در آستانه سفر هو جينتائو رئيس جمهور چين، رئيس اتحاديه صنايع آلمان از سياستمداران اين كشور خواست كه بررسى مسأله كپى بردارى مارك ها در چين را در دستور مذاكرات اين سفر قرار دهند.
مسأله كپى بردارى و بدل سازى مصنوعات غربى در چين، امروز به يكى از مشكلات بزرگ شركت هاى آمريكائى و اروپائى تبديل شده است. قانون حق امتياز كالاهاى مارك دار و معروف، در جمهورى خلق چين به راحتى ناديده گرفته مى شود و از اين طريق، توليدكنندگان غربى دستخوش زيان سنگين مى شوند. مهمتر از همه آن كه بسيارى از كالاهاى بدلى، وارد بازارهاى غربى مى شوند و با توجه به قيمت ارزان خود، زمينه كاهش فروش مارك هاى اصلى را فراهم مى كنند.
«يورگن تومان» رئيس اتحاديه صنايع آلمان در مصاحبه با روزنامه هندلزبلات گفت: «بايد براى جلوگيرى از كپى بردارى توليدات در چين با رئيس جمهور اين كشور به توافق هايى دست يافت. براى شركت هاى آلمانى در چين، حفظ حق امتياز كالاها و ابتكارات بسيار دشوار است. به همين دليل مى بايست در جريان سفر رئيس جمهور چين، در زمينه حفظ حق امتياز مبتكران آلمانى، توافقنامه هايى ميان وى و سياستمداران آلمان امضا شود». رئيس اتحاديه صنايع آلمان، در همين حال براى جلوگيرى از بالارفتن انتظارات همكاران خود توضيح داد: «مسلماً رسيدن به اين هدف سال ها طول مى كشد، اما من اطمينان دارم كه اين امر تحقق پذير است». صاحبان صنايع آلمان، در عين حال كه به منظور حفظ امتياز مصنوعات خود خواستار اعمال فشار بر چين هستند، اميدوارند كه اين فشارها سبب كاهش معاملات چين با آلمان نشود. به نظر رئيس اتحاديه صنايع آلمان، مناسبات تجارى ميان چين و آلمان چنان گسترده است كه براى حل مشكلاتى نظير حفظ حق امتياز، نيازى به دخالت دادن سازمان تجارت جهانى نيست، بلكه اين مشكلات مى تواند از طريق مذاكرات دوستانه ميان سياستمداران دو كشور حل شود».
بحرانى كه در بهار سال جارى بر سر ورود منسوجات چينى به بازار اتحاديه اروپا بروز كرد، نشان داد كه چين در عرصه رقابت با كشورهاى غربى هر روز قدرتمندتر مى شود. پس از چندماه بحث و گفت و گو، سياستمداران اتحاديه اروپا سرانجام ناچار شدند منسوجات چين را كه در گمرك ها انبار شده بود آزاد كنند. اين هفته، آمريكائى ها نيز به چين امكان دادند كه ميزان صدور منسوجات خود به بازار اين كشور را ظرف سال هاى آينده به تدريج تا ۱۷درصد افزايش دهند.
رئيس اتحاديه صنايع آلمان با توجه به اين سابقه، از همكاران خود در بخش اقتصاد خواست كه همراه با همكاران اروپائى خود در زمينه تعميق مشاركت با چين بكوشند. وى گفت: «شركت هاى كوچك نيز مى توانند از طريق مشاركت با يكديگر به بازار چين راه يابند».
سفر هو جينتائو رئيس جمهور چين به آلمان از روز پنجشنبه اين هفته آغاز شده است و سه روز ادامه خواهد داشت. چين، با ۵۵ ميليارد يورو معامله سالانه با آلمان، يكى از مهمترين شركاى تجارى آلمان در آسيا محسوب مى شود. اما ميزان واردات آلمان از چين حدود ده ميليارد يورو بيش از صادرات اين كشور به چين است. رشد اقتصادى چين، در سال هاى گذشته همواره بيش از ۹درصد بوده و به اين ترتيب كارشناسان اقتصادى از جمهورى خلق چين به عنوان لكوموتيو رشد اقتصادى جهان نام مى برند. اقتصاد آلمان نيز، در سال هاى گذشته، از رشد اقتصادى چين سود بسيار برده است. آلمانى ها در دوره شكوفائى اقتصادى چين بيش از همه در رشته هاى ماشين سازى، اتومبيل سازى، راه و ساختمان و انرژى مشاركت داشته اند. اما تعداد بى شمارى از شركت هاى كوچك خدماتى آلمان نيز، در اين سال ها وارد بازار چين شده و از شكوفائى اين كشور سهم برده اند. همزمان با اظهارات رئيس اتحاديه صنايع، اداره مركزى آمار آلمان اعلام كرد كه حجم صادرات اين كشور در ماه سپتامبر امسال نسبت به ماه اوت دو و نيم درصد و نسبت به سپتامبر سال پيش حدود ۱۳درصد افزايش يافته است. به استناد گزارش اداره آمار مركزى، ميزان صادرات آلمان در ماه سپتامبر به ۶۹ميليارد و ۵۰۰ميليون يورو رسيد. حجم واردات آلمان نيز، در ماه سپتامبر امسال ۵۴ ميليارد و۵۰۰ميليون يورو بود كه نسبت به ماه اوت يك و دو دهم درصد كاهش و نسبت به سپتامبر سال پيش ۹و هشت دهم درصد افزايش داشت. به اين ترتيب، ميزان صادرات ۱۵ميليارد يورو بيش از واردات بود، در حالى كه اين تفاوت در ماه اوت به ۱۱ميليارد و ۶۰۰ ميليون يورو رسيد.

دولت چين قول داده است براى جلوگيرى از شيوع آنفلوآنزاى مرغى ۱۴ ميليارد طيورى را كه تخمين زده مى شود در اين كشور هست واكسينه كند.
جيا يولينگ، رئيس سازمان دامپزشكى چين، در اعلاميه خود گفت كه تمام هزينه هاى اين عمليات را دولت تأمين خواهد كرد.
اين حركت در پى شناسايى موارد تازه شيوع آنفلوآنزاى مرغى در چندين ناحيه چين طى يك ماه گذشته انجام مى شود. تاكنون هيچ موردى از ابتلاى انسان به آنفلوآنزاى مرغى در چين تأييد نشده است، با اين حال چندين مورد مشكوك موضوع تحقيق است.
گونه H5N1 ويروس آنفلوآنزاى مرغى از سال ۲۰۰۳ تاكنون جان بيش از ۶۰ نفر را در جنوب شرقى آسيا گرفته است.
كمبود واكسن
آقاى جيا اين خبر را هنگام شركت در يك جلسه پرسش و پاسخ اينترنتى درباره وضعيت آنفلوآنزاى مرغى در چين اعلام كرد.
چين روزانه ۱۰۰ ميليون دز واكسن آنفلوآنزاى مرغى توليد مى كند، اما به گفته وزارت كشاورزى اين كشور، برخى نواحى هنوز با كمبود واكسن روبرو هستند.
سازمان بهداشت جهانى گفت، پكن اين سازمان را از دو مورد تازه شيوع آنفلوآنزا ميان طيور در استان غرب دور چين، شينجينگ، در روز ۹ نوامبر مطلع كرده است.
يك سخنگوى اين سازمان در پكن گفت بيش از ۳۰۰ هزار مرغ در دو بخش اين استان كشتار شده اند.
مقام هاى سازمان بهداشت جهانى همچنين سرگرم تحقيق درباره سرايت احتمالى اين بيمارى به چهار نفر در استان هونان هستند.

ايرنا ـ عمليات اجرايى طرح گاز مشترك ميان شركت قطرى «رأس گاز» و شركت «اكسون موبيل» آمريكا روز سه شنبه باحضور وزيران انرژى دو كشور آغاز شد.
فاز ۶ و ۷ طرح «رأس گاز» به ترتيب در سالهاى ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ به بهره بردارى خواهد رسيد.
  شركت رأس گاز و اكسون موبيل در آذرماه گذشته توافقنامه ۱۴ ميليارد دلارى را براى اجراى اين طرح كه به عنوان مهمترين طرح صنعت هيدروكربن در جهان عنوان شده، به امضا رساندند.
  با بهره بردارى از اين دو فاز، توليد شركت «رأس گاز» قطر در سال ۲۰۱۰ به ۳۰ ميليون تن در سال خواهد رسيد.  قطر درصدد است توليد كلى گاز خود را تا سال ۲۰۱۰ به ۷۷ ميليون تن برساند.
  براساس پيش بينى ها با بهره بردارى از اين طرح، قطر ۳۰ درصد از گاز مايع مورد نياز آمريكا را تأمين خواهد كرد.   ذخاير گاز قطر بالغ بر ۲۵‎/۷ هزار ميليارد متر مكعب برآورد شده كه ۶۲‎/۸ درصد كل ذخاير كشورهاى شوراى همكارى خليج فارس را تشكيل مى دهد.   قطر همواره به عنوان بزرگترين توليدكننده و صادركننده گاز در ميان شش كشور شوراى همكارى خليج فارس مطرح است.

ايرنا - سفير جمهورى خلق چين در ايران اعلام كرد: امسال سقف مبادلات تجارى كشورش با جمهورى اسلامى ايران به ۱۰ ميليارد دلار مى رسد.
«ليو جن تانگ» با اشاره به روابط روبه گسترش اقتصادى و تجارى دو كشور، گفت: اين درحالى است كه ميزان مبادلات تجارى و اقتصادى ايران و چين در اوايل انقلاب اسلامى فقط ۱۰ ميليون دلار بوده است.
  وى افزود: حضور ۵۰ شركت بزرگ چينى در ايران و مشاركت آنها در اجراى يكصد طرح صنايع مخابراتى، نيروگاهها، مترو و صنايع نفت و گاز نشان دهنده عمق روابط و همكاريهاى اقتصادى دو كشور است.
  سفير چين اضافه كرد: با تأسيس اتاق بازرگانى و اقتصادى مشترك ايران و چين در دو سال قبل تحول شگرفى در مناسبات تجارى و همكاريهاى اقتصادى دو كشور بوجود آمده و در اين راستا امسال ۳۴ هزار تاجر و بازرگان ايرانى به كشور چين مسافرت داشتند.
«ليو جن تانگ» گفت: دو كشور بايد از ظرفيت هاى موجود اقتصادى خود براى تحكيم و گسترش بيشتر روابط فى مابين استفاده كنند، ضمن آنكه كشور چين آماده همكارى در زمينه هاى مختلف صنعتى بويژه در زمينه گردشگرى و مخابرات است.
  سفير چين اضافه كرد: اگر زمينه هاى همكارى شركتهاى چينى در بخش فناورى مخابرات ايران و فضاى سالم رقابت بين اين شركتها با رقباى اروپايى ايجاد شود اين كشور مى تواند با هزينه كمتر به رفع بسيارى مشكلات بخش مخابرات ايران كمك كند.

ايسنا: بزرگترين خط هوايى اسپانيا در سه ماهه سوم امسال سود خالصى برابر با ۴۳۶ ميليون دلار كسب كرد كه نسبت به مدت مشابه سال گذشته بيش از چهار برابر شده است.
خط هوايى ايبريا در گزارشى با اعلام اينكه سود خالص اين شركت در سه ماهه سوم سال گذشته ۱۰۳ ميليون دلار بوده است افزود: افزايش سود چشمگير به دليل منافع زياد به دست آمده در پى فروش سهام در شركت مسافرت هاى هوايى آمادئوس بوده است.
درآمد ايبريا در سه ماهه سوم سال،۲۰۰۵ دو ميليارد و ۳۲۰ ميليون دلار بوده است كه نسبت به درآمد يك ميليارد و ۵۱۰ ميليون دلار در مدت مشابه سال گذشته افزايش نشان مى دهد.

سرپرست سازمان هواپيمايى كشورى از افزايش دو هزار صندلى درناوگان هوايى تا پايان سال جارى ، خبر داد.
«نورالله رضايى نياركى» در گفت و گو با ايرنا با بيان اين مطلب، افزود: اگر مشكل خاصى بروز نكند ، تا پايان سال جارى ۱۲ فروند هواپيماى مسافربرى به ناوگان هوايى كشور اضافه مى شود. وى با اشاره به آنكه از اين هواپيماها در مسيرهاى داخلى و خارجى استفاده خواهد شد، افزود: هر فروند از اين هواپيماها توان جابه جايى تا ۱۵۰ مسافر را خواهند داشت.
  رضايى نياركى گفت: ۳۰ تا ۳۵ درصد از ۱۲ فروند هواپيماهاى يادشده به صورت ملكى و بقيه به صورت اجاره اى در اختيار شركتهاى هواپيمايى داخلى قرار خواهند گرفت.
  سرپرست سازمان هواپيمايى كشورى با اشاره به شركتهاى هواپيمايى داخلى كه اين هواپيماها را در اختيار خواهند گرفت، گفت: شركتهاى هوايى كاسپين، تفتان ، ماهان، كيش اير، ايران ايرتور و شركت حمل و نقل هوايى از جمله شركتهايى هوايى هستند كه اين هواپيماها در اختيار آنان قرار مى گيرد.
  وى در ادامه گفت: از بين شركتهاى يادشده، شركت حمل و نقل هوايى نسبت به خريد دو فروند هواپيماى « اف ۵۰» از كشور آلمان اقدام كرده است.
  رضايى نياركى سپس با اشاره به آثار منفى تحريم ايران در زمينه خريد هواپيماهاى نو ، گفت : شركت هواپيمايى كاسپين نيز از دو فروند هواپيماى توپولف ۱۵۴ به صورت اجاره اى استفاده خواهد كرد.
  سرپرست سازمان هواپيمايى كشورى در پايان يادآور شد: پيشتر عمر مفيد و مناسب بودن وضعيت فنى و پروازى اين هواپيماها توسط كارشناسان بخش حمل و نقل هوايى كشور مورد تأييد قرار گرفته است.

تونى بلر آمريكا و اتحاديه اروپا را ترغيب كرده است براى اطمينان از موفقيت نشست بعدى سازمان تجارت جهانى در ماه آينده در هنگ كنگ، گام هاى «جسورانه» و «بلندپروازانه اى» در زمينه تجارت بردارند.
نخست وزير بريتانيا گفت آنها بايد «بن بستى» را كه گفت وگوهاى هنگ كنگ را تهديد مى كند با دادن امتيازاتى در زمينه يارانه هاى كشاورزى و تعرفه هاى تجارى «بشكنند.»
وى در سخنرانى سالانه خود در مهمانى شام شهردارى لندن گفت كه در مقابل، كشورهاى درحال توسعه بايد درهايشان را به روى سرمايه گذارى خارجى بگشايند.
آقاى بلر همچنين اشاره كرد كه كاهش فقر به مقابله با تروريسم كمك مى كند.
« اقدام جمعى»
وى گفت: «در جهان نوين تا زمانى كه به چالش هاى بين المللى مانند مناقشه ها، تروريسم، تغييرات جوى و فقر رسيدگى نكرده ايم، امنيت و رفاه داخلى معنى نخواهد داشت.»
«منافع ملى و فراملى به طور انفكاك ناپذيرى مرتبط هستند. بهترين راه پيشبرد منافع ملى اقدام جمعى است.» وى افزود: «فلاكت انسانى فقرا تنها چيزى نيست كه بايد در محاسبات وارد شود. بلكه ضررها را هم بايد حساب كرد: كمك هاى به باد رفته، فرصت هاى از دست رفته تجارى، عواقب كوتاه مدت مناقشه هاى چندگانه، پيامدهاى بلندمدت بر نگرش فقرا نسبت به جهان آكنده از محروميت هاى غيرعادلانه و فلاكت بار.»
«آنچه را كاشته ايم درو مى كنيم؛ با آنچه براى تغييرش كارى نكرده ايم زندگى مى كنيم.»
نشست سازمان تجارت جهانى روز ۱۳ دسامبر كار خود را آغاز خواهد كرد. اما نگرانى هاى فزاينده اى پيرامون اين موضوع كه اعلاميه هاى اجلاس ماه ژوئيه رهبران گروه ۸ در مورد فقر به پيمان هاى مؤثر نينجامد وجود دارد.
عليرغم پيشنهادهاى بازيگران عمده اى مانند آمريكا و اتحاديه اروپا براى كاهش يارانه هاى كشاورزى و تعرفه ها به منظور قابل دسترس كردن بازارهايشان براى ملل فقيرتر، مذاكره كنندگان تاكنون از دسترسى به پيشرفت هايى كه مطلوب مبارزان ضدفقر است بازمانده اند.
آقاى بلر گفت: «ما نيازمند موافقتنامه اى جامع و بلندپروازانه براى حذف موانع تجارى در سه عرصه عمده هستيم: كشاورزى، دسترسى به بازارهاى غيركشاورزى و خدمات.»
وى استدلال كرد تدابير مشخص براى كمك به فقيرترين كشورها بايد شامل سرمايه گذارى مضاعف در تأسيسات زيربنايى و حذف كليه يارانه هاى صادراتى باشد. وى افزود كه مقررات اعمال شده بر كالاهاى وارداتى از كشورهاى فقير بايد تسهيل شود.
اجلاس هنگ كنگ مصادف است با پايان رياست يك ساله آقاى بلر بر گروه ۸.

ايسنا: كميته بررسى قرارداد هاى نفتى روز سه شنبه در كميسيون اصل نود مجلس تشكيل شد و كوچك زاده، شيخ الاسلام، صالحى و جعفرى، اعضاى كميسيون اصل ،۹۰ به عنوان اعضاى اين كميته انتخاب شدند.
قيصر صالحى، عضو اين كميته گفت: با توجه به گستردگى حوزه نفت، اين كميته تشكيل شد تا بتواند قرارداد هايى كه در اين حوزه صورت مى گيرد را بررسى كند. وى ادامه داد: هنوز در اين كميته تفكيك وظيفه صورت نگرفته است.

اكونوميست ـ نوامبر ۲۰۰۵ برگردان: فروزان نصيرايى

جهانى شدن و بحث تجارت آزاد كه ازسالهاى پيش مورد توجه اقتصاددانان و سياستمداران جهان قرار گرفته است با كنش و واكنش موافقين و مخالفين آن روبرو است. دور گفت وگوهاى تجارت آزاد كه ادامه گفت وگوها و پيگيرى هاى توافقات نشست WTOدوحه مى باشد ماه آينده در هنگ كنگ برگزار خواهد شد. گفته مى شود به دليل اختلاف نظر بين كشورهاى در حال رشد و پيشرفته يكى از حساس ترين نشست هاى كشورهاى عضو سازمان جهانى تجارت باشد. طيف مخالفين و موافقين اين پديده از كارگران، كشاورزان و سرمايه داران گرفته تا كشورهاى در حال توسعه و پيشرفته بسيار گسترده و كاملاً متضاد مى باشند. كارگران كشورهاى در حال توسعه و پيشرفته با دو ديدگاه مخالف و در عين حال با نتيجه همسان مخالفت خود را با تجارت آزاد بيان مى كنند.
گروه نخست براين باور است كه با آزاد شدن تجارت، به دليل عدم توان رقابت كشورهاى در حال توسعه، كارخانجات اين كشورها تعطيل و كارگران آن بيكار مى شوند. كارگران كشورهاى پيشرفته نيز تجارت آزاد و انتقال سرمايه و تكنولوژى به جهان در حال رشد و كارگران ارزانقيمت آن را موجب تعطيلى كارخانجات خود و بيكار شدن هزاران تن از كارگران مى دانند.
سياستمداران كشورهاى در حال توسعه نيز باز شدن درهاى بازارشان به روى كالاهاى كشورهاى پيشرفته را ضربه به اقتصاد و بخش كشاورزى خود مى دانند. اعتراض رهبران و كشاورزان جهان سوم اين است كه كشورهاى پيشرفته با پرداخت سوبسيد به كشاورزان خود و عرضه محصولات كشاورزى به كمتر از هزينه آن در بازار جهان سوم باعث ركود و نابودى كشاورزى كشورهاى در حال توسعه مى شوند. برخى از اين كشورها نيز علاقه وافرى به مزاياى تجارت آزاد دارند ولى حاضر به دادن كمترين امتيازى براى بدست آوردن اين فوايد نيستند.
رهبران كشورهاى ثروتمند نيز مايل نيستند با حذف سوبسيد، بى انگيزگى در كشاورزان خود ايجاد و در نتيجه واگذار كردن بازار پرسود محصولات كشاورزى به رقيب را موجب شوند. ضمن اينكه بخش كشاورزى و احزاب و گروه هاى وابسته به آن از قدرت سياسى و اقتصادى بالايى در اين كشورها برخوردارند و اجازه تضعيف آن را نمى دهند. در عين حال رهبران اين كشورها مى خواهند با تبليغاتشان اينگونه وانمود كنند كه افرادى طرفدار فقرزدايى و بخشنده مى باشند. در اين ميان دلالان كه تنها از طريق واسطه گرى به سودهاى كلان دست پيدا مى كنند در پى آن هستند ضمن حفظ و يا تقويت وضعيت موجود، نتايج دور گفت وگوهاى تجارت آزاد را به نفع خود پايان دهند. برخى از اقتصاددانان و كاپيتاليستها وجود موانع قانونى و مالياتى را موجب جدايى ملتها و ادامه وجود كشورهاى متعدد در جهان مى دانند و لذا خواستار برچيده شدن اين موانع مصنوعى و نزديكى ملتها به هم هستند. قدمت نظريه اخير به بيش از يك قرن مى رسد و هر روز بر شمار هواداران آن افزوده مى شود.
به هرحال دور گفت وگوهاى تجارت آزاد كه ماه آينده در هنگ كنگ برگزار مى شود ممكن است با تنشهاى سياسى و اقتصادى همراه باشد. كارشناسان اقتصادى پيش بينى مى كنند كه اگر كشورهاى جهان بر سر تجارت آزاد در نشست هنگ كنگ به توافق نرسند ضربه سختى به جهانى شدن و فقرزدايى خواهد خورد. در اين مقاله سعى شده است كه ضمن تشريح بحث تجارت آزاد و جهانى شدن ديدگاه طيفهاى مختلف در اين باره بيان شود.
ممكن است جهانى شدن بحث نويى باشد، ولى ادغام اقتصاد جهانى در برخى از كشورها و مناطق به خيلى گذشته باز مى گردد. شكست سيستم تبادل ثابت ارز «برتون وودز» Bretton wood در اوايل دهه ۷۰ ميلادى منجر به بى خاصيت شدن كنترل سرمايه و انتقال بيشتر پول از مرز شد. پس از آن تاكنون، جهان شاهد سقوط يكباره موانع تجارى، كه از هنگام جنگ جهانى دوم به اين طرف بى سابقه بود، مى باشد. جهانى شدن آنطور كه از ظاهرش پيداست شتابى ندارد و در عين حال ادغام بخشى از جهان را نمى شود انكار كرد. با اين وجود، اين پديده با مخالفتهاى خشنى همراه بوده است كه افزايش سازمانهاى غيردولتى سوخت اين مخالفتها هستند.
اكثر مخالفين، جهانى شدن را به اشتباه گرفته اند. ضمن اينكه شكى در اين نيست كه صندوق بين المللى پول، بانك جهانى و سازمان جهانى تجارت نياز به رفرم دارند. نه تنها آزاد سازى تجارت، آزارى به كارگران و مردم فقير نمى رساند بلكه به آنها كمك نيز مى كند . با اين حال مخالفتها بار ديگر در حال شكل گرفتن است و اين خطرى بزرگ براى آزاد سازى تجارت و فقرزدايى در كشورهاى جهان سوم مى باشد. ولى آزاد سازى تجارت و اشكال ديگر آن بيش از هر زمان ديگر به شفافيت نياز دارد.
فردريك باستيات، كه يكى از نادرترين اقتصاددانان بازار آزاد فرانسه بود، در سال ۱۸۴۶در مقاله اى رمانتيك و زيبا در اين مجله اعلام كرد : «ملتهاى جهان به زودى همه ديوارهايى كه باعث جدايى آنها شده فرو خواهند ريخت». اين حرفها ۱۲۵سال بعد، از زبان جان لنن، كسى كه اقتصاددان نبود بلكه يك كاپيتاليست موفق بود، كه گفت «فكر كنيد ديگر خبرى از كشورها نباشد» پژواك يافت. او در آهنگ سال ۱۹۷۱خود اعلام كرد كه ساختن جهانى بدون كشورها سخت نيست. اما على رغم بالا رفتن تماشايى سطح زندگى در پى فرو ريختن ديوارهاى ميان ملتها و با وجود رهايى صدها ميليون نفر مردم از فقر در كشورهايى كه به اقتصاد جهانى پيوستند، هنوز سخت است تا نسبت به فوايد صراحت در امر تجارت، مردم و سياستمداران را متقاعد كرد. هم اكنون بار ديگر صفهاى مخالفت در محكوم كردن شفافيت براى جهانى شدن در حال شكل گرفتن است. اين مخالفتها آزاد سازى گسترده تجارت و كاستن فقر در كشورهاى در حال توسعه را در آينده با خطر مواجه خواهد ساخت.
از سوى ديگر از خانه افسانه اى «اجماع»، واشنگتن دى سى، مكان سياستگذارى اقتصادى كشورهاى فقير نيز ساز مخالفت با تجارت جهانى سر داده مى شود. در اين رابطه سناتور چارلز شومر طرحى به كنگره آمريكا ارائه نموده كه در آن وى تهديد كرده است كه اگر چين اقدامى در بالا بردن ارزش پولش نكند، تعرفه گمركى اجناس چينى به ۲۷‎/۵ درصد افزايش خواهد يافت. احتمالاً از نظرآقاى شومر خيلى از كشاورزان چينى از فقر رهايى خواهند يافت.
نظرسنجى هفته گذشته Latinobarmetro نشان داد، مهم نيست كه مخالفين تجارت آزاد جهانى چه مى گويند، ولى واقعيت اين است كه اكثر مردم كشورهاى آمريكاى لاتين حتى در ونزوئلا خواهان اقتصاد بازار آزادند و نه اقتصاد بسته يا دولتى . در حال حاضر پيشبرد اقتصاد بازار دوران سختى را پشت سر مى گذارد از سوى ديگر روابط ميان كشورهاى ثروتمند و فقير براى دور تازه گفت وگوهاى آزاد سازى تجارت قطر تحت لواى WTO با مشكل مواجه است. هنگامى كه گفت وگوهاى دوحه در سال ۲۰۰۱آغاز شد، اين گفت وگوها به عنوان تلاش بزرگ براى رشد اقتصادى كشورهاى فقير تحت محور كاهش موانع تجارت غذا به ثبت رسيد. به هرحال در چند هفته گذشته، اقدام نسبتاً شجاعانه آمريكا در كاهش حمايت از كشاورزى خود با پاسخ مثبتى از سوى اتحاديه اروپا روبرو نشد ضمن اينكه ژاپن اصلاً از اين اقدام آمريكا حمايت نكرد. وزراى دولت فرانسه نيز براى محكوم كردن رفرم بيشتر براى سياست كشاورزى مشترك اروپا از هم سبقت مى گرفتند. آنها مى گويند كه اروپا بايد با پرداخت سوبسيد از ماليات مردم به كشاورزان به عنوان «قدرت كشاورزى» باقى بماند . شيراك نيز مى گويد فقرا بايد با ليبراليزم بجنگند. حال در اين جنگ چه بر سر آزادى، برابرى و برادرى خواهد آمد مهم نيست؟
وزراى ۱۴۸كشور عضو WTO در ماه آينده در هنگ كنگ نشست خواهند داشت. آخرين گردهمايى سخت اين وزرا در سپتامبر ۲۰۰۳در كنكوم مكزيك بود. نشست كنكوم بدليل بروز اختلاف شديد بين كشورهاى ثروتمند و فقير با تلخى و نيمه تمام پايان يافت. ضمن اينكه ژوئن ۲۰۰۷آخرين مهلت اجرايى شدن دور گفت وگوهاى تجارت آزاد دوحه عنوان شده است و اين زمانى است كه اختيارات داده شده براى گفت وگوى تجارت آزاد از سوى كنگره به بوش به پايان خواهد رسيد. اگرچه پس از نشست هنگ كنگ يك سال و نيم ديگر تا آخرين مهلت زمان اجرايى باقى مى ماند ولى پيچيدگى گفت وگوهاى ۱۴۸كشور عضو و مسائل فنى براى توافق بين كشورها بايد براساس چارچوب سياسى كه قبلاً براى آن تعيين شده است در طول سال ۲۰۰۶ انجام گيرد.
خيرخواهى خودخواهانه
دور گفت وگوهاى آزاد سازى تجارت، امور محرمانه در باره بازرگانان آزاد است كه غالباً تصور مى رود جو سازى مى كنند. گفت وگوهاى گذشته، مشهور به دور اروگوئه، پس از تأخير و ريسكهاى بزرگ كامل شد. به جهاتى نتيجه آنها هنوز نااميد كننده است. از زمان كامل شدن اين گفت وگوها در سال ۱۹۹۳تا كنون اقتصاد جهانى با بنيه اى خوب رو به رشد بوده است و بزرگترين كشورهاى در حال توسعه مانند، چين، برزيل و هند، در اقتصاد جهانى شكوفا شدند. اگر اروپا كشاورزان خود را براى رقابت بيشتر جهانى حمايت كند آيا واقعاً به جهان آسيب خواهد رسيد؟
محتمل ترين نتيجه از نشست هنگ كنگ و توافق دوحه سازش است كه هميشه در نشستهاى سازمان جهانى تجارت چنين بوده است. موقعيت اروپا، به دليل كاهش تعرفه گمركى محصولات كشاورزى از ۲۵درصد به ۳۹درصد در ماه پيش، در حال حاضر ضعيف است هرچند كه خنده دار نيست. ضمن اينكه در اين فرايند محدوديتهايى براى سود بيشتر وجود دارد. فرانسه و ساير كشورهاى اروپايى حاميان محصولات كشاورزان خودى، ممكن است ثابت كنند كه بيش از اين انعطاف پذيرند. در اين صورت اين اولين بارى خواهد بود كه اروپايى ها اندكى پيش از انجام قرارداد قولهايى مى دهند. ضمن اينكه در گفت وگوهاى هاى هنگ كنگ مى بايست نوعى نيرنگ و اقدامات پنهانى صورت گيرد. مثلاً آمريكايى ها كمى از بلندپروازى هاى خود كاسته و اروپايى ها كمى زياد كنند. قطعاً نتيجه چنين سياستى بدون از دست دادن فرصت و ريسك نخواهد بود.
شانس درگير كردن كشورهاى در حال توسعه، دو سوم اعضاى حال حاضر WTO، در گفت وگوهاى تجارت آزاد، فرصت ويژه و مناسبى بود كه كه در نشست دوحه براى اولين بار ارائه شد. براى پيشرفت بزرگ در تجارت آزاد كه درآن تعداد كشورهاى بيشترى سودمند شوند، كشورهاى عضو مى توانند از خدمات كامل مبادلات محصولات كشاورزى و آزادسازى صنعتى استفاده كنند. ضمن اينكه اين فرصت راه را براى پيشرفتهايى در برخى از معاملات حتى در معاملات سرهم بندى باز مى گذارد. مثلاً برزيلى كه براى بهره مند شدن زياد از تجارت آزاد در محصولات كشاورزى مقاومت مى كند بايد در مقابل آن امتيازهايى بدهد. هند تمايلى به كاهش تعرفه گمركى محصولات كشاورزى خود ندارد ولى علاقه وافرى به خدمات آزاد سازى تجارت، آزادى بيشتر در همه چيز از اعتبار مالى براى بهداشت گرفته تا سرگرمى دارد. اگر كشورهاى ثروتمند بتوانند در رابطه با سياستهاى بلندپروازانه محصولات كشاورزى خود پافشارى بيشترى كنند بهره اى بيشتر خواهند برد كه در اين ميان نتايجى مانند: كمك به فقيرترين كشورها، نشان دادن اينكه ثروتمند بخشنده است، دسترسى بهتر شركتهاى غربى در بزرگترين و ثروتمندترين كشورهاى در حال توسعه و افزايش درآمد ۳۰۰ميليارد دلارى جهانى در عرض يك دهه (براساس گفته بانك جهانى) كه در آن همه بهره مند خواهند شد به دست مى آيد.
عدم موفقيت در توافق تازه در تجارت شفاف جهانى( در عرض دو سال گذشته) يك وضعيت سياسى نامطلوبى بر جاى گذاشته است. در همين مدت اقتصاد جهانى، با مشاركت بى سابقه شمار بيشترى از كشورها، سريع ترين رشد خود در سه دهه گذشته را پشت سرگذاشته است و اين به منزله سخت تر شدن دور آينده مذاكرات تجارت آزاد است. يك قدم آن طرفتر بحث آزاد سازى تجارت، ركود اقتصادى آمريكا، به زبان ديگر روند كند اقتصادى چين نه تنها منجر به كند شدن رشد اقتصادى بلكه يك عقب گرد خواهد بود. براى مثال، در حال حاضر به نظر نمى رسد كه طرح تعرفه گمركى كيفرى سناتور شومر به تصويب برسد. اگر بيكارى در آمريكا رو به افزايش و گفت وگوهاى تجارت جهانى نيشدار باشد اين احتمال مى رود كه در سرنوشت طرح شومر تغييرى ايجاد نمايد. همينطور باد سياسى در خيلى از كشورهاى در حال توسعه به وزيدن درآيد. در اين صورت فاجعه اى براى جهان خواهد بود. هرچند مسأله كاستن فقر با ارسال كمكهاى بيشترى به فقيرترين كشورها فوايدى دارد، ولى تجربه چين، هند، كره جنوبى و شيلى نشان مى دهد كه راه حلى كه در آمريكا، اروپاى غربى و ژاپن در گذشته جواب داده بهترين روش براى كاهش فقر در كشورهاى در حال توسعه است. اين راه حل شامل: باز كردن درها، مديريت تجارت، بهره گيرى كامل از زيرساخت كاپيتاليسم در ميان قوانينى كه توسط دولت ارائه مى شود، مى باشد.