هيتلر براى آغاز سلطه اش نياز به يك زبان جهانى داشت. زمانى كه او در المپيك مونيخ براى مردم دست تكان مى داد و ژست هاى عامه پسند اما پرجذبه اى مى گرفت به دقت مى دانست كلام مشترك ميان تمام ملل، تصوير است. مردم شرق نمى دانستند او چه مى گويد، آمريكا نيزمفهوم كلام او را نمى دانست، حتى همسايگان آلمان هم به جز چند كشور ، قادر به درك آنچه بر زبان او جارى بود، نبودند. او براى سلطه اش مسير فرهنگ را در پيش گرفته بود. سلطه فرهنگى او نيز با زبان مشترك مردم دنيا يعنى «تصوير» مقدور بود. شايد هيتلر اولين سياستمدارى بود كه از ورزش و اسناد ورزشى - كه يكى از تأثيرگذارترين آنها عكس بود - در جهت مقاصد سياسى اش استفاده كرد. عكس هاى عكاسان حاضر در المپيك مونيخ به تمام دنيا مخابره شد و مردم دنيا براى اولين بار با پديده اى به نام «آدولف هيتلر» آشنا شدند. با آغاز جنگ سرد ميان شوروى (سابق) و آمريكا، نشانه هاى آن در المپيك ظاهر شد كه اسناد تصويرى آن رقابتها نشان از درگيرى هاى سياسى در ميادين ورزشى دارد. با ثبت اين اسناد به آرامى عكاسى ورزشى هم در دنيا اهميت پيدا كرد.

اولين تصاوير ورزشى
اولين عكس هاى ورزشى دنيا كى و كجا گرفته شدند؟ قديمى ترين سند موجود، همان قديمى ترين تصاوير دنيا است. اولين صحنه هاى فيلم بردارى شده در تاريخ بشر كه متشكل از عكسهاى سرى و پشت سر هم بودند، به رشته ورزشى سواركارى مربوط مى شود اين صحنه ها و تصاوير اسبى را در حال دويدن نشان مى دهند.
عكاسى از آن موقع تا امروز كه در گوشه وكنار جهان آژانس هاى مخصوص عكس هاى ورزشى تشكيل شده اند، يكى از اجزاء اصلى در رويدادهاى مهم ورزشى به شمار مى روند.
اولين عكس هاى ورزشى ايران
با اين حال كسى از تاريخ دقيق اولين عكس هاى ورزشى ايران اطلاعى ندارد. رضا معطريان عكاسى كه تدريس نيز مى كند، مى گويد: «كسى تا به حال تحقيق نكرده است كه اولين عكس هاى ورزشى ايران كجا وكى گرفته شده اند، منتهى به نظر مى رسد سالها پيش از آنكه حتى استفاده از عكس در روزنامه ها و مطبوعات ايرانى متداول شود، مستشرقينى كه براى تحقيقات به ايران سفر مى كردند مجموعه اى از عكس هايى در زمينه هاى مختلف گرفته اند كه در آن ميان عكس هاى ورزشى هم موجود است. اغلب عكس هاى آنها به زورخانه ها و پهلوانان بنام ايرانى مربوط مى شود. اين عكس ها حتى به دوره ناصرالدين شاه نيز باز مى گردد و به نظر مى رسد در اين زمينه عكس هايى از خود او هم باقى مانده باشد».
عكس هايى كه از نمايش گروه هاى آكروباتيك ايرانى كه در حضور شاهان گرفته شده نيز از قديمى ترين عكس هاى ورزشى ايران به شمار مى رود. البته با توجه به اين كه عكس و عكاسى با فاصله كوتاهى (دو تا چهار سال) وارد ايران شده است، تفاوت تاريخى چندانى در اين زمينه ميان دنيا و ايران وجود ندارد.
قديمى ترين عكاسان ورزشى
نسل اول عكاسان ورزشى ايران با تولد نشريات ورزشى شكل گرفت. مرحوم قاسم فارسى، مرحوم باقر زرافشان، مرحوم احمد مهران، مرحومه منير مهران، على خادم، اسماعيل زرافشان، يونس عليشيرى، صياد پرتوى، برادران محمود و قاسم محمدى ،دولو، فربود، ناصر فرهت، على كاوه و چند نفر ديگر، عكاسانى بودند كه به صورت حرفه اى يا آماتور عكس ورزشى گرفتند و به چاپ رساندند.
احمد و منير مهران، صاحب و مالكان باشگاه نيرو و راستى هر از چندگاهى نشريه اى به نام باشگاهشان چاپ مى كردند در اين گاهنامه عكس هاى احمد و منير مهران بيشتر از رشته هاى وزنه بردارى و پرورش اندام بود.
نشريه نيرو و راستى را شايد بتوان زادگاه اولين عكاس حرفه اى ورزش ايران ذكر و مرحوم قاسم فارسى را قديمى ترين عكاس حرفه اى ورزش ايران معرفى كرد. او از سال ۱۳۲۱ عكاسى ورزشى را در همين نشريه آغاز كرد.
او در طول دوره عكاسى اش براى عكاسى به ۷ المپيك رفت كه اولين آن ۱۹۵۶ - ملبورن بود.از ۷ دوره بازيهاى آسيايى عكس گرفت و ۲۵ رئيس ورزش كشور را ديد. مرحوم فارسى از روز تأسيس كميته ملى المپيك با آن همكارى كرد و در المپيك رم نمايشگاهى از عكس هاى ورزشى اش را به پا كرد. و از رؤساى كميته بين المللى از جمله ژان روگ ، رئيس كنونى كميته بين المللى المپيك لوح تقديرگرفت.
يكى ديگر از قدماى عكاسى ورزشى ايران اسماعيل زرافشان است.
اسماعيل زرافشان با سابقه اى طولانى در كار عكاسى - از روزى كه وارد يك عكاسى در تهران شد - و با عكسى از يك تيم فوتبال با قدمت ۶۲ سال چهره ممتازى در بين عكاسان ورزشى است. قاسم فارسى براى چاپ عكس هاى ورزشى خود اغلب آنها را به گالرى عكاسى زرافشان مى سپرد.
اما پيش از هر دوى اينها على خادم بود . على خادم را كمتر كسى به ياد مى آورد. عكسهاى ورزشى او در روزنامه ايران چاپ مى شد كه متأسفانه اطلاعات بيشترى از او در دست نيست. عكسهاى على خادم بيشتر از رشته كشتى بود.
عزيز رشدى هم كه عكاس آسوشيتدپرس بود نيز گهگاهى عكس ورزشى مى گرفت البته بيشتر كشتى پهلوانى. اسماعيل زرافشان مى گويد: «نمى توان سابقه دقيقى پيدا كرد اما قديمى ترين عكس خود من متعلق است به ۶۲ سال پيش. البته من زمانى عكاسى را شروع كردم كه تهران هنوز برق نداشت !!!»
با تولد اولين نشريه حرفه اى ورزشى عكاسى ورزشى نيز در ايران متحول شد. كيهان ورزشى فعاليتش را آغاز كرد؛ «از شماره يك كيهان ورزشى براى اين نشريه عكس گرفتم كه در شماره نخست دو عكس من، يكى عكس خودم هنگام بازديد از يك غار و دومى عكس رضا بازرگان قهرمان اسكى ايران ، كه به المپيك هم رفت چاپ شد».
در كنار اسماعيل زرافشان، برادر او مرحوم باقر نيز از قدمتى بالا در عكاسى ورزشى برخوردار بود. باقر برادر كوچكتر اسماعيل عكاسى را از برادر آموخت اما چون عرصه ورزش و مطبوعات را انتخاب كرد زودتر و بيشتر از او به شهرت رسيد.
عكس ورزشى وارد رقابت شد
پس از چند سال از شروع فعاليت كيهان ورزشى، مؤسسه اطلاعات رقيب قديمى كيهان، اقدام به دريافت مجوز نشريه اى ورزشى كرد. دنياى ورزش رقيبى شد براى كيهان ورزشى. عكاسانى كه در اين نشريه مشغول به كار شدند نيز از قديمى ترين عكاسان ورزشى ايران هستند.
يونس عليشيرى از قديمى ترين عكاسان اين نشريه ورزشى بود؛ «من اولين عكاس دنياى ورزش بودم. پرونده درخواست مجوز نشريه دنياى ورزش را خودم پيش وزير فرهنگ وقت بردم.
البته از سال۱۳۳۷ به عكاسى ورزشى تشويق شدم. من استخدام روزنامه اطلاعات بودم، وقتى مى خواستند عكاسان را تقسيم بندى كنند، گفتم مى روم بخش ورزشى.»
از ديگر عكاسان قديمى دنياى ورزش على كاوه بود؛ «اولين عكس ورزشى ام را سال۱۳۴۰ گرفتم در ميدان فوزيه سابق. من آن زمان پيش آقاى اسماعيل زرافشان كار مى كردم. كلوپ كوهنوردى دماوند را نيز داشت. اولين عكسم مربوط مى شد به بازى تيم خوزستانى.»
او در سال۱۳۴۷ وارد مؤسسه اطلاعات شد و فعاليت اش در دنياى ورزش را آغاز كرد.
او شايد تنها عكاسى باشد كه از تمام رشته هاى ورزشى بازيهايى آسيايى تهران در سال۱۳۵۳ عكس گرفت؛ «بازى ايران _ كره بود. نمى دانم، شمالى يا جنوبى اش يادم نمانده. ما بازى را با حساب ۰-۲ باگلهاى حسن روشن و غفور جهانى برديم. از فرط خوشحالى و اينكه زودتر نگاتيوها را به روزنامه برسانم، در تونل خروجى استاديوم زنجير حايل را نديدم. چنان خوردم زمين كه دستم در رفت. هنوز هم جايش مانده است.»
وقتى عكاسان در زمين فوتبال راه مى رفتند
سير تكامل ابزار و ادوات عكاسى در عكاسى ورزشى نمود بيشترى داشته است. عكسهاى ورزشى به سه تاريخ عكاسى مربوط مى شوند؛ عكسهايى كه روى شيشه (فيلم تخت) گرفته مى شدند، دوره نگاتيو، عكاسى ديجيتال و كارت حافظه.
۱- شيشه: شيشه هاى معمولى كه بر روى آن نقره كشيده مى شد و تنها مى شد از صحنه هاى ثابت عكس گرفت.
۲- نگاتيو: نگاتيو خود تاريخ مسبوطى دارد كه در بحث نمى گنجد و در ميان مطالب به اختصار در مورد آن توضيح داده خواهد شد.
۳- كارت حافظه: ثبت عكسها بر روى يك حافظه ديجيتالى.
در گذشته اغلب سالن هاى ورزشى براى عكاسى؛ دو عيب بزرگ داشتند فضاى كوچك، نور كم. اغلب سالنها مخصوص كشتى بودند آن هم در حداقل فضا كه از نور مناسب نيز برخوردار نبودند. براى تأمين نور بايداز فلاش استفاده مى شد. بعيد به نظر مى رسد عكاس ورزشى دوره عكاسى با فلاشهاى منيزيمى را تجربه كرده باشد اما فلاشهاى كاسه اى بزرگ را بسيارى از عكاسان قديمى به ياد دارند.
فلاش هايى كه از باترى تر ۶ولتى _ مانند باترى موتور _ انرژى مى گرفتند. وزن دوربينهاى عكاسى گاه به ۱۵ تا ۲۰كيلوگرم هم مى رسيدند؛ «يك فلاش براون سنگين داشتم. پدرم درمى آمد تا فقط حمل شان كنم. وسايلم حدود ۱۳كيلوگرم بودند كه بايد مى انداختم روى شانه ام.» يونس عليشيرى همچنين مى گويد: «فيلمهاى عكاسى ابتدا بيش از ۱۲نگاتيو نداشت. يادم مى آيد در مسابقات جهانى كشتى در سال۱۹۵۹ كه در تهران برگزار مى شد، در كشتى تختى و كولايف، يك صحنه بود كه تختى كنده كولايف را كشيده بود، آمدم عكس بگيرم فيلم تمام شد، تا فيلم را عوض كنم كشتى تمام شده بود.»از ديگر معضلات عكاسان قديمى سرعت پايين فيلمها بود. از سوى ديگر تا اوايل دهه پنجاه شمسى هم از لنز خبرى نبود. در اواخر دهه چهل لنزها با زوم نرمال آمدند به همين دليل عكاسان براى گرفتن صحنه ها مجاز بودند در هنگام ضربات پنالتى تا كنار خطهاى طولى محوطه جريمه جلو بيايند؛ «لنز نبود. آنقدر مى نشستيم تا بازى به دروازه اى كه پشتش نشسته بوديم، نزديك شود. سالهاى ۴۱ يا ۴۲ بود كه ديگر با بعضى از بازيكنان دوست شده بوديم. به آنها سفارش مى كرديم توپ را بياورند سمت ما تا عكس بهترى بگيريم!»
اما اغلب عكاسان از تاريكخانه ها خاطرات به ياد ماندنى اى دارند، حتى آنهايى كه به نسبت جوانترند. فرشاد عباسى، عكاس ورزشى مى گويد: «پيش اسماعيل زرافشان بودم تا عكاسى ياد بگيرم. يك روز در تاريكخانه  گفت از ۱۰۰۱ تا ۱۰۲۰ بشمار و بعد عكس را از داروى ظهور خارج كن. من در عالم خودم بودم، رفتم ۱۰۴۰ و به بالا. حاج اسماعيل زد پس كله ام كه اين كه دارى ظاهر مى كنى، عكس است يا لواشك؟ عكس كاملاً سياه شده بود.»
على كاوه انتقاد مى كند عكاس هاى امروزى حتى نمى دانند تاريكخانه كجا است و يونس عليشيرى روزى را به خاطر مى آورد كه آرزو كرده بود روزى عكسها در روشنايى ظاهر شوند.
عكس چاپى از ورزش رفت
تاريخ عكس با فيلم و نگاتيو دوره اى عجيب و طولانى را سپرى كرد. با اين حال آرزوى عكاسان يعنى رفع دردسر ظهور وچاپ عكس برآورده شد و از چندسال پيش _ حدود ۵ تا ۶سال _ عكاسى با دوربين هاى ديجيتال و ثبت آن بر روى كارتهاى كوچك حافظه بدون نياز به ظهور و چاپ متداول شد. ابتدا دوربين هاى ديجيتال مانند نمونه هاى امروز قابليت بالايى نداشتند اما ثبت تصاوير در نور كم و سرعت بسيار بالا از قابليت هاى دوربين هاى امروزى است. دوربين هاى ديجيتالى قادر به ثبت ۸تصوير در ثانيه هستند كه همين باعث مى شود كمتر صحنه اى عكس نگرفته باقى بماند.
اما عكاسى و عكاسان امروز به دوطيف تقسيم مى شوند. رضا معطريان مى گويد: «دوگروه عكاس داريم. يك گروه عكاسى كه به نظر من تكنسين هستند. يعنى عكس خوب مى گيرند اين در پى تداوم در كار است. گروه دوم مؤلف هستند. يعنى دنبال نگاه ويژه اى در وقايع هستند. دليل اينكه عكسهاى يك ديدار ورزشى اغلب شبيه هم است نيز همين است. امكانات عالى دوربين هاى ديجيتال به عكاسان كمك زيادى مى كند اما در هيچ كدام از عكسها نگاه ويژه اى را نمى بينيد. ما موضوعات محدودى داريم. بايد ياد بگيريم در يك محيط، با نگاهى ديگر و جور ديگرى عكس بگيريم. به طور مثال همه صحنه هاى زيادى از گل زدن يا شادى پس از گل دارند. اما عكس متفاوت عكسى است كه على دايى را به جز شورت و لباس ورزشى مثلاً در اردبيل كنار خانواده يا درحال سواركارى ثبت كرده باشد و يا تصوير رضازاده حالتى به جز وزنه زدن، مثلاً هنگام خوابيدن، گرفته باشد
پسرفت عكاسى ورزشى
با اين حال به نظرمى رسد بزرگترين معضل عكاسى ورزشى امروز به عنوان هنر، تعداد بيش از حد تكنسين ها باشد. ساده شدن عكاسى ورزشى با امكانات امروز باعث شده است هرروز برتعداد عكاسان ورزشى افزوده شود كه همين امر موجب نارضايتى عكاسانى شود كه پيشتر و در شرايط سخت گذشته نيز عكاسى مى كردند. متأسفانه ورود به دنياى عكاسى حرفه اى ورزش بسيار ساده شده است. هركسى مى تواند وارد اين حرفه شود. به شرط اينكه پول خريد ابزارش را داشته باشد. دراين ميان عده اى هم هستند كه تاجرند و يا مشاغل ديگرى دارند.بعضاً ديده مى شود كه برخى از عكاسان هنگام به ثمررسيدن گل توسط يك تيم چنان هيجان زده مى شوند كه بدون دغدغه دنبال گلزن مى روند تا با او عكس يادگارى بگيرند. فرشاد عباسى مى گويد: متأسفانه طورى شده كه برخى ازعكاسان جايى مى نشينند كه چهره شان شب در تلويزيون پخش شود.
در همين بازى آخر عده اى اسماعيل زرافشان را با سنى حدود ۸۰ سال هول مى دادند كه صحنه اى را عكس نگيرد. آنها رعايت اين فرد، با اين كسوت را هم نمى كنند.
صدور كارت هاى عكاسى بدون هيچ معيار و استانداردى اين وضعيت را تشديد كرده است. اما عده اى از عكاسان حرفه اى ورزش عامل ديگر تنزل كيفيت و جايگاه عكس ورزشى امروز را تعدد روزنامه هاى ورزشى مى دانند. يك عكاس ورزشى مى گويد: ۱۲ ، ۱۳ روزنامه ورزشى داريم. تا دلتان بخواهد هم هفته نامه و مجله داريم كه با ورزش سروكار دارند و يا مثل خيلى از نشريات و روزنامه هاى سياسى صفحه ورزشى دارند. وقتى كل ورزش ما فوتبال است آنهم مختص ۲ ، ۳ تيم و ۲۰ ، ۳۰ بازيكن به نظرتان براى سردبيران مهم است كه چه عكسى با چه كيفيتى چاپ مى شود؟
آنها فرار مى كنند
اما براى رهايى از اين شرايط بايد چه كرد؟ رضا معطريان معتقداست بايد طورديگرى و با نگاه ديگرى عكس انداخت و حركت به سوى تأليف عكس را بهترو جايز مى داند. او مدتى به موضوعى به نام «زندگى طرفداران فوتبال» پرداخت كه از مجموعه عكس هاى او نمايشگاهى برپاشد و بخشى از آن در كتاب جوانان ايرانى به چاپ رسيد. در فرانسه نيز مورداستقبال قرارگرفت. اينها سوژه هاى پنهانى هستند كه وقتى چاپ مى شوند از آن حالت خارج مى شوند. پس از چاپ آنها بود كه بسيارى يادشان افتاد، مى توانند از طرفداران و تماشاگران فوتبال عكس بگيرند.
اما فرشاد عباسى عقيده ديگرى دارد. آنقدر شرايط نابسامان است كه فرصت براى نگاه جديد باقى نمى ماند. عكاسانى كه با خريد يك دوربين عكاس شده اند حتى از رنگ شلوار و نوع دوربين وپيراهن آدم هم كپى بردارى مى كنند. ما فقط كارى مى كنيم كه بقيه نمى كنند. ما فقط فرار مى كنيم.
عكس براى ورزش محلى
شايد يكى از عمده ترين معضلات ذهنى درمورد عكاسى و عكس ورزشى اين باشد كه چرا عكس و عكاسى ورزشى ايران هيچگاه مثل عكاسى خبرى يا سياسى مطرح نمى شود. يك عكاس ورزشى معتقداست فقر ورزش ايران دليل اصلى اين تفاوت است. او مى گويد: ما عكاسان مصرف كننده هستيم. لازمه عكس گرفتن سفر است. وقتى روزنامه ها فقير هستند و ترجيح مى دهند عكس بازى رئال _ بارسلونا را از آسوشيتدپرس يا «ياهو» بگيرند مسلماً عكس ورزشى هم عقب مى افتد.
ازسوى ديگر وقتى در المپيك حدود ،۴۰۰ ۵۰۰ مدال طلا توزيع مى شود و سهم ما از آن فقط ۲ طلا است بايد درنظر بگيريم سهم عكس ورزشى مان در دنيا هم به اندازه همان ۲ طلا است.
ورزش ايران به اعتقاد كارشناسان عكس ورزشى دربرابر ورزش دنيا مثل بازيهاى محلى است. به نظرتان بازى پرسپوليس _ استقلال كه مهمترين بازى ورزشى ما است، براى مردم كدام كشور ديگر مهم است. اصلاً براى يك عاشق فوتبال در اسپانيا چه اهميتى دارد كه استقلال بازى آخر را برده است يا پرسپوليس؟ بايد بپذيريم ورزش جهانى و قابل توجه ازنظر مردم ديگر كشورها نداريم. وقتى آن طرف برايشان مهمترين وقايع ورزشى بااهميت ندارد پس عكس هم از مرز ايران خارج نمى شود.
به نظرمى رسد عكس چهره هاى مطرحى چون حسين رضازاده، على كريمى، على دايى، هادى ساعى و... مى توانند عامل رشد عكس ورزشى عكاسان ايرانى در دنيا باشد. رضا معطريان برخلاف همه عقيده دارد: «كدام ورزشكار ما براى ديگر ملل آنقدر اهميت دارند كه از آنها تأثير مى گيرند؟ بايد واقعيت را پذيرفت على كريمى مطرح هست ولى آيا جوان آلمانى مدل مو يا ريش اش را از او الگوبردارى مى كند. آدمى مثل مارادونا آنقدر مهم است كه وقتى خارج از بحث ورزش با بوش و آمريكا درمى افتد عكس اول خبرگزاريها مى شود. يك آدم روستايى در يك كشور فقير آفريقايى هم او را مى شناسد. به خاطر اين كه او ستاره است نه براى ما بلكه براى تمام مردم دنيا.»
استانداردى كه وجودندارد
با وجود اين قابليت ها عكاسى ورزشى ايران طى سالهاى گذشته با وجود پيشرفت تكنولوژى افت كرده است. وقتى تعداد عكاسان يك بازى ساده فوتبال بيشتر از تعداد خبرنگاران و بعضاً تماشاگران حاضر در ورزشگاه مى شود بايد با تأمل انديشيد كه عكس ورزشى ايران چه روندى را طى مى كند و عكاس ورزشى چه خصوصياتى بايد داشته باشد كه امروز ندارد.

جورج بست فوتباليست مشهور اهل ايرلندشمالى كه عصر روزجمعه براثر ابتلا به عفونت شديد سينه و نارسايى كليه و پس ازحدود ۲ ماه بسترى بودن در بيمارستانى در شهر لندن سرانجام در ۵۹ سالگى درگذشت، از برترين مهاجمان فوتبال جهان در نيمه دوم دهه ۱۹۶۰ و اوايل دهه ۱۹۷۰ بود، اما چوب زندگى پردردسر و ناآرامى را خورد كه با بى سياستى و افراط در زندگى خصوصى اش براى خود فراهم آورده و وى را به نمادى از بحران تبديل كرده بود.
با اين كه خود بست در آخرين مصاحبه اش اين مسأله و تأثير منفى كلان آن گونه مسائل را بر زندگى ورزشى اش انكار كرده بود، اما حقيقت آن است كه همان مسائل سبب شد دوران درخشش وى در ميدان كوتاه شود و در سالهاى آخر عمر ورزشى اش كم فروغ گردد و مسائل حاشيه اى و نوشيدن مشروبات الكلى و اثرى كه اين مسأله بر سلامتى وى گذاشت، غيرقابل انكاربود.

قطع اميد

او در ماههاى اخير در بيمارستان كرام ول شهر لندن بسترى بود و چندبار كه وخامت حالش بيشتر شده به زير دستگاه تنفس مصنوعى منتقل گشته بود و مرتبه آخر ديگر از زير اين دستگاه و از اتاق مراقبت هاى ويژه بيرون نيامد و البته پزشكان معالج بست از اواسط هفته پيش از او قطع اميدكرده و به صراحت گفته بودند كه وى ماندنى نيست.
بست در دوران اوجش گوش چپ بى مهار منچستر يونايتد و كسى بود كه كمتركسى مى توانست وى را متوقف كند و كارهاى فنى و تكنيكى و دريبل هايش هر خط دفاعى اى را مستأصل مى ساخت و در فوتبال سراسر فيزيكى و خشك و كم تكنيك بريتانيا او كسى بود كه با قوه دريبل زنى نابش مى توانست كارهاى بزرگى را انجام بدهد و كاملاً متفاوت با سايرين باشد.
پسروى تدريجى

با اين حال مسائلى كه گفتيم، سبب شد كارايى هاى او از اوايل دهه ۱۹۷۰ كمتر شود و مردى كه با تصاحب توپ طلاى ۱۹۶۸اروپا سهمى عمده در خلق اولين مرتبه قهرمانى منچسترى ها درجام باشگاههاى اروپا در همان سال داشت به آرامى پسروى كرد.
او درمصاحبه اخيرش در مونت كارلو كه درست قبل از شدت گرفتن مجدد بيمارى كليوى اش انجام داد، اين نكته را كه مسائل منفى زندگى خصوصى اش مهارت هاى ورزشى او را زودتر از موعد زايل كرده باشد، نپذيرفته و استدلال كرده بود كه ۱۲ سال عضويت در منچستر و رسيدن به اكثر افتخارات طى اين مدت نماد و نشانه و سندى از ديرپايى او به حدكفايت بوده است.
اما حقيقت چيزى بجز اين بود و او طى ۱۵ سال اخير به سبب كسالت هاى حاد كليوى بارها در بيمارستان بسترى شده و هربار پزشكان پس ازنجات دادن او ازكام مرگ به وى توصيه كرده بودند كه دست از نوشيدن مشروبات الكلى بردارد و وى هربار پس از ترك بيمارستان آن را فراموش كرده و كارش را ازسرگرفته بود و حتى همسر دوم او نيز به رغم تمام طاقت و تحمل و كمك هايش به بست، سرانجام حوصله اش سررفته و سال پيش ازاو طلاق گرفته بود.

آنچه به جاى ماند

از بست يك پسر به نام كالوم كه محصول ازدواج اول وى بود، به جاى مانده است، اما كسانى كه به زندگى بست وراى مسائل فوق نگاه مى كنند، از يادنمى برند كه او در دوران اوجش در ميدان هاى فوتبال با منچستر يونايتد كارهاى بزرگى كرد و نمايش فنى و توانش در دريبل زدن درحال حركت چشمگير بود و نسل كنونى و مردان شاغل امروز هم او را از اين بابت موردتأييد قرارداده اند. يكى از آنها الكس فرگوسون مربى ۲۰ سال اخير منچستر يونايتد است كه در ماههايى كه بست در بيمارستان بسترى بود، همپا با ساير بزرگان ديروز و امروز منچستر به عيادت او رفته بود. او مى گويد: هركس درمورد فوتبال بريتانيا نظر متفاوتى دارد. اما بگذاريد من به شما يك چيز را بگويم: به لحاظ فنى و كارايى هاى تكنيكى در فوتبال بريتانيا هيچكس به خوبى بست ظهور نكرده است و البته كمتر كسى هم در دردسرسازى و درندانستن قدر استعدادهايش با او برابرى كرده است.
منبع: A.P

مهاجم اول اكوادور «معلق» شد

گروه ورزشى - اگوستين دلگادو كه گمان مى رود مهاجم اول تيم ملى فوتبال اكوادور در پيكارهاى سال آينده جام جهانى باشد، به سبب بى انضباطى از سوى باشگاهش (بارسلوناى اكوادور) تا پايان مدت قراردادش (۱۰ دى ماه) معلق و محروم از بازى شد.

مربى اورتون از اوون مى ترسد

گروه ورزشى - در آستانه بازى امشب تيم هاى اورتون و نيوكاسل در ليگ برتر فوتبال انگليس كه در «گوديسون پارك» بندر ليوپول انجام مى پذيرد ديويد مويس مربى اورتون كه تيمش در اواخر جدول رده بندى قرار دارد، گفت مى ترسد مايكل اوون مهاجم آماده و پرتوان نيوكاسل، كار دست تيم اوبدهد!

صعود اوسر در جدول رده بندى ليگ فرانسه

گروه ورزشى - اوسر جمعه شب با پيروزى ۰ - ۲ بر تيم ميانه جدولى لومان به رده دوم جدول ليگ فوتبال فرانسه ارتقا يافت.
اين تيم كه به منطقه بورگوندى فرانسه تعلق دارد در اين بازى كه به هفته شانزدهم پيكارها مربوط مى شد، توسط لوئيجى پى يرونى مهاجم اهل بلژيك و يان لاچر در دقايق ۲۰ و ۶۷ و در حضور ۱۴ هزار تماشاگر گلزنى كرد. با اين وجود اوسر با المپيك ليون صدرنشين يكه تاز رقابتها ۱۰ امتياز فاصله دارد.

اولين صدرنشينى «مادى يرا» پس از ۹۵ سال

گروه ورزشى - ناسيونال مادى يرا جمعه شب در شروع هفته دوازدهم ليگ برتر فوتبال پرتغال ۰ - ۱ بر براگا پيروز شد تا براى اولين بار در تاريخ ۹۵ ساله حياتش به صدر جدول پيكارها صعود كند.

اخطار «دن فابيو» به يووه

گروه ورزشى - فابيو كاپه لو مربى نامدار يوونتوس كه به او «دن فابيو» مى گويند، ديروز هشدار داد اگر مديريت حاكم بر اين باشگاه نامدار و پردوام فوتبال ايتاليا عوض شود و افراد ديگرى اداره اين تيم تورينى را در دست گيرند، شايد دل الپى را ترك گويد.

شايد امشب رونالدو و بكام غايب باشند

گروه ورزشى - شايد امشب كه در ادامه مسابقات ليگ فوتبال اسپانيا رئال مادريد با رئال سوسيه داد روبرو مى شود، رونالدو برزيلى و ديويد بكام انگليسى در تركيب تيم مادريدى غايب باشند. اين دو به خاطر استمرار مصدوميت هايشان در تمرينات ديروز رئال شركت نكردند.

جايزه توپ طلا فردا اهدا مى شود

گروه ورزشى: فردا (دوشنبه) جايزه توپ طلاى فوتبال امسال اروپا همچون سنوات پيشين توسط نشريه معتبر «فرانس فوتبال» فرانسه اهدا مى شود و رونالدينيو ستاره فروزان و برزيلى ۲۶ ساله بارسلونا شانس دار اول پيروزى به حساب مى آيد و در صورت نيل به اين عنوان پرونده اش را كامل خواهد كرد. جايزه توپ طلا كه از ۱۹۵۶ و با رجوع «فرانس فوتبال» به آراى مربيان و برترين ورزشى نويسان كشورهاى اروپايى گزينش شده، سال پيش به «آندرى شوچنكو» گلزن اول و اوكراينى آث.ميلان ايتاليا رسيد.

مورى نيو، لمپارد را بازيكن كامل خواند

در آستانه بازى ديشب چلسى با «پورتز ماوس» در ليگ برتر فوتبال انگليس كه فرانك لمپارد هافبك زبده چلسى مى توانست با شركت در آن ركورد حضورهاى متوالى در اين ليگ را بشكند و آن را به ۱۶۰ مسابقه برساند، خوزه مورى نيو مربى پرتغالى چلسى او را «يك بازيكن كامل» و دستاورد او را باورنكردنى توصيف كرد. گفتنى است ركورد حضور هاى متوالى در اين ليگ ۱۵۹ بازى و در دست «ديويد جيمز» دروازه بان منچسترسيتى بوده است كه هفته پيش لمپارد ۲۷ ساله با آن مساوى كرده بود و اين شانس را داشت كه شب گذشته آن را بشكند و به تنهايى صاحب حدنصاب شود.
توزيع مدال هاى جهانى ژيمناستيك

در ادامه رقابت هاى ژيمناستيك قهرمانى جهان ۲۰۰۵ در شهر ملبورن استراليا، «چلسى مامل» از آمريكا با غلبه بر هموطنش ناستيا ليوكين با كمترين فاصله ممكن (يك هزارم امتياز!) مقام قهرمانى انفرادى زنان را مال خود كرد. «مامل» ۱۷ ساله كه تا آخرين وسيله از «ليوكين» ۱۶ساله عقب بود، در اين مرحله ۹‎/۵۳۷ امتياز گرفت تا با مجموع ۳۷‎/۸۲۴امتياز بر سكوى اول بايستد و ليوكين با ۳۷‎/۸۲۳ امتياز به رده دوم تنزل كند. رتبه سوم و مدال برنز به «مونت روسو» از استراليا رسيد. در همين حال توزيع مدال هاى تك اسباب مردان نيز آغاز شد و «ديه گو هيپوليتو» از برزيل توانست در حركات زمينى بر سكوى نخست بايستد و در دور نهايى رقابت هاى اين وسيله ۹‎/۶۷۵ امتياز بياندوزد «برندون اونيل» از كانادا و «رابرت گال» از مجارستان در اين قسمت به نقره و برنز رسيدند. در دار حلقه مردان، «يورى فان گلدر» از هلند با ۹‎/۷۲۵ امتياز و با پيشى جستن از «الكساندر سافوشكين» از روسيه اول شد و مدال طلاى چوب موازنه زنان به «چنگ من» از چين رسيد.

فيفا: برانكو روى حمايت بازيكنان حساب باز كرده است

فدراسيون جهانى فوتبال (فيفا) گزارش ويژه اى از تيم ملى ايران تحت عنوان «بازيكنان ايران مردم را به صبورى دعوت مى كنند» را چنين بر روى سايت خود قرار داده است: «پس از افزايش انتقادها در سه ماهه اخير از نيمكت مربيگرى ايران، ممكن است هواداران در اين كشور نيز شرايطى ناپايدار داشته باشند، اما خوشبختانه وى زمان مناسب براى بازسازى تيمش را در اختيار دارد. ضمن آنكه حداقل او مى تواند بر روى حمايت هاى بازيكنانش در برابر فشار رسانه ها حساب ويژه اى باز كند.»

< پرويز زاهدى
نتايج روز سيزدهم و آنچه طى چند هفته اخير در ليگ برتر فوتبال ايران اتفاق افتاده است ما را مقابل اين پرسش فنى قرار مى دهد كه مگر ذوالفقارنسب و سايپا چه مى كنند كه روز به روز بهتر ظاهر مى شوند و از ديگران بر نمى آيد! تيمى كه فصل پيش تا مرز سقوط پيش رفت و در آغاز فصل چندان به بازار نرفت و خريدهاى بزرگ نكرد چرا حالا با يك امتياز كمتر در تعقيب استقلال پيشاهنگ جام پنجم و مدعى شماره يك قهرمانى، ايستاده است و مى تواند با عدد و رقم ثابت كند تهاجمى ترين تيم است، بهترين خط حمله ليگ برتر را در اختيار دارد و تنها با يك باخت، روز سيزدهم را پشت سر مى گذارد؟ در مقايسه، شايد استقلال تهران تنها تيمى باشد كه با گام هايى مطمئن اما نه جسورانه به صدر جدول رسيده است و با آنكه سهامى از تيم ملى را در اختيار دارد و سهم بيشترى هم مى خواهد، همچنان دلهره سقوط و از دست دادن كرسى صدرنشينى آزارش مى دهد! تساوى صفر _ صفر با فولاد در اين هفته را هم مى شود به جز ترس از سقوط، به غيبت چهار بازيكن اصلى اش اميرآبادى، كاظمى، مجيدى و قربانى مربوط دانست كه نيمه راست بدن استقلال را تقريباً فلج كرده بود گرچه در سمت چپ و خط حمله هم ارتباط ها از هم گسسته شده بودند تا استقلال كامروا از آبادان برنگردد.
پاسخ ناكامى هاى دو سه هفته اخير دو تيم اصفهانى را هم در همين پرسش بزرگ مى توان جست وجو كرد. چه شده است كه ذوب آهن پس از آن روزهاى خوب و صدرنشينى طولانى حالا پى در پى امتياز از دست مى دهد و چرا سپاهان قادر نيست مثل سال هاى گذشته روى پاى خود بايستد؟
> بهانه هاى شكست
شايد علت شكست ها و ناكامى هاى ملوان و فجر سپاسى را بشود در ندارى آنها و تبعيض طبقاتى فوتبال ما يافت و براى نگون بختى هاى ابومسلم بدشانسى هاى پى در پى را تعريف كرد و دليل قعرنشينى شموشك را به خوداتكايى بازيكنان جوان و بومى و دگرگونى عجيب اين تيم نسبت به فصل پيش پيدا كرد اما نمى شود هيچ يك از اين دلايل را در دو تيم اصفهانى بهانه ناتوانى هفته هاى اخير برشمرد. مديريت خوب، حمايت مالى بى دريغ، مربيان لايق و بازيكنانى كه شايستگى خود را قبلاً بروز داده اند، همه گواهى مى دهند كه اين دو تيم نبايد اينطور زير و بم و افت و خيز نشان دهند، در عين حال نبايد غافل ماند كه دو نماينده فوتبال اصفهان در پنج دوره از جام برتر فوتبال ايران همه گاه در گروه صدر و در بين مدعيان قهرمانى و جام حذفى بوده اند و اگر پرسش بزرگ اين هفته شامل آنها مى شود فقط به خاطر تزلزل هاى گاه به گاهى است كه دامن آنها را مى گيرد.كم و بيش پرسپوليس را هم با همين نگاه بايد به نقد گذاشت و علت اقتدارهاى از دست رفته يا متزلزل را در اين تيم جويا شد.
> بى ثباتى در تقويم ليگ
شايد يكى از علل اين بى ثباتى در تيم هاى بزرگ، به گفته مربيانشان بى نظمى و بى ثباتى و تعطيلى هاى بى مورد و بى قاعده اى باشد كه تقويم ليگ برتر ايران را متمايز از تيم هاى ديگر مى كند و مربيان را به جاى دورانديشى در برنامه هاى تداركاتى به آماده سازى هاى مقطعى و روزمره وا مى دارد و منحنى آمادگى تيم ها و مربيان را دچار اختلال مى كند. سوا از تعطيلى هاى ليگ به خاطر تيم ملى، حتى در موارد ديگر نيز پس و پيش شدن هاى يكى دو روزه مى تواند در روند آماده سازى تيم هايى كه در راه قهرمانى بسيج و مدعى شده اند تأثير بيشترى بگذارد و آنها كه سهم بيشترى در تيم ملى دارند ضربه پذيرتر شوند. پاس و فولاد به يقين از اين جهت ضربه هايى خورده اند.
ديگر علت اين افت و خيزها را علاوه بر بى پولى و ندارى بايد در بحران هاى مديريتى جست وجو كرد. بى اعتمادى به مربيان و سپردن يك تيم به دست مربيان متعدد كه در اين مورداستقلال اهواز بيش از همه زيان ديده است، اما پاسخ واقعى و نهايى پرسش بزرگ اين هفته را بايد در تغييرات اجبارى و يا سليقه اى تركيب اصلى تيم ها پيدا كرد.
فوتبال يك بازى گروهى است و مثل هر بازى گروهى ديگر بايد علاوه بر تكنيك انفرادى تكيه بر كار تاكتيكى گروهى داشته باشد و به ناچار بايد تاكتيك هاى فردى هر بازيكن با توجه به تكنيك شخصى و ذاتى اش در خدمت اين تفكر جمعى قرار گيرد و اين تاكتيك همان تفكرى است كه مربى با توجه به شناخت نقاط ضعف و قوت حريف در جهت استراتژى هر بازى در نظر مى گيرد و طبيعى است كه گاهى بازيكنى با همه ويژگى هايى كه دارد در تركيب تيم اصلى قرار نگيرد، اما اين واقعيت پوشيده نيست تيم هايى كه تركيب تيمى ثابتى دارند و قادر به پياده كردن تفكرات مربيان خود مى باشند در ارائه بازى هاى قابل پيش بينى موفق ترند. بارسلون، چلسى و ميلان سه تيمى هستند كه در فوتبال امروز جهان براى تأييد اين استدلال كافى به نظر مى رسند و ليورپول در دهه ۸۰ و ۹۰ كه مى توانست در طول فصول سنگين مسابقه هاى فوتبال انگلستان گاهى با ۱۳ بازيكن، قهرمانى هايش را رقم بزند دليل ديگرى بر اين مدعاست.
> كشف استعداد
بى گمان ذوالفقارنسب و سايپا نيز براى اين پرسش پاسخ بهترى ارائه داده اند. تيمى كه از خريدهاى بزرگش مدتى است مؤمن زاده را در اختيار ندارد اما تركيب ثابت تيمش را از اولين روزهاى فصل حفظ كرده است و علاوه بر دانش مربيگرى و مطالعه و آناليز درست حريفان سايپا، ازتجربه مربيگرى اش در به كار گرفتن صحيح بازيكنان و استفاده از نهايت استعداد آنها به خوبى استفاده مى كند تا جايى كه در روز سيزدهم بازيكنى چون خليلى كه بيشتر به عنوان يار ذخيره اما هميشگى به كار گرفته مى شد را به ميدان مى فرستد تا بلاى جان تيمى شود كه با مربى باهوش و زيركش از پس مهار او بر نمى آيند. پنج بار نيش خوردن از يك بازيكن، گواهى مى دهد كه راه آهن، كلافه از ضربه هايى كه مى خورد، چقدر خود را باخته است. سايپا كه حالا، مثل چلسى با تركيبى ثابت و مربى فهيم خود قادر به پياده كردن بازى گروهى و به درك تاكتيكى صحيحى رسيده است مى تواند كلاس خوبى براى مربيان و تيم هاى ديگرى باشد كه پس از ماه ها هنوز تركيب اصلى خود را نشناخته اند و پس از سيزده هفته باز به دنبال بازيكن جديد مى گردند يا به دليل وجود نداشتن ارتباطى سالم بين مربى و بازيكن مدام افراد اصلى خود را با تنبيه و جريمه از تركيب ثابت كنار گذاشته، بازيكنى جوان تر و كم تجربه تر را جايگزين او مى كنند. اگر ذوالفقارنسب درست از هفته دوم تيم اصلى اش را شناخت، ذوب آهن و سپاهان هنوز دارند بازيكنان ديگرى را تجربه مى كنند. ذوب آهن با استفاده از ۲۴ بازيكن در طول ۱۳ هفته شايد ركورددار باشد و سپاهان با استفاده از ۲۲ بازيكن در همين مدت، علايمى از ناپايدارى در تركيب گروهى را بروز داده است و بدتر از اين آنكه «تاوارز» برزيلى در طول اين مدت هنوز نتوانسته است به درستى از ويژگى هاى مهاجمانش بهره بگيرد.محمود كريمى، رسول خطيبى، سيدمهدى سيدصالحى و ادموند بزيك كه پيش از اين از مهاجمان جسور و گلزن تيم خود بودند حالا چرا فاقد اين هنرند؟ نكند آنها نيز مثل هاشميان كه با مربى قبلى در هانوفر نمى درخشيد و يا مهدوى كيا و كريمى و زندى كه در تيم ملى از ويژگى هايشان نمى توانند كارآيى لازم را بروز دهند دچار تشخيص غلط مربيان خود شده اند!
همين مشكلات را بايد در تيم پرسپوليس احساس كرد كه باوجود بازيكنانى تكنيكى و تند و تيز مثل كاظميان، اولادى، عليزاده در خط حمله هنوز به كارآيى مطلوب نرسيده و بازده خوبى نداشته اند يا بازيكن خوشفكرى مثل كاويانپور هنوز به روزهاى قبل از انتقال به الوصل امارات و مصدوميت طولانى برنگشته و نمى تواند در پياده كردن تاكتيك ساده تيمى اش بازيگردانى كند و در اين ميان پاس را بايد قدرت پنهان تلقى كرد كه با يك بازى كمتر فقط از خستگى رهبر تيمش نكونام رنج مى برد. به هر حال مربيان ما اگر قدرى به خود آيند و دلايلى براى افت و خيزهاى تيمى خود و ديگران بيابند و در نشست هايى ساليانه كه مايه پيشرفت آنها مى شود، نظرات خود را به بحث بگذارند، حال و روز فوتبال ما بهتر از اين مى شود.