• پكن، پاريس و مسكو از پنجشنبه ميزبان دور تازه مذاكرات هسته اى شدند كه با انگيزه شكستن بن بست در روابط ايران و اروپا به جريان افتاده است
گروه سياسى: حلقه جديد تحركات ديپلماتيك حول پرونده هسته اى ايران از پايتخت سه قدرت هسته اى جهان آغاز شد. پكن، پاريس و مسكو از پنجشنبه ميزبان مذاكراتى شدند كه با حضور ديپلماتهايى از دو قطب رقيب در شوراى حكام و به انگيزه خارج كردن پرونده هسته اى از بن بست به جريان افتاده است.
در پكن تيم ديپلماتيك ايران با شريك استراتژيك خود وارد گفت و گو شد، تا ضمن كسب اطمينان از مواضع اين قدرت مؤثر در اجلاس آتى شوراى حكام، راههاى عبور از تله تهديدات قطعنامه اروپايى را ارزيابى كند.اما تيم ديپلماسى طرف رقيب ايران( آمريكاييها) راهى پاريس و مسكو شد. كاندوليزا رايس كه در اين سفر خود رأساً فرايند مذاكره بر سر مسأله هسته اى ايران را رهبرى مى كند، در ايستگاه پاريس به طرف ميزبان قول حمايت و همراهى با سياست اروپايى داد. او در عين حال از چهره هاى سرشناس (بلازى و شيراك) شنيد كه «ادامه مذاكرات با تهران» گزينه پيش روى ديپلماتهاى قاره سبز است. رايس و همراهانش سپس راهى مسكو شدند تا شايد در چانه زنى با شريك دوم ايران، مردان كرملين را به پذيرش قانون اجماع و اتخاذ سياست هسته اى مشترك با غرب راضى سازند.
|
|
|
ناظران سياسى ديروز درحالى مذاكرات رايس را كه همچون گذشته با پيامهاى دوگانه تأييد خط مذاكره هسته اى و تكرار خط تهديد تهران همراه بود، اتفاقى غير منتظره خواندند كه براى تصميم گيران سياسى تهران اين اتفاق در چارچوب معادله روابط دو سوى آتلانتيك امرى قابل پيش بينى بود. شايد حادثه غير منتظره از نگاه تهران در استراسبورگ رخ داد، جايى كه چند كيلومتر آن سوى محل ديدار شيراك و رايس اعضاى پارلمان اروپا قطعنامه اى با متن و محتوايى برخلاف لحن محتاطانه سران اروپا صادر كردند. قطعنامه پارلمان اروپا با گنجاندن همان اصول قطعنامه شوراى حكام (توقف فعاليت سايت اصفهان) ترديدهاى تهران را نسبت به نگاه هسته اى اروپا بيشتر كرد.اما از قطعنامه وكلاى اروپايى كه موضوع هسته اى را به بحث حقوق بشر گره زد، بگذريم، سلسله ديدارها و مذاكرات جارى در سه پايتخت هسته اى جهان ايده اى واحد را در مناقشه هسته اى ايران دنبال كرده است و آن شكستن بن بست گفت و گو و نشاندن ديپلماتهاى هسته اى ايران و اروپا پاى مذاكره رايس، شيراك، بلازى، لاوروف و شيانگ هر كدام با لحن و انگيزه اى مختلف گزينه مذاكره را در ماجراى هسته اى ايران مورد توجه قرار دادند.
<پاريس آغازگر مذاكرات تازه
پاريس كه يك بار پايه گذار پيمان مذاكرات هسته اى ميان ايران و اروپا شده است، ديروز نيز كوشيد نقش آوانگارد خود در مسأله هسته اى ايران را تداوم بخشد.در روزهايى كه روابط ايران با ضلع ديگر اروپا (لندن) رو به سردى نهاده است، فرانسوى ها موضوع ايران را در دستور كار ديپلماسى مذاكره خود قرار دادند همچون گذشته شيراك خود گام پيش نهاد.رئيس جمهورى فرانسه با فرستاده بوش (كاندوليزا رايس، وزير خارجه آمريكا) وارد گفت وگو شد. شيراك گفت: مذاكرات در خصوص پرونده هسته اى ايران بايد ادامه يابد.
او افزود: مذاكرات ايران با سه كشور اروپايى فرانسه، آلمان و انگليس، با همكارى تنگاتنگ با روسيه و شفافيت كامل با آمريكا بايد ادامه يابد.سخنگوى كاخ اليزه كه ديدار شيراك و رايس را گزارش كرده است، مى گويد: طرفين در اين ديدار ۹۰ دقيقه اى بر عدم برخوردارى ايران از سلاح هسته اى تأكيد و اظهار داشتند كه اين امر از نظر آمريكا و اروپا غيرقابل قبول است.
اما ميهمان آمريكايى ديدگاه دولت خود را در پايان مذاكره با وزير خارجه شيراك بيان كرد. يعنى زمانى كه رايس و بلازى هر دو توقف فعاليت سايت اصفهان را شرط آغاز مذاكره خواندند، رايس در نشست مشترك مطبوعاتى با همتاى فرانسوى خود در محل وزارت خارجه اين كشور با اشاره به اينكه پاريس و واشنگتن حامل پيام بسيار قوى براى ايران هستند، گفت: ادامه مذاكرات يك گزينه ممكن است، همانطورى كه اتحاديه اروپا از سه سال پيش اين مذاكرات را آغاز كرده است، اين درحالى است كه احتمال ارجاع پرونده هسته اى ايران به شوراى امنيت نيز وجود دارد.
وى با ابراز نگرانى از اقدام جمهورى اسلامى ايران براى تأمين چرخه سوخت هسته اى و غنى سازى نيروگاه اتمى بوشهر گفت: ايران نيز بايد باحسن نيت و اعتمادسازى مذاكرات هسته اى را ادامه دهد.
«فيليپ دوست بلازى»، وزيرامور خارجه فرانسه نيز برادامه مذاكرات هسته اى توسط ايران تأكيد كرد و گفت: ما هنوز به ادامه مذاكرات هسته اى باايران اميدواريم و تا جايى كه ممكن است اين مذاكرات را بايد ادامه داد.دوست بلازى گفت: اعتقاد داريم كه ايران بايد فعاليت هاى حساس هسته اى را به تعليق در آورد و كشورها نيز بايد از صدور بيانيه هاى عملياتى يك جانبه و تحريك آميز دراين زمينه خوددارى كنند.
به هر حال پس از مذاكرات پاريس، رايس براى انجام لابى هاى سياسى جديد درباره برنامه هسته اى ايران به مسكو رفت.وزير امور خارجه آمريكا كه خود كارشناس اتحاد جماهير شوروى سابق نيز مى باشد، در سفر به مسكو با ولاديمير پوتين، رئيس جمهور روسيه ديدار خواهد كرد. طبق گزارش رويترز به رغم علايم متضادى كه واشنگتن در هفته هاى اخير نشان داده است، از روسيه درخواست نخواهد كرد كه همكارى هسته اى با تهران را متوقف كند.رايس پس از آنكه برنامه ابتدايى اش براى ديدار با سرگئى لاوروف، وزير امور خارجه روسيه در اروپا به هم خورد، تصميم گرفت به مسكو سفر كند.
خبر ديگر حاكى از اين بود كه همزمان با رايزنى هاى مقام ارشد ديپلماسى آمريكا ديروز سفير و نماينده دائم آمريكا درآژانس بين المللى انرژى اتمى خواستار از سرگيرى مذاكرات ايران با سه كشور اتحاديه اروپا شد. سفير آمريكا روز جمعه در حاشيه يك نشست اعضاى شوراى حكام پيرامون چگونگى مصرف مبلغ جايزه صلح نوبل به آژانس بين المللى انرژى اتمى و«محمد البرادعى»، مدير كل آن به خبرنگاران در وين گفت: ايران بايد برنامه فرآورى در مركز اصفهان را متوقف و به طور فعال و كامل با آژانس بين المللى انرژى اتمى همكارى كند.
< اميد هاى ايران در خاور دور
اتفاقات دنياى ديپلماسى در روزهاى اخير اين فرض را بيش از هر زمان قوت بخشيد كه در اجلاس حساس ماه نوامبر تهران بيش از همه روى شريك خود در خاور دور حساب مى كند. وزير خارجه ايران ديروز با كلامى كه از رضايت او از ميزبانان چينى حكايت مى كرد اتاق مذاكره را ترك كرد. «منوچهر متكى» مذاكره با مقام هاى چين را رضايت بخش توصيف كرد. وزير خارجه ايران در پايان سفر دو روزه خود به چين در سفارت ايران در پكن به خبرنگاران، گفت كه در جريان مذاكره با مقام هاى چين در خصوص استفاده صلح آميز از انرژى هسته اى گفت وگو و تبادل نظر كرده و طرفين در خصوص اين كه مذاكره بهترين انتخاب براى حل مسأله هسته اى ايران است، به تفاهم رسيدند. وى تصريح كرد كه در جريان گفت وگوها، مقام هاى چين بر حق ايران براى برخوردارى از انرژى و فناورى صلح آميز هسته اى تأكيد داشتند. وزير خارجه ايران، گفت كه چين از ابتدا بر حل مسأله هسته اى ايران در چارچوب آژانس بين المللى انرژى اتمى تأكيد كرده و مذاكره را بهترين راه حل مسأله هسته اى دانسته است و تهران اين موضع پكن را اصولى مى داند و با توجه به جايگاه چين و ديگر كشورهاى مؤثر در شوراى حكام، اميدوار است اين نگاه در شوراى حكام غالب شود، زيرا اين روند از سياسى شدن پرونده هسته اى ايران در آژانس جلوگيرى خواهد كرد. متكى در اين مصاحبه استراتژى جديد ايران را زير اين عنوان اعلام كرد كه تهران آماده برگزارى مذاكرات بدون پيش شرط، هدفمندو زماندار براى حل مسأله هسته اى است.
وى در عين حال گفت كه ايران درمسأله هسته اى پذيراى خواسته هاى فراقانونى نخواهد بود. وزير خارجه ايران با اشاره به پيشنهاد رئيس جمهورى ايران براى مشاركت دولت ها و شركت هاى خصوصى در فعاليت هاى هسته اى ايران، حتى غنى سازى كه حساس ترين مرحله است، گفت: اين امر نشانگر شفافيت ايران وعدم نقض مقررات هسته اى است و از سوى ديگر تأكيدى بر حق قانونى ايران براى برخوردارى از چرخه سوخت هسته اى و انرژى هسته اى مى باشد.
«لى جائوشينگ» وزير خارجه چين كه كشورش در نشست اخير شوراى حكام رأى ممتنع به قطعنامه اروپا داد، و بار ديگر برحل مسأله هسته اى ايران درچارچوب آژانس بين المللى انرژى اتمى تأكيد كرد و گفت كه چين خواست ايران براى استفاده صلح آميز از انرژى هسته اى را براساس معاهده «ان پى تى» مورد احترام قرار مى دهد. وزيرخارجه چين در عين حال گفت: پكن ازمذاكرات ايران با اتحاديه اروپا براى دستيابى به راه حل درازمدت مسأله هسته اى حمايت مى كند و علاقه مند است مشورت ها و رايزنى هاى خود را با تهران براى حل سياسى اين مسأله ادامه دهد و نقش ايفا كند.
< حركت ناهمگون يك نهاد اروپايى
اما در گرماگرم مذاكرات ديپلماتها و برگزارى نشستهايى كه با انگيزه شكستن بن بست در روابط ايران و اروپا بر پا شد، تهران شاهد يك حركت نامتعارف از يك نهاد اروپايى بود.پارلمان اروپا با صدور قطعنامه اى از ايران خواست تمامى فعاليتهاى مربوط به غنى سازى اورانيوم را به صورت كامل به حال تعليق درآورد.اين پارلمان در اين قطعنامه از آنچه تلاش هاى آلمان، فرانسه و انگليس براى يافتن راه حلى درخصوص مسأله هسته اى ايران از طريق مذاكرات خواند، حمايت كرد.پارلمان اروپا دراقدام ديگر موضوع حقوق بشر را كنار مسأله هسته اى نشاند. نمايندگان پارلمان اروپا در بخشى از اين قطعنامه نسبت به آنچه اقدامات ايران در زمينه حقوق بشر خوانده است، بشدت ابراز نگرانى كرده اند.
< پيام جديد از دولت جديد برلين
تهران بى صبرانه پس از حذف گرهارد شرودر، (فردى كه هوادار دوستى ايران و آلمان شناخته مى شد) منتظر شنيدن سخن صدراعظم جديد است.«ينس پليوتنر» معاون سخنگوى وزارت امور خارجه آلمان از ادامه مذاكرات اتحاديه اروپا و ايران درباره مناقشه اتمى اين كشور استقبال كرد و گفت: ما از هر گامى كه واقعاً به سمت برطرف شدن نگرانى هاى بين المللى درباره ماهيت برنامه هاى اتمى ايران باشد استقبال مى كنيم.اين سخنگوى وزارت امور خارجه آلمان در يك كنفرانس مطبوعاتى در برلين افزود: سه كشور اروپايى براى ادامه مذاكرات بر پايه توافق پاريس و قطعنامه اخير آژانس آماده هستند.پليوتنر به قطعنامه اخير آژانس بين المللى انرژى اتمى درباره ايران اشاره كرد و گفت: اين قطعنامه كه با اكثريت آراى شوراى حكام تصويب شد از يك طرف از ايران خواست كه نگرانى هاى پايه اى و جدى بين المللى درباره طبيعت برنامه اتمى را جدى گرفته و به تعهدات خود بر پايه قطعنامه هاى آژانس مبنى بر تعليق غنى سازى اورانيوم و بازيافتى سوخت اتمى عمل كند.