على رضايى
پيش از آغاز
|
|
|
گروه ورزشى - مسعود مرادى در آستانه حضور در جام جهانى ۲۰۰۶ قرار دارد. رويداد تازه اى نيست اما مى تواند اتفاق ويژه اى باشد. قبلاً داورانى داشتيم كه در اين رده سوت زده اند كه جلوتر از همه جعفر نامدار، باسابقه قضاوت در المپيك مونيخ و در جام جهانى ۱۹۷۸ آرژانتين قرار دارد. سالها از آن واقعه گذشت تا ايران صاحب يك سهميه ديگر در جام جهانى شود. اين بار محمد فنايى به عنوان كمك داور در جام جهانى ۹۴ درخشيد و تا پاى فينال پيش رفت. فنايى يكى از كمك داوران بازى به ياد ماندنى ايتاليا - برزيل بود. اين سريال همچنان ادامه دارد و اگر خوش شانسى به مرد سال داوران سال ۲۰۰۳ آسيا رو كند، وى در آلمان نيز ظاهر خواهد شد. مرادى از داوران خوب آسيا است كه درست برخلاف آنچه در بازيهاى داخلى طرفداران تيم هاى پرطرفدار و گاه شكست خورده از داورى هاى او خوششان نمى آيد، در عرصه بين الملل، چه از طرف فيفا و چه از طرف كنفدراسيون فوتبال آسيا به او توجه ويژه اى مى شود. طورى كه از او به عنوان داورى كه فقط به صداقت در كار مى انديشد ياد مى شود و اين را از مسابقاتى كه مأمور قضاوتش شده، به راحتى مى توان فهميد. قطرى ها كه بن همام را در رأس AFC دارند از مرادى براى قضاوت در بازى افتتاحيه ليگ حرفه اى خود دعوت مى كنند، فيفا او را براى مسابقات باشگاههاى جهان برمى گزيند و اينها از چشم رئيس فوتبال قاره پنهان نمانده است. آيا مرادى به جام جهانى مى رود؟ پاى صحبت او مى نشينيم داورى كه از آسيا به جام جهانى ۲۰۰۶ معرفى مى شود.
هرچه به جام جهانى نزديك تر مى شويم نام مسعود مرادى بيشتر از قبل به گوش مى رسد. خيلى ها از حالا شما را يكى از شانس هاى اصلى قضاوت در جام جهانى مى بينند. چقدر به اين موضوع اميدواريد؟
من اميدوارم چون اگر نبودم تا اين مرحله بالا نمى آمدم. الآن جزو ۶ كانديداى قاره هستم. AFC نشان داد به من اعتماد دارد. فكر مى كنم از بين بيش از ۲۵۰ داور آسيايى ما ۶ نفر انتخاب شده ايم. رقابت واقعاً سخت است. آنهايى كه از بيرون نگاه مى كنند به اهميت كار واقف نيستند ولى من كه در اين شرايط قرار دارم اوضاع را درك مى كنم و اعتقاد دارم شانس همه مساوى است. هيچ كس نمى تواند بگويد چه كسى انتخاب مى شود.
روزهاى پرالتهابى را پشت سر مى گذاريد اينطور نيست؟
شايد بيشترين استرس براى آن است كه توقعات جامعه فوتبال بالاست. مردم در خيابان و كوچه دائم مى پرسند «آيا مى روم؟» اين پرسش ها خوشحال كننده است ولى استرس مرا بيشتر مى كند. بدون اغراق مى گويم يكى از سخت ترين و حساس ترين روزهاى زندگى ام را مى گذرانم. روزهاى سختى انتظارم را مى كشند.
اين استرس بر كار شما اثر منفى ندارد؟
نه. ابداً. تازه فكر مى كنم برايم انگيزه هم ايجاد كند. من الآن كانديداى جام جهانى هستم. بيشتر از ۸۰ درصد مردم مرا در جام جهانى مى بينند. در حالى كه اينطور نيست. قبول كنيم كه من فقط يك كانديدا هستم. اين را مردم بايد بپذيرند چند آزمون بزرگ پيش روى دارم. بخصوص در آذر ماه كه بايد در جام باشگاههاى جهان قضاوت كنم. تنها داور آسيايى اين بازيها من هستم. آزمايش بزرگى است.
اشتباهاتى كه داور ژاپنى در بازى ازبكستان - بحرين مرتكب شد يا اتفاقات بازى رفت العين مقابل پاس تهران، مى تواند در انتخابات نهايى از آسيا تأثيرگذار باشد. حتى شايعه كم شدن تعداد سهميه هاى آسيا به گوش مى رسد؟
اينطور نيست. اينها فقط شايعه است. براى انتخاب نهايى از سهميه آسيا كم نمى شود. اين ماجراها در هر جاى دنيا وجود دارد و در ضمن داور ژاپنى كه مرتكب اشتباه شد جزو كانديداها نيست. آنها كاميكاوا را به عنوان كانديدا دارند. البته اين ماجراها به اعتبار داورى آسيا لطمه مى زنند. خودتان ديديد براى بازى هاى پلى آف آسيا از داوران اروپايى استفاده كردند. از سوئيس و انگليس براى بازى رفت و برگشت ازبكستان - بحرين استفاده كردند. ممكن است بعدها ضرر ببينيم. حتى چهار سهميه آسيا را كم كنند.
رقباى شما چه كسانى هستند؟
«شمس المائدين» از سنگاپور كه بازى رفت ايران و ژاپن را در تهران سوت زد. «جلال خدير» عربستانى كه بازى ايران - كره شمالى را قضاوت كرد. «كو - آن» داور كره اى كه او هم قضاوت ديدار ايران - بحرين را در تهران بر عهده داشت. «سوبخيدين محمد صالح» از مالزى كه او هم يكى از بازيهاى تيم كشورمان را در راه جام جهانى سوت زده بود. دقيقاً بازى رفت بحرين با ايران و آخرين شان «كاميكاوا» از ژاپن است كه اگر اشتباه نكنم در دور اول رقابت هاى مقدماتى جام جهانى در تهران قاضى بازى ايران با اردن بود. همان بازى كه يك بر صفر باختيم. همه اين رقبا براى ايرانى ها آشنا هستند.
چطور خود را براى جام باشگاههاى جهان آماده مى كنيد، در حالى كه كمكهايتان فطرى و سورى هستند. اصلاً ارتباطى با يكديگر داريد؟
درست است. من با كمكهاى قطرى و سورى آذرماه به ژاپن مى روم. البته چندين مرتبه با كمك داور قطرى درمسابقات شركت كردم. در بوسان و جام ملت هاى چين با هم بوديم. همين چندوقت پيش كه براى ليگ قطر به دوحه رفتم، بازى را با همان كمك داور قضاوت كردم. با هم خيلى هماهنگ هستيم. درباره كمك سورى ام بايد بگويم در جام ملت ها با ما بود. البته قبل از جام باشگاههاى جهان فرصت داريم هماهنگ تر شويم. چند تا آزمون تستى داريم كه بايد به صورت تيمى در آنها شركت كنيم.
مسائل پشت پرده تا چه اندازه درگزينش هاى نهايى تأثيرگذارند، بخصوص در قاره آسيا كه همواره حرف و حديث هاى اين چنينى بسيار است؟
راستش را بخواهيد من خبر ندارم. خودم هميشه دنبال اين هستم كه از نظر فنى پيشرفت كنم و با شايستگى درميادين بزرگ حاضر شوم. اگر شايسته باشم حتماً انتخاب مى شوم . به هيچ چيز ديگرى فكر نمى كنم . اين مسائل را هم نه تكذيب مى كنم و نه تأييد.
حضور شما به عنوان نماينده داورى ايران در جام جهانى چه تأثيرات مثبتى مى تواند در آينده برجاى بگذارد؟ آيا شاهد گذر از اين مقطع خواهيم بود؟
بى تأثير نيست. در آينده روى داورى ايران حساب هاى ديگرى باز خواهد شد. بعداز حضور فنايى در جام جهانى ۹۴ نگاهها به داورى ايران فرق كرد. بايد سالها انتظار كشيد تا چنين فرصتى به دست آيد. نه فقط به خاطر شخص مسعود مرادى بلكه براى كل ايران مى گويم كه حقمان است يك نماينده از كشورمان داشته باشيم. به هرحال الآن اين شانس به يك ايرانى رو كرده و بايد از آن دفاع كرد. نسل جوان داوران در راهند حداقل ثمره آن نيز است كه بعدها مى بينيد چقدر تشويق مى شوند. چقدر نگاهها متوجه آنها مى شود.
...اما اگر انتخاب نشويد؟
ايرادى ندارد. براى من كه تا اين مرحله بالا آمده ام و در سطح قاره جزو ۶ نفر اصلى كانديدا شده ام ، تحقير آميز نيست اما عواقب خوبى پشت سرش نخواهد بود. فكر مى كنم تا سال هاى بعد ديگر اين شانس براى ايرانى ها پيش نيايد. من پله ها را به ترتيب بالا آمدم و اين آخرين پله است. ۴۶ داور از سراسر جهان براى جام جهانى انتخاب مى شوند. اگر اين اتفاق براى من رخ ندهد فقط دلم مى سوزد زيرا پله ها را درست رفته ام.
اگر بخواهيم داورى ايران را با ساير كشورهاى آسيا مقايسه كنيم، در كجاى كار قرار داريم؟
نمى شود ايران را با ديگر كشورهاى آسيايى مقايسه كرد. همانطور كه غرب آسيا با شرق آن قابل قياس نيست اصولاً داورى در غرب آسيا رشد بيشترى داشته است. دليلش هم مشخص است . اينجا مسابقات پرتنش هستند و قضاوت ها در شرايط سخت ترى برگزار مى شوند . در شرق قاره اطاعت پذيرى از فرامين داور جاافتاده است.
البته در خيلى از كشورها اوضاع چندان مساعد نيست؟
من خيلى جاها رفته ام. ما در ايران سخت تر قضاوت مى كنيم كه آن هم به خاطر وجودمحيط هاى پرتنش در استاديوم ها است. كمك داور لب خط مى ايستد اما هرلحظه حواسش متوجه بيرون زمين است. الفاظ ركيك، پرتاب اشيا ، فحاشى ها و ... نمى گذارند داور به كارش برسد. اصولاً در كل غرب قاره اوضاع بدتر است و داوران شرايط سخت ترى را تجربه كرده اند.
مى گويند نوع قضاوت هاى مسعودمرادى در بازيهاى بين المللى با آنچه در داخل ايران مى بينيم فرق دارد. به عبارتى براى داورى در بازيهاى داخلى انگيزه زيادى نداريد؟
در نوع قضاوت هايم تفاوت است . صددرصد. اين را به شما اطمينان مى دهم ولى نه اينكه براى بازيهاى داخلى بى انگيزه باشم. دليلش چيز ديگرى است. من يك داور فوتبال هستم، بايد شرايط فراهم شود تا خوب قضاوت كنم نه اينكه دائم حواس من و كمك هايم به سنگ و بطرى و فرياد تماشاچى باشد.
يعنى همان بحث هاى كهنه فرهنگى در استاديوم ها؟
بله، هيچ امنيتى وجود ندارد. همه برد را مى خواهند حالا با هر علت و ترفندى . به همين دليل بازيها واقعاً پرفشار هستند ولى در خارج همه چيز مهياست. كسى به چيزى بى احترامى نمى كند. بازيكن ها با قوانين آشنا هستند. طرفداران هم احترام مى گذارند. اين مسائل بايد در باشگاهها برطرف شود. بايد بازيكن را از قبل با قوانين و نحوه برخورد با داوران آشنا كنيم .
سال گذشته انتقادها از شما زياد بود. بعضى ها روى قضاوت هاى شما «زوم» كرده بودند. كار به جايى رسيد كه گفتيد كنارمى كشيد ولى اينطور نشد. چرا اين همه به شما گير مى دهند؟
ببينيد انسانها ظرفيت هايى دارند. مسأله اى بود كه صحيح نيست آنها را در روزنامه بازكنم. همه چيز از يك بازى شروع شد. به من تهمت زدند. همه چيز شده بود غيراخلاقى. اصلاً بى خيال آن ماجراها شويم. من مى گويم كسى كه داورمى شود بايد با شخصيت خودش به پيراهن داورى اش شخصيت بدهد، نه اينكه با پيراهن داورى شخصيت پيداكند.
اگر تا به امروز تحمل كردم به خاطر اين است كه مسؤوليت بزرگى به گردن دارم. بايد تلاش كنم به خاطر نام ايران به جام جهانى بروم نه اينكه الآن جا بزنم.
جام جهانى آخر خط است؟
معلوم نيست. شايد بعد از آن از صحنه فوتبال كنار بروم. بايد شرايط اينجا را ديد. فعلاً آخرى معلوم نيست. اميدوارم اوضاع بهتر شود. اينطورى خيلى بداست. همه سرخورده مى شوند.
تا اينجاى ليگ شرايط بهتر از گذشته نيست؟
نمى شود اظهارنظر كرد. خيلى زود است. داورى خوب وقتى مشخص مى شود كه به اواخر فصل و مسابقه ها نزديك مى شويم. زمانى كه فشار بسيار بالاست. آنجا معيار داوران مشخص مى شود. من درهمين چندهفته ۶-۵ اشتباه كوچك داشتم. شايد اگر كس ديگرى بود، زياد به چشم نمى آمد. حتى اگر در مراحل حساس هم ديگران اينطور اشتباه كنند كسى انتقادى نمى كند.
متأسفانه بحث داورى در كشور ما شده سرگرمى، تخصصى وجودندارد. هركس به خودش اجازه مى دهد با هر اسمى كه باشد، دراين باره حرف بزند، من معتقدم آنها كه درباره داوران حرف مى زنند دو دسته اند؛ عده اى فقط تخريب مى كنند كه حرفهايشان اصلاً مهم نيست و عده اى كه راهكار نشان مى دهند. من با كمال ميل حرف اين گروه را مى پذيرم و براى آنها احترام قائلم. اصلاً بايد اينطورى باشد تا پيشرفت كنيم.
چرا هميشه انتظارها از مسعود مرادى بالاست. يعنى ما بهتر از مرادى نداريم؟
الآن كه نسل تازه اى آمده و خيلى بهتر از قبل شده است. من هم مثل همه هستم. جزئى از يك خانواده.
ولى نگاهها متوجه شماست. انتقادها هم از شما بيشتر شده؟
بعد از اينكه درسال ۲۰۰۳ بهترين داور آسيا شدم، انتظارات بيشتر شد. الآن هم كه كانديداى جام جهانى ام، بسيار زير فشار قراردارم. راستش را بخواهيد اوايل فكرمى كردم بخاطر انتظارات بالاست كه انتقاد مى كنند ولى بعد به اين نتيجه رسيدم كه يكسرى تنگ نظريها هم وجوددارد.
آدم بدبينى نيستم ولى براى من ثابت شده است بعضى ها خواهان اين هستند كه به جام جهانى نروم.
چرايش را خودم هم نمى دانم. باور كنيد اهميت حضور يك داور ايرانى در جام جهانى كمتر از تيم ملى نيست. واقعاً مانده ام چرا اينطور شده؟ مرا آماج شديدترين انتقادها قرارمى دهند. خدا را شكر اينقدر تجربه داشته ام كه با شرايط كنار بيايم. الآن كه با شما حرف مى زنم از نظر روحى و بدنى عالى هستم. تمرينات خوبى دارم. كميته داوران از من حمايت مى كند و اوضاع خوب پيش مى رود.
چه نوع حمايتى؟
پارسال در داخل كشور ازطريق رسانه ها فشار روحى - روانى زيادى برمن واردشد.
امسال با كميته داوران هماهنگ كرديم، كمتر قضاوت كنم. يك كار خوبى كه انجام دادند، اين بود كه بازيهاى پخش مستقيم را كمتر به من داده اند. الآن آرامش بيشترى دارم. متأسفانه نگاهها به داورى من در بعضى باشگاههاى داخلى و جرايد مثل خارج از ايران نيست. امسال كميته داوران كمك مى كند فشار كمترى به من وارد شود.
شنيديم مربى بدنساز و دو وميدانى دراختيارتان گذاشته اند؟
بله. همينطور است. تربيت بدنى و هيأت كرج همه كار مى كنند تا من با آمادگى كامل به جام باشگاههاى جهان بروم. يك مربى بدنساز دارم. بهترين سالن بدنسازى كرج را دراختيارم گذاشته اند. يك مربى دو و ميدانى دارم كه هفته اى چهار پنج جلسه با او تمرين مى كنم. حتى هيأت پزشكى كرج هم آماده باش است تا هيچ مشكلى براى من پيش نيايد. راحت تر بگويم همه جوره به من مى رسند.
دستشان درد نكند. اين چيزها را تا به حال نگفته بودم. نمى خواهم وارد حاشيه بشوم، هيچوقت. درايران دور بودن از حاشيه يك اصل مهم است. چون در غير اين صورت ضربه مى خورم. با اين فشارها نمى توان كارى كرد. هميشه سعى كردم با ارباب جرايد و پيشكسوتان رابطه خوبى داشته باشم.
تا چه اندازه دراين كار موفق عمل كرده ايد؟
تا از موفقيت چه تعريفى بكنيم. روزى كه قضاوت را شروع كردم فكر نمى كردم خارج از كرج به من بازى بدهند، سوت بزنم. الان كه به آن گذشته ها فكر مى كنم مى بينم خيلى پيشرفت كرده ام. نام ايران را در فرانسه زنده كردم. در جام باشگاههاى آسيا و خيلى از مسابقه ها اعتبار قاره اى كسب كردم. البته اين اعتبار منحصر به مرادى نيست بلكه براى يك ايرانى است. واقعاً حس مى كنم در راه پيشرفت گام برمى دارم و مدارج ترقى را طى مى كنم.
كميته داوران هميشه از دستمزدهاى پايين داوران نسبت به پولهايى كه فوتباليست ها مى گيرند، گله مند بوده است. امسال حقوق داوران پيشرفت قابل ملاحظه اى داشته است، فكر مى كنيد مشكلات داورى برطرف مى شود؟
نه، مسائل مالى فقط يكى از عوامل مشكل ساز بوده است. الان فدراسيون خيلى تلاش مى كند، وضع بهتر شود. به جوانها آموزش مى دهند و هزينه مى كنند. به عبارتى اگر بخواهيم به ۱۵ سال پيش برگرديم، وضع آن زمان اصلاً با حالا قابل قياس نيست. حتى رفت و برگشت هاى داوران به شهرستانها فرق كرده است. مى تواند بهتر از اين هم باشد. ضعف ما فقط كمبودهاى مالى نيست. بهترين هتل ها، بليت رفت و برگشت و امكانات خوب مهيا شده اند.
پس مشكل چيست؟
قبلاً به داوران به اين شكل بها نمى دادند. بايد فرصت بدهيد تا سرمايه گذاريها جواب بدهند. هنوز نواقصى وجود دارد ولى آرام آرام برطرف مى شوند. كارهايى كه كرده اند تأثيرات مثبتى دارد كه به مرور زمان آنها را خواهيم ديد.
تا حالا تحت تأثير تماشاچى و عوامل بيرونى قرار گرفته ايد؟
هرگز من سخت ترين بازيها را قضاوت كرده ام. اين قدر تجربه دارم كه بر محيط غلبه كنم. در خارج از ايران بازيهايى را سوت زده ام كه بالاى ۹۰ هزار تماشاگر داشت. اين مسائل ديگر نمى تواند روى من تأثير بگذارد.
پيشنهاد رشوه چطور؟
به نظر من همه چيز به شخصيت داوران بستگى دارد. اگر كسى مى خواهد چنين پيشنهادى دهد، شخصيت داوران است كه اجازه پيشروى را به چنين افرادى مى دهد. اگر كسى چنين اجازه اى دهد از ضعف شخصيتى و ديسيپلين رنج مى برد. درواقع اين يك مسأله شخصى است و ممكن است براى هر فردى اتفاق بيفتد اما تاكنون من اجازه ندادم و از اين پس نيز اجازه نمى دهم پيشنهاد دهند.
ولى «گابريل كالدرون» سرمربى آرژانتينى عربستان بعد از بازى اين تيم مقابل كويت به شما چنين تهمتى زده بود؟
آن مسأله را به AFC گزارش كرديم و تمام شد.
مسعود مرادى الگويى را براى خود در نظر دارد؟
سال ۶۶ بود كه حضور محمد صالحى باعث شد به قضاوت كشيده شوم. البته خيلى هاى ديگر در كرج مشوق من بودند.
به نظر شما كدام داوران در آسيا و جهان شايسته ترين اند؟
جاى «آندرياس فريسك» خيلى خالى است. من در كمپ داوران آلمان از نزديك باايشان ارتباط داشتم. جو پرتنش عليه داوران همه جا وجود دارد طورى كه بزرگترين داور جهان به خاطر اهانت هايى كه به خاطر رشوه گرفتن و تهديدهايى كه شد، اين كار را كنار گذاشت. اما الان «ماركوس مرك» بهتر از سايرين است. در آسيا هم هر ۶ داور كانديداى جام جهانى شايسته اين عنوان هستند شايد هم لياقت شمس المائدين بيشتر از بقيه باشد.
از حالا عنوان داور سال آسيا را براى اين داور كنار بگذاريم؟
همه خوب هستند ولى فكر مى كنم شمس المائدين شانس ۹۵ درصدى دارد چون در جام كنفدراسيونها خوب قضاوت كرد. من در سال ۲۰۰۳ بهترين داور شدم. پارسال هم كانديدا بودم و دوم شدم خيلى سخت است امسال كانديداى بهترين ها بشوم.
تا همين جاى كار هم خوب آمديد؟
نمى دانيد مردم با چه ذوق و شوقى از من مى پرسند چه شد؟ قول مى دهم نهايت تلاشم را بكنم تا ايران در جام جهانى سهميه داشته باشد. اميدوارم تنگ نظريها هر چه سريعتر كنار برود و اين رويداد را به صورت ملى ببينيم.