دكتر عليرضا   شيرى
مشاور بهداشت روان
مدرس دانش خانواده در دانشگاه تهران

پنج ماهى مى شد كه از پايان ارتباط عاشقانه اش مى گذشت ، نه از اين ارتباطهايى كه حداكثر به يك سينما رفتن و دو تا ميهمانى مى رسد ، بلكه ارتباطى كه تا نامزدى و قرار عروسى و... هم رسيد و محمود بدون هيچ توضيحى ناگهان غيبش زد. حتى يك نامه، يك تلفن و دريغ از يك توضيح خشك و خالى. طفلك پگاه چقدر اين طرف و آن طرف زد كه بفهمد چه خبر شده ولى انگار نه انگار كه عشقى به سرى بود! بالاخره از طريق چند تا واسطه كاشف به عمل آمد كه محمود دل در آستان دلبرى ديگر باخته و قصد ازدواج با دخترى ديگر را دارد.فكر شكايت و...هم كرد ولى چه فايده؟افسردگى و دلتنگى و اضطراب و متلكهاى اطرافيان و حتى سركوفتهاى خانواده و نهايتاً دخترى۲۴ ساله غمگين كه زير اين همه فشار خرد شد.
* پيمان۲۳ ساله و شقايق ۲۰ ساله بيش از يكسال است كه با هم آشنا هستند. اوائل همه چيز بينشان عادى بود ،مثل دو تا همكلاسى اما رابطه ، كم كم اوج گرفت و به دلبستگى دو طرفه ايشان انجاميد. پيمان مدتى است كه متوجه تغيير رفتار شقايق شده است ، اتفاقاً خيلى هم تقلا كرده كه مبادا اشتباهى از او سر زده باشد اما مثل يخى كه جلوى آفتاب گذاشته باشند، محبت و توجه شقايق در حال نزول است.
***
قبول داريد كه ممكن است هر ارتباطى چه به شكل دوستى چه به شكل نامزدى و يا حتى ازدواج ، ناگهان فرو بپاشد؟ در اين شرايط چه كمكى مى توانيم به خود كنيم؟ براى ترك اعتياد عاطفى چه بايد كرد؟ سلسله نگاشته هايى كه تاكنون تقديمتان شده است ، دراين باب به تفصيل سخن رانده است و امروز نيز نكاتى امتحان پس داده و به درد بخور ، به محضرتان عرضه مى گردد.
خلاصه نكات قبلى :
۱. براى برگشت كسى كه شما را رها كرده هرگز عزت نفس خود را خرج نكنيد.
۲. به كمك واسطه ها و تلفن و e-mail و پيام كوتاه و انواع شيوه هايى كه همه مى شناسيم در اطراف فردى كه رفته ، پرسه نزنيم.
۳. با يادآورى خاطرات قبلى و نشخوار آنچه بين شما و او بوده ، خود را به ورطه حقارت نيندازيد.
۴. بنا نيست كه شما تا ابد تنها بمانيد. اصل فراوانى در خلقت به ما ياد مى دهد كه متناسب با ويژگيهاى روحى _روانى شما هميشه انسانهاى فراوانى در نزديكى شما قرار دارند.
۵. با فكر انتقام و ضربه زدن و... وقت رشد روحى خود را هدر ندهيد.
۶. افسردگى به تعبير كارل گوستاو يونگ ، پدر روانشناسى عمقى ، هدايايى دارد كه مى توانيد با فراگرفتن خردهاى نهفته در آن به تعالى و شكوفايى برسيد.
۷. با ميهمانى رفتن و سيگار و الكل و شاديهاى كاذب ، فرصت انديشيدن و فراگرفتن درسهاى تجربه سنگينتان را حرام نكنيد.
۸. به دامان عشقى فراتر نظير عشق الهى ، عشق پدر و مادر پناه ببريد تا زخمهايتان شفا يابند.
* براى فرار از تنهايى هرگز جايگزين نكنيد
به هر حال شما در شرايط وحشتناك پس از اتمام يك رابطه عاطفى در معرض پيشنهادهاى مختلف قرار مى گيريد. بسيار فراوانند دخترانى كه در اين شرايط براى انتقام از يار بيوفاى قبلى ، وارد ارتباطى جديد مى شوند. حواستان باشد كه ارتباط جديد برويرانه هاى يك كاخ فرو ريخته بنا شده و واقعاً استحكام و بنيانى شايسته ندارد و به خاطر اينكه شما دائم در حال مقايسه فرد جديد با قبلى هستيد ، هر لحظه شما تلخ خواهد بود و اتفاقاً فرد جديد نيز خيلى ضربه مى خورد. ما بايد با خودمان رو راست باشيم. جايى از روح ما زخم خورده و بر زخم بايد مرهم نهاد. ارتباط جديد زمانى مرهم درد شماست كه عمده زخم را خودتان در پروسه ترك اعتياد عاطفى ، ترميم كرده باشد. باز تأكيد مى كنم كه كسى نيست كه بتواند اعتياد جديد ، اعتياد قديمى را ترك كند! درست مثل معتادى كه براى ترك هرويين به الكل پناه مى آورد و بعد از چند ماه هم هرويينى است هم الكلى!
به ويژه وقتى به دل و دلدادگى و روح مى رسيم كه بحث به مراتب پيچيده تر مى شود. پيشنهاد قطعى ما چيست؟
* شما بنا نيست كه در عزادارى ارتباط قبلى خود تا ابد تنها بمانيد (زندگى فيلم هندى نيست)
* زمانى وارد ارتباط جديد بشويد كه از حالت ((خوداحساس)) به حالت ((دگر احساس)) رسيده باشيد. حالا توضيح مى دهيم كه اين دو حالت يعنى چى.
خود احساس حالتهايى است كه صحنه هاى يك واقعه با وضوح در عمق روح شما در جريان است و شما در تماس نزديك با آن هستيد.فرض كنيد تصادفى مى كنيد و دو نفر از سرنشينان كنار شما در دم كشته مى شوند. معمولاً شما به شدت شوكه مى شويد و تا مدتها با يادآورى صحنه تصادف كاملاً خم جسمى هم روحى به هم مى ريزيد. به اين لمس از نزديك يك واقعه، حالت خود احساس مى گوييم.حالا تصور كنيد كه همين تصادف را در تلويزيون مى بينيد.قطعاً ديدن مرگ فجيع دو نفر در فيلم مستندباز هم چيز خوشايندى نيست اما قبول كنيد كه اثر اين واقعه به مراتب خفيف تر و زود گذر تر است تا حضور عينى در خود تصادف.
در روابط بهم ريخته اوايل كار تمام صحنه ها ((خود احساس)) هستند يعنى فرد دقيقاً با يادآورى آخرين گفت وگوها و آخرين ديدارها و...به شدت به هم مى ريزد و چه بسا در خلوت خود به گريه بيفتد و دلتنگ يار قديمى شود و مقاومتش در حفظ شخصيتش در هم فرو بريزد. توصيه ما اين بود كه وقتى شما تا اين حد حسى نزديك و درگير در رابطه داريد نبايد با نبش قبر خاطرات، خود را در هم بريزى!
حالا نكته مهمترى را مى گوييم كه ابداً در شرايط خود احساس، فردى جديد را به زندگيتان وارد نكنيد.اين كار يعنى شليك مستقيم به روحتان زيرا روح توان چنين حجمى از استرس را ندارد. و مطمئن باشيد كه ارتباط جديد به سرعت زخمى جديد روى زخم قبلى به جاى خواهد گذاشت. متأسفانه در سن كم ، دختران و پسران به ارتباطهايى از اين دست روى مى آورند و ما مى بينيم كه دخترى فرضاً بيست ساله از نظر روحى كاملاً پير و فرسوده گشته و چندين ارتباط نصفه و نيمه و روحى لطمه خورده و هنوز گير ارتباط اول خود دارد.
اگر خودسازى كنيد و با دردهايتان روبرو شويد و مانند كارتون شرك ، با اژدها (ترسهاى ما) رو در رو شويد ، قطعاً موفق مى شويد كه شاهزاده شادى را كه در قصر محبوس شده است ، در آغوش بگيريد و با كمترين جاى زخم به زندگى خود برگرديد.
آيا حالا كه اين سختى را تحمل كردم ، آيا گاهى دلتنگ نمى شوم؟ نمى دانم! اما مطمئنم كه چيزى بيشتر از يك واقعه دگر احساس شما را نخواهد آزرد.
***
آيا براى اتمام يك ارتباط ، بايد از كسى متنفر بود؟ نمى شود كسى را دوست داشت ولى از او جدا شد؟
كتابى در ايران چاپ شده است به نام BEING A WOMAN (زن بودن) از دكترتونى گرانت(روانشناس يونگى) با ترجمه خانم فروزان گنجى زاده كه بسيار براى دختران ما خواندنى است. در بخشى از اين كتاب جمله سنگينى قرار دارد كه حاوى نكات مهمى است :
«مرد ايده ال يك زن لزوماً همان مردى نيست كه او را خوشبخت مى كند »
شخصاً شايد بيش از بيست بار اين جمله را خواندم تا كم كم منظور نويسنده را دريافتم. يعنى چه بسا يك نفر براى شما خيلى دوست داشتنى باشد و خيلى مرد محبوبى باشد اما نتواند تو را خوشبخت كند و در زندگى مشترك تبديل به هيولاى بدبختى تو شود!
فرض كنيد مرد شما قيافه دلنشينى ندارد و زياد هم اهل شوخى و بذله گوويى و مجلس گرم كنى نباشد اما همين مرد واجد صفاتيست كه به شما امنيت و آرامش و شادمانى مى دهد و همين مرد است كه براى فرزندان تو تكيه گاه خوبيست. شايد خواننده فرهيخته اى بگويد كه راه درست اين است كه ما خود كمر همت براى شادمانى خود بايد ببنديم و كسى وظيفه ندارد ما را شاد و راضى كند.من هم با اين نظر كاملاً موافقم ولى در مقام توصيه ، اين جمله را براى كسانى مفيد مى دانم كه به بالاى پله هاى خودسازى رسيده باشند و مى دانم كه عمده مردم ميهن من متوسطانى مانند خودم هستند كه زندگى عاطفى، سهم بزرگى در آرامش روانشان بازى مى كند.
صداق بيرحمانه : بلوغ بزرگى مى خواهد تا بفهميم كه مى توان كسى را دوست داشت و اتفاقاً با او خوشبخت نشد! بنابراين من شك دارم كه زندگى عشق باشد و ديگر هيچ!
(نام كتابى از بانوى مرحوم لئو بوسكاليا) و معتقدم كه زندگى به عقلانيت و مسؤوليت پذيرى و پذيرفتن ضعفهاى خود نيز نياز دارد تا عشق بتواند اثرى داشته باشد. با عشق خالى نمى توان از ضعفهاى شخصيتى همسر خود گذشت بلكه بايد به كمك عقل و تجربه اندوزى آموخت كه ما اكثراً در برخورد با ضعفهاى اطرافيانمان دچار خطايى بزرگ مى شويم و آن چنين است كه خطاى ديگران را به اختلال شخصيتشان مربوط مى دانيم و خطاى خود را ناشى از مسائل موقت.مثلاً دير آمدن ما ناشى از ترافيك است و دير آمدن همسر ما ناشى از بى نظمى و بى مسؤوليتى اوست! چنانكه مى بينيد ما به راحتى با تعقل در خويشتن مى توانيم زندگى مشتركى بهتر فراهم كنيم هرچند كه اين كار محتاج صداقتى بيرحمانه هست كه همگان ندارند.
در نگاشته بعدى به لطف الهى به نكات ظريفترى از زن شناسى خواهيم پرداخت.
منابع بيشتر براى مطالعه :
۱.زن بودن ‎/ تونى گرانت‎/ فروزان گنجى زاده ‎/ نشر ورجاوند
۲.درسهاى انسان شناسى يونگ توسط اساتيد محترم ناهيد معتمدى و زويا منزوى و آقاى تورج بنى صدر
۳.LOVE IS A STORY / R.J STERNBERG
.نكته :
چنانكه به حضورتان عرض شد ، بنده بيشتر وقت خود را به تدريس و پيشگيرى اختصاص داده ام و با مراجعه به سايت مى توانيد در جريان كلاس هاى آزاد قرار بگيريد. به طور شخصى ،اساتيد و همكاران بزرگوار در مراكز و كلينيكهاى مشاوره ، مى توانند شما را در عبور از بحرانهاى عاطفى كمك كنند.اگر قصد ارسال نامه به بنده را داريد خواهش دارم كه كوتاه و مختصر مرقوم بفرماييد و اساساً مشاوره روانپزشكى يا روانشناسى به شكل اينترنتى كارى غير علمى مى باشد و تنها در حد راهنمايى كلى امكانش وجود دارد.
تعدادى از نامه هاى دريافتى :
ليلا ا‎/سحر ف‎/ مهدى الف‎/ فرامرز ف‎/ هدى الف‎/ SN/ RBH بلوچى ‎/ امانه ف‎/ اردوان ‎/ ياس سپيد‎/ سارا ش‎/ الهام ف‎/ احمد ح ‎/ هستى س‎/ فرحناز خ ‎/

مترجم: ليلا كاظمى
* كودك من بسيار گريه مى كند و گريه مداوم او باعث استرس من مى شود. به نظر هيچ مشكل جسمى نيز ندارد، اما نمى توانم او را از گريه باز دارم. لطفاً مرا راهنمايى كنيد.
- شما بسيار شجاع هستيد كه به استرس خود اعتراف مى كنيد و اين نشانه خوبى است، زيرا نشان مى دهد كه شما به نيازهاى خود و فرزندتان پاسخ مى دهيد. بهتر است در مورد احساستان با يك مشاور صحبت كنيد. شايد هيچ كس نتواند به شما كمكى بكند، اما صحبت كردن در مورد احساساتتان واقعاً به شما كمك خواهد كرد. اما كودك را به پزشك نشان دهيد كه آيا دليل گريه او مى تواند احياناً گرسنگى، درد و يا قولنج باشد؟ وقتى كه او گريه مى كند، اول مطمئن شويد كه گرسنه يا تشنه نبوده و يا گرمش نباشد و يا جايش كثيف و خيس نباشد. وقتى همه اينها را چك كرديد، او را در آغوش بگيريد، شايد دليل گريه او اين است كه مى خواهد در آغوش شما باشد.
* كودك من تازه شروع به راه رفتن كرده است، ولى مدام زمين خورده و يا به بدن و مخصوصاً سرش ضربه وارد مى آيد و من نگرانم. آيا اين ضربات جدى مى باشند و ممكن است بعدها روى فرزندم اثر منفى بگذارند؟
- كودك شما در آغاز بايد زمين خوردن و ضربه را تجربه كند. يادگيرى راه رفتن كار مشكلى است! كارى كه شما بايد انجام دهيد، اين است كه محيط اطراف او را ايمن كنيد كه به او آسيبى نرسد. براى اينكه اطراف را از ديد كودك ببينيد، فرض كنيد به زمين مى افتيد. تمام خطرات را از زير نظر بگذرانيد، گوشه هاى تيز، دربهاى شيشه اى و غيره. مى توانيد گوشه هاى تيز را با چيزى نرم بپوشانيد و وسايل ضد ضربه در اطراف او بگذاريد. همه كودكان سرشان در آغاز ضربه مى خورد. ضربه هاى آرام به كودك شما آسيبى نمى رسانند، اما اگر متوجه شديد كودك آسيب ديد، مثلاً خواب آلود يا مريض است و يا سخت بيدار مى شود، او را نزد پزشك ببريد.
* دختر دو ساله من خيلى فعال و پرشور است و وقتى اينگونه مى شود، استفراغ مى كند. چرا اينگونه مى شود و چگونه مى توان اين حالت او را كنترل كرد؟
- كودكان وقتى زياد فعاليت مى كنند و يا خسته مى شوند، بعضى اوقات استفراغ مى كنند. دختر شما نيز اين مرحله را پشت سر گذاشته و هيچ خطرى او را تهديد نمى كند. البته مادامى كه غذا خوردن و وزن او را تحت الشعاع قرار ندهد.
دفترچه اى تهيه كرده و زمانهايى كه او اينگونه مى شود را در آن ثبت كنيد، شامل اينكه قبل و بعد از آن چه اتفاقى مى افتد. اگر الگوى خاصى دارد، مى توانيد عامل يا چيز خاصى را كه موجب اين حالت در او مى شود، يافته و آن را حتى الامكان كاهش دهيد. براى او برنامه اى تهيه كنيد كه طى آن كمتر خسته شود. شما مى توانيد با كاهش دادن ميزان محركها و پرت كردن حواسش به او كمك كنيد، لحظاتى بر هيجانات بيش از حد غلبه كنيد. اين به او كمك مى كند آرام باشد و در نتيجه ديگر استفراغ نكند

«ايجاد هويت و دستيابى به يك تعريف منسجم از خود»، مهمترين جنبه رشد روانى -  اجتماعى در دوره نوجوانى است كه شكل گيرى آن با عواطف، خود انگاره و عزت نفس فرد رابطه اى جداناپذير دارد. هويت نوجوانان با رشد فكر و احساس آنها درباره خود همراه است و تمايل قوى نوجوانان براى ساختن هويتى مستقل به جنبه هاى ديگرى از رشد آنها همانند احساس تعلق فرهنگى، قضاوت اخلاقى و برداشت مردانه يا زنانه درباره خود، احساسات دوستانه يا دشمنانه نسبت به ديگران و چگونگى سازگارى عاطفى با مشكلات زندگى گسترش پيدا مى كند.
به گزارش ايسنا، «ايجاد هويت» به معناى آن است كه نوجوان بداند كيست؟ چه چيزهايى براى او ارزش محسوب مى شود و چه راههايى را برگزيده كه در زندگى خود دنبال كند، لذا اين جست وجو براى كشف و ساختن خود، نيروى محركه بسيارى از دلمشغولى ها و رفتارهاى نوجوان در جهت گيرى جنسى، انتخاب شغل، ارتباطات اجتماعى، آرمان هاى اجتماعى، اخلاقى، مذهبى و فرهنگى اوست.
دكتر حسن رفيعى، روانپزشك در اين زمينه معتقد است كه كسب نظام ارزشى منسجم باعث كاهش امكان انحرافات اجتماعى در نوجوانان مى شود، بنابراين والدين با ايجاد فضايى همراه با ارزش هاى ملى، دينى و جهانى بايد فضايى مناسب جهت همزيستى مسالمت آميز براى جوانان فراهم كنند تا جوانان بتوانند از مواهب هر سه جنبه ارزش ها برخوردار شوند.
وى ادامه مى دهد: والدين بايد به كم كردن فاصله خود با فرزندان پرداخته، آنها را درك كرده و سعى در بازگو كردن اصلى ترين خطوط قرمز براى جوانان خود داشته باشند.
اگر چه بذر شكل گيرى هويت در سال هاى پيش از نوجوانى پاشيده مى شود، اما نوجوانان تا پيش از ورود به اين مرحله نمى توانند خود را به آن مشغول كنند. «دكتراريكسون» روانشناس معتقد است كه نوجوانان بويژه در جوامع پيچيده، يك «بحران هويت» يعنى دوره موقتى از اغتشاش و رنج را در برخورد با راههاى گوناگون، پيش از استقرار ارزش ها و هدف هاى زندگى خود تجربه مى كنند.
از ديدگاه دكتر اريكسون نيز نوجوانان در اين دوره آنچه را كه قبلاً فكر و احساس كرده بودند و يا انجام مى دادند مورد سؤال قرار مى دهند؛ بنابراين نوجوانانى كه درگير اين سؤالات مى شوند و به جست وجوى راه حل مى پردازند و تدريجا به پاسخ هاى مناسب هم دست مى يابند، هويت رشد يافته اى خواهند داشت. وقتى چنين هويتى در نوجوان شكل گرفت در سال هاى جوانى و بزرگسالى نيز متناسب با واقعه هايى كه در زندگى او پيش مى آيد به صيقل دادن هويت خود خواهد پرداخت و استحكام پويايى شخصيت خود را تأمين خواهد كرد. دكتر رفيعى نيز در اين زمينه بيان مى كند: والدين بايد با از پيش تعيين نكردن برخى موارد براى جوانان، مهارت انتخاب و اعتماد به نفس را در آنها رشد دهند.
وى همچنين دوره جوانى و نوجوانى را مناسب ترين زمان براى انحرافات اجتماعى از قبيل اعتياد مى داند و ادامه مى دهد: نتايج مطالعات نشان مى دهد كه ارتكاب انحرافات اجتماعى در دوره نوجوانى و جوانى بيش از ساير سنين رخ مى دهد و عده اى نيز معقتدند فرايند روانشناختى و جامعه شناختى «تشكيل هويت» عاملى براى بروز انحرافات اجتماعى در جوانان است و طرح اين سؤالات براى جوان كه «من چه كسى هستم» و «به چه جامعه و گروهى تعلق دارم» در اين سنين ايجاد مى شود. وى با اشاره به تعدد منابع براى هنجارهاى اجتماعى در ايران به ايسنا گفت: از آن جمله مى توان به هنجارهاى دينى، هنجارهاى ملى و جهانى اشاره كرد كه از طريق ماهواره و اينترنت نوجوان و جوانان را تحت تأثير قرار مى دهد. تحقيقات حاكى است نوجوانانى كه سعى مى كنند تعهدات نوجوانى را بدست آورند، اما در اين راه شكست مى خوردند، ممكن است پاسخ خود را به اين شكست از طريق پرخاشگرى نسبت به والدين يا اولياى آموزشى و اجتماعى نشان دهد، اما نوجوانان پر سن و سال ترى كه در مقابل تمام ارزش هاى موجود ايستادگى مى كنند، ممكن است با روى آوردن به مصرف مواد مخدر و الكل وجود هر مشكلى را در هويت خويش انكار كنند.
زمانى كه ما ظرفيت پذيرش تفاوت هاى نوجوانان و نسل جديد با عادات قديمى خود را نداشته باشيم و يا به عنوان والدين يا اولياى مدرسه انتظار داشته باشيم افكار، احساسات و رفتار نوجوانان دقيقا همانى باشد كه ما مى خواهيم، بديهى است كه اين بى انصافى و بدفهمى و آشفتگى درون خود را، به نام «بحران نوجوانى» به بچه هاى ناپخته نسبت خواهيم داد كه مايلند محيط اجتماعى و فضاى روانى اطراف خويش را كشف و راه و رسمى متناسب با دستگاه روان شناختى خود براى زندگى خويش پيدا كنند.
دكتر رفيعى سرگردانى ناشى از تشكيل هويت را منجر به ارتكاب رفتارهاى ضداجتماعى مانند اعتياد مى داند و خاطرنشان مى كند: تفاوت تركيب سنى هرم جمعيت ايران با ساير كشورها بيانگر آن است كه حجم قابل توجهى از جمعيت ايران فاصله زيادى با ارزش هاى مورد قبول والدين دارند، لذا اين فرايند انتقال با كندى و يا گاهى تأخير بروز مى كند كه ماحصل آن تربيت جوانان و نوجوانانى مغاير با نظام ارزشى موجود در جامعه است. دكتر رفيعى با اشاره به اهميت گروه همسالان در اين دوره، فاصله بين جوانان و والدين و طولانى شدن دوره پذيرش نسل ها و جامعه پذيرى آنها را منجر به بيشتر شدن زمينه ارتكاب انحرافات اجتماعى از سوى جوانان مى داند و مى افزايد: به عنوان مثال دوره نوجوانى اولين دوره مواجهه با نياز جنسى است و تنها راه قانونى پيش  روى جوانان ايرانى ازدواج است، حال آن كه وجود موانع فراوان از ازدواج جوانان جلوگيرى كرده و تبديل به زمينه اى براى بروز انحرافات جنسى مى شود.
وى دوره جوانى را دوره استقلال مى داند و تصريح مى كند: در اين دوره نوجوان نقش و جايگاه اصلى خود را در جامعه پيدا كرده و در صورت عدم توازن بين خواسته ها و بايدها دچار احساس محروميت مزمن شده و در اين شرايط است كه جوان براى تسكين خود به روش هاى ضد اجتماعى همچون استفاده از مواد مخدر روى مى آورد.

اگر كودك عددها و رقمها را در زندگى روزمره به كار ببرد، جمع، تفريق و كسرها براى او آسانتر مى شود. (سوزان برودى)  هرگز رياضى را دوست نداشتم، اما اين حقيقت را از كودكى مخفى كردم، زيرا فكر مى كردم همه رياضى را بهتر از من درك مى كنند، اما وقتى پسرم در كلاس دوم نمره رياضى اش كم شد، فهميدم كه ديگران نيز ممكن است اينگونه باشند. بيشتر كودكان جذب اعداد و اشكال مى شدند. كودكان پيش دبستانى شمردن و بازيهايى كه به نوعى با عدد سر و كار دارد را دوست دارند، اما بچه هاى كلاس اول و دوم با قلم و خودكار بايد مسأله حل كنند. [پس ممكن است براى آنها مشكل باشد] دكتر سوزان امسپون از دانشگاه تگزاس مى گويد: وقتى كودكان با رياضى جدل مى كنند، در واقع به اين دليل است كه نمى توانند رابطه بين جامد و انتزاعى را درك كنند. جمع ۵+۱۰ براى كودك بسيار مشكل تر از اين است كه از او بخواهى ده عدد گل و سپس پنج گل بچيند و بعد از او سؤال كنيد، جمعاً چند گل دارد. يكى از بهترين راههاى درك رياضى اين است كه به كودك بياموزيم، چگونه مى تواند آن را در زندگى روزمره به كار ببرد. در اينجا چند مثال آورده ايم:
* شمردن پول: با دادن پول توجيبى هفتگى به كودك يك فرصت براى پيشبرد مهارت رياضى او به وجود مى آوريم. از او بپرسيد با پولش چه چيزهايى مى خواهد بخرد و اينكه چه مدت طول مى كشد آن را خرج كند و يا پول در اختيار او بگذاريد و از او بخواهيد آن را بشمرد و يا او را براى خريد بفرستيد و از او بخواهيد بقيه پول را حساب كند و يا مقدار خاصى پول به او بدهيد و به او بگوييد به اندازه آن خريد كند.
* رياضى در آشپزخانه: وقتى برنج مى پزيد بگوييد كه براى هر پيمانه برنج دو پيمانه آب نياز داريد و بگذاريد كودك اندازه كند. يا از او بپرسيد چند عدد بيسكويت در سينى فر جا مى گيرد و يا درست كردن معجون ليمو (ليموناد) با موادى با مقادير خاص كه مثلاً براى هر ليوان ليمو چند ليوان آب نياز است؟ گريس داويلا، مدير برنامه ريزى خانواده در دانشگاه كاليفرنيا مى گويد: همواره از او سؤال كنيد چه مى شود اگر... [مسأله طرح كنيد] و به او زمان دهيد تا مشكل را حل كند نه اينكه خودتان مسأله را براى او حل كنيد.
* رياضى در مكانهاى ورزشى: ورزش خود كلى عدد و محاسبات همراه دارد. از ميانگين تيمها در بازيها تا ساعتهاى مسابقات ورزشى همه با عدد و رقم اعلام مى شوند. تيمى را انتخاب كرده و آمار آن را با كودكتان دنبال كنيد يا او را تشويق كنيد كه بازى بازيكن مورد علاقه اش را دنبال كند. اين كار موجب مى شود او كاغذى برداشته و مثلاً گلهاى بازى را حساب كند.
* رياضى و وظايف خانه: يك بازى حدسى راه بيندازيد، مثلاً اينكه چند جفت جوراب براى شستن هست و يا از او بخواهيد كه جورابها را جفت كند و يا مثلاً پس از چيدن ميز او پيشخدمت شود و ليست غذاها را با قيمتها در اختيارتان بگذارد و يا از او بخواهيد در نصب يك عكس در وسط ديوار اتاق به شما كمك كند و يا اينكه چطور مى توان نفرات متعددى را سر ميز جا داد.
* رياضى در ادبيات: براى داستان آخر شب يا در رختخواب يكى از كتاب داستانهاى كودك را كه مفاهيم رياضى را در قالب طنز و نه ترسناك آورده، براى او بخوانيد.
* رياضى در بازيها: بازى با تاس كه در آن مى توان جمع كرد يا بازيهاى ديگر مانند كارت بازى، همه داراى مفاهيم رياضى هستند يا از كودك بخواهيد كه تعداد قدمهاى ممكن بين در اتاق تا در ورودى را محاسبه كند. در واقع هرچقدر موضوع ها چه در خانه و چه در مدرسه جالب باشند، كودك موفق تر خواهد بود.
اگر خواستيد به فرزندتان در رياضى كمك كنيد از روشهاى جديد استفاده كنيد نه روش قديمى خودتان را. دكتر جانى لوت مى گويد: اگر كودكتان در فهم تكاليف مدرسه مشكل دارد، با معلم او در خصوص چگونگى فهم بيشتر مطالب آموزشى صحبت كنيد. به ياد داشته باشيد كه يادگيرى رياضى، مخصوصاً براى بچه هاى اين سن فقط يافتن پاسخ درست نيست. براى كودك به كار بردن فرمولهاى رياضى بدون فهم آن براى يافتن پاسخ چندان كارساز نيست. رياضى در پايه هاى اوليه شامل محاسبات زيادى مى شود. دكتر لوت مى گويد: بسيارى از برنامه هاى آموزشى اصلاح شده به دنبال روشى براى فهماندن مسائل به كودكان به روشهاى گوناگون هستند. امروزه والدين دوست دارند كودكشان خودش مسائل را حل كند تا اينكه به او در اين كار كمك كنند.