|
با برگزارى هم انديشى هنرمندان تئاتر دفاع مقدس
سال بازنگرى
در تئاتر دفاع مقدس
|
|
|
گفت وگو: اميد سومارى
به طور كلى جايگاه كنونى تئاتر دفاع مقدس را چگونه ارزيابى مى كنيد؟
تئاتر جنگ به خاطر كرامت و عزتى كه از ۸ سال دفاع مقدس ملت ايران نشأت گرفته، داراى يك جايگاه ويژه و منحصر به فرد در فرهنگ و هنر كشور ماست. تئاتر دفاع مقدس طى اين سال ها، اعتبار خاصى را در اين گونه هنرى براى خود احراز كرده است. زيرا رسالت تئاتر روشنگرى است و گاهى هم فرياد عدالتخواهى كه مى تواند به كمك جوامع انسانى و حركت هاى انسانى و قيام هاى مردمى بشتابد. وقتى از تئاتر دفاع مقدس صحبت مى كنيم در واقع تجلى و تبلور قيام مردم اين سرزمين را در طول تاريخ مشاهده مى كنيم، به همين خاطر ارج نهادن به ۸ سال دفاع مقدس، ارج نهادن و سپاسگزارى از رزمنده هاى اين مرز و بوم در طول تاريخ است. ما در تئاتر دفاع مقدس به دنبال آرمان هاى خود هستيم، آرمان هايى كه زاييده نيازهاى ما در امروز و گذشته بوده است. به همين لحاظ از اين تئاتر توقعات فراوانى داريم، از نويسنده گرفته تا كارگردان و بازيگر و عوامل فنى و حتى مديران برنامه ريز. انتظارات اكنون از تئاتر دفاع مقدس انتظارات ديگرى هستند به همين خاطر ما خيلى آرمانى به اين تئاتر نگاه مى كنيم اگرچه معتقديم يك ژانر مجزا از اصل تئاتر نيست و تنها شاخه اى از فرهنگ و هنر ملت است كه ريشه در آيين ها و آداب مردم ما در گذشته و حال دارد. اكنون صحبت اين است كه اين تئاتر كه زاييده معنويت و بصيرت رزمندگان ما در دوران پرشكوه ۸ سال دفاع مقدس بوده، امروز هم به همان صورت متبلور شود و بتواند تأثيرگذار باشد اگرچه به شخصه معتقدم هنوز به آن جايگاه واقعى نرسيده ايم كه در شأن مردم و ملت ما باشد، اما بايد تلاش و سعى فراوان را سرلوحه كار خود قرار دهيم.
به نظر مى رسد در تئاتر دفاع مقدس كه مشمول همه شكوه و پايدارى ايرانيان در دوره هاى مختلف مى شود، فقط به ۸ سال دفاع مقدس بسنده شده است و مقاومت و سلحشورى ايرانيان را در طول تاريخ ناديده گرفته ايم علت را توضيح بفرماييد؟
يكى از دلايلى كه مى توانم اشاره كنم اين است كه در اين زمان، فرصت بسيار كم بود و اگر بود از آن خوب استفاده نكرديم. بسيارى از نمايشنامه نويسان ما كه بسيار هم مستعد و علاقه مند بودند درست راهنمايى نشدند. هنرمند، نمايشنامه نويس و ... احتياج به هدايت و راهنمايى دارد. ما موفق نشديم ادبياتى مفصل و جامع را چه به صورت شفاهى و چه به صورت مكتوب در اختيار نمايشنامه نويس دفاع مقدس قرار دهيم. به طور كلى ناآشنايى نويسندگان ما با حقايق جنگ باعث شد كه ما وارد راهى شويم و به محورهايى اشاره كنيم كه يا سطحى بوده و يا نتوانسته موضوع مهم دفاع مقدس را به طور شايسته ترى مطرح كند. البته باورهايى هم در بين مديران فرهنگى ما و حتى تئاترى ها ايجاد شده كه پس چون به تئاتر دفاع مقدس پرداخته شد و موفقيتى به دست نيامد پس به بن بست رسيده و ديگر كارايى ندارد در صورتى كه ما راه را نتوانستيم به درستى انتخاب كنيم. بسيارى در اين راه سرگردان ماندند و فرصت نشد كه به آنها گفته شود ۸ سال دفاع مقدس يك پيشينه دارد كه به تاريخى چند صد هزار ساله برمى گردد. كافى است مبارزات تاريخى، مذهبى و ملى اين ملت را بشناسيم! الآن اگر ما كسى مثل شهيد فهميده را داريم در تاريخ مذهبى نيز حضرت على اكبر (ع) را داريم و در شاهنامه نوجوانى به اسم نسور كه در برابر دشمن مى ايستد و مقاومت مى كند. ما در جز جز تاريخ كشورمان صحنه هايى از رشادت و دلاورى مردمان ايران زمين را شاهديم.
امسال جشنواره تئاتر دفاع مقدس برگزار نشد . چرا؟ و آيا قرار است اين جشنواره به ورطه فراموشى سپرده شود؟
ببينيد! يازده دوره جشنواره تئاتر دفاع مقدس برگزار شد. در اين يازده دوره حركت هاى مفيد و ارزنده اى مشاهده شد و زحمات بسيار كشيده شد و خيلى از نويسندگان و بازيگران، خلاقيت خود را به منصه ظهور نشاندند، اما اين جشنواره با همه نقاط قوتش داراى اشكالاتى هم بود. مسؤولان بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاى دفاع مقدس براى بالا بردن سطح كيفى اين جشنواره تصميم گرفت كه تنفسى يك ساله به منظور رونق و پيشرفت تئاتر دفاع مقدس ايجاد كنند، مسؤولان به اين نكته واقف بودند كه جشنواره ۱۰ الى ۱۱ ماه از وقت و كارشان را مى گيرد به طورى كه بعد از اتمام جشنواره فراخوان بعدى را اعلام مى كردند و در اين بين كمترين فرصتى براى بررسى نقاط ضعف و قوت جشنواره باقى نمى ماند. مسؤولان هنرى بنياد حفظ آثار در واقع براى دست يافتن به يك سرى راهكارهاى جديد سال ۸۴ را به عنوان سال بازنگرى ۱۱ دوره جشنواره قرار دادند و هيچ گاه بحث تعطيلى جشنواره تئاتر دفاع مقدس مطرح نبوده است.
جوانان امروز كه شاهد دوران دفاع مقدس نبوده اند چگونه مى توانند در نوآورى تئاتر خلاقه دفاع مقدس موفق باشند؟
يكى از برنامه هايى كه بنياد حفظ آثار و دبيرخانه جشنواره روى آن كار كرده، تأسيس بخش جوان و نوجوان تئاتر دفاع مقدس است. اين برنامه با همكارى آموزش و پرورش قرار است به اجرا دربيايد.
طى سال هاى گذشته چهره هاى مطرح تئاتر دفاع مقدس از حضور در اين جشنواره ها امتناع مى كردند، علت را در چه مى دانيد؟
ما بايد تئاتر دفاع مقدس را تئاتر ملى خودمان بدانيم، چون از بطن مقاومت و پايدارى مردمى زاييده شده است. اين تئاتر تبلور رشادت هاى مردم اين مرز و بوم است و جنبه ملى دارد. من فكر مى كنم از وظايف ذاتى هر هنرمندى اين است كه به اين مقوله بپردازد، حداقل به خاطر تشكر از آنهايى كه اين همه حماسه خلق و براى آرامش و امنيت امروز ما تلاش و جانفشانى كردند. جشنواره تئاتر دفاع مقدس هم تنها متعلق به يك شخص خاص نيست و به همه مردم تعلق دارد. هر كسى بتواند در اين زمينه قدمى بردارد به وظيفه ذاتى و ملى خود عمل كرده است. من علت شركت نكردن اين پيشكسوتان در اين جشنواره را دو مورد مى دانم: يكى اينكه فرصت نكرده اند به اين مقوله بپردازند و يا اينكه موقعيت مناسبى برايشان به وجود نيامده است و دوم اينكه ما توان آن را نداشته ايم كه با آنان ارتباط برقرار كنيم، در هر حال اينها نيز سرمايه هاى مملكت ما هستند.
در حال حاضر ضرورت برگزارى جشنواره هاى تئاتر دفاع مقدس را با وجود اين همه جنجال هاى سياسى، اجتماعى و اقتصادى در كشورمان در چه مى دانيد؟
يك امر، كاملاً مشخص و معلوم است. جامعه به اين هنر نيازمند است. اما آنچه مسلم است اينكه هنوز جنگ تمام نشده است و هنرمند ما اين را خوب مى فهمد. امروز اگر در مناطق جنوب و غرب كشورمان جنگى نداريم، اما در عوض از راههاى ديگر و به طريق مختلف اين حمله به كشورمان ادامه دارد و شكل نامحسوس به خود گرفته است.
... و طبق معمول مصاحبه هاى امروزى، اگر صحبت يا حرف ناگفته اى هست، بفرماييد؟
معتقدم كه تئاتر دفاع مقدس از دل ۸ سال جنگ تحميلى بيرون آمد و چون در اين مقوله روح پايدارى، ايثار و مقاومت هست ارزشمند است و مى تواند به عنوان يك دوره مهم تاريخى و همچنين يك ارزش فرهنگى و هنرى براى نسل هاى امروز و فردا مهم و مثمرثمر باشد. به همين دليل اين تئاتر در كشور ما و توسط سياستگذاران فرهنگى ما داراى يك منزلت، عظمت و جايگاه خاصى است. هم انديشى هنرمندان تئاتر دفاع مقدس براى ارتقاى كيفى و مطلوب اين هنر شكل گرفته است اين هم انديشى كه در هفته دفاع مقدس برگزار مى شود، بر آن است تا پاى صحبت هنرمندان اين عرصه بنشيند و مشكلات و موانع موجود بر سر راه اين مقوله را از زبان هنرمندان اين عرصه بشنود به همين دليل اولين گام در رفتن به سوى توسعه تئاتر دفاع مقدس اين گونه ديده شده كه بايد با هنرمندان اين عرصه گفت وگو كنيم، نظرهاى آنان را بشنويم و به يك نتيجه مطلوب برسيم. اميدواريم كه در اين عرصه بتوانيم با همكارى تمامى مسؤولان و مديران فرهنگى دلسوز كشور به نتايج قابل قبولى در اين عرصه دست پيدا كنيم.
|
