گروه سياسى: تازه ترين گزارش محمد البرادعى مديركل آژانس بين المللى انرژى اتمى روز جمعه در اختيار ۳۵ كشور عضو شوراى حكام آژانس قرار گرفت. اين گزارش مبنا و پايه مباحث اجلاس ۳ آذر (۲۴ نوامبر) براى داورى پرونده فعاليت هاى هسته اى ايران خواهد بود. اگرچه بنا به تجربيات قبلى، رفتار شوراى حكام توأم با بى توجهى به گزارش مديركل و متأثر از جريانات سياسى بوده است، اما كم و كيف گزارش فنى البرادعى به عنوان متن پايه براى تصميم گيرى شوراى حكام نزد جريان هاى مؤثر در شورا از اهميت خاص خود برخوردار است. گزارش هاى مديركل آژانس حاصل بررسى هايى است كه تيم هاى بازرسان آژانس طى مدتى معين انجام داده اند و از اين رو به عنوان ديدگاه نهايى آژانس مورد توجه اعضاى شورا حكام قرار دارد.
|
|
|
از نخستين ساعات انتشار آخرين گزارش البرادعى باب ارزيابى و اظهارنظرها درباره آن گشوده شده است، اكنون گزارش فوق نزد محافل داخل و خارج با تفسيرهاى متفاوت مواجه است. از يك سو برخى آن را مؤيد همكارى هاى قابل توجه ايران با آژانس دانسته اند و از سوى ديگر عده اى آن را متنى دوپهلو كه تقدير و انتقاد از عملكرد ايران را توأمان در بردارد معرفى كرده اند. جواد وعيدى معاون شوراى عالى امنيت و از اعضاى تيم مذاكرات هسته اى ايران اولين كسى بود كه با استقبال از گزارش البرادعى آن را متنى فنى دانست كه به سطح مطلوب همكارى ايران اشاره كرده است. وى در عين حال احتمال رفتار سياسى شوراى حكام با پرونده ايران را محتمل دانست. اين بيم و اميد از سوى منابع و جريان هاى ديگر نيز در متن گزارش البرادعى پى گرفته و بازخوانى شد. به طورى كه كشورهاى عضو جنبش عدم تعهد حاضر در شوراى حكام اعلام داشتند در آينده نزديك براى اولين بار نظر خود درباره گزارش البرادعى را در قالب بيانيه اى منتشر خواهند كرد. رسانه هاى داخلى و خارجى نيز علاوه بر آنچه به نفع ايران در گزارش آمده به مواردى اشاره كردند كه مى تواند دستمايه غرب براى تحت فشار قرار دادن ايران قرار گيرد، چرا كه در اين گزارش كماكان از ايران خواسته شده بر دامنه همكارى هاى خود با آژانس بيفزايد و در جهت رفع ابهام هاى هنوز باقى مانده، مثل موارد مربوط به بازرسى هاى مورد نياز آژانس از محل هايى تازه بكوشد. حالا گزارش البرادعى خود به يك سوژه جذاب براى بحث و كنكاش تبديل شده و اطلاع از كم و كيف گزارش طبعاً بدون توجه به اين مباحث چندان دقيق نخواهد بود.
> دوپهلو، مثبت و انتقادى
در همين حال يك ديپلمات غربى آژانس بين المللى انرژى اتمى، گزارش روز جمعه «محمد البرادعى» مديركل آژانس درباره فعاليت هاى هسته اى ايران را گزارشى دوپهلو و داراى نكات مثبت و در عين حال انتقادى ارزيابى كرد.
اين ديپلمات غربى كه خواست نامش ذكر نشود، روز شنبه در گفت وگو با ايرنا در وين افزود: نكات مثبت اين گزارش، همكارى ايران در فراهم ساختن زمينه بازديد بازرسان آژانس از سايت نظامى پارچين ، ارائه اسناد در خصوص سانتريفوژهاى نوع «پى ۱» و «پى ۲» و مصاحبه با افراد مرتبط با شبكه عبدالقديرخان پدر هسته اى پاكستان عنوان كرد.
وى گفت: در اين گزارش همچنين آمده است كه بازرسان در تحقيقات خود تا حدودى به جلو رفته اند، اما هنوز كارهاى زيادى مانده است كه بايد انجام دهند.
وى درباره نكات انتقادى اين گزارش مى گويد: مسائلى چون عدم روشن شدن ابهام ها در سانتريفوژهاى نوع «پى ۲» و بويژه عدم اجازه بازديد بازرسان آژانس از لويزان از جمله مسائل انتقادى اين گزارش است.
>خط قرمز ايران در بحث هسته اى
پس از انتشار گزارش اخير البرادعى و در آستانه نشست شوراى حكام مشاور مقام معظم رهبرى در امور بين الملل گفت: خط قرمز ايران در مذاكرات هسته اى بايد بر اين اساس باشد كه فناورى هسته اى ادامه پيدا كند.
على اكبر ولايتى وزير اسبق امور خارجه در خصوص وضعيت اخير پرونده هسته اى ايران به خبرگزارى فارس گفت: بايد كار فنى ادامه پيدا كند.
وى افزود: ما نمى توانيم از فناورى هسته اى دست برداريم ولى اين به آن معنا نيست كه كار خود را در چارچوب قوانين بين المللى انجام ندهيم.
ولايتى با تأكيد بر اين مطلب كه بايد مذاكره با كشورهاى مختلف در چارچوب آژانس بين المللى انرژى اتمى و مقررات بين المللى باشد، اظهار داشت: خط قرمزى كه بايد وجود داشته باشد مى بايست براساس مقررات «ان پى تى» كه ايران پايبند به آن است، انجام شود.
وى با اشاره به اينكه دنيا صحنه گفت وگو، تعامل و بده بستان است، تصريح كرد: همانطور كه مذاكرات صلح ايران و عراق ۲ سال طول كشيد تا به سرانجام رسيد بايد مذاكرات هسته اى ايران نيز ادامه داشته باشد و معتقدم نبايد از مذاكرات خسته شد يا قطع اميد كرد.
ولايتى اظهار داشت: تجربيات گذشته نشان داده كه اگر بخواهيم و هوشمندانه عمل كنيم مى توانيم حقوق مشروع خود را حفظ كنيم. همچنين نبايد در اين خصوص كوتاه بياييم.
>اگر شوراى حكام، سياسى نباشد
همچنين رئيس كميسيون امنيت ملى و سياست خارجى مجلس با اشاره به گزارش البرادعى گفت: اگر شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى تحت فشار سياسى آمريكا از مواضع خود عقب نشينى نكند و مسأله رنگ و بوى سياسى پيدا نكند، ما شاهد يك گام مثبت در اجلاس آينده شوراى حكام خواهيم بود.
علاالدين بروجرودى در گفت وگو با فارس با اشاره به نكات مثبت گزارش محمد البرادعى دبير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى در خصوص پرونده ايران افزود: با توجه به اين گزارش، فرض بر اين است كه در اجلاس آينده شوراى حكام كه در هفته آينده برگزار مى شود، ما شاهد يك تحول مثبت در خصوص پرونده هسته اى ايران باشيم.
رئيس كميسيون امنيت ملى و سياست خارجى مجلس در مورد بخشى از گزارش البرادعى كه از مجلس شوراى اسلامى خواسته شده پروتكل الحاقى را تصويب كند، گفت: ما در قالب طرح الزام دولت به تعليق اجراى داوطلبانه پروتكل الحاقى به شوراى حكام اخطار داديم كه اگر بخواهند پرونده ايران را به هر صورتى به شوراى امنيت پيوند دهند، ما كليه اقدامات داوطلبانه خود را متوقف خواهيم كرد.
> درخواست هاى جديد در گزارش البرادعى
اما يك كارشناس مسائل سياسى با بيان اينكه گزارش اخير البرادعى خيلى مثبت نيست، دليل آن را طرح درخواست هاى جديد البرادعى عنوان كرد كه خارج از معاهده NPT و پروتكل الحاقى است.
صباح زنگنه نيزاضافه كرد: احساس مى شود البرادعى مى خواهد گام به گام از ايران امتياز گرفته و به اروپا و آمريكا بفروشد و از اين طريق پايگاه خود را محكم تر كرده و در مرحله بعد امتياز بيشترى را درخواست خواهد كرد.
اين كارشناس مسائل سياسى با بيان اين كه در اجلاس ۲۴ نوامبر (۳ آذرماه) شوراى حكام آژانس، گزارش البرادعى به ارجاع پرونده هسته اى ايران به شوراى امنيت منجر نخواهد شد، گفت: ولى اين گزارش به افزايش سطح درخواست ها منجر مى شود.
زنگنه در خصوص اقدامات ايران در اين زمينه نيز افزود: بايد در مورد پيشنهاد اخير روسيه كار بيشترى صورت گرفته و در خصوص مذاكره با اروپايى ها نيز تدبير بيشترى انجام گيرد.
>نه چندان دور از عدالت و منطق
يك عضو كميسيون امنيت ملى و سياست خارجى مجلس، گزارش مدير كل آژانس در مورد برنامه هسته اى ايران را به منطق و عدالت نزديك تر دانست و آن را از لحاظ فنى و حقوقى مثبت و عادلانه ارزيابى كرد.
حشمت الله فلاحت پيشه با بيان اين كه آمريكايى ها در گزارش جديد تلاش كردند تا بحث شوراى امنيت را مطرح كرده يا نقاط مبهم گزارش به گونه اى باشد كه فضا براى تهيه پيش نويس سنگين ترى عليه ايران شكل گيرد، گزارش البرادعى را به منطق و عدالت نزديك تر دانست و گفت: اين گزارش از لحاظ فنى و حقوقى مثبت و عادلانه است.
نماينده اسلام آباد غرب در مجلس گفت: گزارش البرادعى حقانيت، سلامت و صحت گفتار ما را به اثبات رساند.
وى اضافه كرد: اگر براساس گزارش البرادعى تصميمى اتخاذ شود حتماً بايد موضع شوراى حكام عادى باشد و پرونده از حالت اضطرارى خارج شود.
> بين دو منظر سياسى و حقوقى
به اعتقاد يك عضو هيأت رئيسه كميسيون امنيت ملى مجلس گزارش البرادعى بين دو منظر سياسى و حقوقى سردرگم است.
كاظم جلالى مخبر كميسيون امنيت ملى و سياست خارجى مجلس در گفت وگو با ايسنا گزارش اخير البرادعى، دبيركل آژانس بين المللى انرژى هسته اى را از چند جهت تكرار مطالب گذشته دانست و افزود: تنها دو نكته در اين گزارش جدى بود نخست آنكه على رغم اينكه جمهورى اسلامى ايران اخيراً امكان مصاحبه بازرسان با دو تن از اشخاصى كه آژانس از قبل تقاضاى آن را داده بود فراهم كرد، ولى در اين گزارش آمده است كه ايران مانع از بازرسى از سايت هاى حساس هسته اى خود شده است. نكته ديگر آنكه در اين گزارش آمده كه ايران تمامى مدارك لازم را ارائه نداده و در مورد منشأ آلودگى هاى سانتريفوژهاى P2 همچنان ابهاماتى وجود دارد و ايران بايد اجازه دهد تا بازرسان از ديگر سايت ها به ويژه سايت لويزان بازديد كنند.
وى افزود: اين در حالى است كه از منظر حقوقى جمهورى اسلامى ايران، ظرف دو سال و اندى كه از پرونده هسته اى اش مى گذرد بيشترين همكارى را با آژانس بين المللى هسته اى داشته و اقدامات داوطلبانه بسيارى را به انجام رسانيده است.
اما به اعتقاد نماينده مردم بهار و كبودرآهنگ در مجلس شوراى اسلامى، گزارش دو پهلوى دبير كل آژانس بين المللى هسته اى همچون گذشته همراه با طرح اتهاماتى عليه ايران بوده كه به منزله هم راستايى آن با بازى غرب با پرونده ايران است.
رضا طلايى نيك، عضو كميسيون امنيت ملى و سياست خارجى مجلس شوراى اسلامى، گزارش البرادعى را نشان دهنده ادامه سياست آژانس و غرب براى محروميت قطعى ايران از چرخه سوخت و استفاده از پرونده هسته اى جهت تكميل زنجيره عمليات روانى و فشارهاى سياسى اقتصادى به ايران دانست و افزود: البرادعى همانند گذشته با گزارش دو پهلو و مطرح كردن اتهامات به دنبال تداوم بازى غرب با پرونده هسته اى ايران است.
