان مسابقه تأثير مى گذارند. آماده سازى ، نحوه تمرينات تاكتيك هاى موردنظر، تكنيك هاى انفرادى و ... اينها در جريان بازى تغيير مى كند. آناليز در واليبال روز دنيا تأثير فراوانى دارد. مثلاً تحقيقات نشان داده است در تيم برزيل بازيكنى مثل «تياگو» در امتياز حساس ۲۵ - ۲۵ در زمان حمله ديگر به توپ زاويه نمى دهد و فقط مستقيم مى زند. امكان ندارد اين بازيكن مسير حمله اش را عوض كند، اما ثابت شده است در شرايط غيرحساس از همه زوايا استفاده مى كند. همچنين در تيم هلند بازيكن بزرگى به نام «روبر وينگ» حضور داشت كه هيچ وقت قابل پيش بينى نيست. او همواره از تنوع در كارش برخوردار است. برايش فرقى ندارد حريف در چه امتيازى قرار دارد. اينهاچيزهايى است كه آناليزور كشف مى كند. همچنين شرايط روحى و استفاده از روانشناسى نيز اهميت بسزايى دارد. بازيكن يك جا با شجاعت كار مى كند ، جاى ديگر هم تسليم مى شود. بازيكنان تيم ما هيچ وقت ، حتى زمانى كه باختيم نپذيرفتند كه بازى را واگذار كرده اند. دائماً در حال جنگيدن بودند. ما هيچ وقت چهره يك بازنده را نداشتيم. در ست پنجم بازى با برزيل طورى باختيم كه امتيازات بسيار نزديك بود. ۳ تا اشتباه خيلى كوچك داشتيم. اسپك هايى كه زده شد با فاصله كم به اوت رفت اما اين مهم بود كه هيچ وقت شجاعت مان را از دست نداديم.
ساختن واليباليستى كه كامل يا چندپسته باشد كارى بسيار سخت است ، امادر بازيهاى جوانان ديديم پاسور روسيه توپهاى دوم را اسپك مى زد يا يكى از بهترين سرويس زن هاى تيمش بود. آيا ما چنين تمريناتى داشتيم؟
خيلى سخت است. الآن سيستم واليبال طورى شده كه پست ها تخصصى شده اند. مثلاً ليبرو فقط كار متخصصان است. شايد دريافت كننده ، كنار او هم دريافت و توپ سازى مى كند اما به خوبى او نمى تواند. به همين خاطر ليبرو نمى تواند اسپك بزند يا زير تور برود. فكر مى كنم خيلى سخت است اگر بخواهيم يك بازيكن كامل در واليبال بسازيم. ولى در تمرينات همه چيز را با همه نفرات كار كردم. حتى با پاسور كار توپ  رسانى و دريافت را كار مى كنيم. ليبروى ما در تمرينات وقت زيادى را صرف سرويس زدن مى كند شايد بعضى وقت ها نياز باشد ليبرو در انتهاى زمين مثل زننده سرويس توپ را به زمين حريف منتقل كند. اما در فوتبال و بسكتبال پيداكردن بازيكن كامل راحت تر است.
تمرينات لعنتى !
چرا اين همه از نحوه تمرينات شما انتقاد شده است؟
من در ايران به دليل استفاده از برنامه تمرينى ام مورد حمله قرار مى گرفتم. تهاجم و انتقادات بيش از اندازه بود. بيشتر منتقدان معتقد بودند كه من بيش از حد به بدنسازى مى پردازم. ولى بازهم تأكيد مى كنم امروزه بدنسازى براى ورزش بسيار مهم است و با بدنسازى خوب شما مى توانيد بهترين تكنيك هاى واليبال را به نمايش بگذاريد. اگر بدنتان آماده باشد در زمان مسابقه بالاترين تمركز و بيشترين بازدهى را داريد. اگر هم خوب نباشد غيرممكن است بتوانيد در بالاترين سطح دنيا كه همان قهرمانى جهان است ، درخشش داشته باشيد. منتقدان من بايد بدانند در واليبال،بسكتبال، فوتبال، هندبال و واترپلو محال است بدون بدنسازى خوب موفق عمل كنيد. ممكن است در يك مسابقه موفق بشويد ولى اين ادامه نخواهد يافت. آنها بايد بدانند آماده سازى تيم براى هر مسابقه يا تورنمنتى متفاوت است به خاطر همين است در هرمسابقه يك سيستم متفاوت داريم. اين را هم بگويم مربى بدنسازى تيم ملى روسيه (بزرگسالان) سال گذشته دستيار من در تيم جوانان ايران بود. اين مربى بدنسازى تيم جوانان روسيه را هم برعهده گرفته بود و ديديد روسها قهرمان جهان شدند. حالا منتظر درخشش تيم بزرگسالان روسيه هم باشيد. در رقابت هاى جهانى هند فقط ۳ تيم برزيل، روسيه و ايران خيلى خوب بودند و از روز اول تا آخر توانستند شرايط يكسان بدنى داشته باشند. فقط در زمان مربيگرى من و «زوران» بود كه صربستان برزيل را برد . ما كه رفتيم ديگر صربستان نتوانست مقابل برزيل دوام بياورد. شما در مسابقه هاى جوانان جهان در هند كدام تيم را ديديد كه مقابل برزيل پاياپاى حركت كند؟ فقط ما و روس هاچنين كارى كرديم. در بقيه بازيها برزيل خيلى راحت حريفان را شكست داد. مطمئن باشيد ما اگر بدنهاى خوبى نداشتيم امكان نداشت برزيل را تحت فشار قرار دهيم.
گفت و گو با ست كوويچ مى توانست بازهم ادامه يابد. باورهاى او به جوانان ما غرورانگيز بود و اعتقاد او به اين كه ايران مى تواندتا قله واليبال جهان پيش برود آدمى را به ادامه گفت وگو با او ترغيب مى كرد، اما او كه با لباس گرمكن به اين مصاحبه تن داده بود و مرتب به ساعتش نگاه مى كرد تا به ما بفهماند كه تأخير در تمرين ، او را مى آزارد مجال گفتن و شنيدن بيشتر را از ما گرفت ولى قول مصاحبه اى ديگر در وقتى ديگر را براى ما محفوظ نگاه داشت.