• پس از گذشت چند دهه از به كارگيرى طرح هاى مدرن علمى بازيافت زباله در كشورهاى توسعه يافته، هنوز هم طرح جامعى براى بازيافت ميليون ها تن زباله در سراسر كشور بويژه مناطق شمالى كشور وجود ندارد
سارى - خبرنگار «ايران»: شايد باورش مشكل باشد، ولى اين يك واقعيت است بحران زباله رفته رفته محيط زيست زيبا و بى نظير شمال كشور را به نابودى مى كشاند.
كافى است تا به عنوان يك گردشگر ۳ يا۴ روزى را به هر يك از شهرهاى شمال كه مى خواهيد سفر كنيد، آنوقت همانطور كه اكنون هم بر آن واقفيد خواهيد ديد كه همه جا را زباله گرفته است؛ ساحل، رودخانه، خيابان، جاده ، كوچه ، اطراف شالى زارها و روستاها و گوشه به گوشه جنگل هاى سبز را.
زباله بحران و مسأله اى جدى در سراسر شمال شده است، از گيلان تا مازندران و از مازندران تا گلستان، همه چيز و همه جا با زباله هاى پراكنده عجين شده است.
اين حجم زباله كه از يك سو توسط گردشگران و از سوى ديگر توسط جمعيت بالاى شهرهاى شمالى توليد مى شود، كانون هاى مهم آلودگى را در گوشه گوشه شمال پديد آورده است. كانون هايى كه هم اكنون اثرات تخريبى خود را نمايان ساخته و اگر در آينده اى نه چندان دور سعى درتغيير اين وضعيت ننماييم، شايد ديگر دير باشد. نمى خواهم شاعرانه و با بزرگنمايى بگوييم در آن صورت جنگل هاى شمال به بيابان تبديل مى شود ولى بايد بدون اغراق گفت كه از اكوسيستم منحصر به فرد شمال چيزى برجاى نخواهدماند.
همه اين مسائل در حالى است كه مى توان با چندگام عملى وعلمى بر اين مشكل فائق آمد.
در حالى كه همه شهردارى هاى شمال و مسؤولان آن به كرات در نشريات محلى و ملى از ضرورت استفاده از شيوه هاى نوين بازيافت زباله و حتى نگاه اقتصادى به آن - آنچنان كه در بسيارى كشورها در حال انجام است - سخن مى گويند، هنوز هم طرحى جامع براى بازيافت ميليون ها تن زباله توليدى سالانه در اين مناطق وجود ندارد. همه چيز در حد طرح و پيشنهاد و درخواست بودجه و يا تعيين زمين احداث طرح باقى مانده است. و اين چنين است كه در همچنان بر همان پاشنه قديمى مى گردد. آلودگى منابع آبى و خاكى در دل جنگل هاى شمال آتش زير خاكسترى است كه عوارض خود را بعدها نشان خواهد داد.
مشكل دوم نيز فقدان نظام مدرن و كارامد جمع آورى زباله است كه بدون لحاظ كردن مسائل كارشناسى به ابتدايى ترين روش ها صورت مى گيرد. كمبود پرسنل براى جمع آورى به موقع زباله ، مكان يابى هاى نادرست دفن زباله، كمبود دستگاههاى حمل زباله و همچنين كم توجهى شهروندان و روستاييان به جمع آورى و كمتر آلوده كردن طبيعت مزيد بر علت شده است تا وقتى از بسيارى درباره شمال بپرسى تو را به چند كليد واژه راهنمايى كنند: دريا، شنا، جنگل هاى سبز، ترافيك راه و زباله و زباله و زباله.
آيا باز هم بايد از خود بپرسيم چه بايد كرد؟ يا نه بگوييم چرا كارى نمى كنيم؟ چند روز پيش گزارشگر ما از سارى از بحران جمع آورى زباله در شهر خبر داد چرا كه اهالى روستاى سمسكنده كه زباله هاى سارى در حوالى آنجا دفن مى شود، مانع از ادامه دفن زباله در اين مكان شدند، البته مسؤولان شهردارى سارى هم اذعان مى كنند كه آن منطقه ديگر ظرفيت دفن زباله را ندارد. به هر حال مسؤولان به دنبال راهكار موقت ديگرى براى حل مسأله هميشگى هستند. احتمالاً يافتن مكانى تازه تا چند سالى و صباحى بعد فكرى ديگر كنيم.
مهندس محمدقنبرپور شهردارى سارى با اشاره به اينكه دهها تن زباله سطح شهر سارى و جاده هاى منتهى به شهر و روستاهاى اطراف را فراگرفته است گفت: با توجه به مشكلات چندين سال دفن زباله در حوالى روستاى سمسكنده سارى، ديگر امكان دفن زباله در اين مكان وجود ندارد و شهردارى سارى زباله ها را به محلى در ۱۶۰كيلومترى شهرستان انتقال مى دهد. وى هزينه اين كار را روزانه ۲۰۰هزارتومان اعلام كرد و افزود: جابه جايى زباله هزينه سنگينى را بر شهردارى سارى تحميل كرده است و ۲۰درصد از بودجه عمرانى شهرستان به اين امراختصاص مى يابد. «قنبرپور» درآمد سالانه شهردارى سارى را ۱۰ميلياردتومان عنوان كرد و ادامه داد: روزانه بيش از ۴۵۰ تن زباله در شهرستان سارى توليد مى شود كه ساماندهى آن با نصب دو دستگاه زباله سوز ۲۵۰تنى به اعتبارى معادل ۱۰ميلياردتومان نياز دارد واين مبلغ با درآمد يك سال شهردارى برابر است.
شهردار سارى هزينه حمل زباله تا سمسكنده را سالانه يك ميلياردتومان دانست وگفت: در حال حاضر با حمل زباله به خارج از استان، شهردارى روزانه ۲۰۰هزارتومان هزينه مى كند كه ادامه اين كار براى سازمان غيرممكن است. وى اظهار داشت. حركت شيرابه ناشى از دفن زباله مشكلات زيست محيطى بسيارى در ناحيه بين مركز دفن تا روستاى سمسكنده به وجود آورده و آبهاى زيرزمينى منطقه را دچار مشكل كرده است. وى از مسؤولين خواست تا هم از لحاظ مالى و هم از لحاظ تخصصى شهردارى سارى را براى حل مشكل يارى كنند.
مهندس «نصيرالدين شاهرخى» معاون عمرانى استاندارى مازندران مشكل زباله استان را قابل حل دانست و افزود: اخيراً جلسه اى در وزارت كشور با حضور مسؤولين استانى و كشورى تشكيل شد تا امكان جلب كمكهاى دولت در سطح ملى براى رفع مشكل زباله استان را بررسى كند. وى ادامه داد: اجازه استفاده از زمينهاى منابع ملى براى نصب و راه اندازى كارخانه كمپوست يا زباله سوز از سوى وزارت كشور، سازمان محيط زيست و سازمان منابع طبيعى صادر شده است. شاهرخى از كمك ۳۵۰ميليون تومانى وزارت كشور به شهردارى سارى براى خريد ۲دستگاه حمل زباله خبر داد و گفت: در بعضى مناطق كارشناسى شده عمليات نصب دستگاه زباله سوز و كارخانه كمپوست در حال اجراست. وى زمان اجراى ساخت اين كارخانه ها را از ۶ تا ۱۱ماه اعلام كرد و افزود: با اجراى اين طرحها زباله روستاها ساماندهى خواهد شد.
معاون عمرانى استاندارى از شوراهاى روستاها و دهداريها خواست تا پيش از استقرار كارخانه ها زباله روستاها را ساماندهى و از ريختن زباله ها در مسير راهها جلوگيرى كنند. شاهرخى تصريح كرد: در صورت بروز اين مشكل، افراد و وسائل نقليه طبق قانون محكوم به پرداخت جزاى نقدى خواهند شد.
«عشورى» مدير كل راه و ترابرى استان در پاسخ به اين سؤال كه آيا اين نهاد بايد از ريختن زباله در حريم راهها جلوگيرى كند گفت: با توجه به وضعيت زباله شهرستان سارى مسؤوليت جديد راه وترابرى استان مازندران در جمع آورى زباله روستاييان و دهداريها كه در حاشيه راهها ريخته مى شود تعريف شده است. وى افزود: در استان مازندران ۹هزار و ۵۰۰كيلومتر راه وجود دارد كه كنترل اين مسيرها به تعداد زيادى ماشين و نيروى كار احتياج دارد. به گفته «عشورى» اداره كل راه و ترابرى مازندران فاقد اين امكانات است.
دكتر «مهردادى» مدير كل حفاظت محيط زيست مازندران نيز ايجاد شهرك صنعتى بازيافت را در استان ضرورى دانست و گفت: مكان دفن فعلى زباله سارى جزء پارك ملى استان كه طى ۳۰سال گذشته زباله ها در اين منطقه انباشت مى شود، است. وى ادامه داد: اين كار منع قانونى دارد و سازمان محيط زيست چندين شكايت عليه شهردارى در محاكم قضايى مطرح كرد تا توانست به كمك مردم جلوى اين كار را بگيرد.
به گفته مدير كل حفاظت محيط زيست مازندران سه منطقه براى عملياتى شدن واستقرار كارخانه زباله سوز يا كمپوست در نظر گرفته شده و موافقت اصولى كار نيز صورت گرفته است: «مهردادى» تصريح كرد: با صدور مجوز، شهردارى و استاندارى كه اعتبار هم در اختيارشان قرار گرفته وظيفه دارند كار را آغاز كنند. وى بر ساماندهى زباله ها در خود مناطق تأكيد كرد و گفت: ۷۰درصد زباله استان ارگانيك و ۳۰درصد نيم ارگانيك است كه از اين ميزان ۲۰درصد آن قابل بازيافت است و ۵ تا ۱۰درصد باقى مانده را نيز مى توان در فضايى بسيار اندك سوزاند يا دفن بهداشتى كرد.
«حسينى» مديريت سازمان بازيافت استان مازندران ساماندهى وضعيت موجود سمسكنده را ضرورى دانست و اظهار داشت. هزينه حمل يك تا ۱۰روز زباله سارى مى تواند مشكلات اين روستا را حل كند و مشكل منطقه هم بايد بين مسؤولين ومردم با اعتمادسازى و فرهنگ سازى حل شود.
وى گفت: مكانى كه براى استقرار كارخانه كمپوست و يا زباله سوز در نظر گرفته مى شود بايد نزديك شهر باشد تا نظارت دقيق و كافى بر عملكرد كارخانه از طرف مسؤولين صورت گيرد و در نتيجه هزينه حمل نيز كاهش يابد.
«حسينى» در خصوص زباله شهر سارى كه شايد بيش از ۳۰سال است با مشكل جمع آورى و دفن رو به رو است تصريح كرد: جمع آورى و دفن زباله در بيشتر استانهاى بزرگ و كوچك كشور به درستى انجام مى شود اما شهرستان سارى مديريت مناسبى براى اين پس مانده ها ندارد. وى افزود: در زمينه جمع آورى زباله و پس مانده ها چند نيروى متخصص در نهادهايى مانند استاندارى، فرماندارى و شهردارى فعاليت مى كنند اما استراتژى خاصى از طرف وزارت كشور به شهرداريها ابلاغ نشده است. «حسينى» ادامه داد: عملكرد در دوره هاى گذشته در زمينه ساماندهى زباله مناسب نبوده و بايد همه اشتباهات رخ داده را جبران كنيم.
