تواضع و فروتنى به معناى اظهار افتادگى يا فروتنى در تناقض با غرور و خودبزرگ بينى است. خصلت تواضع و فروتنى يكى از شاخص هاى رفتارى نيروهاى مخلص سنگرسازان بى سنگر بود، زيرا اين برادران بى توقع، كارها را با تمام توان و به بهترين نحو به پايان مى رساندند و هيچ گاه به زبان نمى آوردند.
امام خمينى بارها اشاره مى كردند كه كارهاى صورت گرفته براى مردم بايد بيان شود و اين سخن بدان سبب بود كه حكومت اسلام و جمهورى اسلامى مبتنى بر اجراى احكام اسلام است و توان انجام امور حكومتى را دارد. نمونه آن، كارهايى است كه انجام شده است؛ با آنكه برادران جهادگر سخنى از كارهاى خود به زبان نمى آوردند و خبرگزارى ها هم نامى از آنان نمى بردند با اين حال، رضايتمندى ميان برادران جهادگر به چشم مى خورد تا جايى كه حضرت امام خود پاى به ميدان نهادند و به صداوسيما اعلام كردند كه هرگاه حرفى از جنگ به ميان مى آيد بايد نام جهاد سازندگى را هم مانند ديگر ارگان هاى درگير بيان كنيد.
بعد از آنكه شهيد مصطفى مهركش به شهادت رسيد، برادران طبق يك سنت نيكو به خانه وى رفتند تا به بازماندگان تسلى خاطر بدهند. در نشستى كه با پدر و برادران شهيد مهركش داشتيم از پدر وى خواستند در مورد فرزندانش چيزى بگويند.
پدر شهيد گفت: مصطفى راننده آمبولانس بود و از روزهاى اول كه به جبهه رفت، به اين كار علاقه داشت. بچه ها به همديگر نگاه كردند. تعجب آنان از اين بود كه مصطفى از نيروهاى فعال لشكر امام حسين(ع) و از فرماندهان با توان مهندسى - رزمى جهاد و در موقع شهادتش فرمانده گروهان عمل كننده مهندسى در كربلاى ۵ بود. كنجكاوى ما در مورد حرف پدر شهيد مهركش ما را به آنجايى رسانيد كه فهميديم مصطفى اولين بار به عنوان راننده آمبولانس اعزام شده است و در سفرهاى بعدى بود كه به لحاظ لياقت و توانمندى  هاى خود به سمت فرماندهى ارتقا پيدا كرد، ولى همچنان تواضع نشان داد وموضوع را براى خانواده خود بازگو نكرده است.
يكى از روزهاى دوران تحصيل در دانشگاه با مصطفى مهركش سر كلاس درس نشسته بوديم، خواستم او را صدا بزنم و موردى را با او مطرح كنم، بدون منظور به او گفتم: فرمانده!
البته پيش از اين هم چند مرتبه جاهاى مختلف اين لقب را به او نسبت داده بودم، اما آن روز خيلى برآشفت و با اخم به من اشاره كرد و خواست از كلاس بيرون برويم، در حالى كه استاد مشغول درس دادن بود با همديگر از كلاس خارج شديم.
با قاطعيت و غضب انگشتش را تكان داد و به من گفت: «ديگر نبينم به من فرمانده بگويى راضى نيستم.»
من كه به خلق و خوى او  آشنا بودم، بلافاصله گفتم: چشم و به كلاس وارد شديم.
به راستى او علاقه نداشت به لقب فرمانده مورد خطاب گيرد.
رزمنده جهادگر

گفت وگو: قباد سومارى
محمدرضا شرف الدين دبير دهمين جشنواره سراسرى فيلم دفاع مقدس معتقد است كه دفاع مقدس ما در مقابل دشمن، بازآفرينى ارزش هاى تاريخى، فرهنگى و تمدن ايرانيان است و يك ريشه معرفتى و حتى ادبى دارد و اين اتفاق كه در كشور ما افتاد بدون آن پشتوانه عظيم تاريخى تقريباً غيرممكن بود. گفت وگوى ما با وى در آستانه برپايى دهمين جشنواره سراسرى فيلم دفاع مقدس كه اول تا چهارم آذرماه در تهران برگزار مى شود را بخوانيد:
* در ابتدا بفرماييد چه ضرورتى براى برگزارى جشنواره فيلم دفاع مقدس در اين برهه از شرايط وجود دارد؟
عرصه سينماى دفاع مقدس يكى از عرصه هاى مهم و تأثيرگذار در كل فرهنگ امروز ايران است كه آوازه اين سينما و تأثيرگذارى آن از مرزهاى كشور هم فراتر رفته است. سينماى دفاع مقدس هم از نظر كيفى و هم از نظر كمى تأثير مستقيم و مهمى بر سينماى ايران گذاشته است. به يقين مى گويم كه اگر امروز سينماى ايران در دنيا و جوامع فرهنگى مطرح شده بخش عظيمى از رشد و پيشرفتش مديون سينماى دفاع مقدس و انديشه هاى موجود در آن است. اين سينما در همه مقاطع و در شرايط گوناگون باعث رشد كمى و كيفى و ارتقاى سطح فرهنگى و حتى علمى كل سينماى ايران شده است پس مى شود نتيجه گرفت كه تنها ژانرى كه در سينماى ايران وجود دارد و مى شود بر آن اسم «ژانر ملى» اتلاق كرد سينماى دفاع مقدس است. مجموعه اين صحبت ها به اضافه ارزش هاى انسانى، دينى، فرهنگى و تاريخى كه در شاكله مفاهيم و مضامين سينماى دفاع مقدس نهفته است بر ضرورت تداوم و اهميت برگزارى آن مى افزايد.
پس لازم است كه هر از گاهى يك بازنگرى و يك ارزش گذارى به اين سينما صورت بگيرد. در حال حاضر درست است كه جشنواره فيلم فجر به صورت عمومى سينماى ايران را ارزش گذارى مى كند اما به لحاظ اهميت ويژه اى كه اين ژانر دارد لازم است كه اين اتفاق به صورت اخص در سينما بيفتد.
* چرا مضامين سينماى دفاع مقدس را تنها محدود به ۸ سال دفاع مقدس كرده ايم و نمى خواهيم دست فيلمسازان اين حوزه را در ميدان هاى تاريخى و حماسه هاى بى نظير ايرانيان در زمان هاى گذشته باز بگذاريم؟
اگر كسى بخواهد ارزش هاى دفاع مقدس و همچنين نتيجه اخلاقى و فرهنگى آن را منحصر به ۸ سال مقاومت در برابر رژيم بعث عراق تلقى نمايد به اعتقاد من به انحراف رفته است من معتقدم كه ۸ سال مقاومت و پايدارى در مقابل ارتش بعث عراق باعث بازآفرينى ارزش هاى تاريخ تمدن و فرهنگ غنى ايران است و اين اتفاق قطعاً نمى توانست بدون داشتن يك ريشه تاريخى، معرفتى و حتى ادبى پيش بيايد. تاريخ و ادبيات ما شاهد اين مدعا است. از نظر مسائل اعتقادى حافظ و مولانا پشتوانه هاى ارزشمندى براى ما هستند همچنين فردوسى بزرگ با خلق شاهنامه كه پشتوانه فرهنگ دفاع مقدس ما است. من اين اعتقاد را ندارم كه جشنواره فيلم دفاع مقدس را محدود به ۸ سال دفاع مقدس كرده ايم و تأكيد مى كنم هر كس اين را بگويد مقوله ارزشمند دفاع مقدس را تضعيف كرده است. يك دامنه گسترده و عميق معرفتى، سياسى، فرهنگى و تمدنى در تاريخ كشور ما وجود دارد كه همه اين ها در دوران دفاع مقدس بازآفرينى شده. به هر حال گستره سينمايى دفاع مقدس محدود به زمان و مكان خاصى نيست بلكه اگر به عمق تاريخ برويم حماسه هايى كه ايرانيان در دفاع از آب، خاك، فرهنگ، شخصيت و كيان ملى شان به وجود آوردند همه از مقوله دفاع مقدس به حساب مى آيد.
البته اين نكته را بگويم كه رفتارهاى ناهنجار بعضى پادشاهان ايرانى يا بهتر بگويم حاكمان بر ايران را مطلقاً نمى توانيم به پاى تاريخ ايران بگذاريم.
* آيا سياست هايى براى برگزارى اين جشنواره به صورت بين المللى وجود دارد؟
در طول ۹ دوره برگزارى جشنواره سينماى دفاع مقدس شايد هيچ وقت به اندازه امروز آمادگى برگزارى اين جشنواره را به صورت بين المللى نداشته ايم، من وقتى حدود ۲ سال پيش وارد اين جشنواره شدم و قرار شد دبير اين جشنواره شوم با اين پيشنهاد آمدم و البته اين كار احتياج به مطالعه داشت كه به برخى دوستان گفتيم در اين زمينه مطالعه و تحقيق و بررسى كنند كه البته به نتايج خوبى هم رسيدند اما متأسفانه با يكسرى تغييرات مديريتى كه اتفاق افتاد اين موضوع هم در محاق ماند و اكنون هم در شرايطى هستيم كه بخشى از اين جشنواره از مديريت ما خارج است و ما تنها بخشى از آن را اجرا مى كنيم به هر حال تأكيد مى كنم در فضاى سياسى جهان امروز كه هر نوع مقاومت و استقلال خواهى به نام تروريسم با آن مقابله مى شود در كشورى با اين سابقه فرهنگى برگزارى اين جشنواره به صورت بين المللى يك ضرورت محسوب مى شود.
چرا كه ما وظيفه داريم روح مقاومت و پايدارى، استقلال طلبى و روح عزت نفس را به وسيله كارهاى فرهنگى در دنيا تبليغ كنيم.
* مهمترين تفاوت جشنواره دهم را با جشنواره هاى پيش از اين در چه مى بينيد؟
متأسفانه ما امسال آن چنان مانورى نمى توانيم بدهيم چرا كه قرار بود اين جشنواره در سوم خرداد برگزار شود و حتى داورى ها و سياستگذارى هاى آن نيز انجام شده بود. بيشتر ما اجرا مى كرديم اما به هر حال براى اين كه تغييرى در شكل ماهوى آن داده باشيم موضوع قلم طلايى را مطرح كرديم علتش هم اين است كه مهمترين و مؤثرترين عنصر سينما فيلمنامه است. اگر ما فيلمنامه ها را به يك سطح كيفى مطلوب برسانيم مى توانيم بگوييم كه سينماى ما راحت تر به سطح مطلوب مى رسد جشنواره دو سال ديگر قطعاً بر اساس تصميم هايى شكل مى گيرد كه شاكله آن امروز شكل گرفته است. ما اين فراخوان را برگزار كرديم كه به اين وسيله يك ارزيابى از فضاى فكرى فيلمنامه نويسان دفاع مقدس داشته باشيم. و اينكه بدانيم كسانى كه در سينماى دفاع مقدس چه به صورت حرفه اى يا آماتور قلم در دست دارند در چه فضايى فكر مى كنند من شخصاً معتقدم كه هر لحظه بايد ارزشهاى دفاع مقدس در سينماى ما بازآفرينى شود اما با امكانات روز و در چارچوب زمان و مكان و بعد از خود بپرسيم كه آيا فكرها و انديشه ها و موضوعات امروز جامعه ما جايگاهى در تفكر آنها دارد اين ارزيابى را هر لحظه بايد داشته باشيم. الآن، جشنواره يازدهم را از امروز بايد پايه گذارى كنيم چرا كه اين كمك مى كند كه ما در جشنواره بعدى فيلم هايى داشته باشيم كه با اراده و با جهت مورد نظر و مطلوب داشته باشيم و بارى به هر جهت نباشند.
* ولى ممكن است شرايطى كه ما خواهان آن هستيم اتفاق نيفتد چرا كه هنر محصول شرايط روز آن جامعه است، چطور مى توانيم براى دو سال ديگر برنامه ريزى كنيم؟
به هر حال عدم ثبات شرايط يكى از موضوعات اين حركت است كه بايد بررسى شود اما ما تلاشمان را مى كنيم كه در حد توانمان بعضى شرايط را پيش بينى كنيم.
* با برخى تنگ نظرى ها در اين حوزه كه متأسفانه آفتى براى سينماى دفاع مقدس شده اند چه مى كنيد و آيا اصلاً به وجود اين افراد معتقديد؟
در اين كه تنگ نظرى هاى فراوانى در عرصه نظرى و عملى دفاع مقدس است ترديدى نيست. به نظر من اين به خاطر تلقى آدمها است. آن آدم ها ذهن خود را نتوانسته اند بازسازى كنند لذا هنوز در گذشته زندگى مى كنند بازآفرينى خصلت يك انديشه است و اگر انديشه اى هر لحظه نو نشود، البته با حفظ اصالت مردنى است. اما معتقدم با اين گونه افراد بايد گفت وگو كرد حتى اگر يك نفر باشد. هر ايرانى بايد سهم خود را از فرهنگ دفاع مقدس بداند و جايگاه خودش را در اين فرهنگ ارزيابى كند روى همين اصل است كه ما روى توليد كمى همراه با كيفى سينماى دفاع مقدس اعتقاد داريم. متأسفانه بايد بگويم جامعه ما از دانش دفاع مقدس تهى است.
در همين جامعه كسانى را داريم كه از مبحث دفاع مقدس هيچ اطلاعاتى ندارند البته چرا؟ فقط مى دانند جنگى اتفاق افتاده، روزى صدامى بوده است و... ما وظيفه داريم اين دانش را فراگير كنيم چون افتخارآميز است. الآن سينماى دفاع مقدس بخشى از مأموريت فرهنگ دفاع مقدس است و فرهنگ دفاع مقدس از ابزار آن بسيار مهمتر است.
* آثار جشنواره دهم را از لحاظ كيفى چگونه ارزيابى مى كنيد؟
سينماى دفاع مقدس همواره حركتى رو به رشد داشته است امسال نيز كيفيت فيلم هاى نه تنها نسبت به سال قبل كه نسبت به وضعيت سينماى ايران نيز از برترى كاملى برخوردار است.