گزارش : يوسف حيدرى
فاطمه آليا مسؤول كميته زنان و خانواده هفتمين دوره مجلس شوراى اسلامى است . او كارشناس ارشد علوم سياسى است و قبل از راه يافتن به مجلس به عنوان معلم در آموزش و پرورش و مدرس مراكز تربيت معلم و پژوهشگر فعاليت داشته است. با فاطمه آليا در خصوص موضوعات و طرح هاى كميته زنان و خانواده به گفت وگو نشسته ايم.
كميته زنان و خانواده مجلس شوراى اسلامى از چه زمانى فعاليت خود را آغاز كرده است و چرا كميسيونى تحت عنوان زنان در مجلس شوراى اسلامى وجود ندارد؟
در مجلس شوراى اسلامى كميسيون هاى مختلفى وجود دارد كه از آن جمله كميسيون فرهنگى است. در زيرمجموعه اين كميسيون كميته هاى ديگرى وجود دارد كه يكى از آنها كميته زنان و خانواده است. در دوره هاى چهارم، پنجم و ششم مجلس شوراى اسلامى اين كميته به نام كميته زنان، جوانان و خانواده بود كه به دليل اهميت بحث زنان در اين دوره كميته به نام زنان و خانواده تشكيل و بحث جوانان نيز به كميته جوانان و ورزش ارجاع شد.
در ارتباط با اين مسأله كه چرا كميسيونى به نام بانوان در مجلس وجود ندارد دو بحث دراين مورد مطرح است. يكى از مباحث اين است كه اگر اين كميسيون تشكيل شود چون به نوعى كميسيون دوم محسوب مى شود نماينده ها به دليل عضويت در كميسيون هاى اصلى و تخصصى فرصتى براى شركت در جلسات اين كميسيون پيدا نمى كنند و به حد نصاب نخواهد رسيد به همين علت پيشنهادى ارائه كرديم تا نمايندگانى كه عضو كميسيونهاى ديگر هستند و علاقه مند به فعاليت در كميته زنان وخانواده هستند به مدت ۶ ماه دراين كميته حضور پيدا كنندو پس از اين مدت خروجى كه از تصميمات اين كميته خارج مى شود و نيازى كه با توسعه كميته ضرورتش احساس مى شود مى توان پس از اين مدت براساس نياز به توسعه آن را تبديل به كميسيون زنان و خانواده كرد. ولى در كل كميته زنان و خانواده يكى از فعالترين كميته هاى كميسيون فرهنگى است. دراين كميته دكتر افروغ، دكتر هدايت خواه، حجت الاسلام آشتيانى ، حجت الاسلام حسينى و خانم دكتر افتخارى و خانم رهبر به همراه من عضويت دارند و تعداد ديگرى نيز از خانمها و آقايانى كه در ديگر كميته ها فعاليت مى كنند در جلسات ما نيز شركت دارند.
در كميته زنان و خانواده چه طرحها و لوايحى مورد بررسى قرار مى گيرد و مهمترين طرحهايى كه توسط اين كميته تهيه و به مجلس ارائه شده چه مواردى بوده است؟
عمده اقدامات اين كميته بر سه محور استوار است كه يكى از آنها بررسى لوايحى است كه از طرف دولت به مجلس ارائه مى شود كه در آن اگر لايحه اى مربوط به زنان و يا خانواده باشد توسط اعضاى اين كميته بررسى مى شود. بخش دوم مربوط به طرحهايى است كه توسط اين كميته تهيه و به مجلس پيشنهاد مى شود كه اين طرحها همگى مربوط به زنان و خانواده است مثل طرح ايجاد مراكز مشاوره خانواده، طرح اصلاح آيين دادرسى و استفاده از مشاورين و قضات زن در محاكم قضايى و همچنين طرح ساماندهى مد و لباس و طرح تسهيل ازدواج جوانان. بخش سوم مربوط به نظارت بر دستگاهها و مراكزى است كه به نحوى به زنان و خانواده مربوط مى شوند كه اين نظارت در قالب سؤال ، تحقيق و تفحص انجام مى گيرد كه به طور مثال اين كميته طرح تحقيق و تفحص از مركز امور زنان و خانواده را پيشنهاد كرد در كميسيون هم به تصويب رسيد و هم اكنون نيز مراحل پايانى را طى مى كند.
در طرحهايى كه توسط كميته زنان و خانواده تهيه مى شود پس از كار كارشناسى و تصويب در كميسيون ، در صحن علنى مجلس مطرح مى شود ولى به خاطر اينكه بعضى از طرحهاى مربوط به زنان و خانواده وجه اشتراكى با كميته هاى ديگر دارد آنها هم مى بايست اين طرحها را بررسى كنند به همين خاطر زمان طرح اين لوايح در صحن علنى مجلس زمان طولانى را سپرى مى كند. يكى از طرحهايى كه توسط اين كميته طرح شده است مربوط به ايجاد مراكز مشاوره خانواده است كه نتيجه آن منجر به كاهش طلاق مى شود. اين طرح به خاطر وجه اشتراكى كه با مسائل قضايى داشت هم اكنون در كميسيون قضايى در حال بررسى است و اين كميسيون نيز بايد نظر خودش را اعلام كند.
طرح ساماندهى مد و لباس يكى ديگر از طرحهايى بود كه توسط اين كميته تهيه شد و با استقبال خوبى روبرو شد. اين طرح در جهت حمايت از توليدكنندگان و طراحان لباس در ۱۱ ماده تهيه شده است و از آنجايى كه براى اجراى آن بايد چند وزارتخانه مثل وزارت صنايع، بازرگانى و ارشاد همكارى داشته باشند مى بايست اين طرح در كميسيون هاى مربوطه بررسى مى شد كه تاكنون طرح ساماندهى مد و لباس در كميسيون فرهنگى به تصويب رسيده و در كميسيون هاى صنايع و اجتماعى نيز در حال بررسى است. ما در كميسيون صنايع از اين لايحه دفاع كرديم ولى در كميسيون امنيت ملى و سياست خارجى به دليل اين كه از طراحان اين طرح دعوت نشده بود تا در زمينه اين طرح توضيحاتى بدهند به خاطر ابهاماتى كه بود اين طرح در اين كميسيون رد شد.
طرح ساماندهى مد و لباس طرحى است كه روحش كاملاً فرهنگى و ايجابى است و اگر زمينه هاى اجراى آن فراهم شود توليدات مختلفى از مدهاى د اخلى خواهيم داشت. در اين طرح ما تصميم داريم طراحان لباس و توليد كنندگان داخلى را تحت حمايت قانونى قرار دهيم و دستگاههاى ذيربط از آنها حمايت كنند تا آنها بتوانند با برگزارى جشنواره لباسها و ارائه مدلهاى متنوع ، مد و لباسى مناسب را انتخاب و آن را به توليد انبوه رسانده و صادر نيز بكنند.
ما براى مطرح شدن اين لايحه در مجلس تقاضاى دوفوريتى آن را كرديم ولى دو فوريت آن به تصويب نرسيد و در دستور كار عادى مجلس قرار گرفت ولى طبق قانون مى توان با ۵۰ امضا تقاضاى اولويت طرح آن را در مجلس كرد كه ما نيز هم اكنون در حال
جمع آورى اين امضاهاهستيم.
در ارتباط با زنان بى سرپرست و يا بدسرپرست چه اقداماتى دراين كميته براى حمايت از آنها صورت گرفته است؟
اصولاً نگاه ما در اصلاح قانون برنامه ۵ ساله چهارم همين نگاه حمايت از زنان سرپرست خانوار بوده است تا اين گونه زنان كه بعضى از آنها همسرانشان معتاد و يا بيمار هستند نيز تحت حمايت قرار بگيرند. در برنامه چهارم مراجعات زيادى به دولت داشتيم تا بتوانيم اين امر را به تحقق برسانيم كه متأسفانه انجام نگرفت ولى دراين دوره اين اصلاحات صورت گرفت و اشتغال زنان سرپرست خانوار در اولويت قرار داده شد. همچنين در جلساتى كه با سرپرست وزارت تعاون داشتيم از ايشان خواستيم تا تسهيلات ويژه اى در اختيار زنان سرپرست خانوار قرار گيرد و سرمايه مناسب در اختيار آنها قرار داده شود تا بتوانند با آموزش مهارت و توانمندى كار كنند و به خانواده شان نشاط ببخشند.
نظر كميته زنان و خانواده در ارتباط با مهريه زنان و پيشنهادى كه اخيراً در مجلس در ارتباط با تعيين سقف براى مهريه زنان شده بود چه بود و آيا دراين زمينه اقداماتى صورت گرفته است؟
بحث مربوط به تعيين سقف براى مهريه زنان توسط يكى از نمايندگان در كميسيون قضايى مجلس مطرح شده بود و چنين طرحى در دستور كار مجلس نبود. دليل طرح اين مسأله در كميسيون قضايى نيز حربه قرار گرفتن مهريه هاى بالا براى متلاشى كردن خانواده ها عنوان شده بود. بحث مربوط به مهريه نيز در دستور كار كميته زنان و خانواده قرار گرفته بود. ما اعتقاد داريم كه بايد دراين زمينه يك كار فرهنگى صورت گيرد و با پژوهشها و آسيب شناسى بررسى كنيم كه تا چه ميزان مهريه هاى بالا باعث استحكام و دوام خانواده مى شود.
زنان جامعه امروز ما چون احساس
مى كنند از جاهاى ديگر مورد حمايت قرار نمى گيرند فكر مى كنند مهريه بالا و سنگين باعث حمايت از آنها مى شود و اين در حالى است كه بسيارى از مردان توان پرداختن اين مهريه ها را ندارند. در اين بحث هدف ما اين نيست كه مهريه زنان را محدود كنيم زيرا مهريه يك هديه است ولى مى توان راهكارهاى مناسبى را برا ى آن پيش بينى كرد كه اگر مردى مهريه همسرش را كه از حد معمول بالاتر بود پذيرفت در موقع عقد تضمين پرداخت آن را نيز بدهد. ولى در كل بايد گفت كه نماينده هاى مجلس سقفى را براى مهريه در نظر نگرفته اند بلكه آنها به دنبال اين هستندكه بتوانند ضمانتى را براى گرفتن مهريه در موقع عقد قرار دهند تا مهريه به اين شكل كه امروزه وسيله اى براى تهديد زن و شوهر شده است در نيايد.
در ارتباط با حضانت كودكان پس از جدايى والدين آنها راهكار و يا پيشنهادى توسط اين كميته مطرح شده است؟
در ارتباط با حضانت كودكان، لايحه اى كه در مجلس چهارم به تصويب رسيد تمام جنبه هاى عاطفى، اخلاقى و تربيتى را درنظر گرفته است. كودكان تا زمانى كه در سن كم هستند نياز به محبت مادر دارند و دراين سن نزد مادر مى مانند و مخارج او را نيز پدر تقبل مى كند ولى وقتى به سن انتخاب رسيدند مراجع قضايى به كودكان اهميت قائل مى شوند و از آنها مى خواهندكه خودشان انتخاب كنند تا نزد چه كسى بمانند. درمجلس هفتم نيز نماينده ها با همين طرحى كه در مجلس چهارم به تصويب رسيد موافق هستند.