• بسيارى از ساكنان جزاير جنوب با وجود استعدادهاى بى پايان و شگرف در منطقه دچار محروميت هايى هستند كه بايد با همت و اراده ملى و محلى ارتقا يابد
بندر عباس ـ همايون اميرزاده: «بيدارترين ملل آنهايى بودند كه بيشتر به خليج فارس اعتنا مى كردند.»
تذكر تاريخ اين دريا، اين نكته را ثابت مى كند كه در طول هزاره هاى گذشته تا امروز، بزرگترين قدرتهاى جهان همواره به اين نقطه از جهان توجهى خاص داشته اند.درياى پارس يا خليج فارس كه استان هرمزگان نيز در كنار آن قرار گرفته، از كهن ترين درياهاى جهان است كه انسان شناخته است. ساكنان پيرامون آن نيز از نخستين انسان هايى بودند كه با فن دريانوردى آشنا شده و با چيرگى بر راه آبى و بازرگانى دريايى، ارتباطات بين تمدنها را موجب شدند و همواره از آن در مواقع بحرانى دفاع كردند.
آيا تاكنون از خود پرسيده ايم كه وجود جمعيت جزاير پراكنده خليج فارس و ساحل نشينان چه نقشى در چيره دستى حكومتها داشته است؟ شايد باور اين مهم كه خالى بودن جزاير خليج فارس مى توانست عامل سقوط و شكست حكومت هاى ايرانى در ادوار گذشته باشد، كمى دشوار به نظر برسد؛ اما اين يك واقعيت غرورآميز است كه در تمام جنگها و تجاوزاتى كه از طريق خليج فارس صورت گرفته ، اين جزيره نشينان جنوب بودند كه با مقاومت غيرتمندانه خود از كيان ايران پاسدارى كردند. آن گونه كه هنوز تاريخ رشادتها و مقاومت مردم بنادر جنوب و جزاير خليج فارس در برابر متجاوزان پرتغالى، اسپانيايى،هلندى، انگليسى ، بلژيكى ، فرانسوى وآلمانى ها را فراموش نكرده است.اما نگاهى به جزاير امروز نشان از تنگناهاى جدى معيشتى در ميان ساكنان شان دارد. ساكنان جزاير پراكنده خليج فارس كه ديانت و ايرانيت شان زبانزد است و تاكنون عزتمندانه در مرزهاى آبى مقاومت كرده اند، در تار معيشت گرفتار آمده اند.
چگونه مى توان باور كرد اهالى جزيره «لارك» پس از ۶ سال پيگيرى هنوز نتوانسته اند از وجود حتى يك پزشك عمومى برخوردار شوند و هرگاه براى حل مشكل مراجعه كرده اند تنها بخشنامه هاى قانونى به رخ آنها كشيده شده است. اين يك واقعيت تلخ است كه بسيارى از ساكنان جزاير جنوب با وجود استعدادهاى بى پايان و شگرف در منطقه، از نانوايى ها نان به نسيه مى برند.
آنچه اما دراين ميان قابل ذكر و تأمل است آنكه مسؤولان نيز بر مشكلات و كمبودها صحه مى گذارند و در پاسخ به اين همه مشكل به عدم توجه لازم در سطح ملى به حل مشكل معيشت جزيره نشينان اشاره مى كنند. شايد مسؤولان ملى نيز بعدها بگويند كه مشكل عدم پويايى و رشد در جزاير جنوبى معلول ناكارآمدى در منطقه است.
زندگى بدوى در جزاير جنوبى
محمد آشورى نماينده مردم بيش از نيمى از جزاير خليج فارس در مجلس است. او در گفت وگو با ما، زندگى فعلى مردم در جزاير را بدوى مى داند و مى گويد مشكل فعلى در بهبود وضعيت ساكنان جزاير جنوبى عدم تمركز در تصميم گيرى و خيز بلندى كه در دولت هاى گذشته در قالب طرح عمران جزاير برداشته شد به دليل بالابودن سطح خرابى ها و كمبودها و كارهاى انجام نشده نتوانست جلوه گر شود. آشورى معتقد است عمده اقدامات انجام شده از جانب دولت هاى قبلى متوجه ايجاد زيرساخت هاى آب و برق بود و فرصت به حل مشكلات معيشتى نرسيد. او كه اكنون نايب رئيس كميسيون امنيت ملى و سياست خارجى مجلس است مى گويد: درحال حاضر عرصه چنان بر مردم تنگ است كه بسيارى در فكر كوچ هميشگى و البته اجبارى هستند. اين نقيصه معلول ناپايدارى تصميمات ملى و منطقه اى در حوزه رسيدگى به مطالبات معيشتى ساكنان جزاير است. از اين رو براى تثبيت جمعيت فعال در جزاير، آغاز يك رويكرد منطقى مبتنى بر به كارگيرى ظرفيت ها و فرصت هاى موجود امرى اجتناب ناپذير است. او با طرح اين پرسش كه آ يا قابل باور است كه درمنطقه استراتژيك خليج فارس و در نقاط پرتردد اين آبراه، ۷۰درصد ساكنان جزاير ايرانى زيرپوشش كميته امداد باشند؟ گفت: زمان آن فرا رسيده كه رويكرد نظام برنامه ريزى بودجه نويسى براى مرزنشينان بويژه ساكنان جزاير جنوبى تغيير كند.آشورى مى گويد: مردم جزاير از گذشته هاى دور با كشورهاى حاشيه جنوبى خليج فارس مبادلات مرزى داشته و نياز خود را عزتمندانه تأمين مى نمودند. از اين رو اصلاح قوانين و مقررات صادرات و واردات و ساماندهى تجارت مرزى با تكيه بر تقويت بنيه اقتصادى مرزنشينان بيش از هر زمان ديگرى اهميت يافته است.
بيكارى جوانان در جزاير
بيكارى جوانان در جزاير جنوبى موجب هرز رفتن استعدادها، روى آوردن عده اى به بزهكارى ها و مهاجرت عده اى ديگر مى شود. درواقع هرم سنى جزاير جنوب ايران به تدريج پير مى شود. به اعتقاد آقاى سلامتى شهردار هرمز براى برون رفت از بحران كنونى بر نكته تسهيل مقررات تجارى كالا، توجه بيشتر به ظرفيت هاى توريستى جزاير و تداوم طرح هاى توسعه اى دولت و حمايت ايجاد انگيزش از بخش خصوصى براى سرمايه گذارى تأكيد دارد. وى جزيره هرمز را داراى جاذبه هاى زيبايى از نظر طبيعى و تاريخى مى داند و مى گويد: در سال كمتر توريست يا گردشگرى به اين جزيره سفر مى كند. چنانچه امكانات ايجاد شود و قابليت هاى جزاير به درستى تعريف شود، مردم جزيره از گرفتارى هاى كنونى رهايى مى يابند.
مشكلات تحصيلى و بهداشتى
محمد ناجى پور رئيس شوراى اسلامى لارك مشكل تحصيلى و بهداشتى را در جزيره بسيار حاد مى داند. او مى گويد درحالى كه سالانه هزاران پزشك به جامعه پزشكى كشور اضافه مى شود و همه مى گويند با مازاد پزشك روبروييم، چرا مسؤولان ترتيبى اتخاذ نمى كنند كه يك پزشك عمومى به اين جزيره بيايد. ۶ سال پيگيرى ما براى آوردن پزشك به جزيره لارك هنوز به نتيجه نرسيده است.دانش آموزان جزيره هم تا سوم راهنمايى امكان تحصيل دارند و بقيه يا بايد به ساير نقاط بروند و يا از خير تحصيل بگذرند. به گفته ناجى پور هر ساله از ۲۵ قبول شده سوم راهنمايى تنها ۲ يا ۳ پسر به قشم مى روند تا دوره دبيرستان را بگذرانند و بقيه از ادامه تحصيل بازمى مانند.
لارك بيش از هزار نفر جمعيت دارد.
گذشته را فراموش نكنيم
ما نبايد وضعيت سابق جزاير را كه بسيار بسيار بدتر از امروز بود فراموش كنيم. اين مطلب را علوى نژاد معاون سياسى امنيتى استاندار هرمزگان مى گويد. وى ضمن تأييد مشكلات طاقت فرساى ساكنان جزاير جنوبى ايران مى افزايد: با اين حال نبايد حجم گسترده تلاش هاى صورت گرفته براى محروميت زدايى را ناديده بگيريم. وى گفت: ۱۴ جزاير جنوب ايران قابليت هاى متفاوتى در زمينه هاى نفتى، صنعتى، مسكونى، تجارى، زيست محيطى، توريستى و نظامى دارند كه بايد با جامع نگرى و برنامه ويژه به آنها توجه كرد و از ظرفيت هاى لازم آنها بهره برد.
چراغ خطر براى ذخاير دريايى
مديركل شيلات هرمزگان مشكلات جزيره نشينان و ساحل نشينان جنوب را از زاويه اى ديگر مى بيند. او با اشاره به سختگيرى و محدوديت هاى جدى حاكميت براى ترانزيت كالا گفت: طى سالهاى اخير با تعطيل شدن بسيارى از فعاليت هاى اقتصادى ديگر، خيل عظيمى از افراد كه سابقاً كارهاى ديگرى انجام مى دادند به خانواده صيادان پيوستند و بى محابا ذخاير دريايى را براى گذران زندگى برداشت كردند.
بديعى با جدى خواندن تخريب ذخاير دريايى مى گويد: به علت صيد بى رويه، نسل ۴ گونه ماهى در خليج فارس در معرض نابودى است. كاهش وزن وطول ماهى ها و از بين رفتن تنوع در گونه هاى مختلف ماهى ها چراغ خطر تهديد ذخاير دريايى را روشن كرده است. البته تلاشهاى گسترده اى براى انتقال پايدار و بازسازى ذخاير انجام شده و مى شود ولى به هر حال مشكل وجود دارد.
چه بايد كرد؟
كارشناسان به عنوان ضلع ديگرى از مثلث مردم و مسؤولان معتقدند بايد با بسيج امكانات و تهيه طرح ملى به بهبود شاخص هاى عمرانى و اقتصادى در جزاير جنوب همت گماشت. شايد فرداها دير باشد.
كيش، قشم، لاوان، خارك،هرمز،لارك، هنگام، سيرى، فارور، شيدور، هندورابى،ابوموسى،تنب كوچك و تنب بزرگ بعنوان مهمترين جزاير ايرانى با ۱۱۰ هزار نفر جمعيت در خليج فارس واقع شده اند.