محمدمهدى غفارى
ژنرالهاى حاكم بر ميانمار بمدت يك سال ديگر، بازداشت خانم «او آنگ سان سوكى» رهبر جنبش دموكراسى را تمديد كردند. خانم سوكى از ۱۹۸۹ ميلادى به مدت ۱۶ سال بدون اسلحه با سياستهاى ميليتاريستى و روشهاى غير دموكراتيك ژنرالهاى حاكم بر ميانمار - كه از سال ۱۹۶۲ تاكنون بر اريكه قدرت نشستند - در حال مبارزه است؛ مبارزه اى كه گفته مى شود عمدتاً از فلسفه عدم خشونت (مبارزه منفى) «نهرو» از رهبران استقلال هند سرچشمه گرفته، اما در فرآيند تكاملى خود از برخى تحولات، آسيب ها و بده بستانهاى سياسى پشت پرده، مصون نمانده است. خانم سوكى رهبر جنبش دموكراسى ميانمار به عنوان دريافت كننده جايزه صلح نوبل و برنده انتخابات سراسرى و چندحزبى سال ۱۹۹۱ ميلادى، ۱۰ سال از ۱۶ سال عمر مبارزات سياسى خود را در حبس و بازداشت خانگى سپرى كرد. برخى آگاهان سياسى معتقدند ۱۰ سال بازداشت خانگى سوكى تأثير بسيارى در (برهم خوردن) معادلات داخلى حكومت نظاميان داشته است.
تأثير اين مدت بازداشت خانگى را مى توان در رها و يا جدا شدن «يك اسب از سه اسب سورتمه» حاكميت نظاميان در ميانمار دانست. هنگامى كه ژنرال «تان شوه» رهبر نظامى و ژنرال «مونگ آيه»، ژنرال «خين نيونت» را در اكتبر سال ۲۰۰۴ ميلادى به بهانه اختلاس مالى از قدرت ساقط كردند، به تمام دستگاهها و نهادهاى حكومتى كه خين نيونت - ابتدا به عنوان رئيس كل اطلاعات ارتش و سپس نخست وزير - تحت كنترل خود داشت، حمله كردند. از سازمان اطلاعات ارتش گرفته تا پليس و سرويسهاى مهاجرت و گمركات كشور از سوى عوامل دو ژنرال همدست مذكور به طور كامل پاكسازى شد. گفتنى است از زمان به قدرت رسيدن «ژنرال ينه وين» ديكتاتورى كه بين سالهاى ۱۹۶۲ تا ۱۹۸۸ ميلادى در ميانمار حكومت مى كرد، چنين تسويه اى بى سابقه بوده است. اگرچه خين نيونت حاضر به تقسيم قدرت با اپوزيسيون نبود، اما مهمترين وجه تمايزش با ژنرال تان شوه و مونگ آيه، بيشتر در مهارت و قابليتش در امر مذاكره با مخالفان دولت و جامعه بين المللى بوده است.
خين نيونت به عنوان طراح «نقشه راه» كه از اين طريق مى توانست انتخابات آزاد و سالم با شركت همه احزاب و گروههاى قومى و مذهبى برگزار كند كه در نهايت به وفاق و آشتى ملى مى انجاميد، على القاعده محبوب جامعه ميانمار مى شد و برنامه هايش به عنوان فردى كه وجهه ملى داشت، در كانون توجه افكار عمومى ميانمار قرار مى گرفت. درحالى كه ژنرال تان شوه به دنبال آن تصفيه سياسى و در مرحله اى از تسخير قدرت مطقه  اش، توانست روى خدمات و قدرت بى شائبه فرمانده كل قواى خود يعنى ژنرال مونگ آيه، رقيب جدى و سرسخت ژنرال خين نيونت حساب ويژه باز كند. تان شوه اكنون با دور نگه داشتن اپوزيسيون دموكراتيك و مشخصاً خانم سان سوكى از صحنه سياسى (البته براى مدتى نامعلوم)، مجبور به نشان دادن يك چهره مردمى از خود است. او سعى مى كند گروههاى سياسى، اقليتهاى بومى و مذهبى را در جامعه ميانمار جذب كند؛ سياستى كه قبلاً ژنرال خين نيونت جهت تحقق آشتى ملى اتخاذ كرده بود. گفتنى است، ژنرال تان شوه نيز تحت هيچ شرايطى حاضر به واگذارى قدرت و يا تقسيم قدرت به مخالفان نيست، زيرا اگر طيف دموكراسى خواه و طرفدار غرب در ميانمار روى كار آيد، موقعيت نظاميان بشدت تضعيف خواهد شد. با وجود اين، تان شوه با در پيش گرفتن سياست جذب گروه هاى قومى، بومى و مذهبى در صدد تزيين ويترينى است كه دموكراتيك جلوه كند. در حالى كه مخالفان سياسى حاكمان نظامى ميانمار، تزيين ويترين مورد نظر ژنرال را كاذب و صرفاً عوام فريبانه ارزيابى مى كنند.
تمديد يكساله بازداشت خانگى خانم سان سوكى رهبر جنبش دموكراسى در ميانمار زمانى انجام گرفت كه تنها چند هفته به از سرگيرى مجمع ملى ميانمار جهت تدوين پيش نويس قانون اساسى زمان باقى نمانده است. مخالفان مى گويند نمايندگان دستچين شده اى در اين مجمع حضور خواهند يافت تا اين پيش نويس را تهيه كنند تا از اين طريق، بخشى از «نقشه راه» براى برقرارى مردم سالارى عملى شود. از ديد مخالفان، از جمله خانم سوكى، اين اقدام نظاميان ميانمار نقض آشكار حقوق بشر و ناديده گرفتن عدالت اجتماعى است. اين واقعيت را نيز نبايد ناديده گرفت كه اعلام حمايت آمريكا از خانم سوكى در واقع باعث شده است تا نظاميان، سوكى را به عنوان عامل غرب بدانند و به همين دليل، وى را تحت فشار قرار دهند. افكار عمومى جهان نيز معتقد است عملكرد دولت آمريكا در حمله نظامى به عراق و افغانستان، نشان داده كه غرب و آمريكا خواهان دموكراسى نيستند و دفاع آنها از حقوق بشر تنها در حد يك لاف سياسى است.
بى شك، نظاميان ميانمار نيز با استفاده از اينگونه اقدامات آمريكا در جهت خنثى كردن مبارزات خانم سوكى اقدام مى كنند، در عين حال، نظاميان حاكم بر ميانمار در عرصه روابط منطقه اى تلاش مى كنند با تكيه بر چين و كمك گرفتن از اين كشور، فشارهاى بين المللى از جمله آمريكا عليه خود را كاهش دهند. شايد بتوان گفت فشارهاى مستمر آمريكا و اتحاديه اروپا كمترين تأثيرى بر انزواى ميانمار داشته است، ناشى از همين رويكرد نظاميان بوده است. با اين حال، ژنرال ها از اين منظر كه كشورشان عضو اتحاديه «آ.سه.آن» است، ناگزير به پذيرش ديدگاه ها و سياست هاى اين اتحاديه جهت تعديل سياست هاى خود هستند، ترديدى وجود ندارد. اما تمديد يك سال ديگر حبس خانگى خانم سوكى از سوى نظاميان، گامى است كه خود نظاميان در جهت انزواى ميانمار برداشتند. مسلماً استقامت خانم سوكى كه ۱۶ سال بدون اسلحه با نظاميان جهت تحقق دموكراسى جنگيده است، مى تواند نكته قابل اتكايى براى طيف آزاديخواه در جامعه ميانمار باشد.