|
تلاش مسكو براى تثبيت اوضاع در قفقاز شمالى
فاجعه خونين «نالچيك» ، برآشفتگى نخبگان سياسى روسيه را به همراه داشته است. اين فاجعه از نظر تعداد كشته ها و زخمى ها كه در اثر حمله گروه بزرگ شبه نظاميان به شهر به جاى مانده است، با فاجعه اول سپتامبر ،۲۰۰۴ «بسلان» در اوستياى شمالى مقايسه مى شود. در نتيجه ، زنجيره ملال انگيزى از ارزيابى ها در مورد اتفاقاتى كه از ۱۳ تا ۱۴ اكتبر در منطقه كاباردينا - بالكاريا روى داده است، به وجودمى آيد. از جمله : « اگر يورش هاى گسترده شبه نظاميان با اين تعداد سرباز دراين منطقه ادامه داشته باشد، پس سيستم امنيتى تدافعى بيمار و ناتوان است.» نمايندگان پارلمان دوما از جمله نمايندگان جمهوريهاى شمال قفقاز و بسيارى از سياست شناسان هم به همين نتيجه گيرى رسيده اند . براى نمونه به نظرات برخى از آنان اشاره مى شود: «گنادى گودكوف» ، عضو كميته امنيتى پارلمان دوماى دولتى و عضو فراكسيون «روسيه واحد» مى گويد:«بياييد اشتباهات سيستم را در كار مراجع انتظامى خودمان برطرف كنيم. فساد و رشوه خوارى دليل اول آن است». زاروبى ناخوشف ، نمايندگان پارلمان دوماى دولتى از منطقه كاباردينا - بالكاريا و عضو فراكسيون «روسيه واحد» مى گويد:«برخى از اعضاى گروه جماعت (سازمان افراط گراى وهابى ) قبلاً توسط نهادهاى انتظامى دستگير مى شدند. ولى بعد آنها را آزاد مى كردند... معلوم است كه اين كار در قبال پول صورت مى گرفته است.» «الكساندر شاراوين» ، رئيس مؤسسه تحليل سياسى و نظامى ، و عضو آكادمى علوم نظامى مى گويد:«ميزان رشوه خوارى در شمال قفقاز به قدرى است كه هيچ ساختار حكومتى نمى تواند آن را از ميان بردارد. ايجاد يك مركز تحت عنوان «نهاد فرماندار كل » در اين منطقه بد نخواهد بود، لااقل تا هنگامى كه هنوز اوضاع صلح آميز برقرار نشده است.» «ويكتور ايليوخين» عضو كميته امنيت پارلمان دوماى دولتى مى گويد:«هدف شورش و ناآرامى كه در نالچيك رخ داد، تصاحب قدرت بود. در وضعيتى كه قفقاز شمالى عملاً از روسيه جدا مى شود، نبايد دست روى دست گذاشت. بايد سرويس هاى ويژه و سيستم حكومتى را تقويت كرد». ولى ارزيابى هاى كلى از اوضاع شمال قفقاز اساساً بامنطق علت و معلول (كه فوقاً اشاره شد) فرق مى كند. در همان حال ، بسيارى سياستمداران از جمله غربى ها به خاطر مى آوردند كه «ولاديمير پوتين» رئيس جمهورى روسيه دقيقاً بعداز فاجعه بسلان، ايجاد ستون به اصطلاح «عمودى حكومت» (تشكيلات حكومتى از بالا به پايين نه به صورت موازى) را شروع كرد كه مكانيسم انتصاب فرمانداران نماد كليدى آن به حساب مى آيد. نتيجه گيرى به اين شكل است كه : حمله به نالچيك به منزله آخرين دليل براى اثبات بى تأثيرى اقدامات كرملين پس از حادثه بسلان بود. بعضى افراد دوآتشه در دم پيشنهاد كردند كه قبل از ايجاد نوعى «خلافت اسلامى »، امكان خودمختارى به قفقاز شمالى داده شود. مطلب اين است كه وهابى ها به تجزيه طلبان چچن كه از مدتها پيش، يعنى از سال ۱۹۹۶ به اين طرف به دنبال اين جمهورى بوده اند تا آن را از درون منفجر كنند طى اين ده سال به چه چيزى دست يافته اند؟ در همين حال نمايندگان پارلمان و عمدتاً اعضاى فراكسيون هاى مخالف از مسؤولين وزارتخانه ها و نهادهاى امنيتى تدافعى دعوت كرده اند كه در باره كاستى ها و ناموفقيتهاى كارى خود گزارش دهند. همانطور كه قبلاً هم چنين بوده است، سرزنش در مورد «بى صلاحيتى » و فقدان سياست تام ملى در شمال قفقاز به طور قطع بسيار زياد خواهد بود. اما روشن است كه با تنبيه وزيران اوضاع اساساً بهتر نخواهد شد. ريشه مشكل در توانايى حكومت فدرال براى تحت كنترل گرفتن گروه بندى هاى محلى است. خود همين سيستم خاص، بسته و خانوادگى در جمهورى هاى شمال قفقاز ، سدى براى برقرارى نظم ابتدايى متمدن در منطقه شده است. در همين تابستان گذشته، جرايد، مطالبى را با اقتباس از گزارش «دميترى كوزاك» نماينده مختار رئيس جمهور در حوزه جنوبى فدرال منتشر كردند كه براساس نتايج شش ماه فعاليت وى در اين سمت جهت ارائه به رئيس جمهور تهيه و تنظيم شده بود. در گزارش نماينده مختار رئيس جمهور در مورد اوضاع منطقه آمده است كه : «جمعيت هاى تشكيل شده در ساختارهاى حكومتى ، منابع سياسى و اقتصادى را در انحصار خود قرار داده اند. پست هاى مديريتى نهادهاى حكومتى در همه جمهورى هاى شمال قفقاز و بزرگترين اعضاى اقتصادى را اشخاصى اشغال كرده اندكه روابط خويشاوندى با هم دارند. در نتيجه ، سيستم مقاومت و مقابله، تخريب شده كه همين موضوع باعث ترويج فساد و رشوه خوارى است. خودسرى و بيدادگرى حكومتها، نوعى بى علاقگى و تفاوتى اجتماعى را نزد عده زيادى از مردم به وجود آورده است. حكومت در بسيارى از اعضاى فدراسيون تكيه گاه اساسى ندارد. » طبق اعلام منابع خبرى ، چنين نتيجه گيرى هاى تيره و تاريك توسط يكى از نمايندگان سياسى معتمد ولاديمير پوتين انجام شده است. چندى بعد، رئيس جمهور روسيه با رهبران جمهورى هاى شمال قفقاز جلسه اى داشت كه در آن عبارات «دسته بندى گرايى» و «فساد و رشوه خوارى» نيز آشكارا در جلوى دوربين هاى تلويزيونى بيان شد. منبع: خبرگزارى ريانووستى (۲۲ اكتبر ۲۰۰۵) ترجمه : شهلا محمدى جاهدى
|