• با ورود پساب ها و ساير تهديدها، ۲۰ هزار هكتار از وسعت ۴۰۰ هزار هكتارى اين تالاب آسيب ديده و صدمات جبران ناپذيرى به اكوسيستم منطقه وارد شده است
اهواز ـ امير برج خانزاده: تالاب شادگان به عنوان يكى از اكوسيستم هاى بى نظير كشور كه در خوزستان واقع شده است، در وضعيت روبه خطر قرار دارد.
اين تالاب بين المللى جداى از ارزشهاى زيست محيطى خود، ممر اقتصاد مردم منطقه به ويژه روستائيان اطراف نيز بوده است. اما متأسفانه در حال حاضر پسابها و زهابهاى ۳ واحد نيشكرى تابع شركت توسعه نيشكر و صنايع جانبى شامل سلمان فارسى، دعبل خزايى و فارابى پسابهاى خود را وارد تالاب شادگان مى كنند.
جواد دغلاوى فرماندار شادگان مى گويد: با ورود اين پسابها از سال ۱۳۸۰ تاكنون، ۲۰ هزار هكتار از وسعت ۴۰۰ هزار هكتارى اين تالاب آسيب ديده و صدمات جبران ناپذيرى به اكوسيستم آن و منطقه وارد شده است. او با اشاره به توافقى كه با حضور مسؤولان محلى، دست اندركاران طرح توسعه نيشكر و مسؤولان حفاظت محيط زيست براى ايجاد كانالى براى هدايت پسابها به دست آمده، گفت: متأسفانه در اين خصوص سهل انگارى شده و پروژه ساخت كانال بسيار كند پيش مى رود. از اين رو تالاب شادگان هر روز آسيب بيشترى مى بيند.
دغلاوى با بيان اينكه عمده ممر درآمد ساكنان منطقه از محل تالاب از جمله صيد ماهى و پرندگان است، گفت: توجه نكردن به وضعيت تالاب نه تنها به آن آسيب مى رساند بلكه به معيشت مردم هم آسيب وارد مى كند.
كاظم سپهرفر مدير كل حفاظت محيط زيست خوزستان نيز وارد شدن پسابها را تهديدى براى تالاب بين المللى شادگان دانست و مى گويد: در حالت ماكزيمم در هر ثانيه ۷ متر مكعب پساب وارد اين تالاب مى شود. او مى افزايد: مشكل ما شورى آب است كه با ساخت كانال بايد پسابها به منطقه اى كه حالت حوضچه تبخير دارد منتقل شود. با اين كار پسابها از تالاب دفع و ديگر آسيبى به اكوسيستم آن وارد نخواهد شد.
مدير كل حفاظت محيط زيست خوزستان با تأكيد كندى روند احداث كانال گفت: باتلاقى بودن خاك تالاب و ادعاى برخى افراد براى مالكيت زمين هاى مسير حفر كانال و مواردى از اين دست در روند كند احداث كانال هدايت پسابها مؤثر بوده است.
او مى گويد: اميدوارم با رفع موانع امسال احداث اين كانال ۵۲ كيلومترى پايان يابد. مهدى مفيدى مدير عامل شركت توسعه نيشكر و صنايع جانبى هم در بحث شرايط بغرنج تالاب شادگان موضوع را تنها محدود به آن مجموعه ندانست. او مى گويد: اين شركت تنها سازمانى نيست كه زهاب توليد مى كند بلكه صنايع بزرگى در منطقه فعالند كه پسابهاى توليدى آنها خيلى بيشتر از زهابى است كه در طرح توسعه نيشكر و صنايع جانبى توليد مى شود.
او در پاسخ به لزوم ساخت تصفيه خانه براى بازيافت پسابها و زهابها و اقدامات انجام گرفته در اين باره گفت: ۷ تصفيه خانه فاضلاب براى ساخت در واحدهاى تابع اين شركت در طرح پيش بينى شده كه تاكنون ۲ مورد از آنها در واحدهاى امام خمينى (ره) و اميركبير احداث شده است. هزينه احداث اين تصفيه خانه ها ۷۰ ميليارد تومان است. او در ادامه از افتتاح سومين واحد نيشكرى در آينده اى نزديك خبر داد. مفيدى در عين حال عوامل ديگرى را در بحران و نابودى شادگان مؤثر دانست كه مسؤولان حفاظت محيط زيست بايد بدانها بينديشند.
تالاب شادگان در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالاب هاى بين المللى كنوانسيون رامسر ثبت شد كه آب آن از طريق رودخانه كارون، جزر و مد دريا و خورهاى ساحلى دورق، قناقه، ملح، كويرين، قويان و سلخ تأمين مى شود. مهار سيلاب هاى بالادست، كاهش اثرات تخريبى سيلاب، جلوگيرى از فرسايش سواحل خور موسى تا آبادان و كنترل رسوبات و ذرات معلق از مهم ترين ارزش هاى هيدرولوژيكى تالاب شادگان محسوب مى شود. علاوه بر اين، اين تالاب، مهمترين تأمين كننده آب اراضى كشاورزى و نخلستان هاى حاشيه اى منطقه است.
\ حدبه، روستايى محروم در شادگان
اهواز ـ مجتبى گهستونى: وضعيت روبه خطر تالاب بين المللى شادگان، روستاهاى اطراف اين تالاب را نيز با مشكل مواجه كرده است. «حدبه» شبه جزيره اى در ميان جنوبى ترين تالاب كشور است كه ۱۷ كيلومتر تا شادگان فاصله دارد. روستايى كه حتى روى نقشه ها هم نشانه اى از آن نيست. شيخ عامرى زاده بزرگ شادگان مى گويد ما قبلاً در زمين هايمان باقلا، لوبيا، باميه و انواع صيفى جات مى كاشتيم اما در اين چند سال كه آسمان بر ما بخيل و ورودى آب رودها كمتر شده، صيفى كارى مان از بين رفته است. او مى گويد: آب تالاب قابل مصرف نيست و بايد آب را از طريق تانكرهايى كه مى آورند، خريدارى كنيم.
مانداب ها و گنداب هاى شادگان جاى تالاب پرطراوت و نشاط گذشته مناظر ناخوشايندى است. زنان روستايى در كنار اين ماندابها ظرف و رخت مى شويند. امروز هور به زحمت چند ماهى به صياد مى دهد. كاش چشم هايى اين همه نابسامانى را مى ديد.