دكتر عليرضا   شيرى
مشاور بهداشت روان
مدرس دانش خانواده در دانشگاه تهران

يادآورى بحثهاى دوجلسه قبل
براى ازدواج خوب حتماً ببينيد كه آيا بلوغهاى ۵ گانه زير وجود دارد يا نه؟
بلوغ شخصيتى، بلوغ عاطفى، بلوغ اجتماعى، بلوغ مالى، بلوغ جنسى
در بحث هفته گذشته درباره بلوغ عاطفى گفتيم ، اشاره كرديم به اهميت امروزه هوش عاطفى EQو لزوم پرورش توانمنديهاى زير :
۱. توان شناخت احساسات واقعى خود، توان ابراز احساسات خود به شكل كنترل شده، توان شناخت احساسات ديگران و كنترل متناسب آنها.
۲. با بلوغ عاطفى خود، مى توانيد براى هميشه از دام خاطرات و تجربيات تلخ روابط قبلى خود خارج شويد و در دام مقايسه نيفتيد.
۳. هوش عاطفى به شما كمك مى كند كه از تنوع طلبى در ازدواجتان مصون بمانيد.
۴. با هوش عاطفى شنونده خوب (و نه سطل زباله) همسرتان خواهيد شد زيرا مى دانيد كه چگونه همسرتان حرف بزند كه نه به بيراهه برود و نه نبش قبر خاطرات گذشته كند و در ضمن خودتان نيز اين اشتباهات را نخواهيد كرد.
۵. هوش عاطفى EQ شما به شما كمك مى كند كه تاريخ هاى مهم زندگى خود و همسرتان را با شكوه تر كنيد
چگونه بفهميم كه كسى به بلوغ اجتماعى مناسب ازدواج رسيده است ؟
۱. شغل و مهارتهاى شخصى (زبان، مطالعات، هنر )
۲. تحصيلات و برنامه ادامه آن
۳. وضعيت خدمت سربازى
۴. شهر، كشور محل زندگى
۵. جايگاه خانوادگى
مباحث اين هفته :
۱. بلوغ مالى ازدواج يعنى چه؟
۲. چه نكاتى را در مديريت مالى شخصى رعايت كنم تا رابطه عاطفى خوبى داشته باشم ؟
۳. بلوغ جنسى واقعاً يعنى چه ؟
۴. سخنى با مسؤولين محترم قضايى

ماجراى واقعى :
امير حسين، در بازار موبايل كار مى كند. در آمد ماهيانه ۳۰۰ هزار تومان دارد ولى با اينكه فقط خودش است و خودش اما به روز ۱۹-۲۰ ماه نرسيده، جيبش خالى خالى است!
نيكو، دختر تاجرى مشهور است و ماهى يك ميليون پول تو جيبى دريافت مى كند كه به قول خودش اكثر آن را خرج لباسهاى ماركدار و آرايشگاه مى كند و با اين حال اصلاً از اين نحوه خرج كردن بى رويه خودش راضى نيست.
اوبران دانشجوى فنى است و براى تأمين پول تحصيل خود به كار دانشجويى مشغول است و گهگاهى برنامه نويسى كامپيوتر شركتى مشهور را به عهده دارد. او به طور متوسط هر ترم يك ميليون تومان درآمد دارد و نه تنها خرج دانشگاهش را مى دهد بلكه گاهى به فاميل نيز كمك مى كند و حتى در حراجيها لباسهاى خوب ولى ارزانى براى خود مى گيرد. بخش مشخصى نيز هزينه كادو و بيرون رفتن با دوستش مى شود. گرچه امير از آن دسته پسران خرج كن نيست و به نظر حسابگر مى آيد اما كسى احساس نمى كند كه او خسيس باشد.
  رامين ۲۳ ساله و شيما ۲۱ ساله مدت ۴ ماه است كه ازدواج كرده اند. عروس و داماد هر دوبه واسطه حمايتهاى خانوادگى از نظر مالى تأمين هستند و منزلى بسيار مدرن در شميرانات دارند و عملاً براى درآمد نيازى به كار كردن ندارند. بعد از ۸ ماه زندگى شيما تقاضاى طلاق داد. همه دوستانش مى گويند « تو كه همه چيز داشتى؟» او در جواب مى گويد: از اين زندگى خسته شده بودم.
هر وقت خواستيد با كسى ارتباط عاطفى جدى داشته باشيد، ببينيد چگونه خرج مى كند و چقدر خرج مى كند. مردم در مورد بحث بلوغ عاطفى بسيار اشتباه مى كنند. اكثراً فكر مى كنند كه توان مالى مناسب يعنى فرد دستش به دهنش برسد. واقعاً چنين نيست. كم نيستند زندگيهايى كه پول فراوان در آنها جريان دارد اما از هم مى پاشد به اين علت كه اين ثروت مانع رشدهاى لازم ديگر شده است. مثلاً در زندگى رامين و شيما همين پول باعث رخوت زندگى و دنبال كار نرفتن رامين شد و عملاً بلوغ اجتماعى اين زوج را روى هوا فرستاد.
واقعاً پول چقدر در روابط عاطفى مهم است ؟
بلوغ مالى من يعنى چه؟ يعنى در دوران مجردى خودت بدانى كه چقدر پول در ماه از كجا مى گيرى؟ چگونه خرج مى كنى و بدانى كه چند درصد از پولت خرج كرايه راه يا ماشين زير پايت مى شود؟ چقدرش را خرج خورد و خوراك مى كنى؟ چقدرش را خرج آرايش و لباس و كفشت مى كنى؟ چقدرش را پس انداز مى كنى؟
شايد بعضيها فكر كنند كه آدم بايد پول قلنبه اى داشته باشد تا اين همه دقت به خرج دهد! هرگز! زندگى آدمهاى ثروتمند دنيا نشان مى دهد كه روى خرج كردنهايشان بسيار دقيقند و خرج بى خود ندارندواتفاقاً تحقيقى را سال ۲۰۰۰ در ايالات متحده انجام دادند كه نشان داد گرانترين ساعتهاى مچى و اتومبيلهاى دنيا را طبقه مالى يك دنيا( بسيار عالى ) سفارش نمى دهد بلكه طبقه دوم ( عالى ) كه قصد خودنمايى دارد دنبال اين خرجهاست.
بزرگترها درباره ولخرجى هاى جوانان مى گويند : « هنوز دستش تو خرج نيست!»
اگر پسرى يا دخترى نداند كه چقدر در مى آورد ؟ از كجا در مى آورد ؟ چگونه خرج مى كند ؟ چقدر پول خرج چه بخشهايى از زندگى مى كند حتى به درد دوستى هم شايد نخورد!
اگر دخترى تمام دغدغه اش پوشيدن مانتوى ماركدار فلان يا فلان روسرى ابريشم است و مى بينيد كه عمده پول تو جيبى يا درآمدش را خرج اتينا مى كند مواظب باشيد!
اگر پسرى۴۰ درصد پولش را خرج اسپرت كردن ماشينش مى كند، بعيد است كه بتواند در زندگى مشترك مديريت مالى خوبى داشته باشد و از اينكه پولش را خرج زن و بچه مى كند، ته دلش راضى نيست.
اگر دخترى يا پسرى در دوران مجردى براى خريد ميوه يا مواد غذايى به بازار ميوه و تربار رفته باشد، مى داند كه حول و حوش خرجها چقدر است و لذا بعداً با مسؤوليت پذيرى بيشترى وارد ازدواج مى شود.
بنابراين اهم مواردى كه شما را به بلوغ مالى مى رساند عبارتند از پاسخ به سؤالات زير :
۱. چقدر به طور متوسط درآمد دارم؟
مثلا ماهى ۲۵۰هزار تومان
۲. درآمد من از كجا تأمين مى شود؟
۲۰۰ هزارتومان كار خودم ، ۳۰هزار تومان كمك خانواده و ۲۰ هزار تومان سود بانكى فلان سپرده ام.
۳. خرجهاى عمده ماهانه من چيست ؟
سعى مى كنم با يك مثال براى يك جوان ۲۵ ساله موضوع را جا بيندازم.
خرج خورد و خوراك ۸۰ هزار تومان
كرايه راه يا خرجهاى اتومبيل خودم ۴۰ هزار تومان
لباس به طور متوسط ۳۰ هزار تومان ( فرض كنيد كه شما هر سه ماه براى خودتان كت وشلوار يا كت و دامن ۹۰ هزار تومانى تهيه مى كنيد، سهم هرماه ۳۰هزار تومان مى شود.)
خرج كتاب و كلاس زبان يا... ۳۰هزار تومان
خرج رفقا و كادو تولد و ميهمانى دادن يا رفتن ۲۵ هزار تومان
تقريباً ۵۰ هزار تومان هم مى ماند كه اگر اتفاق خاصى نيفتد ( دكتر و آزمايشگاه و...) احتمالاً مى توانيد پس انداز كنيد.
۴. خرجهاى ماهيا نه فرد مورد علاقه من چيست؟
آيا من از پس آن بر مى آيم. فراموش نكنيد كه ۱۵-۱۰درصد بيشتر همسر شما به خاطر شما تغيير نمى كند.اگر تغييرات بيشترى مد نظرتان است، نامزدتان را عوضى انتخاب كرده ايد.
حالا اين آقا يا خانم جوان حساب كار دستش است.اگر آقا باشد كه مى داند براى ازدواج بايد خرجهاى ديگر نظير منزل و ميهمانى براى فاميلها و... هم در نظر داشته باشد. از سويى همين خرجها را بايد با نامزدش چك كند كه ببيند آيا از پس خرجهاى زندگى بر مى آيد يا نه؟ اگر مثال ما خانم هم باشد باز خوب است زيرا مى داند كه پول درآوردن آسان نيست و لذا خرج كردن بايد با احتياط باشد و توقعش از شوهرش، معقول مى گردد.
پس مى بينيد كه پاسخ به سؤالات بالا باعث مى شود در خواستگارى بسيار جلو باشيد.واقعاً خيلى ها هستند كه با اميدهايى واهى وارد زندگى مى شوند.
۵. فرضاً پسر فكر مى كند حالا كه عشق واقعى بين او و نامزدش برقرار است پس زنش همه چيز را با فداكارى تحمل مى كند. اتفاقاً اين توقع بسيار احمقانه است. زيرا شما موظفيد كه زندگى دختر را حداقل در حد دوران مجرديش، تأمين كنيد.
۶ . اميد احمقانه بعدى اين است كه دختر توقع دارد كه چون عشق وجود دارد، مرد بايد معجزه كند! واقعاً زندگى كردن با كتاب رمان نوشتن فرق دارد. زندگى فيلم هندى نيست كه همه چيز بخوبى و خوشى تمام شود.
پول مهم است و به اين معنا نيست كه پول همه چيز است اما مهم است.
۷. با محبوبتان در مورد توقعات حداقل مالى خود حتماً بدون رودربايستى صحبت كنيد.
****
بلوغ جنسى
چقدر روابط جنسى خوب براى ازدواج موفق مهم هستند ؟
هميشه طرح اين مباحث در جامعه آن هم از سوى كارشناسان دلسوز بايد با احتياط كامل صورت بگيرد. واقع اين است كه بحث روابط جنسى در زناشويى بسيار مهم است و در سيره و سخنان پيامبر شريف اسلام و ائمه اطهار به صراحت دستورات دقيقى براى قوام زندگى جنسى مؤمنين صادر شده است و لذا در اهميت اين مباحث شك كردن فقط از بيسوادى دينى نشأت مى گيرد.شخصاً به عنوان مدرس دانشگاهى دانش خانواده گاهى از دقت نظر حضرت امير(ع) و شخص پيامبر(ص) به نوع رابطه با همسر انصافاً حيرت زده مى شوم. به نظر مى رسد كه سكوت ما در برابر انحرافات رايج جامعه اساساً به ظاهر از حيا مى باشد و بيشتر از عدم شناخت اهميت اين مسائل نشأت مى گيرد. از منظر روانشناختى نيز يكى از مهمترين كاركردهاى ازدواج و ارتباط بين زن و شوهر از روابط جنسى نشأت مى گيرد.شايد اين جمله به مذاق كسانى خوش نيايد اما در مقام مشاور بهتر است كه رودربايستى را كنار بگذاريم. آمارهاى علمى محققين بهداشت روان در ايران نشان مى دهد كه بعد از اعتياد، روابط جنسى مشكل دار، بزرگترين عامل طلاق در ايران محسوب مى شود. البته چنين آمارى هرگز در دادگاه هاى خانواده مشهود نيست و آمارهاى سيستم انتظامى و قضايى بيشتر به عوامل اقتصادى و تفاوت فرهنگى و... اشاره دارد، اما در زير بسيارى از ناملايمت هاى زناشويى، بحرانهاى جنسى نهفته هستند.
زيگموند فرويد، دانشمند بزرگ روانشناسى و روانپزشكى دنيا، در بررسيهاى دقيق خود اشاره كرد كه انگيزه بسيارى از رفتارهاى بشر به نوعى به مسائل جنسى بر مى گردد. گرچه اين نظريه، با بد فهمى و متعاقباً دلخورى بعضى محققين روبرو شد اما واقع اين  است درصد بالايى از رفتارهاى بشر را به خوبى تحليل مى كند.
فرويد در بحثى جالب تحت عنوان مكانيسم هاى دفاع روانى MECHANISME DEFENSE ، به ما ياد مى دهد كه لازم نيست مستقيماً به ارضاى يك ميل بپردازيم. فرض كنيد همه ما دوست داريم محبوب باشيم، مى توانيم خودرا براى بقيه بزك كنيم و مطابق ميل مردم خوش رقصى كنيم يا مى توانيم رشد كنيم، درس بخوانيم و مدرك بزرگى اخذ كنيم يا تمرين كنيم و ورزشكار بزرگى شويم تا به محبوبيت برسيم ! به اين نحوه رشد دادن انگيزه هاى درونى SUBLIMATION يا متعالى سازى مى گوييم. فرويد مثال جالبى مى زند.كسانى هستند كه از آزار بقيه لذت مى برند يا مقدارى بى رحمى ذاتى دارند. اگر اين بچه همين طورى بزرگ شود كه شايد آدم دعوايى يا حتى جنايتكار شود. اما اگر درست تربيت شود، چه بسا جراح بزرگى شود !( برعكس اين گزاره درست نيست! يعنى هر جراحى در درون خود بى رحم نيست!)
ما مى توانيم ميل جنسى را نيز تعالى ببخشيم و آن را اولاً ببينيم و انكار نكنيم زيرا وجود دارد، همان طور كه اشتهاى غذا داريم، شهوت هم داريم.
دوم آنكه لازم نيست مستقيماً سراغ مسائل جنسى برويم بلكه مقدمات چنين رابطه زناشويى را با رشد خود فراهم آوريم. ازدواج و عشق باعث مى شود كه مرد و زن براى داشتن روابط جنسى موفق، به ظاهر خود توجه كنند، ورزش كنند، خوش لباس باشندو از سويى مرد ياد مى گيرد كه نياز روانى زن اهميت بيشترى در مسائل جنسى دارد و لذا با رفتار صحيح سعى مى كند كه آرامش را در خانه حفظ كند و زن نيز ياد مى گيرد كه پرداختن به ظاهر خود و عادى نشدن خود بسيار در كاركرد صحيح جنسى شوهرش اهميت دارد و تمام اين رعايتها منجر به زناشويى سالم و محكمى مى شود.
* بسيارى از بحرانهاى جنسى ناشى از دانش جنسى بسيار محدود است.
خانمى در دادگاه به قاضى از بى مسؤوليت بودن شوهرش شكايت مى كند و شوهر نيز در دفاع از كار و درآمد و خرج كردن خوبش شاهد مى آورد. قاضى نيز ممكن است متوجه نشود كه گير واقعى كجاست. متأسفانه آنچه كه نزد قضات محترم مطرح مى شود با آنچه كه نزد مشاورين خانواده گفته مى شود فرق دارد. خانمى كه شوهرش ناتوانى جنسى دارد يا انحراف جنسى دارد، چگونه اين موضوع را در دادگاه مطرح كند؟ اولاً خيلى از زنان و مردان اساساً از حقوق جنسى خود اطلاعى ندارند وكم نيستند زنانى كه اصلاً دركى از مفهوم ارضاى جنسى ندارند. ثانياً كم زنى پيدا مى شود كه بتواند بى مهابا از حق جنسى خود دفاع كند.
خوشبختانه از سال ،۷۷ به تصويب مجلس محترم، تدريس دانش تنظيم خانواده و مباحثى محدود از دانش جنسى در دانشگاه ها و حوزه هاى علميه لازم اعلام شد و با توجه به موفقيت جمهورى اسلامى ايران در اين زمينه، احتمالاً در نسل جوان، بحران ها حداقل به لحاظ تئوريك، كاسته مى شود. اما مشكل اصلى در آموزش مسائل جنسى محدود به اين نيست كه اين مسائل جايى به شكل درست و مدون گفته نمى شود بلكه بازار سياه اطلاعات غلط جنسى نيز بشدت مشترى دارد.اگر مسؤولين ما به فكر اين بحران نيستند، سودجويانى هستند كه از جهل مردم استفاده مى كنند و خرافه هاى خود را بار مردم مى كنند.به لطف الهى در هفته آينده مباحثى پيرامون بلوغ جنسى لازم در زناشويى به تفصيل خدمتتان ارائه خواهد شد.
منابع :
۱- مكانيسم هاى دفاعى روانى، دكتر محمدعلى احمدوند، انتشارات بامداد
نامه هاى دريافتى كه در طول بحث به آنها پاسخ مى دهيم :
بهناز، ويولت ،۸۲ لاله ن، مسيح ،۲۰۰۰ زيبا
آرزو، رؤيا ش، ف _ب، فرامرز ف، فريدا لف، كيارش

برخى كودكان در برابر كارهاى خطرناك بى پروا هستند. راهكارهايى براى حفظ اينگونه كودكان، بدون خدشه دار كردن روحيه آنها به شما آموزش داده مى شود.
دختر كوچكم از ۶ فرزند ديگرم بى پرواتر است. او در سن ۱۸ ماهگى نردبان كوچكى را به كنار فريزر مى برد، در آن را باز كرده و سعى مى كرد يخ هاى انباشته در آن را ليس بزند. همچنين گاهى يك صندلى را كنار ظرفشويى آورده، آب را باز مى كرد و سعى مى كرد در شستن ظروف به من كمك كند. وقتى بزرگتر شد به كارهاى بزرگترى دست مى زد. كارهايى كه پيش دبستانى ها از انجام آن واهمه دارند. بدون اينكه شنا بلد باشد خود را به عمق درياچه پرتاب مى كرد. تمام بچه ها دوست دارند بپرند و بدوند. اما بعضى از آنها دوست دارند در حين دويدن پايشان را داخل گودال ها و حفره ها نيز بكنند. آنها كشان كشان خود را به بالاى تخت مى رسانند، اما راضى نشده و مى خواهند بالاى قفسه كتاب ها بروند.
چه چيزى باعث مى شود كودكان اينگونه باشند؟
تحقيقات نشان مى دهد كسانى كه در مغزشان مواد شيميايى كاهش دهنده لذت وجود دارد (مانند دوپامين) مستعد ماجراجويى هستند. اما باز هم شاهد مسلمى وجود دارد كه مى گويد آنهايى كه ژن به اصطلاح ماجراجويى دارند، به طور بالقوه مستعد جست وجوى ماجراهاى خطرناكند. اگرچه، پژوهشگران به يك چيز معترضند و آن اينكه گرايش خانوادگى، نقش عمده اى در تعيين ماجراجويى كودك ايفا مى كند. دكتر ويليام كولمن، پروفسور كودكان در دانشگاه كاليفرنيا مى گويد: اگر والدين ماجراجو باشند، شانس بالايى وجود دارد كه فرزندشان نيز اينگونه شود.
به علاوه، جامعه نيز ميزان فعاليت فيزيكى را تعيين مى كند. كوهنوردان را در رسانه ها ديده و آنها را براى شاهكارشان تحسين مى كنيم. كودكانمان را به سيرك برده و هنرمندان بندباز را با هيجان تشويق مى كنيم. بچه اى كه هيجان و تحسين همه را مى بيند، حتماً با خود فكر مى كند خطر كردن كار خوبى است و چنين رفتارى مى تواند جلب توجه كند. براى مثال، ممكن است كودك توجه پدر و مادرش را به خواهر يا برادر كوچكترش ديده و براى جلب توجه آنها دست به چنين كارهايى بزند. برخى كودكان ۲ تا ۴ سال سعى مى كنند با تقليد از همسالانشان خود را با آنها تطابق دهند.
زندگى با يك كودك بى پروا
زندگى با چنين كودكانى كمى دشوار است. دكتر جودى پلامرت، پروفسور روانشناس دانشگاه لووا مى گويد: اينكه كودكان بسيار پرانرژى بوده و گرايش مثبتى به زندگى دارند. به علاوه، توجه به يك چيز جديد و تسلط يافتن به آن موجب اعتماد به نفس مى شود. اين همان عمل توازن است. از فرزند خود بدون خدشه دار كردن روحيه او محافظت كنيد.
كودكان ۱ تا ۳ سال
اين كودكان معنى كارى را كه انجام مى دهند، نمى دانند و معمولاً در خانه دچار مشكل مى شوند. آنها ممكن است سعى كنند از پله وسطى پلكان بپرند و يا در وان حمام شير آب داغ را باز كنند. كلمن مى گويد: كودكان اين سن كنجكاو بوده و كارهايى را انجام مى دهند كه به طور بالقوه خطرناكند. اما كودكان بى پروا هميشه اينگونه هستند. آنها به تذكرات گوش نداده و راهى براى انجام كار يا جاى ممنوعه پيدا مى كنند و نمى توانند بفهمند اگر مشكلى رخ دهد، چه خواهد شد. براى اطمينان از امنيت كودكان: ابزار خطرناك و جلب توجه كننده را از دور و بر او برداريد. با اين كار نه تنها خطرى او را تهديد نمى كند، بلكه باعث مى شود مدام به او نگوييد، اينجا برو، آنجا نرو.
مراقب او باشيد: برنامه اى داشته باشيد كه شما و شريكتان (اعم از همسر و يا پرستار كودك) نوبت خود را در محافظت از كودك بدانيد. وقتى نوبت شماست، كودك را از نظر دور نكنيد.
به پرستار كودك اجازه ندهيد با اهمال كارى باعث به خطر افتادن كودك شود.
وسايل جالب و ايمن تهيه كنيد. اگر خودتان چنين چيزهايى را در اختيار كودك قرار دهيد، او جاى ديگر به دنبال آنها نخواهد گشت.
حواس او را پرت كنيد، اگر كودك بخواهد كار خطرناك و جلب توجه كننده اى را انجام دهد، مى توانيد به طور مثال با يك سطل شن، يك الك و يك قاشقك حواس او را پرت كنيد.
در مورد اينگونه كارها صحبت كنيد. انتظار نداشته باشيد كه كودك در اين سن بتواند خودش را كنترل كند، اما شما مى توانيد مراقب او باشيد. به او توضيح دهيد اگر روى صندلى بايستد، ممكن است افتاده و آسيب ببيند و اينكه هرگاه خواست چيز جديدى را تجربه كند، از شما اجازه بگيرد.
مدام او را سرزنش نكنيد. كودك به صداى «مراقب باش ممكن است صدمه ببينى» حساس مى شود. در عوض كارى كنيد كه قبل از وخيم شدن اوضاع، اين وضعيت ها را خنثى كنيد.
كودكان ۳ و ۴ سال
پيش دبستانى ها توانايى هاى فيزيكى خود را زياد مى دانند و كارهايى نظير پريدن از روى چيزى بلند را انجام مى دهند. پلامرت مى گويد: مهارت هاى خوب و قوى آنها آنقدر زياد مى شود كه فرض مى كنند قادر به انجام همه كار هستند. كودك معنى خطر را نمى فهمد، فقط به ماجرا مى انديشد. براى كمك به سلامتى كودك: بايد در مورد اين رفتارها با او صحبت كنيد. كودكان در اين سن قادرند بفهمند كى و چرا بعضى موقعيت ها خطرناكند. پس با كودكتان در مورد اينكه چه چيزى رفتار پرخطر را مى آفريند و اينكه چرا او قبل از انجام كار خطرناك بايد تأمل كند، صحبت كنيد. به او بياموزيد اگر خواست براى انجام كارى به دردسر بيفتد، اول به شما بگويد. خاطرنشان كنيد هنرپيشه فيلم ها واقعاً نمى توانند به روى سقف پريده و سپس با پا به زمين بيفتند. قبل از رفتن به سيرك در مورد اينكه چقدر بندبازان تمرين كرده اند تا شيرينكارى هايشان را به مردم نشان دهند، صحبت كرده و به او نشان دهيد كه يك چيز نرم در پايين آنها قرار دارد. هميشه مراقب او باشيد. حتى اگر مجبور شديد براى زمان كوتاهى او را تنها بگذاريد، بايد بسيار هوشيار باشيد. مثلاً وقتى در اتاق بازى مى كند هر ۱۵ دقيقه به او سر بزنيد. وسايلى براى تخليه انرژى او فراهم كنيد. او را به پارك ببريد تا هرچه مى خواهد به بالا و پايين بپرد و تاب بخورد. يا او را در كلاس ژيمناستيك ثبت نام كنيد كه بتواند شيرينكارى هايش را تحت نظر يك استاد انجام دهد.
كودكان ۵ سال و بالاتر
اين كودكان عمداً خطر مى كنند. حتى اگر بدانند با خطر بازى مى كنند. كلمن مى گويد: آنها وقتى موفق مى شوند، احساس شعف و شادمانى مى كنند. براى مراقبت از آنها بايد با او صحبت كنيد. از كودك بخواهيد قبل از آنكه كار خطرناكى را انجام دهد، كمى صبر كرده و فكر كند چه اتفاقى خواهد افتاد. به او بگوييد اگر عاقبت بدى را پيش بينى مى كند، قبل از انجام آن كار شما را آگاه كند. به تمام كارهايش بها بدهيد و هرگاه كه چنين كارهايى كرد، يك امتياز منفى براى او در نظر بگيريد. جايگزين هايى فراهم كنيد. يك بازى يا ورزش را با او انجام دهيد و بگذاريد زمان كافى براى صرف انرژى در حياط يا پارك داشته باشد.
مترجم: ليلا كاظمى