در حالى كه ۳۰ سال از تشكيل شركت كشتى سازى ايران در هرمزگان مى گذرد، هنوز هم يك كشتى بزرگ توليد اين كارخانه به آب نيفتاده است. همايون اميرزاده خبرنگار و گزارشگر ما در بندرعباس گزارش تحقيقى زير را كه گزارش دلايل اين ناكامى است به رشته تحرير درآورده كه خواندنى و تأمل برانگيز است.
سال ۱۳۵۳ سالى سرنوشت ساز در اقتصاد و صنعت ايران به لحاظ سرمايه گذارى خارجى و مشاركت بين المللى بود.
با بازشدن دروازه هاى كشور بر روى سرمايه گذارى خارجى، استراتژى ايجاد برخى از صنايع بزرگ موردتوجه متوليان اقتصادى قرارگرفت و صنعت كشتى سازى هم به عنوان صنعتى فراگير ذهن آنان را به خود مشغول مى سازد. از اين رو در سال ۵۴ پايه ريزى كشتى سازى در مناسب ترين مكان جغرافيايى يعنى هرمزگان با داشتن بيش از ۲ هزار كيلومتر ساحل و در ۳۵ كيلومترى غرب هلال طلايى آن «بندرعباس» با مشاركت گذشت اندك زمانى از آغاز رويكرد تازه به اقتصاد و صنعت كشور شريك آلمانى موردتوجه قرارمى گيرد.
اما به علت واردات بى حد و حصر ضربات سنگينى بر پيكره اقتصاد ايران وارد مى شود، عدم تجربه در مديريت صنعتى، بهره گيرى از نيروهاى غيرماهر، فقدان امكان استفاده از تكنولوژى نوين، نبود مراكزى تحقيقاتى، كيفيت پايين محصولات، ازهمه مهمترين وابستگى شديد صنايع به خارج از كشور موجب مى شود نه تنها از فرصت استثنايى افزايش قيمت نفت استفاده اصولى صورت نگيرد بلكه در ارتقاى صنعتى كشور كه كشتى سازى يكى از بخش هاى مهم آن به شمار مى آمد، توفيقى حاصل بشود. اين روند نا بسامان و وابستگى شديد به خارج از كشور تا پيروزى انقلاب اسلامى ادامه يافته و اقتصاد كشور در بسيارى از زمينه ها به مصرف كننده صرف تبديل مى شود.
بعد از پيروزى انقلاب اسلامى صنعت كشور نيز دستخوش تحولات بنيادين مى شود. در دهه نخست انقلاب قطع ارتباطات سياسى اقتصادى با كشورهاى، پيشرفته صنعتى، اعتصابات كارگرى، فرار سرمايه از كشور، روشن نبودن قوانين و استراتژى هاى كلان نظام، تغيير و سردرگمى در ساختار اجرايى كشور و مهمتر از همه جنگ خانمانسوز تحميلى بيش از هرزمان ديگرى پيكر و اقتصاد كشور را آزارمى دهد. دركنار اين مؤلفه ها، قطع سرمايه گذارى خارجى، كاهش شديد توليدات، تخريب برخى واحدهاى صنعتى، كمبود ارز، محاصره اقتصادى، كمبود مواد اوليه وفقدان بيمه هاى كارآمد بر تنگناهاى موجود مى افزايد.
مردم دراين دوره هرچند در سخت ترين شرايط اقتصادى قرارگرفته بودند اما پذيرفتند براى بالندگى اقتصاد و عزت و استقلال سياسى خود در زير فشارهاى زندگى مقاومت كنند. در اين شرايط بحرانى به يمن ارزهاى يارانه اى طرح هاى بزرگ صنعتى در ايران راه اندازى شد.
طرح هايى نظير مس سرچشمه كرمان، شركت توليد چرخشگر، صنايع آذرآب اراك، ريخته گرى ساوه، توسعه تراكتورسازى تبريز، افزايش خط توليد اتوبوس، توسعه ذوب آهن اصفهان، راه اندازى صنايع مهم دفاعى و بالاخره «كشتى سازى خليج فارس».
با نگاهى گذرا به وضعيت طرح هاى مذكور اين نكته بهتر نمايان مى شود كه با وجود مشكلات فراوان در تمام اين بخش ها پروژه هاى مهم صنعتى نام برده شده نهايتاً به بهره بردارى رسيده و توليدات خود را به بازار عرضه مى كنند تا از شرمندگى ارزهاى يارانه اى بيرون آيند اما صنعت كشتى سازى نه تنها نمى تواند از پس تعهدات خود بيرون آيد بلكه بحران هاى متعدد، اين صنعت را به كام مشكلات پيش بينى نشده اى برد كه حتى امروز بقا و دوام آن را نيز با چالش جدى روبرو ساخته است.
گذشت بيش از ۳۰ سال از آغاز صنعت كشتى سازى در ايران و بيرون نيامدن حتى يك فروند كشتى از خط توليد آن موجب شده تا سؤالات فراوانى در اين خصوص مطرح و براى برون رفت از وضعيت موجود چاره جويى شود.
با نگاهى به اهميت صنعت كشتى سازى و موقعيت استثنايى ايران جهت بهره ورى مطلوب از توانمندى هاى نهفته در كشتى سازى و همچنين در دسترس بودن بازار مصرف توجه عميق و لزوم بازنگرى در علل ركود اين صنعت استراتژيك مطالبه به حقى است كه نبايد به آسانى از كنار آن گذشت.
به اعتقاد كارشناسان در صنعت كشتى سازى بيش ازآنكه به توليد كشتى توجه مى شود بايد فراگير بودن صنايع جانبى آن و اشتغالزايى غير قابل مقايسه اين صنعت با ساير بخش هاى اقتصادى مورد امعان نظر واقع شود به گفته اين كارشناسان صنعت كشتى سازى به تنهايى قادر خواهد بود بيش از يكصد صنعت مستقل در موازات خود را راهبرى نمايد، وجود مرز آبى طولانى موقعيت استراتژيك و بين المللى ايران و همجوارى با منابع و ذخاير عظيم نفت و گاز با پيشتازى صنعت كشتى سازى ايران مؤثر باشد و چيرگى آن بر ساير رقباى منطقه اى را به ارمغان بياورد. حال اين سؤال بى پاسخ مانده كه چرا تاكنون ركود صنعت كشتى سازى مورد بررسى عملياتى واقع نشده ؟
صراف زاده مدير روابط عمومى كشتى سازى فراساحل بر اين باور است كه مزيت راه اندازى و بهره ورى از كشتى سازى هنوز به يك باور ملى تبديل نشده است.
وى تغييرات ناگهانى در مديريت ها را عامل افزايش ركود در كشتى سازى مى داند و معتقد است براى نتيجه بخش بودن تلاش هايى كه تاكنون صورت گرفته حمايت هاى دولتى نبايد كمرنگ شود وى با جديت ابراز مى كند تا كنون هيچگونه حمايت جدى از كشتى سازى صورت نپذيرفته است يكى از نمايندگان شوراى كارگرى كشتى سازى هم معتقد است در حالى كه براساس يافته هاى آمارى ارزش كل قراردادهاى كارخانه كشتى سازى جهان ۳۵ ميليارد دلار در سال برآورد مى شود و تا سال ۲۰۰۸ بزرگترين كارخانجات كشتى سازى نسبت به ثبت سفارش هاى خود اقدام كرده اند معلوم نيست حركت لاك پشتى، صنعت كشتى سازى چگونه مى خواهد با رقباى چشم بادامى خود در جنوب شرق آسيا برابرى كند. به گفته اين كارشناس كره جنوبى كه همزمان با ايران اقدام به راه اندازى كشتى سازى نموده در حال حاضر قادر است هر دو هفته يك كشتى را به آب بيندازد ولى ما با گذشت ۳۰ سال هنوز قادر به ساخت نهايى كشتى شده ايم و حتى از كره اى ها كشتى خريدارى مى كنيم.
وى با ذكر سابقه مجتمع كشتى سازى فرا ساحل ايران گفت: هرچند با تصويب شوراى اقتصاد اين شركت بزرگ با دارا بودن ۴ هزار نفر پرسنل به عنوان منطقه ويژه اقتصادى تعيين شده اما اين ارتقا جايگاه نتوانسته در عملى ساختن وعده ها براى تحويل اولين كشتى به طرف قرارداد خود يعنى كشتيرانى جمهورى اسلامى تأثير چندانى داشته باشد.
وى علت اصلى ركود در اين كارخانه بزرگ دور شدن از اهداف ترسيمى مى داند. اين مهندس كشتى سازى كه تمايلى به ذكر نام خود ندارد، اظهار داشت: براساس طرح اوليه مجتمع ابتدا بايد كارخانه تعميرات راه اندازى مى شد و به سوددهى مى رسيد سپس از سود حاصله كارخانه كشتى سازى مى توانست با استفاده از نيروهايى كه در تعميرات تجربه خوبى به دست آورده بودند در كار ساخت كشتى بسيارى از مشكلات فعلى را برطرف سازند.
وى اختصاص بودجه هاى دولتى به كارخانه و عدم استفاده لازم از نيروهاى متخصص بومى و عدم اعمال نظارت كافى در كارگاه هاى ساخت را علل اصلى تنبل شدن كارخانه و راكد شدن آن مى داند.
وى افزود: مجتمع از بدو تأسيس تاكنون چارت پرسنل و شرح وظايف مشخص را براى پرسنل تعريف نكرده و هر مديريت براى خود سازمان دلخواهى را ترسيم مى نمود كه اين امر بر مشكلات موجود افزوده است.
همچنين عملى نشدن تعهدات كارخانه در خصوص تحويل به موقع ۵ فروند كشتى به كشتيرانى جمهورى اسلامى موجب شده اين كارخانه در جذب مشتريان جديد نيز ناكام بماند اين خلف وعده ها تا جايى ادامه داشت كه سيدمحمدخاتمى رئيس جمهور سابق نيز در اين باره لب به گلايه و شكوه گشود ايشان در آخرين روزهاى مسؤوليت با حضور در كنار كشتى در حال ساخت اظهار داشت: آرزو داشتم در دوران مسؤوليت خود شاهد به آب انداختن اولين كشتى ساخت داخل بودم. علاوه بر انتقادات به حق رئيس جمهور سابق اين روزها دامنه انتقادات فزونى يافته به گونه اى كه نماينده ولى فقيه در استان هرمزگان خواستار حل مشكل شده است.
هرچند براساس گفته هاى مسؤولان كشتى سازى اولين كشتى ساخت داخل تا پايان سال به آب انداخته مى شود ولى كارشناسان بر اين باورند كه نصب تجهيزات در آب و تعميرات مجدد كشتى به زمان بيشترى نياز دارد.
در همين حال معاون طرح و برنامه مجتمع كشتى سازى فراساحلى، وارد شدن ايران به عرصه كشتى سازى را يك پديده مهم اقتصادى نام مى برد و با اشاره به مشكلات موجود در اين صنعت مى گويد: چون تجربه ساخت كشتى تجربه تازه اى است ناخواسته در ميدان عمل و فرايندهاى سخت افزارى و نرم افزارى با واقعيتهايى رو به رو مى شويم كه بيش از اين انتظار آن را نداشتيم.
مهندس مهابادى بروز بحران در پروسه اجرا را امرى طبيعى تلقى نمود و در مقايسه صنعت كشتى سازى با ساير بخشها، كشتى را يك كالاى بين المللى دانست كه بايد در ساخت آن تمام استانداردهاى بين المللى باحساسيت رعايت شود.
معاون طرح و برنامه كشتى سازى فراساحل ايران با اشاره به مشكلات فراروى كارخانه يادآور شد: پيش بينى اوليه بودجه براى طرح ۵۳۹ميليون دلار بود كه با توجه به كمبود اعتبار طرح اوليه كلاً تغيير يافت و احداث حوض هاى خشك از برنامه حذف شد.
وى افزود: پس از انقلاب على رغم مشكلات موجود طرح حوضچه آرامش كه بودجه زيادى دربرداشت تكميل گرديد و تا سال۱۳۶۱ غير از خريدارى داك شناور دلفين و سيكروليفتها كار خاصى در جريان پروژه صورت نگرفت.
پس از جنگ در سال۶۹ بخشى از كارها فعال شد اما همچنان طرح با كاهش بودجه مواجه بود به گونه اى كه حد فاصل سالهاى۶۹ تا ۷۸ بودجه اختصاصى ۹۰ميليون دلارى صرف خريد ماشين آلات شده كه به كمك آنها تا سال۷۸ تنها توان انجام تعميرات در مجتمع فراهم گرديد و بخش ساخت به دليل آماده نبودن تجهيزات فعاليتى نداشت.
مهابادى سال۷۹ را سال ورود صنعت كشتى سازى به مرحله تازه اى مى داند و در اين باره خاطرنشان مى سازد: با تغيير در مديريت شركت مجتمع كشتى سازى فراساحل سياستهاى راهبردى و مديريتى دستخوش تحول شد و شركت در مسير جديدى قرار گرفت كه در اين زمينه توجه مسؤولان به صنايع دريايى نقش پررنگ ترى به خود گرفت تا جايى كه به دليل بهبود نقدينگى سازمان گسترش، در عرض دوسال ۴۸ميليون دلار براى تكميل طرح تخصيص يافت.
وى با بيان وضعيت فعلى كارخانه گفت: اكنون مجتمع در زمينه ساخت شناورهاى متوسط، تعمير شناورهاى متوسط و ساخت شناورهاى كوچك فعاليت دارد و علميات ساخت سكوهاى فاز۲ و ۳و جكت هاى فازهاى۶ ، ۷ و ۸ پارس جنوبى در اين كارخانه به انجام رسيد و به كارفرما تحويل شد. مهابادى مهمترين فعاليت مجتمع در بخش ساخت را پروژه ساخت كشتى هاى كانتينربر اعلام و روند اجراى اين پروژه را رضايت بخش ارزيابى نمود و اظهار اميدوارى كرد در زمان از پيش تعيين شده كشتى بزرگ كانتينر به آب انداخته خواهد شد.
معاون طرح و برنامه كشتى سازى فراساحل ايران مهمترين چالش پيش روى صنعت كشتى سازى را در نگاه غيراستراتژيك به اين صنعت دانست و در اين باره ابراز عقيده كرد: در حالى كه در تمام دنيا با نگاه استراتژيك به صنعت كشتى سازى به انحاى مختلف از كشتى سازى حمايت مى كنند متأسفانه در داخل كشور برخى تعرفه هاى ورودى براى كشتى هاى تعميراتى و يا روند كند گشايش اعتبار و فاينانس باعث از دست رفتن توان رقابتى كشتى سازهاى داخلى در مقابل رقبا مى شود.
در حالى كه كشتى سازى دولتى ايران با گذشت بيش از سه دهه از آغاز فعاليت تاكنون نتوانسته از وابستگى هاى شديد خود را برهاند انتشار خبر تحويل اولين كشتى تفريحى ساخت ايران به خريدار خارجى توسط يك شركت خصوصى نگاهها را به سمت بخش خصوصى و توانايى آن در انجام كارهاى بزرگ معطوف ساخت.
مهندس على زمانى ناصر مدير عامل يك شركت كشتى سازى در قشم كه با سرمايه يك ميليون و دويست هزار دلار با مشاركت شريك خارجى اقدام به راه اندازى كارخانه كشتى سازى جهت ساخت شناورهايى با تناژ حداكثر ۳۰۰ تن و همچنين شناورهاى تفريحى كرده وضعيت فعلى صنعت در ايران را نابسامان مى داند.
وى در خصوص مشكلات كشتى سازى يادآور شد: بايد وزارت صنايع خود را متولى صنعت مى دانست نه مجرى آن.
اين فعال بخش خصوصى اعتقاد دارد دولت ابتدا بايد مديريت خصوصى را احيا كند نه مالكيت خصوصى. زمانى وجود بيش از ۳هزار كيلومتر ساحل را زمينه مستعدى براى رونق ساخت انواع شناورها مى داند و در اين باره مى گويد: براساس برآوردهاى انجام شده بازار منطقه اى گنجايش عرضه ۳۰هزار واحد شناور تفريحى را دارد كه ما از اين ظرفيت مهم غافل بوده ايم در حالى كه مى توانستيم سواحل خود را به پاركينگ هاى مجهز و كارگاههاى توليدى شناورهاى كوچك تبديل نماييم به سمت صنعتى رفتيم كه تاكنون نتايج مثبتى به همراه نداشته است.

سارى - خبرنگار «ايران»: خوب بودن وضعيت صيد در روزهاى گذشته و پرشدن تورهاى ماهيگيران موجب كاهش قيمت ماهى در بازارهاى ماهى فروشى استان مازندران شد.
قيمت انواع ماهى در بازار ماهى فروشان نسبت به هفته گذشته به ازاى هر كيلو ۳۰۰ تا ۵۰۰ تومان كاهش يافته است. در حال حاضر بازار ماهى فروشان مازندران پر از ماهى هاى كپور، كفال، آزاد و پرورشى است كه با قيمتى مناسب تر از گذشته عرضه مى شوند.
حسين غديرى رئيس هيأت مديره اتحاديه صيادان پره استان مازندران با تأييد كاهش قيمت ماهى در روزهاى اخير گفت: كاهش قيمت ناشى از صيد خوب ماهى در دريا بوده است. البته كاهش مصرف ماهى در ايام ماه مبارك رمضان نيز بى تأثير دراين مسأله نيست.
جمعى از خريداران ماهى در بازار سارى با اظهار خوشحالى از كاهش قيمت ماهى گفتند خدا كند با بركت هميشگى دريا و سياست گذارى درست مسؤولان، شاهد ارزان تر شدن قيمت ماهى كه از سبد مصرف خانوارهاى شهرهاى ساحلى هم بيرون رفته ، شويم.

اهواز - افسانه خدرى : كسرى اعتبارات سازمان آموزش فنى و حرفه اى خوزستان در آينده اى نزديك جبران خواهدشد.
رحمتى، قائم مقام سازمان فنى و حرفه اى كشور با بيان اين مطلب در مراسم توديع و معارفه مديركل سازمان آموزش فنى و حرفه اى خوزستان تأكيدكرد: ظرفيت آموزشى درمراكز فنى و حرفه اى استان خوزستان بايد به بيش از ۵۰ درصد افزايش يابد. وى همچنين از ادغام سازمان فنى و حرفه اى و اداره كار و اموراجتماعى خبر داد و افزود: اگرچه اين موضوع تنها درتهران مطرح شده است و تاكنون رسماً تأييد نشده است اما اگر اين قضيه حل و فصل شد بايد مديريت جديدى تحت عنوان آموزش اشتغال دراين سازمان درنظر گرفته شود.
رحمتى در ادامه افزود: تا پايان سال ۸۵ نيز حقوق حق التدريسى هاى سازمان فنى و حرفه اى در قالب شركتها پرداخت خواهدشد. درواقع اين موضوع از شهريورماه امسال قرار است كه اجراشود.
وى با اشاره به آشتى ميان صنعت و آموزش گفت: آنچه در امر آموزش رشته هاى فنى و حرفه اى بسيارمهم تلقى مى شود رابطه نزديك و پيوند ميان صنعت و آموزش است. رحمتى تصريح كرد: نمونه اين پيوند در خوزستان با ايجاد ۲۷ كارگاه پتروشيمى به خوبى رعايت شده كه اين مسأله نشاندهنده ارائه خدمت بوده و كار بسيارمهمى در سطح كشور است.

تبريز - خبرنگار «ايران»: «رضا كهولى»، نابغه ۱۷ ساله هشترودى در رقابت با بزرگترين مخترعان جهان، عنوان برترين مخترع سال ۲۰۰۵ دنيا را به خود اختصاص داد.
اين دانشجوى كارشناسى مكانيك دانشگاه تبريز كه اوايل سال جارى در مسابقات جهانى اختراعات ژنو سوييس در جمع ۴ مخترع برگزيده دنيا قرار گرفته بود توانست به دليل اختراع شيوه جديدى در بارورسازى ابرها، مدال طلا و عنوان برترين مخترع جهان را از آن خود نمايد.
رضا كهولى، هفته گذشته براى شركت در مراسم ويژه معرفى برگزيدگان مخترعان جهان راهى انگلستان شده بود كه با نظر كارشناسان بين المللى، به اين عنوان نايل آمد. گفتنى است در حالى كه استادان و مخترعان برجسته از معتبرترين دانشگاههاى جهان رقيب رضا كهولى در كسب اين عنوان بودند اما انتخاب يك جوان ۱۷ ساله در جمع برترين استادان دانشگاههاى معتبر براى رسانه هاى بين المللى شگفت آور بود. از همين رو بيش از ۳۰۰ خبرنگار از معتبرترين رسانه هاى بين المللى براى انجام مصاحبه با اين نابغه ايرانى درخواست وقت كرده بودند. «كهولى» صحبت و مصاحبه با اين تعداد از نمايندگان رسانه هاى مختلف جهان را فرصتى مغتنم براى معرفى توانايى هاى علمى ايران دانست.
گفتنى است، اختراع شيوه نوين در بارورسازى ابرها كه هم با محيط زيست طبيعى و انسانى سازگار بوده و هم هزينه هاى طرح هاى قبلى را به نصف رسانده است جالب ترين و موردتوجه ترين اختراع سال نزد محافل علمى دنيا بوده است. از همين رو عده اى از محافل تحقيقاتى جهان در حاشيه مراسم اهداى جوايز در انگلستان پيشنهاد آغاز طرحى جديد را با اين دانشمند جوان ايرانى مطرح كردند تا وى به دليل تسلط به مكانيزم بارور شدن ابرها روشى را ابداع نمايد تا مانع از بارش بارانهاى سيل آسا گردد. به اعتقاد كارشناسان ابداع چنين شيوه اى، انقلاب عظيمى در جلوگيرى از بروز حوادث غيرمترقبه در سراسر جهان خواهد بود كه افتخار انجام آن به يك ايرانى پيشنهاد شده است.
گفتنى است «رضا كهولى» با ابداع شيوه جديدى در بارورسازى ابرها، افق نوينى در حل مشكلات خشكسالى بگشايد. روش قبلى دانشمندان روسى به دليل هزينه بر بودن، نياز به مدت زمان طولانى و از همه مهم تر داشتن ذرات مضر براى انسان و طبيعت در جهان منسوخ شده است.