كامبيز خالقى
۱۱مهرماه ظهر امروز برابر ۳اكتبر ميلادى خورشيد چهره خود را در پس ماه نو پنهان مى كند. هنوز خاطره كسوف كلى مرداد۱۳۷۸ در يادها زنده است، هنوز هم ياد حلقه الماس كسوف آن سال هر بيننده اى را نسبت به مشاهده دوباره اين پديده ترغيب مى كند. اگر قصد مشاهده دوباره اين پديده را از خاك ايران داريد بايد تا حدود سال۱۴۱۰صبر كنيد. تا آن زمان كسوفهاى جزئى متعددى رخ خواهد داد كه نخستين آنها در ۱۰خردادماه سال۱۳۸۲ به وقوع پيوست و دومين آنها هم تا امروز قسمتى از ايران را در تاريكى فرو خواهد برد. علاوه بر اين ، در فروردين ماه سال آينده هم كسوف ديگرى روى خواهد داد كه در نواحى شمالى و غربى ايران به بيش از ۹۰درصد خواهد رسيد و براى مشاهده كسوف ياد شده به طور كامل مى توان به تركيه و جنوب شرقى آن سفر كرد. اما ظهر امروز خورشيد روى خط واصل ماه و زمين قرار مى گيرد و حداكثر تا ۳۵ درصد از سطح خورشيد توسط ماه از ديد مردم پوشيده مى شود.
چگونه كسوف را بدون خطر مشاهده كنيم؟
به ياد داشته باشيد حتى يك ثانيه نگاه مستقيم به خورشيد براى از دست دادن چشمهايتان زمان زيادى است، نگاه كردن به خورشيد بسيار خطرناك است به همين دليل استفاده از فيلترهاى مخصوص توصيه مى شود كه در ادامه با آن بيشتر آشنا خواهيم شد ولى در صورت عدم دسترسى به فيلترهاى مطمئن روشهاى ديگرى هم براى مشاهده كسوف وجود دارد. ساده ترين روش مشاهده غيرمستقيم كه به جعبه تاريك معروف است و هزينه اندكى را نيز به همراه دارد به صورت زير ساخته مى شود:
ابتدا يك جعبه به ابعاد ۳۰ *۳۰ *۳۰ سانتيمتر آماده كنيد (ابعاد جعبه اهميت چندانى ندارد) ولى نبايد بيش از حد كوچك ساخته شود (اندازه هاى بالا به عنوان يك حد اول محسوب مى شود) اول مطمئن شويد هيچ جاى جعبه سوراخ و يا بريدگى ندارد سپس در يك طرف جعبه شكافى به ابعاد ۳ط۳ ايجاد كنيد و قطعه اى آلومينيومى را طورى روى شكاف قرار دهيد كه تمامى سطح آن را در بر بگيرد و در نهايت با سوزن سوراخى در وسط آلومينيوم ايجاد كنيد. حال نوبت به طرف ديگر جعبه مى رسد، دقيقاً در سمت مخالف سوراخ آلومينيوم شكافى به ابعاد تقريبى آن سطح ايجاد كنيد سپس كاغذ ضخيم كالك (در صورت عدم دسترسى چندبرگ كالك ظريف و يا دستمال كاغذى) را طورى روى آن شكاف قرار دهيد كه تمامى آن را در بر گيرد. حال دستگاه ساده شما ساخته شده و آماده استفاده است، اگر جعبه را طورى به طرف خورشيد قرار دهيد كه سوراخ روى ورقه فلزى دقيقاً در برابر خورشيد قرار بگيرد در طرف ديگر جعبه يعنى روى كاغذ كالك تصوير كسوف را مشاهده خواهيد كرد. همانطور كه ذيلاً ذكر شده مدل جعبه تاريك ساده ترين و ارزانترين وسيله به شمار مى آيد ولى روش ديگرى هم وجود دارد كه به مشاهده اپتيكى غيرمستقيم معروف است. در اين روش شما به يك تلسكوپ و يا دوربين دوچشمى نياز داريد كه هيچگونه فيلترى در جلوى دهانه آن نصب نشده باشد. براى مشاهده به اين صورت شما بايد دوربين را توسط قطعه اى كاغذ بپوشانيد كه نور از طرف ديگر آن سايه دوربين را نمايان نكند. سپس دوربين را به صورت تقريبى روى خورشيد تنظيم كنيد هنگامى كه خورشيد از طرف ديگر دوربين روى زمين نمايان شد دستگاه آماده استفاده خواهد بود البته براى مشاهده واضح  تر مى توان قطعه اى كاغذ را به صورت موازى با خورشيد و دوربين قرار داد. شايان ذكر است اگر از دوربين دوچشمى استفاده مى كنيد بهتر است جلوى يكى از چشمى ها را با درپوش مسدود كنيد تا از عبور نور جلوگيرى به عمل آيد.
مشاهده مستقيم:
براى مشاهده مستقيم اين پديده مى توانيد از عينك هاى مقوايى مخصوص كه در جلوى آنها فيلتر مايلار قرار دارد استفاده كنيد (به ياد داشته باشيد كه قرار دادن چند عينك آفتابى روى هم و مشاهده خورشيد به وسيله آن باعث جلوگيرى از رسيدن پرتوهاى مضر به چشم شما نمى شود و با وجود سياهى عينك هنوز هم خطر جدى چشم شما را تهديد مى كند. اين نكته را نيز بايد يادآور شد كه حتى با مجهزترين و قويترين فيلترها هم مشاهده مستمر گرفت باعث خسارت جبران ناپذيرى خواهد شد.
فيلترهاى خورشيدى و انواع آن:
اگر مى خواهيد از سلامت چشمهايتان در پايان گرفت اطمينان كامل داشته باشيد استفاده از فيلترهاى مايلار كه خورشيد را به رنگ سفيد نمايان مى سازد و آسمان را تاريك مى كند كفايت مى نمايد ولى اگر قصد رؤيت شراره هاى خورشيدى (زبانه هايى كه به علت واكنش هاى هسته اى خورشيد به وجود مى آيد و حامل مقدار زيادى ماده گداخته است و به طرف مرزهاى بى كران فضا شليك مى شود) را داريد بايد از فيلترهايى قويتر موسوم به هيسروژن اكفا كه حتى قادر به نشان دادن مواد مذاب سطح خورشيد است استفاده كنيد ولى اگر دسترسى به فيلتر برايتان مقدور نيست و مى خواهيد خورشيد را قرمز كم رنگ ومايل به نارنجى مشاهده كنيد بهترين وسيله ديسك سياه درون فلاپى ديسكت هاست. در ضمن در حين مشاهده كسوف از درون اين فيلتر بايد از دولايه ديسكت  استفاده كنيد، يك لايه ديسكت تنها براى عكسبردارى و فيلمبردارى كفايت مى كند از ديگر فيلترها مى توان به ورقه هاى نازك پلى استر - فيلمهاى راديولوژى سوخته، حلقه فيلم و حتى دمى دى هاى معمولى كه خورشيد را به رنگ آبى درمى آورد اشاره كرد. آخرين وسيله اى هم كه مى تواند پشتيبان چشمهاى شما باشد فيلترهاى جوشكارى شماره۱۲ يا ۱۴ است (در صورت عدم دسترسى، از چند فيلتر جوشكارى روى هم با شماره هاى كمتر استفاده كنيد) كه خورشيد را به صورت سبز از پس ماه گرفته ظاهر مى سازد و فيلتر بسيار مناسبى براى عكاسى است زيرا به زيبايى اين پديده و عكسى كه توسط شما گرفته شده است مى افزايد.
عكسبردارى از كسوف:
در اين بخش سعى مى كنيم نكات لازم براى عكسبردارى موفق از كسوف را خاطرنشان كنيم. عكسبردارى از هر جرم يا پديده آسمانى و يا هر پديده ديگرى با استفاده از دوربين هاى عكاسى معمولى و خانگى امكانپذير نيست و لزوماً بايد از دوربينهاى مكانيكى يا ديجيتال استفاده كرد. در مورد نوع و انتخاب دوربين در ادامه مطلب توضيحات لازم داده شده است.
- براى آنكه خورشيد با جزئيات لازم بر روى فريم عكاسى ثبت شود نيازمند تله اى به بزرگى mm500 تا ۲۰۰۰ ميلى متر هستيم البته عملاً به جاى لنزهاى خاص مى شود از تلسكوپ هرچند كوچك استفاده كرد البته استفاده از سه پايه هم توصيه مى شود زيرا تنظيم دقيق با دست روى گرفت غيرممكن است ولى اگر از دوربين هاى ديجيتال استفاده مى كنيد مى توان استفاده از بزرگنمايى اپتيكى يا دستى را روش مناسبترى ارزيابى كرد، دراينجا خاطرنشان مى كنم درعكاسى با چنين دوربين هايى نبايد از بزرگنمايى خاص ديجيتال استفاده كرد زيرا در اين زوم واقعيت اين است كه تصوير، حاصل از بزرگترين تله نصب بر روى دوربين است كه باعث افت شديد وضوح تصوير مى گردد. درصورتى كه شما علاقه مند به بزرگنمايى بيشتر روى محدوده خاصى هستيد بهتر است بعد از پايان گرفت با برنامه هاى گرافيكى آن را اديت نماييد.
۲- استفاده از فيلترهاى خورشيدى:
معمولى ترين نوع فيلتر استفاده شده در عكاسى فيلتر مايل است ولى اگر مى خواهيد عكسهاى زيباترى تهيه كنيد استفاده از ديسك موجود در ديسكت كه ۳ و يك دوم اينچ هم به صرفه تر و هم جذاب تر باشدالبته اگر دسترسى به فيلترهاى هيدروژن آنها داريد هيچ فيلترى توانايى رقابت با آن راندارد. در مورد انواع فيلترها قبلاً توضيحاتى ارائه شده است در صورت تمايل به قبل مراجعه نماييد)
۳ - فراموش نكنيد كه براى عكسبردارى قبل از شروع كسوف چندين آزمايش را با ميزان ديافراگم وگشودگى لنز و يا سرعت شاتر انجام دهيد زيرا اين قسمت از كار حتى براى حرفه اى ترين عكاسان هم لازم است. در ضمن هرگز به نورسنجى دوربين اطمينان نكنيد زيرا در عكاسى نجومى معمولاً با خطاهاى جدى مواجه است.
۴ - اگر استفاده از لنزهاى تله قوى و يا تلسكوپ براى شما مقدور نيست نااميد نشويد زيرا با لنزهاى نرمال و حتى وايد هم مى توان عكسهاى كم نظيرى را تهيه كرد.
فيلمبردارى ازكسوف:
براى ثبت كسوف و حتى بعضى ازتحقيقات خاص علمى هيچ چيز بهتر از فيلم بردارى نيست از اين رو قسمتى از مطلب هم به فيلمبردارى از خورشيد گرفتگى اختصاص دارد.
امروزه در بيشتر دوربين هاى فيلمبردارى براى ثبت اطلاعات از تراشه CCD و يا MOS (اكسيد فلز نيمه هادى) استفاده مى شود كه براى ضبط نورخورشيد هر دو از توانايى هاى نسبتاً مساوى برخوردار هستند براى انتخاب نوع فيلم هم يادآور مى شوم كه فيلم هاى Hi-8 يا S-VHS داراى وضوح بيشترى نسبت به انواع قديمى تر خود يعنى نوارهاى VHS-C يا VHS برخوردار است.
گروهى از دوربين هاى فيلمبردارى خانگى (هندى كم ها) داراى قدرت زوم اپتيكى ۳۲ برابر و يا حتى ۳۳۰ برابر زوم ديجيتال هستند كه براى تنظيم روى خورشيد بدون تلسكوپ يا تله كانورتور ايده آل به نظر مى رسد ولى اگر قدرت زوم اپتيكى دوربين شما كمتر است مى توانيد آن را به وسيله DG-Adap در پشت دوربين يا تلسكوپ مستقر سازيد. البته در صورتى كه قصد فيلمبردارى از كسوف به صورت مستمر داريد بايد بدانيد كه خورشيد بعد از گذر چند ثانيه از ميدان ديد شما خارج مى شود لذا مجبوريد تا از موتورهاى ردياب مخصوص استفاده كنيد كه اين روش علاوه بر صرف زمان زياد از جذابيت فيلم شما خواهد كاست بنابراين توصيه مى كنم اگر قصد فيلمبردارى از كسوف را داريد بهتر است بعد از شروع كسوف هر ۳ يا ۴ دقيقه يكبار چندثانيه فيلمبردارى كنيد و بقيه مدت كسوف را صرف لذت بردن از اين واقعه و يا ثبت به روشهاى ديگر ياد شده باشيد در انتهاى اين قسمت هم به شما يادآورى مى كنم كه قبل از شروع كسوف برنامه دوربين را فعال كنيد و زوم آن را يا به حالت دستى درآوريد يا به صورت زوم و فوكوس روى بى نهايت قرار دهيد اميدوارم كه با خواندن اين بخش بتوانيد نهايت استفاده را ببريد و در طول كسوف هم مشكل خاصى براى ابزار شما پيش نيايد و در نهايت بتوانيد فيلم جذابى را تهيه كنيد.
كسوف در باور گذشتگان
هنگامى كه مردم با جنبه هاى علمى نجوم و در نتيجه كسوف آشنا نبودند ديدگاه هاى مختلفى را براى بروز كسوف مطرح مى كردند به عنوان مثال گروهى از مردم معتقد بودند اژدهايى قصد بلعيدن خورشيد را دارد البته بايد گفت كه اين تصور بيشتر كشورها شكل گرفته بوده است از اين رو در گروهى از كشورها معابدى ساخته شد كه به خورشيد معروف بودند به اين منظور هم ساخته شده بودند كه در هنگام بروز كسوف به قيد قرعه انسانى را درمعبد به قتل مى رساندند و جگر او را از بدنش بيرون مى آوردند و به طرف خورشيد مى گرفتند تا خورشيد با سرخى خون و جگر آن فرد مرده دوباره نيروى خود را بازيابد وخود را از چنگال اژدها برهاند عده اى هم بروز كسوف را خوش يمن مى دانستند وبعضى آن را عامل بدبختى تصور مى كردند حتى در بعضى موارد با شروع يك كسوف بين دو ملت جنگ در مى گرفت و يا جنگ چندين ساله به صلحى درازمدت بدل مى شد.
كسوف در ادبيات و اساطير معمولاً به معنى و هم، ترس، شيطان و اژدها بوده است كلمه eclipse هم كه ترجمه انگليسى اين واژه است از واژه اى يونانى به معناى رها كردن آمده است و منظور از اين رها كردن آزاد شدن خورشيد از دست اژدها است. سالخوردگان كشور چين در اكثر موارد هنوز هم بر اعتقادات خود استوارند و در هنگام بروز كسوف با نواختن طبل و دهل و كوبيدن روى هر وسيله اى كه در نزديكى آن هستند سعى در فرارى دادن اژدهاى شيطان صفت هستند اين باور و آداب و سنن در ميان تمدن اينكاها كه در آمريكا زندگى مى كرده اند هم رواج داشته است ولى در هند وضع فرق مى كند آنان در هنگام هر گرفتن اعم از خورگرفت وماه گرفت وارد آب مى شوند و خود را تا گردن در آب فرو مى برند و با انجام حركات خاصى كه ريشه مذهبى دارد وخواندن دعا از خدايان درخواست مى كنند تا به كمك خورشيد بشتابند و خورشيد را از چنگال اژدها بيرون بياورند اين خرافات در ميان مردم شرقى رايج بوده است ولى خالى از لطف نيست كه بدانيد اروپاييان حتى تا حدود ۲۰۰ سال پيش كه ايرانيان با جنبه هاى علمى موضوع آشنا بودند باورى داشتند كه بيشتربه كتاب هاى علمى تخيلى شبيه است. آنان معتقد بودند يك گاوچران زبردست در حال جنگيدن با اژدهاست و آن را از پاى درخواهد آورد. آنان ستارگانى را كه در زمان كسوف كامل ظاهر مى شدند به تيرهاى خارج شده از تفنگ آن گاوچران مى دانستند، آنان براى سپاس و قدردانى از اين شجاعت او مقدار زيادى پول و البسه ومواد غذايى در جايى از جنگل پنهان مى كردند تا وقتى كه او از آسمان به زمين باز مى گردد فرصت وغذاى كافى براى استراحت داشته باشد و باز هم مانند اين دفعه اگر اژدها قصد بلعيدن خورشيد را داشت وارد عمل شود و داستان دوباره تكرار شود. حتى زمانى كه ديدگاه اروپاييها از اين هم علمى تر شده بود يعنى آنان به ثبت اين پديده ها روى كاغذ مى پرداختند و مى دانستند ماه است كه جلوى نور خورشيد را مى گيرد براى ترسيم صورتكهايى را استفاده مى كردند كه نمونه هايى از آن هنوز پابرجاست.

دكتر رسول همكار، دبير انجمن ويروس شناسى ايران
زباله هاى بيمارستانى به علت كارهاى تخصصى كه در بيمارستانها انجام مى پذيرد، آلودگى هاى متعددى را از قبيل آلودگى هاى بيولوژيك (شامل انواع باكتريها و ويروسها و انگلها و قارچهاى بيماريزا، نسوج و ضايعات پاتولوژيك و...)، موادشيميايى توكسيك و يا كارمينوژن (مانند انيديوم برومايد، فنل و...) و آلودگى هاى راديو اكتيو (راديو ايزوتوبهايى كه جهت تشخيص و يا درمان به كار گرفته مى شوند) دارند كه هر كدام به تنهايى مى توانند تهديدى جدى براى محيط زيست و جوامع بشرى به شمار روند. با توجه به اهميت ويژه آلودگى هاى راديواكتيو و جدى گرفته شدن آن از طرف سازمانهاى ذيربط معمولاً آلودگى هاى مربوطه به طور جدى كنترل مى گردند و معمولاً اين آلودگى ها در محيط منتشر نمى شوند مگر اينكه سهل انگارى و يا اختلالى در جمع آورى آنها روى دهد. سالها زباله هاى عفونى بيمارستانى از دغدغه هاى متخصصين علوم پزشكى و بهداشتى كشور بود ولى هنوز بسترسازى لازم انجام نشده بود و انعكاس در افكار عمومى جامعه نداشت. خوشبختانه در سالهاى اخير مسؤولان بهداشتى و حفاظت محيط و مديريت شهرى بويژه در كلان شهر تهران موضوع دفع مناسب زباله هاى بيمارستانى را در برنامه خويش قرار داده اند. براساس آمارهاى بين المللى، به طور متوسط روزانه در بيمارستانها به ازاى هر بيمار ۱‎/۵-۱ كيلوگرم زباله توليد مى شود كه با توجه به مراكز متعدد درمانى در شهرهاى بزرگ ميزان معتنابهى زباله را شامل خواهد شد كه در كنار انبوه زباله هاى ديگر شهرى معضل بزرگى را بر جوامع شهرى تحميل مى كند.
در شهر تهران در كنار بيمارستانهاى متعدد و هزاران مطب پزشكى كه روزانه پذيراى هزاران بيمار در سطح شهرهستند صدها آزمايشگاه، راديولوژى، درمانگاههاى اورژانس و... نيز مشغول به كار هستند كه براساس مطالعات انجام شده چيزى حدود ۷۰تن در هر روز زباله هاى عفونى و بيمارستانى توليد مى كنند كه حاوى عناصر بسيار خطرناك بيماريزا از جمله ويروسهاى ايدز، هپاتيت و... يا انواع انگل ها، ميكروبهاى خطرناك و... هستند و هر از چندگاهى به دليل آلودگى آبهاى زيرزمينى و سطحى به فاضلابهاى شهرى و يا شيرابه محل هاى دفن زباله احتمال بروز اپيدميهاى مختلفى وجود دارد. اهميت حفظ محيط زيست و بهداشت جوامع شهرى ايجاب مى كند كه زباله هاى بيمارستانى و مراكز بهداشتى درمانى ديگر جداى از ساير زباله هاى شهرى دفع شوند. ولى كدام روش و تكنولوژى براى اين كار مناسب است و با ساختار اجتماعى، فرهنگى و اكولوژيكى ما مناسبت دارد؟ كدام روش كارآيى مطلوب دارد و ازنظر اقتصادى مقرون به صرفه است؟
روشهاى سنتى دفع زباله نمى توانند در جوامع امروزى وشهرهاى كلانى مانند تهران ازكارآيى لازم برخوردار باشند. در روشهاى سنتى معمولاً زباله ها از محل توليد جمع آورى شده و به محلهاى ديگرى در خارج از شهر منتقل مى شوند و در آنجا دفع مى شوند. اگر فرض بر اين باشد كه زباله هاى بيمارستانى جداگانه جمع آورى مى شوند و در محلى جداگانه دفن مى شوند يا حتى قبل از دفن سوزانده شوند، باز هم مى توان تصور نمود كه اين زباله ها قبل از اينكه بى خطر شوند همانند يك بمب ميكروبى متحرك در شهر به حركت درمى آيند و مسيرهايى را طى مى كنند و احتمال نشت شيرابه هاى آن و ريزش زباله ها به جاى خود باقى است. بايد به اين موضوع اضافه نمود كه افراد سودجويى اقدام به زباله دزدى و بازيافت مى كنند و مواد پلاستيكى و... را از زباله ها جدا كرده و به وسايل بازيافت شده تبديل و وارد بازار مى كنند. براى اين افراد زباله هاى بيمارستانى فرقى با زباله هاى ديگر ندارد.
امروزه دفع زباله هاى پزشكى به صنعتى تبديل شده است كه روشهاى متنوعى را ارائه مى كنند. صنايع زباله هاى پزشكى طيف گسترده اى از استراتژى  ها و تكنولوژيهاى دفع زباله  هاى پزشكى را شامل مى شود كه براساس اندازه و منشأ زباله هاى توليد شده انعطاف پذيرى نيز دارند. اين روشها قابليت اجرايى در محل توليد زباله ها و يا خارج ازآن محل را دارند. اين استراتژى ها براساس تفاوتهاى منطقه اى و تفاوتهاى مقررات دولتى در مناطق مختلف تغيير مى كنند. در بسيارى از كشورهاى توسعه يافته اروپا و آمريكا مقررات بسيار محدود كننده اى در مورد دفع زباله هاى پزشكى وجود دارد و دفع اين زباله ها بايد به نوعى انجام شود كه استانداردهاى آلودگى هوا،آب و خاك و فضاهاى سبز در استراتژى دفع زباله كاملاً لحاظ شده باشد. علاوه بر اين براى دفع زباله هاى پزشكى، بسته به حجم زباله هاى توليد شده، فضاى قابل دسترس، در دسترس بودن و ظرفيت تسهيلاتى مثل آب و برق و فاضلاب، نيروى كار و مسائل مالى مى توان در مورد روشهاى مناسب دفع در محل تصميم گرفت و يا از روشهاى دفع خارج از محل استفاده نمود و زباله ها را به محل دفع منتقل كرد. سازمان بهداشت جهانى در مورد روشهاى دفع زباله هاى بيمارستانى، معيارهايى اساسى را ارائه مى كند كه بسيار حائز اهميت هستند. براساس اين معيارها بازيافت اين زباله ها ممنوع هستند و روشى براى دفع مناسب است كه علاوه بر ميكروب زدايى كامل، شكل ظاهرى زباله ها را نيز طورى تغيير دهد كه قابل شناسايى نباشد و امكان بازيافت آنها وجود نداشته باشد.
يكى از روشهايى كه در گذشته بسيار مطرح بود، سوزاندن زباله ها است. سوزاندن به مثابه يك تكنيك با سابقه، توانايى خود را در دفع توأم زباله هاى پزشكى و زباله هاى ديگر بيمارستانى شامل زباله هاى پاتولوژيك (مانند بخشهايى از بدن و بافتها) زباله هايى با منشأ شيمى درمانى و زباله هاى جامد وسايل مراقبتهاى بهداشتى به اثبات رسانده است . دفع توأم انواع زباله هاى پزشكى با يك وسيله در محل توليد و يا خارج از محل از نقاط قوت اين روش محسوب مى شود. وقتى عمل در درجه حرارت بالايى انجام گيرد زباله سوز با كارآيى بيشترى موجب كشته شدن عوامل بيولوژيك بيماريزا مى گردد. زباله سوزها به طور قابل ملاحظه اى موجب كاهش ۹۰درصدحجم زباله ها مى شوند بنابراين فضاى بسيار كمى نيز براى دفع بقاياى آن مورد نياز است. تغيير فيزيكى حاصل از سوزاندن موجب مى شود ديگر نيازى به آسياب كردن زباله ها نخواهد بود.
اگر بهترين زباله سوزها به تكنولوژى هاى جديد كنترل آلودگى هوا مجهز شوند، ذرات ريز، فلزات سنگين و گازهاى آلى مانند دى اكسين ها و فوران ها با كارآيى خوبى جذب مى شوند. با اين حال با تكنولوژى هاى مدرن، زباله سوزهاى موجود مانند يك تكنولوژى قديمى رخ مى نمايند. كارآيى احتراق مى تواند متغير باشد و كمترين كارآيى موقعى ديده مى شود كه متناوباً زباله هايى مرطوب مانند قوطى هاى حاوى مايعات، وارد زباله سوز شود كه منجر به انباشته شدن موادغيرقابل اشتعال در زباله سوز خواهد شد. مقرراتى را بايد در مورد اين مواد اعمال نمود به اين صورت كه اين مواد مجدداً به محفظه احتراق برگردانده شوند و اين عمل بارها تكرار شوند تا آنها نيز بسوزند. گاهى مواد نسوخته با بزرگى زباله مى تواند در ارتباط باشد.
از معايب عمده زباله سوزها توليد آلودگى هاى زيست محيطى بسيار خطرناكى مانند دى اكسين ها و فوران است كه كنوانسيونهاى بين المللى مقرراتى را ناظر بر عدم توليد آنها وضع كرده است كه ايران نيز رعايت اين مقررات را ملتزم شده وامضا نموده است. يكى ديگر از معايب آن هزينه نصب و نگهدارى بسيار گران آنها است كه مى تواند مشكل آفرين باشد؛ به طورى كه به گفته معاونت خدمات شهرى شهردارى تهران براى نصب يك زباله سوز مركزى براى شهر تهران ۳۵ميليون دلار اعتبار لازم است. اين زباله سوزها به فيلترهايى مجهز هستند كه به طور مرتب بايد تعويض شوند كه بسيار گران تمام مى شود. بايد به اين هزينه ها هزينه هاى حمل و نقل زباله ها به محل زباله سوز مركزى نيز افزوده شود كه خود مى تواند رقم بسيار قابل توجهى باشد؛ و درعين حال خطر انتشار آلودگى هاى ميكروبى را درحين حمل زباله ها به محل سوزاندن را نيز به همراه دارد. در آمريكا، ژاپن و برخى كشورهاى اروپايى اروپا بر مبناى مقررات جديد حفاظت محيط زيست (بويژه در آمريكا براساس بخشنامه هاى آژانس حفاظت محيط آمريكا EPA) درمورد زباله سوزها و زباله هاى پزشكى، اغلب مراكز زباله سوزى تعطيل واز نظر اقتصادى تشخيص داده شد كه هزينه نگهدارى زباله سوزها مقرون به صرفه نيست وبايد روش ديگرى جايگزين آنها شود. در حال حاضر تكنولوژى هايى مطرح است كه استانداردهاى حفاظت محيط زيست را در حد بسيارمطلوبى دارند و از نظراقتصادى نيز مقرون به صرفه هستند.امروزه براساس استانداردهاى بهداشت ومديريت شهرى سالم سيستم هايى مورد تأييد هستند كه در محل توليد زباله عفونى يعنى در بيمارستانها و مراكز درمانى طى فرآيندى كه آسيبى به محيط نرساند عمل سالم سازى را در مورد آنها اعمال مى كند.
براساس قوانين مصوب مجلس شوراى اسلامى، سالم سازى زباله هاى ويژه مانند زباله هاى بيمارستانى و صنعتى به عهده توليد كنندگان آنهاست و اين يك روش درست و منطقى است ودر بسيارى از كشورهاى توسعه يافته جهان اعمال مى گردد. شهردارى برمبناى قانون موظف به جمع آورى زباله هاى شهرى وخانگى معمولى است و وظيفه اى در قبال زباله هاى بيمارستانى ندارد و اگر هم بخواهد در اين جهت نيز خدماتى ارائه دهد بايد هزينه آن را از مراكز درمانى و بيمارستانى دريافت نمايد وبسيار پسنديده خواهد بود كه مطابق استانداردهاى بهداشت محيط كشور به اين امر مبادرت نمايد ودنبال تكنولوژى هايى كه تأييديه هاى زيست محيطى جهانى را دارند.
يكى از اين روشها كه در آمريكا و برخى كشورهاى اروپايى به كار گرفته شده است سيستمى است كه به صورت سيار عمل مى كند و زباله هاى بيمارستانى را در همان محل توليد غيرعفونى مى كند. فرآيند ميكروب كشى اين دستگاه به تأييد مراكز ذيصلاح آمريكايى واروپايى رسيده است. اين سيستم در هر ساعت مى تواند ۱۵۰۰ - ۱۲۰۰ كيلو زباله را غيرعفونى نمايد. فرايند به صورت كاملاً اتوماتيك صورت مى گيرد و همه مراحل كارتوسط كامپيوتر كنترل مى گردد. در اين سيستم شناگرهايى تعبيه شده است كه اگر احياناً بطور اشتباهى زباله هاى آلوده به مواد راديواكتيو وارد سيستم شوند؛ علائم هشدار دهنده اى به كار مى افتد و تا زباله راديواكتيو از دستگاه خارج نشود دستگاه به كار نمى افتد. بر روى اين سيستم ژنراتور برق و مخزن آبى نصب شده است كه سيستم بطور خودكفا عمل نمايد. به در اين سيستم ۸۰ - ۷۰ درصد حجم زباله ها نيز كاهش مى يابد و در نهايت زباله ها به شكلى در مى آيند كه اصلاً قابل شناسايى نخواهد بود و حتى مى توان حجم زباله را با پرس نمودن نهايى كاهش بيشترى داد.اين مزيت كاهش حجم مى تواند معيار بسيار قابل توجهى باشد. هم اكنون شهرهاى شمالى ايران در استانهاى مازندران و گيلان با مشكل كمبود دفن زباله روبروهستند و اگر زباله هاى بيمارستانى به عنوان بخشى از زباله هاى اين استانها با اين روش دفع شوند علاوه بر رفع معضل عفونى بودن آنها كمكى به رفع معضل كمبود دفن نيز شده است.
براساس برآوردهايى ۱۰ دستگاه به راحتى مى توانند كل استان تهران را پوشش دهند و زباله هاى بيمارستانى همه مراكز درمانى استان را در همان محل توليد غيرعفونى كنند. قيمت ده دستگاه كمتر از يك سوم سرمايه اى است كه به گفته معاون شهردار تهران براى نصب زباله سوز مركزى لازم است. يعنى با سرمايه اى كمتر از يك سوم قيمت زباله سوز، مى توان كل زباله هاى بيمارستانى تهران بزرگ را با روشى كاملاً سازگار با محيط زيست و مطابق با بالاترين استانداردهاى جهانى غير عفونى نمود.
در حال حاضر تكنولوژى زباله سوز در جهان درحال كنار گذاشته شدن است و انتخاب آن براى تهران اصلاً مقرون به صرفه نيست و علاوه بر آن منطقى هم نيست كه با اين وسعت آلودگى هاى هوا و محيط در تهران با راه اندازى زباله سوزها مشكلى نيز به آن بيفزاييم.