|
درباره كشورى كه
به دست يك ستاره جهانى فوتبال نيفتاد
بارقه هاى اميد
در باراندازهاى در هم شكسته
|
|
|
منبع: Guardian ـ مترجم: وصال روحانى
كشتى هاى مستعمل و نيمه شكسته درساحل مون روويا چرخ مى زنند و از لنگرگاه و اسكله اى كه آنها در آن قرار دارند چيز زيادى نمانده و مردم فقير اينجا وآنجا بر سطح اسكله در حال تردد هستند.
ما چند روز پس از اتمام دور دوم (و نهايى) انتخابات رياست جمهورى ليبريا و پيروزى يك سياستمدار زن به نام الن جانسون سيرليف بر يك فوتباليست مشهور سابق همچون «ژرژ وه آ» و تبديل شدن سيرليف به اولين رئيس جمهورى اين كشور آفريقايى پس از اتمام جنگ طولانى داخلى، مردم اميدوارند اين شروع يك عصر بهتر براى آنها باشد.
در دور اول انتخابات كه ۲۴ مهرماه پايان گرفت «وه آ» مهاجم سابق تيم هاى فوتبال آث.ميلان، پارى سن ژرمن و منچسترسيتى آراى بيشترى آورد اما چون به حد نصاب نرسيد يك دور نهايى نيز لازم آمد و درحالى كه خيلى ها تصور مى كردند محبوبيت كم نظير وه آ باعث پيروزى او در اين مرحله و تبديل شدن وى به نخستين فوتباليست معروف رئيس جمهور شده گردد، «الن جانسون سيرليف» با كسب فزونتر از ۵۸ درصد آرا در روز ۲۰ آبان بر او تفوق جست و وه آ را موقتاً از صحنه خارج كرد. برنده و بازنده هر كس بوده باشند، ناظران جهانى براين باورند كه ليبريا وارد يك دوره ثبات نسبى شده كه طى آن مى تواند از منابعى طبيعى چون آهن، چوب و لاستيك براى رفع و محو بسيارى از فقرها و كاستى هايش و نيل به يك زندگى قابل قبول بهره گيرد و درفضايى آرام زندگى كند و اين در تضاد با جنگ هاى وحشتناك داخلى در اين كشور در دو دهه گذشته خواهد بود.
برنده اصلى
يك ناظر غربى كه ماهها در مون روويا پايتخت ليبريا زيسته است، مى گويد: «شايد وه آ كه از نظر مردم ليبريا يكى از خودشان و مردى فاقد آلودگى هاى سياستمداران بوده، برنده انتخابات نشده باشد، اما نياز و تمايل به تغيير دادن بنيادهاى اجتماعى و لزوم حركت جامعه به سوى يك زندگى آرام و توأم با امكانات و حداقل رفاه چيزى است كه سيرليف و هر يك از اعضاى كابينه او را به سوى تأمين اين مهم سوق خواهد داد. به همين خاطر است كه برنده اصلى اين انتخابات را بايد مردم ليبريا تلقى كرد و نه سيرليف.»
به اعتقاد اين ناظر بزودى تحريم هاى سازمان ملل بر روى محصولات و صادرات الماس و چوب و الوار كه طى جنگ ۱۴ ساله داخلى ليبريا اعمال شده بود، لغو خواهد گشت و دولت و مردم ليبريا اين بخت را مى يابند كه پس از مدتى طولانى از اين غنايم براى بهبودى وضع خود سود جويند.
كل بودجه سالانه ليبريا ظاهراً ۸۰ميليون دلار است كه از هزينه ساخت اكثر كارهاى پرهزينه هاليوود (موسوم به بلاك باستر) هم كمتر است و كافى است بدانيد كه هزينه بازسازى فيلم «كينگ كنگ» به وسيله پيتر جكسون نيوزيلندى كه بزودى در سطح جهان اكران مى گردد، به ۲۰۷ ميليون دلار رسيده است.
غيرممكن
پيش از جنگ داخلى ليبريا بودجه سالانه اين كشور به ۳۰۰ ميليون دلار مى رسيد و وقتى جنگ در سال ۲۰۰۳ تمام شد تكرار آن آمار و اعداد غيرممكن نشان داده است. اين در حالى است كه ليبريا ۳ ميليارددلار نيز بدهى دارد.
ميزان بيكارى در ليبريا به رقم خيره كننده ۸۰ درصد مى رسد و اين براى كشورى كه نسل جوان آن به سبب طول مدت جنگ داخلى هيچ چيز به جز جنگ و مناقشه را به ياد نمى آورند و قشر عظيمى از جمعيت كشور را هم تشكيل مى دهند مسأله بسيار تلخ و بدى است.
ريل هاى ارتباطى كه پيشتر از آن براى عبور محموله هاى آهن و چيزهايى از اين دست سود جسته مى شد، توسط سارقان و افراد بى مسؤوليت برچيده و كج و معوج شده است.
كشاورزان كاكائو و قهوه كه به هنگام جنگ داخلى پا به فرار گذاشتند، به تازگى شروع به بازگشت از كمپ پناهندگان به زمين هاى زراعى خود كرده اند و عجيب تر آن كه يك كارگاه بزرگ توليد لاستيك هنوز توسط مبارزان سابق و عناصر و اعضاى حاضر درجنگ داخلى در حال اشغال و تصرف قرار دارد.
كار ، آسان نيست
جانسون سيرليف ، رئيس جمهورى شده و او با خط و ربط هاى سياسى قوى ترى كه در قياس با «وه آ»ى بى تجربه درامر سياست در اختيار دارد ، از حالا كارهايى را براى حل مشكلات مردم جنگ زده ليبريا در ذهن دارد اما آنهاكه واقع بين تر از او هستند و شور پيروزى در انتخابات بينش لازم را از آنها نگرفته است ،معتقدند مشكلات عظيم ليبريا و به عنوان مثال كاستى هاى مون روويا به اين آسانى ها قابل رفع و رجوع نيست. به رغم گذشت دوسال از زمان اتمام جنگ داخلى ليبريا هنوز در مون روويا چيزى به نام آب لوله كشى شده وجود ندارد و حرفى از وجود برق هم نزنيد و جز چند نقطه شهر كه از طريق چند شركت خصوصى صاحب الكتريسيته هستند ساير نقاط شهر از اين نعمت بى نصيب اند و دولت هيچ قوت و اختيارى در اين زمينه ندارد و قدر مسلم اين كه اگر وه آ نيز پيروز مى شد و به رئيس جمهورى بدل مى گشت بسيار بعيد بود كه تغييرى دراين روند روى دهد و خيلى ها معتقدند كه او هم قربانى بى كفايتى هايى مى شد كه سالها است برصحنه سياست و امور اجتماعى و مسائل معيشتى و زيستى كشور سايه افكن بوده است.
وام هاى لازم
با اين حال نبايد نااميدى مطلق را نيز را بر مون روويا حاكم ديد زيرا تصور مى شودبرخى شركت هاى بزرگ خارجى حالا كه تكليف انتخابات ليبريا با انجام دور دوم آن مشخص شده است و هركس وظيفه خود را مى شناسد، پاى پيش بگذارند. آنها حاضرند وام هاى لازم را در اختيار دولت بگذارند و البته اين كمك بلاعوض نخواهد بود و آنها در قبال آن سهم خود را مى خواهند و آن سهم ، شريك شدن در منابع طبيعى كشور است كه پيشتر نيز نام آنها را آورديم. خيلى ها مى پرسند دولت جديد به سركردگى جانسون سيرليف تاچه حد در زمينه بازسازى كشور مشتاق و مصر و ثابت قدم است ولى پاسخ اين سؤال و موضع گيرى جانسون هرچه باشد، جفرى راد كه مسؤول كميسيون اروپا درمون روويا است مى گويد حتى قبل از به پايان رسيدن انتخابات و روشن شدن تكليف رقابت سيرليف با وه آ بسيارى از سرمايه گذاران خارجى براى رسيدگى به وضعيت اسفبار آب و برق در ليبريا ابراز تمايل كرده و پاى پيش نهاده بودند. تحليلگران اقتصادى مى گويند بندر مون روويا مى تواند يك پايگاه بزرگ و مفيد رفت وآمد و مقر معادلات و اقدامات تجارى براى كل منطقه غرب آفريقا باشد و از آنجا مى توان نه فقط محصولات و منابع طبيعى ليبريا بلكه بسيارى از فرآورده هاى كشورهاى اطراف را به اقصى نقاط قاره و فراتر از آن گسيل داشت و اين شامل نفت و خرما و فندق نيز مى شود كه بيشتر ازشمال آفريقا سربرمى آورد.
كهنه و داغان
اما همان طور كه در شروع گزارش آورديم، اسكله مون روويا چنان به هم ريخته و كهنه و داغان شده است كه هر بيننده و ناظر و تاجر خارجى را فرارى مى دهد و اميدها را مى شويد و با خود مى برد. در يك گوشه كشتى هاى شكسته جمع اند و حتى يك مقام دولتى به فكر جمع كردن آنها نيفتاده است. درگوشه اى ديگر يك كشتى ظاهراً سالم چنان سنگينى مى كند كه بيشتر حجم و پيكر آن درون آب فرو رفته است و از هرگوشه اسكلى يك شىءزشت فلزى و يا فضولات و زباله هاى زندگى مردم به درون آب سرازير است و اينجا به هرچيزى شبيه نشان مى دهد الا مكانى براى مانور شركت هاى تجارى خارجى.
جوگپالا رئيس اسكله مون روويا مى گويد: « بله، قبول داريم . همه وسايل و امكانات اسكله نابود شده است. چه مى توانيم بكنيم؟ هيچ چيز سر جاى خودش نيست. ۱۴ سال اينجا را كوبيده اند و بعداز آن نيز مردم و مقام ها به فكر خودشان بوده اند و نه سالم سازى محيط. اگر مى خواهند اسكله دوباره به راه افتد و كشتى هاى جهانى در اينجا پهلو بگيرند، بايد حداقل ۳۰ ميليون دلار هزينه كنند. آيا خانم جانسون سيرليف اين پول را مى دهد؟»
همه بدبختى هاى فوق در حالى شكل گرفته كه قرار بوده نيروهاى حافظ صلح سازمان ملل در يك سال اخير امكانات اين محل را تحت مراقبت خود داشته باشند و آنها بخشى از ۱۵ هزار نيروى اين نهاد هستند كه در ليبريا اسكان يافته اما گاهى تا حد يك تماشاگر تنزل كرده اند و آنها را بر بالاى برج هاى بارانداز بزرگ شهر فقط در حال نظاره امور مى بينيد.
بسيار سياه
با چنين پس زمينه اى ايموس سگار يك مهندس و متخصص رشته دريانوردى مى گويد: «وضعيت بسيار سياه است و اگر در گذشته حداقل ۵ ، ۶ كشتى به درد بخور دولتى در بارانداز داشتيم، حالا كل دار و ندارمان يك كشتى اسفبار در هم شكسته است و بقيه هم لاشه هايى بيش نيستند. با اين حال ما مجبوريم به دولت جانسون چشم بدوزيم و اميدوار باشيم كه او لااقل تفاوت هايى را در اين امر به وجود آورد. به نظر مى رسد جوامع و محافل جهانى بيش از پيش مايل به همكارى با ما هستند اما جانسون بايد فضايى را ايجاد كند كه اين محافل با طيب خاطر بيشترى پاى در عرصه بگذارند. شايد اگر وه آ انتخاب مى شد بهتر مى بود، زيرا محبوبيت بيشتر او يك سلاح مؤثر و كارگشا در اين زمينه تلقى مى شد، اما ما مجبوريم به چيزهايى كه داريم، بسازيم و در انتظار روزهاى بهتر باشيم.»
سگار كه اين حرفها را مى زند حدود ۳ دهه است كه روى اين اسكله ها كار مى كند و انواع اتفاقات و بدبختى ها و جنگ ها و گريزها را بر روى آن ديده است. حتى ناظران در دوردست نيز نسبت به وضعيت ليبريا بيمناك بوده اند.
چه بد!
وقتى به آرسن وانژه مربى فرانسوى تيم فوتبال آرسنال گفتند ژرژوه آ شاگرد سابقش (در موناكو) در انتخابات رياست جمهورى ليبريا شركت جسته است، با لحنى واقع بينانه گفت: متأسفم. او را خواهند كشت. من از وضعيت تيره ليبريا بسيار مطلعم. آنجا هيچ كس امنيت ندارد. ژرژ چطور جرأت كرده است پاى در چنين مسائلى بگذارد؟ او پاك تر و ناآلوده تر از آن است كه بتواند در عرصه سياست هاى خطرناك مون روويا ماندگار باشد و مى ترسم او را سر به نيست كنند.»
اما وه آ شركت كرد و برخلاف ميادين فوتبال كه اغلب برنده بود متحمل باخت شد و حالا خيلى ها مى پرسند سرنوشت جانسون سيرليف، مادربزرگ تحصيلكرده در دانشگاه معروف هاروارد كه او را شكست داده و رئيس جمهورى شده است، چيست؟
فوتباليست ميليونر و مردم فقير
جانسون يك اقتصاددان برجسته نيز هست و در بانك جهانى كار كرده و خوب مى داند در كشور آبا و اجدادى اش چه مى گذرد اما آيا او اهرم هاى درآوردن ليبريا از «بدبختى هاى خود خواسته» و سال ها و سالها ستيز قوم هاى داخلى (براى رسيدن به قدرت در يك كشور بى قدرت) را دارد؟ عده اى در مون روويا كه طبعاً طرفدار جانسون هستند چند روز پس از پيروزى وى در انتخابات مى گويند: «لااقل جانسون فرمول هاى سياسى را خوب مى شناسد. وه آ چه؟ يك فوتباليست ميليونر مى خواست حرف مردم فقير را بفهمد؟ مگر مى شود؟ او در ميان درياى ثروت در اروپا و در ايتاليا و فرانسه و انگليس زيسته است و وقتى جنگ داخلى، ليبريا را نابود و بسان جهنم كرده بود در حال لذت بردن از زندگى در اروپا و شهرهاى تميز و نورانى آن بود. لااقل جانسون در كنار مردم اش زيسته است.»
وقت تنگ است
با اين حال در آغاز يك زمستان سرد و در طليعه سال ۲۰۰۶ هيچ اميدى در دست نيست كه جانسون هم بتواند كارى مهم انجام بدهد. به قول اس.بايرون تار كه وزير اقتصاد سابق ليبريا است، وقت براى جانسون و اصولاً هر سياستمدارى در مون روويا بسيار تنگ است. «آنها قبل از اينكه بيايند، مى روند. اين قانون فقر است. وه آ خوشبختانه يا بدبختانه ازجمع فقرا نيست!»
|
