بى. بى .سى: توليد پسته به عنوان يكى از مهمترين كالاهاى صادراتى ايران كاهش يافته و برخى برآوردها نشان مى دهد كه توليد اين محصول از ۱۸۲ هزار تن در سال گذشته به ۱۵۰ هزار تن در سال جارى رسيده است.
بهروز غيبى، كه از وى به عنوان مديركل دفتر پسته وزارت جهاد كشاورزى ياد مى شود در اين زمينه گفته است: خسارت سرماى ديررس در اوايل بهار كه به سطح وسيعى از باغات پسته در استان كرمان آسيب رساند دليل اصلى اين كاهش توليد است.
استان كرمان مركز اصلى توليد پسته ايران است كه باغ هاى پسته اين منطقه براى دومين سال متوالى بر اثر سرمازدگى آسيب ديده است و تأثير نامطلوبى بر توليد پسته در اين كشور گذاشته است.
توليد پسته در سال گذشته ۱۸۲ هزار تن بوده و برآوردها نشان مى دهد كه امسال توليد اين محصول در حدود ۱۵۰ هزار تن خواهد بود.
سرما زدگى دو سال گذشته، صادرات پسته را نيز كاهش داده به طورى كه ميزان صادرات اين محصول از ۲۰۷ هزارتن در سال ۸۲ به ۱۲۹ هزار تن در سال گذشته رسيد و درآمد ايران نيز از رقم بى سابقه ۸۰۳ ميليون دلار به ۵۳۳ ميليون دلار در سال گذشته كاهش يافت.
كاهش توليد تأثير مستقيمى بر صادرات دارد و پيش بينى مى شود صادرات پسته براى سومين سال متوالى همچنان روند نزولى داشته باشد.
بلاى جان پسته
علاوه بر اين، ايران در هشت سال گذشته بارها با محدوديت هايى در زمينه صادرات پسته به اروپا مواجه بوده و اين اتحاديه مقررات سختى براى واردات اين محصول در نظر گرفته است.
بر اساس مقررات اتحاديه اروپا، تمام محموله هاى پسته وارداتى از ايران مورد آزمايش قرار مى گيرد و در صورت وجود آلودگى، بازپس فرستاده مى شود.
اتحاديه اروپا شهريور ماه سال ۱۳۷۶(سپتامبر ۱۹۹۷) ورود پسته ايران را به دليل آلودگى به نوعى قارچ به نام «اسپرژيلوس» كه منجر به آلوده شدن پسته به «افلاتوكسين» مى شود ممنوع كرد. گفته مى شود اين ماده سرطان زاست.
اين ممنوعيت چهار ماه بعد در حالى برداشته شد كه هيأتى اروپايى با سفر به ايران گزارشى از وضعيت بهداشتى پسته ارائه كردند.
گزارش اين هيأت با توصيه هايى براى افزايش كيفيت بهداشتى پسته در مراحل كاشت، داشت و برداشت همراه بود و سبب شد اتحاديه اروپا با تعيين مبادى ورودى معينى، مجوز واردات پسته ايران به اروپا را صادر كند.
اتحاديه اروپا صادركنندگان پسته را ملزم كرد براى محموله هاى پسته حتماً بايد گواهينامه رسمى دولت ايران را ارائه كنند و در صورتى كه ثابت شود گواهينامه هاى صادر شده قابل اعتماد است، آنگاه از حجم بازرسى ها كاسته خواهد شد.
ايران از چند سال پيش برنامه گسترده اى را براى اطمينان از رعايت استانداردهاى مورد نظر اتحاديه اروپا به اجرا گذاشته و مى كوشد جلوى صادرات پسته آلوده را به هر شكل ممكن بگيرد.
مبارزه با آلودگى
با اين وجود، در سال گذشته اتحاديه اروپا تعدادى از محموله هاى صادراتى پسته را به دليل آنچه وجود آلودگى خوانده شد، بازپس فرستاد و به ايران هشدار داد كنترل هاى كيفى را براى رفع آلودگى افزايش دهد و گرنه محدوديت هاى بيشترى بر واردات پسته اعمال خواهد كرد.
به عقيده برخى از كارشناسان، محدوديت هاى اتحاديه اروپا براى اطمينان از سلامت و بهداشتى بودن پسته يكى از عوامل كاهش صادرات به حساب مى آيد.علاوه بر اتحاديه اروپا، بسيارى از دست اندركاران توليد و صادرات پسته در داخل ايران نيز از وضعيت بهداشتى پسته ناراضى هستند و معتقدند بايد براى ارتقا كيفيت پسته و تضمين سلامت آن تلاش بيشترى صورت گيرد.
بهروز غيبى، مديركل دفتر پسته وزارت جهاد كشاورزى، در همايش بررسى نقاط بحرانى توليد و فرآورى پسته كه سه ماه پيش در كرمان برگزار شد گفته بود: «ما در جهان زير سؤال رفته ايم چرا كه نمى توانيم مشكل پسته خود را حل كنيم.»
عمده نگرانى ايران براى چند سال آينده است كه نهال هاى پسته به بار مى نشيند و توليد افزايش مى يابد و اگر اين كشور نتواند از همين حالا مشكل را برطرف كند، پسته هاى توليدى راهى به بازار نخواهد يافت و در انبارها خواهد ماند.
براى همين، دولت سعى دارد باغداران را به رعايت استانداردها تشويق كند اما مشكل اين است كه بخش عمده اى از باغداران، زمين و توليد محدودى دارند و آموزش همه آنها بسيار دشوار است. به عنوان نمونه، شركت تعاونى توليد كنندگان پسته رفسنجان كه يكى از تشكل هاى پسته كاران است، بيش از ۶۰ هزار عضو دارد.
مشتريان جديد
اروپا همچنان مهمترين مشترى پسته ايران است ولى به گفته برخى كارشناسان، سهم ايران در اين بازار از ۹۰ درصد به ۶۰ درصد كاهش يافته است.
ايران در سال هاى گذشته سعى كرده بازارهاى جديدى را در كشورهاى حاشيه خليج فارس و شرق آسيا براى پسته خود بيابد.
پسته بعد از فرش مهمترين كالاى صادراتى به غير از نفت است كه درآمد ارزى قابل توجهى را نصيب ايران مى كند و سهم آن در صادرات كالاهاى غير نفتى به حدود ۱۴ درصد مى رسد. ايران بزرگترين توليد كننده و صادر كننده پسته در جهان است و بيش از ۴۰ درصد توليد جهانى را در اختيار دارد. حدود ۴۰۰ هزار هكتار از مناطق مركزى و شرقى ايران به توليد پسته اختصاص دارد كه ۲۹۵ هزار هكتار آن بارور و ۱۰۵ هكتار آن غير بارور (نهال) است.
افلاتوكسين
مغز پسته در حالت طبيعى ۵ تا ۷ درصد آب دارد و اگر به دلايلى ميزان رطوبت آن از ۱۳ درصد بيشتر شود، قارچى به نام «اسپرژيلوس» در آن فعال مى شود كه ضمن فاسد كردن مغز پسته، سمى به نام افلاتوكسين از خود به جاى مى گذارد كه براى انسان خطرناك است.
راهى براى مبارزه با قارچ اسپرژيلوس كه وارد مغز پسته مى شود وجود ندارد و تنها راه مبارزه با آن، جلوگيرى از ورود اين قارچ به مغز پسته است. به گفته كارشناسان، باغداران بايد در هنگام جمع آورى پسته از تماس آن با خاك جلوگيرى كنند و محصول برداشت شده را از رطوبت ديدگى و محيط مرطوب دور نگه دارند.

عمليات اجرايى ساخت نيروگاه آبى برقى «راغون» با حضور رئيس جمهورى تاجيكستان و مقام هاى عاليرتبه روسيه و تاجيكستان در ۱۱۰ كيلومترى شرق پايتخت اين كشور آغاز شد.
  «امامعلى رحمانف» رئيس جمهورى تاجيكستان در آيين آغاز عمليات ساختمانى اين نيروگاه گفت: اجراى طرح نيروگاه راغون توسط روسيه براى تاجيكستان و كشورهاى ديگر آسياى مركزى اهميت و ارزش راهبردى دارد.
  وى افزود: بهره بردارى از اين نيروگاه در توسعه اقتصادى تاجيكستان و كاهش ميزان فقر و بيكارى اين كشور تأثيرگذاراست.
  رئيس جمهورى تاجيكستان ساخت نيروگاه هاى برق آبى را براى رشد بخش صنعت و كشاورزى كشورش مهم خواند و گفت : افزايش توليد نيروى برق در تاجيكستان بستر لازم را براى تقويت زيربناى اقتصادى و اجتماعى اين كشور فراهم مى كند.
  رحمانف افزود: در حالى كه تاجيكستان منبع ۶۰ درصد آب منطقه آسياى مركزى و ذخيره چهار درصد انرژى آبى جهان است ، اكنون كمتر از ۶ درصد اين ذخاير آبى مورد بهره بردارى و استفاده قرار مى گيرد.
  «ويكتورخريستنكو» وزيرصنايع و نيروى روسيه نيزدراين مراسم گفت: توافقنامه مربوط به مشاركت روسيه در احداث نيروگاههاى «راغون» و «سنگتوده۱» در تاجيكستان حدود يك سال پيش درجريان سفر رسمى رئيس جمهورى روسيه به تاجيكستان به امضا رسيده بود.
  وى افزود: شركت هاى روسى براى اين دو طرح قراراست نزديك به ۲‎/۵ ميليارد دلار سرمايه گذارى كنند.
  وزير صنايع و نيرو روسيه اجراى طرح نيروگاه «راغون » را آغاز يك عمليات مهم منطقه اى براى روسيه ارزيابى كرد و گفت : شركت «روسال» روسيه ، براى اجراى اين طرح كه درآسياى مركزى بزرگترين طرح روسيه است بيش از يك ميليارد دلار هزينه مى كند.
  وى اعلام كرد: روسيه آماده است با بهره بردارى از اين نيروگاه نيروى برق اضافى تاجيكستان را خريدارى كند.
  نيروگاه «راغون » در ۱۱۰ كيلومترى شرق پايتخت تاجيكستان ، ۲۵ سال پيش طرح ريزى و تا اوايل دهه نود ۴۰ درصد آن انجام شد ولى به خاطر جنگهاى داخلى عمليات اجرايى آن تاكنون متوقف شده بود.
  ساخت نيروگاه ۲۲۰ مگاواتى «سنگتوده ۲» با۱۸۰ ميليون دلاراعتباربر روى رودخانه «وخش» در ۱۲۰ كيلومترى جنوب شرق پايتخت تاجيكستان نيزتوسط  جمهورى اسلامى ايران از سال گذشته آغازشده است.

بى.بى.سى: در تاجيكستان قيمت بنزين به طور بى سابقه اى افزايش يافته است. ضمن اين كه، اكثر ايستگاههاى سوختگيرى به دليل كمبود بنزين، فروش آن را متوقف كرده اند.
به گفته كارشناسان، علت چنين وضعى، بالا رفتن قيمت نفت در بازار جهانى و اعمال محدوديت براى صادرات اين نوع مواد سوخت در قزاقستان بوده است كه مهمترين صادركننده نفت به تاجيكستان محسوب مى شود.
همچنين، افزايش قيمت بنزين در ازبكستان، دومين كشور صادركننده مواد سوخت به تاجيكستان به افزايش قيمت مواد سوخت در اين كشور اثر گذاشته است.
بالا رفتن قيمت بنزين در تاجيكستان از حدود يك هفته قبل شروع شده بود و حالا بهاى يك ليتر بنزين در برخى از ايستگاههاى فروش بنزين از ۳ تا سه و نيم سامانى يا معادل يك دلار است.
اين در حالى است كه چند روز قبل قيمت يك ليتر بنزين در مناطق مختلف تاجيكستان تا يك سامانى و ۹۰ درم بوده است.
اما طبق اطلاع منابع رسمى با بالا رفتن قيمت نفت در بازار جهانى، قزاقستان براى صادرات بنزين از اين كشور محدوديت ايجاد كرده و در ازبكستان نيز بهاى مواد سوخت به مراتب افزايش يافته است.
اين در حالى است كه اين كشورها عوارض گمركى را به هنگام واردات مواد سوخت از ميان برداشته اند. هرچند كه تاجيكستان نفت توليد نمى كند، ولى به گفته تاجران ميزان عوارض گمركى هنگام واردات مواد سوخت در اين كشور نسبتاً بيشتر است.
در همين حال، داملاجان جبارف، معاون استاندار سغد، معتقد است كه بالا رفتن بهاى بنزين در تاجيكستان به افزايش قيمت مواد ديگر نيز بى تأثير نخواهد ماند.
اين در حالى است كه به گفته جبارف اكنون بيش از ۹۰ درصد خودروها و مينى بوسهاى مسافربر در استان سغد از گاز طبيعى استفاده مى كنند. به گفته كارشناسان بالا رفتن قيمت بنزين به افزايش قيمت گاز هم اثر خواهد گذاشت.
اين در حالى است كه به نوشته هفته نامه «آسيا پلاس»، چاپ دوشنبه، مسؤولان كارخانه دولتى »تاجيك گاز» قبلاً اعلام كرده اند كه ذخيره گاز طبيعى تاجيكستان كه از ازبكستان خريدارى شده است، نياز تاجيكستان به گاز را تنها تا اواخر سال جارى برآورده خواهد ساخت.
در ادامه اين مطلب آمده است كه كارخانه «تاجيك گاز» از «اوزترانس گاز»، كارخانه صادركننده گاز در ازبكستان حدود ۲ ميليون دلار بدهكار است.
در همين حال، اكثر اقتصاددانها از پيشگويى بروز يك بحران انرژى در تاجيكستان خوددارى مى كنند، ولى اكثر آنها بر اين نظرند كه قيمت بنزين در آينده نزديك باز افزايش خواهد يافت.

« خوانگ جو » معاون نخست وزير چين خواستار پيشبرد همكارى آسيا و اروپا در زمينه حمل و نقل شد.
  به گزارش راديو بين المللى چين، معاون نخست وزير اين كشور در پيامى به سومين اجلاس حمل و نقل جاده اى آسيا و اروپا كه درپكن گشايش يافت، ابراز اميدوارى كرد سازمان هاى بين المللى و كشورها با استفاده ازاين فرصت همكارى در عرصه حمل ونقل را براى توسعه اين صنعت، تقويت كنند.
  وى دراين پيام كه به اجلاس «حمل و نقل جاده اى - پل ارتباط آسيا و اروپا»  ارائه شد ، تأكيد كرد دولت چين براى ايجاد ساختارهاى زيربنايى حمل و نقل به منظور توسعه اجتماعى و اقتصادى تدابير مؤثرى اتخاذ كرده و خواهد كرد .
  معاون نخست وزير چين ، گفت كه همكارى كشورهاى قاره آسيا و اروپا براى توسعه صنعت حمل و نقل بسيار مهم است.
  حدود ۳۰۰ نماينده از كشورهاى مختلف و ۴۰۰ نماينده از چين در اين اجلاس كه ميزبانى مشترك آن را اتحاديه بين المللى حمل ونقل جاده اى و وزارت ارتباطات چين برعهده دارند ، شركت كرده اند.
  چين تا پايان سال گذشته ميلادى ۱۰ قرارداد دوجانبه و سه قرارداد چندجانبه در زمينه حمل و نقل با كشورهايى مانند روسيه ، مغولستان، كشورهاى آسياى مركزى ، پاكستان ، لائوس و ويتنام امضا كرد .
  معاون نخست وزير چين خاطر نشان كرد كه پكن به دنبال ارتقاى سطح همكارى ها به منظور ساخت «راه ابريشم جديد» و «پل ارتباطى آسيا و اروپاست».
  وى توسعه حمل و نقل جاده اى را براى توسعه اقتصادى ، تبادلات فرهنگى و پيشرفت هاى اجتماعى قاره هاى آسيا و اروپا مهم دانست.
  توانايى هاى بالقوه حمل و نقل جاده اى در آسياى جنوب شرقى، همكارى بين المللى چين و كشورهاى همسايه ، توسعه تأسيسات زيربنايى جاده اى آسيا و
  اروپا و ايجاد پايگاه هاى لجستيك در آسيا و اروپا از جمله موضوعات مورد بحث در اين اجلاس سه روزه است.

شركت ژاپنى ميتسويى بوسان اعلام كرد: در طرح بزرگترين پروژه توليد  گاز مايع طبيعى (ال ان جى) جهان، واقع در قطر مشاركت مى كند.
  بنابر اين گزارش در راستاى  اين موضوع ميتسويى بوسان۱‎/۵ درصد از حق امتياز طرح «گاز قطر ۳» را از  شركت ملى نفت قطر و شركت آمريكايى كونكو خواهد خريد.  در اين طرح كه از سال ۲۰۰۹ ميلادى راه اندازى مى شود، گاز طبيعى استخراجى  در سواحل قطر واقع در خليج فارس به پالايشگاه گاز طبيعى
«راس لافان»در  حاشيه درياى خليج فارس انتقال داده شده و در آنجا تبديل به گاز مايع  مى شود.  توليدات گاز مايع در اين طرح، هفت ميليون و ۸۰۰ هزار تن در سال است. در اين طرح شركت ميتسويى بوسان سالانه ۱۰ ميليون بشكه ماده كوندنست  (نفت بسيارسبك) كه در هنگام استخراج گاز طبيعى از چاه خارج مى شود را  گرفته و به ژاپن و كشورهاى آسياى شرقى صادر مى كند.
  مجموع سرمايه گذارى در اين طرح حدود ۶۵۰ ميليارد ين (حدود ۵ ميليارد و  ۵۰۰ ميليون دلار) است كه حدود ۹ ميلياردين آن را ميتسويى بوسان مى پردازد.

شركت هاى بريتيش پتروليوم، رويال داچ شل و ودافن به عنوان سه شركت نخست دنيا از نظر مسؤوليت پذيرى در قبال مسائل اجتماعى و زيست محيطى معرفى شدند.
در گزارشى كه از سوى مجله اقتصادى فورچون منتشر شده است، شركت نفتى بريتيش پتروليوم از نظر ميزان مسؤوليت پذيرى در قبال مسائل اجتماعى و زيست محيطى در ميان شركت هاى اقتصادى جهان در رتبه اول قرار گرفته است و شاخص مسؤوليت پذيرى براى اين شركت ۷۸ اعلام شده است.
بنابراين گزارش، شاخص مسؤوليت پذيرى ارقام صفر تا ۱۰۰ را در برمى گيرد و هرچه اين رقم بيشتر باشد دلالت بر مسؤوليت پذيرى بيشتر دارد.
بر اساس اين گزارش، پس از بريتيش پتروليوم به ترتيب شركت نفتى رويال داچ شل، شركت خدماتى ودافن، بانك اچ اس بى سى، كارفور، شركت اتومبيل سازى فورد، شركت الكترونيكى توكيو، الكترونيك فرانسه، شركت اتومبيل سازى پژو و شركت نفتى شورن قرار دارند.
شاخص مسؤوليت پذيرى اين شركتها به ترتيب
۷۲ ، ۷۱ ، ۶۳ ، ۶۰ ، ۵۸ ، ۵۷ ، ۵۶‎/۱ ، ۵۶ و ۵۵ اعلام شده است. در اين گزارش آمده است: از ميان ۱۰۰ شركت نخست دنيا از نظر مسؤوليت پذيرى ۴۸شركت اروپايى، ۳۴ شركت متعلق به آمريكاى شمالى و ۱۸ شركت نيز متعلق به آسيا است.

بانك توسعه آسيا با پرداخت وام كمكى چهار ميليارد و ۵۰۰ هزار دلارى به  چين موافقت كرد.
اين بانك به تازگى اعلام كرده كه اين وام را طى سال هاى ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۸ ميلادى در اختيار چين قرار خواهد داد.   بانك توسعه آسيا اعلام كرد: راهبرد و برنامه هاى چين را براى اعطاى اين  وام كه با هدف كاهش فاصله درآمد بين جمعيت روستاهاو شهرها اعطا مى شود،مورد  بررسى قرار داده است .   اين وام براى اجراى طرح هاى مختلف در استان هاى غربى كمتر توسعه يافته،  توسعه كشاورزى، تأمين برق براى مناطق روستايى و مديريت بر منابع آب و  جلوگيرى ازخسارات بلاياى طبيعى درمناطق محروم و فقير چين مورداستفاده قرار  خواهد گرفت .   افزايش دانش روستايى ، اصلاحات درنظام مديريت روستايى ، مبارزه با ايدز  وتوسعه آموزش اجبارى در چين از جمله طرح هاى ديگرى است كه باتوجه به پرداخت  اين وام اجرا خواهد شد.

منصور بيطرف
شركت اكسان موبيل از بزرگترين شركتهاى نفتى جهان است. درآمد اين شركت در سال گذشته ميلادى معادل ۳۰۰ ميليارد دلار بود كه تقريباً دو برابر توليد ناخالص داخلى ايران است . همچنين اين شركت در ۱۰۰ اقتصاد بزرگ جهان كه از سوى انكتاد در سال ۲۰۰۲ منتشر شد در رتبه ۱۵ قرار گرفته بود. اين رتبه بالاتر از اندازه اقتصاد كشورى مانند پاكستان ، الجزاير و زلاندنو بود .
پيش بينى كارشناسان اين است كه درآمد امسال اكسان موبيل به خاطر افزايش قيمت نفت به بيش از ۳۵۰ ميليارد دلار برسد كه در اين صورت بايد ديد كه در ۱۰۰ اقتصاد بزرگ جهان در چه مقامى قرار خواهد گرفت و از كدام كشور جلوتر خواهد بود .
براى بسيار از كارشناسان اقتصادى افزايش قيمت نفت در دو سال گذشته مانند يك شمشير دو لبه عمل كرده است از يك طرف اين درآمد براى شركتى مثل اكسان موبيل سبب شده است كه به مقام بالاترى دست يابد و به قيمت هر سهم آن بيش از ۱‎/۵ دلار افزوده شود و جيب سهامداران را پر كند و از طرف ديگر براى كشورهاى توسعه نيافته اى مانند ايران آن را درگير بيمارى هلندى كه كارشناسان از هم اكنون هشدار آن را سر داده اند ، مى كند . اما اين يك روى سكه است ، روى ديگر سكه را بايد در تأثير افزايش قيمت نفت در سرمايه گذارى مستقيم خارجى ديد .
بر اساس تحقيقاتى كه اخيراً صورت گرفته افزايش قيمت نفت در دوسال گذشته بيشترين تأثير را در سرمايه گذارى مستقيم خارجى در بخش انرژى داشته است . اين تأثير بيشتر ناشى از پيش بينى «آژانس بين المللى انرژى» بود. اين آژانس برآورد كرده بود كه افزايش مصرف انرژى در سه دهه آينده ايجاب مى كند كه ۱۶ هزار ميليارد دلار در بخش انرژى سرمايه گذارى شود . به عبارت ديگر سالى ۵۳۳ ميليارد دلار . بر همين اساس از هم اكنون جذب سرمايه گذارى مستقيم خارجى در بخش انرژى كاملاً مشهود است . براى مثال در نيمه اول سال ۲۰۰۵ تعداد پروژه هاى سرمايه گذارى مستقيم خارجى در بخش انرژى با ۳۲ درصد افزايش نسبت به نيمه دوم سال ۲۰۰۴ به ۲۱۵ پروژه رسيد. ارزش اين سرمايه گذارى ها بالغ بر ۳۷‎/۷ ميليارد دلار بوده است . بيشترين رشد سرمايه گذارى در بخش گاز فشرده مايع و تكنولوژى جانشين سوخت با ۱۸۳ درصد افزايش نسبت به دسامبر سال ۲۰۰۴ ، است . پس از آن اكتشاف گاز طبيعى با ۱۷۵ درصد رشد قرا دارد. رشد سرمايه گذارى مستقيم خارجى در فراورده هاى نفتى و اكتشاف نفتى به ترتيب ۱۰ درصد و ۳۲ درصد است .
محل جذب سرمايه گذارى هاى مستقيم خارجى نشان مى دهد كه كشورهاى توسعه يافته و صنعتى بيشتر از كشورهاى ديگر به دنبال سوخت جايگزين هستند و سريعتر مى خواهند به آن برسد. آمريكا ، چين ، كانادا و هند از كشورهايى هستند كه جذب سرمايه گذارى خارجى آنها در بخش سوخت جانشين بيشتر از زير بخش هاى انرژى ديگر بوده است .
اما اين دليل بر آن نيست كه سرمايه گذارى مستقيم خارجى در بخش اكتشاف نفت و يا بهره بردارى از شن هاى نفتى مسكوت مانده باشد . در نيمه اول سال ۲۰۰۵ كشورهاى آمريكاى جنوبى كه اكنون يكى از مراكز مورد هدف شركتهاى نفتى هستند، بيشترين جذب سرمايه گذارى مستقيم خارجى را در بخش انرژى و بويژه نفت داشته اند. در اين مدت بيش از ۱۴ ميليارد دلار از پروژه هاى سرمايه گذارى مستقيم خارجى، يعنى بيش از ۳۵ درصد از سرمايه گذارى مستقيم خارجى در بخش انرژى، به سمت كشورهاى آمريكاى جنوبى رفته است .
در ميان كشورهاى آمريكاى جنوبى، كشور كلمبيا بيشترين جذب پروژه هاى نفتى را داشته است اين در حالى است كه شركت شورون تگزاكو حدود ۵ ميليارد دلار به صورت سرمايه گذارى مشترك در حوزه نفتى ونزوئلا سرمايه گذارى كرده است .
سرمايه گذارى مستقيم خارجى در بخش هاى ديگر
هرچند سرمايه گذارى مستقيم خارجى در بخش انرژى بيشترين اثر پذيرى ها را داشته است ولى آمارها و ارقام نشان مى دهند جذب سرمايه گذارى مستقيم خارجى در بخش هاى ديگر اقتصاد هم همچنان روند صعودى خود را طى مى كند .
سرمايه گذارى مستقيم خارجى تا پيش از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ از روند صعودى چشمگيرى برخوردار بود . در سال ۲۰۰۰ ميزان جذب سرمايه گذارى مستقيم در جهان نزديك به ۱۰۰۰ ميليارد دلار هم رسيد اما حمله ۱۱ سپتامبر ترمز شديدى بود كه بر اين حركت وارد شد . در سال ۲۰۰۳ ميزان جذب سرمايه گذارى مستقيم خارجى در جهان به ۵۶۰ ميليارد دلار رسيد. در سال ۲۰۰۴ اين مقدار به حدود ۴۰۰ ميليارد دلار و در نيمه اول سال جارى ميلادى به حدود ۱۵۰ ميليارد دلار رسيده است كه ادامه اين روند نشان مى دهد كه در سال جارى ميزان جذب سرمايه گذارى مستقيم خارجى از ۳۵۰ ميليارد دلار فراتر نرود .
شركتهايى كه در حال حاضر بيشترين پروژه هاى سرمايه گذارى مستقيم خارجى را به ثبت رسانده اند ، تويوتا ، مترو و زيمنس هستند . تويوتا در نيمه دوم سال جارى ميلادى ۱۸ پروژه سرمايه گذارى مستقيم خارجى را به اجرا در آورده است . مترو ۱۶ پروژه و زيمنس ۱۵ پروژه .
فولكس واگن ، آى . ك .اى . ا (IKEA) ، جنرال موتورز ، دويچه پست ، نوكيا ، آى بى ام و اچ اس بى سى ازديگرشركتهايى هستند كه توانسته اند با انجام بيش از ۱۰ پروژه سرمايه گذارى مستقيم خارجى در رده هاى سرمايه گذاران برتر نيمه دوم سال جارى ميلادى قرار بگيرند. فولكس واگن در نيمه دوم سال جارى ميلادى ۱۴ پروژه ، IKEA ۱۳ پروژه ، جنرال موتورز۱۱ پروژه ، دويچه پست ۱۱ پروژه ، نوكيا ۱۱ پروژه ، آى بى ام ۱۰ پروژه و اچ اس بى سى هم ۱۰ پروژه سرمايه گذارى مستقيم خارجى به اجرا در آورده اند .
كشورهاى ميزبان و مهمان سرمايه گذارى مستقيم خارجى
اين بار هم چين مانند سال گذشته توانسته است بيشترين پروژه سرمايه گذارى مستقيم خارجى را جذب كند . در نيمه دوم سال جارى ميلادى چين با جذب ۳۱۴ پروژه سرمايه گذارى مستقيم خارجى توانسته است بيشتر از ديگر كشورهاى جهان ميزبان سرمايه گذارى مستقيم خارجى باشد . چين در سال گذشته ميلادى هم بيشترين جذب سرمايه گذارى مستقيم خارجى را در ميان كشورهاى در حال توسعه و در حال ظهور از آن خود كرده بود .
پس از چين ، انگلستان رتبه دوم جذب پروژه هاى سرمايه گذارى مستقيم خارجى را به دست آورده است. تعداد پروژه هايى كه در آن كشور در نيمه دوم سال جارى ميلادى به اجرا در آمده است ۱۴۵ پروژه است . هند ، روسيه ، آلمان ، كانادا و فرانسه به ترتيب رتبه هاى سوم تا هشتم را در زمينه جذب پروژه هاى سرمايه گذارى مستقيم خارجى به خود تخصيص داده اند .
اما در ميان كشورهايى كه سرمايه گذاران خارجى رغبت كرده اند كه سرمايه هاى خود را بدون واهمه در آنجا به كار اندازند ، كارى كه تاكنون انجام نمى شده است ، كشورى قرار دارد كه با سياست تنش زدايى توانسته است اعتماد سرمايه گذاران را به خود جلب كند. اين كشور ويتنام است . ويتنام با جذب ۴۶ پروژه توانست رتبه نهم جذب پروژه هاى سرمايه گذاران خارجى را به دست آورد . با آنكه اين تعداد نسبت به مدت مشابه سال گذشته از كاهش ۶ درصدى برخوردار است اما باز هم بالاتر از ديگر كشورهاى در حال توسعه جهان قرار گرفته است .
اما كشورهاى مهمان چه كشورهايى هستند ؟ طبق معمول آمريكا بيشترين سرمايه گذارى مستقيم خارجى را در ديگر كشورهاى جهان انجام داده است . اين كشور با انجام ۵۸۱ پروژه سرمايه گذارى مستقيم خارجى در ديگر كشورهاى جهان رتبه اول را به خود اختصاص داده است . پس از آمريكا ، آلمان قرار دارد . آلمان با ۲۲۷ پروژه رتبه دوم و انگلستان با ۱۷۴ پروژه رتبه سوم را بدست آورده اند . ژاپن ، كانادا ، فرانسه ، ايتاليا ، سوئد ، سوئيس و اتريش به ترتيب رتبه هاى چهارم تا دهم را به خود اختصاص داده اند .
سرمايه گذارى خارجى در چه بخش هايى انجام شده است
رشته فناورى اطلاعات و نرم افزارى بيشترين پروژه ها را به خود اختصاص داده اند . در نيمه دوم سال جارى ميلادى تعداد ۲۲۷ پروژه در اين رشته به اجرا در آمده است . خدمات مالى با ۱۷۱ پروژه در رتبه دوم قرار گرفته است . فلزات و معدن ، خدمات تجارى و خوردنى و نوشيدنى نيز در رده هاى بعدى قرار گرفته اند .
اين پروژه ها نشان مى دهند كه سمت و سوى آينده اقتصاد جهان به كدام طرف است . رشته فناورى اطلاعات (IT) رشته نوظهورى در ايران است . با آنكه حدود دو دهه از پيدايش اين رشته در كشورهاى توسعه يافته مى گذرد اما هنوز اهميت آن در ايران بطور كامل درك نشده است .
تعداد پروژه هايى كه در اين رشته به اجرا در آمده است نشان مى دهد كه آينده اقتصاد جهان را فناورى اطلاعات رقم مى زند .