• آغاز روند عضويت تركيه كه به نظر مى رسد توسعه اقتصادى و اجتماعى را در اين كشور بهبود بخشد، تأثيرات منطقه اى بسيارى به دنبال خواهد داشت چرا كه آنكارا بايد در چارچوب اصلاحات روابطش را با همسايگان خود بهتر كرده و دشمنى ها را كنار بگذارد
• اردوغان: عضويت تركيه در اتحاديه اروپا نشانه عزم اين اتحاديه براى تبديل شدن به قدرت جهانى است
• اردوغان: آغاز گفت وگوهاى تركيه و اتحاديه اروپا مى تواند گفت وگوى تمدن ها را تقويت كند، چرا كه اين كشور پلى خواهد بود ميان شرق و غرب
• گل: پس از يك دهه، اروپايى ها، تركيه را دموكراتيك تر و مدرن تر خواهند يافت
• استراو به تركيه گوشزد كرد كه جاده اى دراز پيش روست و از سران آنكارا خواست با سعه صدر اصلاحات را در تمام عرصه هاى سياسى، اقتصادى و اجتماعى ادامه دهند
گروه بين الملل ـ نفيسه كوهنورد: ۳۰ ساعت مذاكرات تنگاتنگ، دو روز چانه زنى ميان يأس و اميد... و سرانجام انتظار تركيه پشت درهاى اتحاديه اروپا به سر رسيد و مذاكرات اين كشور صبح ديروز براى پيوستن به اتحاديه آغاز شد. البته قرار بود هيأت تركيه و سران اتحاديه اروپا شامگاه دوشنبه بر سر ميز مذاكره بنشينند، اما اصرار اتريش درباره اعطاى جايگاه شراكت به جاى عضويت، نشست را به تعويق انداخت. با اين حال، در آخرين ساعات روز دوشنبه با عقب نشينى وين از موضع خود و پذيرش شرايط جديد چارچوب مذاكرات از سوى آنكارا، زنگ آغاز گفت و گوهاى تركيه و اتحاديه اروپا به صدا درآمد.
«عبدالله گل» وزير خارجه تركيه و هيأت همراه مذاكره كننده واپسين دقايق دوشنبه شب فرودگاه «اسن بوغا»ى آنكارا را به سوى لوكزامبورگ محل برگزارى اجلاس ترك كرد. گل با لبخند به خبرنگاران گفت: «امروز لحظه اى تاريخى فرا رسيده و تركيه قدم به عصرى تازه نهاده است.» مشابه اين جمله را «جك استراو» وزير خارجه انگليس و رئيس دوره اى اتحاديه اروپا هم به زبان آورد. استراو، سوم اكتبر را روزى واقعاً تاريخى براى اروپا و گل براى جامعه بين المللى خواندند.
آنچه اين روز را براى تركها تاريخى مى كند، انتظارى ۴۲ ساله براى قدم گذاردن به دالان اتحاديه اروپا است. تركيه پس از آنكه در سال ۱۹۵۹ به عضويت جامعه اقتصادى اروپا درآمد، تقاضاى خود را براى پيوستن به اتحاديه اروپا در دسامبر ۱۹۹۹ رسماً اعلام كرد. هرچند «تورگوت اوزال» نخست وزير وقت اين كشور در سال ۱۹۷۸ نيز اين درخواست را ارائه داده بود.
۱۷ دسامبر ،۲۰۰۴ اما نقطه عطفى در روابط تركيه و اتحاديه اروپا بود. در اين تاريخ، روز موعود براى آغاز مذاكرات الحاق تركيه به كلوپ اروپايى سوم اكتبر ۲۰۰۵ اعلام شد كه اين امر پس از رايزنى هاى فراوان بالاخره تحقق يافت.
گل در فرودگاه لوكزامبورگ با استقبال گرم جك استراو، «خاوير سولانا» مسؤول امور خارجى و امنيتى اتحاديه اروپا و «اولى رهن» كميسيونر گسترش اتحاديه مواجه شد. رسانه ها نيز از ازدحام چشمگير خبرنگاران در فرودگاه خبر دادند كه گويا گروه وسيعى از ايشان، خبرنگاران شبكه ها و مطبوعات عربى و مسلمان بودند.
گل سرمست از اين موفقيت در مقابل دوربينهاى تلويزيونى، تركيه را تنها كشور مسلمان اتحاديه اروپا خواند و بعد با بيان اينكه زبان تركى هم روزى از زبانهاى اتحاديه خواهد بود، سخنرانى اش را كه با زبان انگليسى آغاز كرده بود، به تركى ادامه داد. «رجب طيب اردوغان» نخست وزير تركيه نيز شروع مذاكرات را با اتحاديه اروپا موفقيتى بزرگ براى دولت خواند و گفت: «در اين راه، تنها پشتوانه دولت، ملت غيور تركيه بود.»
البته اين تازه آغاز راه است. مسيرى كه اوزال آن را به راهى طولانى و باريك تشبيه كرده بود. تركيه بايد بتواند از پس به جاى آوردن مقررات و قوانين ۸۰ هزار صفحه اى اتحاديه اروپا برآيد تا شرايط لازم را براى پيوستن به اتحاديه كسب كند. در اين باره، استراو به تركيه گوشزد كرد كه جاده اى دراز پيش روست و از سران آنكارا خواست با سعه صدر اصلاحات را درتمام عرصه هاى سياسى، اقتصادى و اجتماعى ادامه دهند.
«يوشكا فيشر» وزير خارجه آلمان هم آغاز مذاكرات با تركيه را انجام تعهد ۴۲ ساله اتحاديه اروپا ناميد و گفت: «پس از ۴۲ سال تعهدى كه داده بوديم، به جا آورده شد، خسته، اما خوشحالم.» خاوير سولانا از زحمات عبدالله گل و دولت تركيه در تسريع روند اصلاحات تشكر كرد و اظهار داشت: در اين روند، هر دو طرف ترك و اروپايى پيروز شدند.
اما با آنكه شروع مذاكرات با استقبال نسبتاً گرم ۲۵ عضو اتحاديه مواجه شد و همگان بر آغاز روند به نيت عضويت كامل تركيه در كلوب اروپايى تأكيد كردند، هنوز هيچ چيز ضمانت شده نيست. دو معضل عمده مى تواند سنگهاى بزرگى را بر سر راه تركيه قرار دهد. اول آنكه با وجود تغيير بند مربوط به «شراكت جاى عضويت» و حذف كلمه مشاركت، پيچيدگى و شرط پنهان اصل اول مذاكرات معضلاتى را براى تركها به وجود خواهد آورد. طبق اين بند، هدف نهايى گفت و گوها، الحاق كامل تركيه به اتحاديه اروپا است، ولى اين كشور بايد شرايط را به جاى آورد و در كنار آن منتظر «هضم شدنش» از سوى اروپايى ها شود، اين تبصره تقريباً اشاره به ماده ۴۹ اساسنامه تأسيس اتحاديه اروپا دارد؛ اصلى كه مطابق آن پذيرش عضو جديد بايد با نظر مردمان ديگر اعضاى اتحاديه صورت گيرد، يعنى علاوه بر آنكه كلوب اروپايى توان خود را براى قبول عضو تازه خواهد سنجيد، هر يك از كشورهاى عضو مى توانند همه پرسى برگزار كنند و طبق نظر مردم خود، سرنوشت نامزدهاى عضويت را رقم بزنند. در واقع، با اين ماده خواسته وين به نوعى تحقق پيدا كرد. فرانسه و برخى ديگر كشورها نيز هم صف اتريش در اين باب هستند.
از اين رو «اورسولا پلاسنيك» وزير خارجه اتريش كه ميدان دار رايزنى هاى چند روز اخير لوكزامبورگ بود، پافشارى خود را در مقابل ورود تركيه چنين توجيه كرد: «كشورم با زير سؤال بردن عضويت كامل براى تركيه به مردم گوش فرا داده است.» افكار عمومى بسيارى از اروپايى ها مخالف ورود تركها به اتحاديه اروپا هستند و بايد ديد آيا به مرور زمان، قدرت هاضمه مردمان اتحاديه بالاتر خواهد رفت يا نه؟ در اين مورد سران آنكارا معتقدند اروپا پس از ده سال با تركيه اى متفاوت و تغيير يافته مواجه خواهد شد. گل با اشاره به ادامه روند اصلاحات در كشور گفت: «پس از يك دهه، اروپايى ها، تركيه دموكراتيك تر و مدرن تر را خواهند يافت.»
اما از نگاهى ديگر، آغاز روند عضويت تركيه كه به نظر مى رسد توسعه اقتصادى و اجتماعى را در اين كشور بهبود بخشد، تأثيرات منطقه اى بسيارى هم به دنبال خواهد داشت، بويژه اينكه تركيه در چارچوب اصلاحات طبق قوانين و استانداردهاى اروپا (كپنهاگ) بايد روابطش را با همسايگان خود بهتر كند و دشمنى ها را كنار بگذارد.
در اين ميان، رابطه با ارمنستان و گسترش روابط با يونان مورد تأكيد اتحاديه اروپا است. جالب آنكه برخى روزنامه ها و رسانه هاى «ايروان» و «آتن» از پيوستن تركيه به اتحاديه حمايت كرده و آن را باعث ثبات منطقه خوانده اند. حتى چند روزنامه يونانى ديروز تيتر صفحه اول خود را به زبان تركى چاپ كرده و نوشتند: «تركيه به اروپا خوش آمدى». همچنين كشورهاى مسلمان و عرب خاورميانه توجهى خاص به روند مذاكرات تركيه و اتحاديه اروپا نشان دادند، چرا كه از نگاه اين كشورها، رويكرد اروپا به كشورى با ۷۴ ميليون مسلمان مهم مى نمايد. اقبال گسترده روزنامه هاى عرب را به اين موضوع از اين منظر مى توان ارزيابى كرد.
روزنامه هايى مانند «الاهرام» مصر، «خليج تايمز»، شبكه هاى تلويزيونى «المنار»، «الجزيره» و... چندين روز است كه بخش مهمى از اخبار خود را بر اين موضوع متمركز كرده اند. اردوغان در اين باره با بيان اينكه عضويت تركيه در اتحاديه اروپا نشانه عزم اين اتحاديه براى تبديل شدن به قدرت جهانى است، گفت: «اين مى تواند گفت و گوى تمدنها را تقويت كند، چرا كه تركيه پلى خواهد بود ميان شرق و غرب.»
