• از آغاز امسال، گروه هاى باستان شناسى ايران و كشورهايى همچون آمريكا، فرانسه، ژاپن، لهستان، آلمان و ايتاليا در تلاش براى نجات بخشى آثار تاريخى مدفون در تنگه بلاغى هستند كه متعلق به دوره ساسانى، هخامنشى و فراهخامنشى است
• در محوطه بين پاسارگاد و پارسه و تنگه بلاغى هنوز هم آثار باارزشى وجود دارند كه در خطر نابودى است
مريم فدهمند: در محوطه بين پاسارگاد و پارسه و تنگه بلاغى هنوز هم آثارى با ارزش وجود دارند كه در خطر نابودى هستند. مديريت نجات بخشى كه براى اولين بار است در ايران انجام مى شود مى تواند اين آثار باستانى را نجات دهد.
طالبيان مدير بنياد پژوهشى پارسه - پاسارگاد در خصوص عمليات صورت گرفته براى نجات محوطه هاى تاريخى اظهار داشت: تاكنون ۷ گروه پژوهشى اقداماتى انجام داده اند و به نتايج مهمى هم رسيده اند. وى گفت: ۴۸ نقطه باستانى در تنگه بلاغى وجود داشت كه متأسفانه ۲۴ مورد از آنها قاچاق شد، اما از نقاط باقيمانده ۱۹ مورد كشف شده است و سعى براى احياى باقى مناطق ادامه دارد.
طالبيان افزود: گروههايى از ايتاليا، لهستان، آلمان، ژاپن، فرانسه و آمريكا در تلاشهاى خود بخشى از روستاى هخامنشى يا احتمالاً فراهخامنشى و مجموعه توليدى مربوط به دوره ساسانى را كشف كرده اند. وى ادامه داد: استقرارگاههايى از دوره اسلامى و بخشى از ديوارهاى نخجيرگاه شاهى هخامنشى نيز احيا شده اند.
وى مديريت نجات بخشى براى ثبت پاسارگاد را درجه يك و در حد استانداردهاى جهانى عنوان كرد و گفت: اگر اين طرح در دوران قبل از انقلاب براى احداث سدهاى كرخه و دز در خوزستان كه غنى از آثار باستانى است، صورت مى گرفت بيش از صدها تپه باستانى از بين نمى رفت.
طالبيان آلودگى و رطوبت را مؤثرترين عامل تخريب آثار تنگه بلاغى دانست و افزود: آلودگى و رطوبت، برق و سطوح آثار را از بين مى برد اما با توجه به ساختار تنگه بلاغى رطوبت كمى وجود دارد كه بحرانى نيست. در زير سد هم دريچه هايى وجود دارد كه سطح آبگيرى را كم مى كند و موجب كاهش رطوبت مى شود. به گفته وى طرحى براى نصب دستگاههاى رطوبت سنج عنوان شده است تا بتوان رطوبت اين محدوده را كنترل كرد.
طالبيان محدود كردن آب و پايين آوردن ارتفاع آبگيرى را موجب نجات يكسرى از آثار دانست و گفت: طى جلسه و توافقى كه با وزارت نيرو داشتيم تا وقتى كه از وجود اثر مهم و ارزشمندى زير آب مطمئن نباشيم آبگيرى از سد انجام نمى شود. وى ادامه داد: در حالت عادى ۱۴۰۰ متر مكعب آب در جريان سيلابى اين محل وجود دارد.
مدير بنياد پژوهشى پارسه - پاسارگاد كشف چگونگى تداوم مسير شاهى يا كاروان در دوران اسلامى را از مهمترين اهداف نجات بخشى منطقه دانست و افزود: اين مسير به دوران اسلامى تعلق دارد اما به علت اشتباهى كه در مورد مقبره كوروش صورت گرفت لايه هاى مسجد اتابكى دوره اسلامى از منطقه برداشته شد.
طالبيان تنوع تدوين درمحدوده پارسه - پاسارگاد را از موضوعات مهم پژوهشى عنوان كرد و افزود: گروه ايتاليايى تعدادى گور، يك مجتمع توليدى كشاورزى و كارگاه ذوب فلز در منطقه كشف كرده است. وى در خصوص تپه رحمت آباد كه در مسير جاده شيراز - اصفهان قرار دارد، اظهار داشت: هيأتى از دانشگاه تهران و كشور آمريكا در تپه رحمت آباد مشغول فعاليت است كه كارش تا بهمن ماه طول مى كشد. به گفته وى اين منطقه در خطر نيست و در مسير جاده يا پل هوايى زده مى شود و يا جاده منحرف مى شود.
طالبيان دفع آبهاى سطحى شبكه را در امر آبرسانى به تخت جمشيد بسيار مؤثر اعلام كرد و افزود: در سال گذشته ۶۰۰ متر از شبكه لايروبى شد و در سال جديد نيز در جنوب شرقى اين منطقه اقداماتى صورت مى گيرد. وى اضافه كرد: آب هميشه زير منطقه تخت جمشيد جمع مى شده و رطوبت موجب فرسايش پى كاخ ها شده بود كه دفع آبهاى سطحى باعث عبور هوا و خشك شدن مجموعه شد.
طالبيان در خصوص مبلغ هزينه شده براى كاوش در منطقه گفت: سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى تاكنون ۱۵۰ميليون تومان از منابع جارى، پژوهشى و درآمدى خود هزينه كرده است. به عقيده وى توسعه صنعت نبايد در اطراف بناهاى تاريخى صورت گيرد تا آثار ارزشمند در منطقه تاريخى چون تنگه بلاغى اين چنين در خطر باشند.
طالبيان افزود: ما خواهان توسعه همه جانبه در كشور هستيم اما اين توسعه بايد همگام با جريان نجات بخشى مناطق باستانى كشورمان باشد. وى در پايان ابراز اميدوارى كرد كه با اقدامات انجام شده در سد سيوند، براى ساخت ساير سدها در نقاط مختلف كشور نيز قبل ازاجرا مطالعات باستان شناسى صورت گيرد.