فاطمه مهدوى
«قرآن كتابى است كه پرتو هدايت آن زواياى روح و فكر و نفسانيات و روابط حدود و حقوق خلق را با يكديگر و همه را با خالق و اعمال روشن ساخت و نفوس را به صلاح و اصلاح به پيش برد و استعدادهاى خفته را بيداركرد و به جنبش درآورد. ديدها را بازكرد و شعله هايى از ايمان در دل ها برافروخت، تاريكى اوهام و وحشت و كينه ها را از ميان برد، بندهايى كه در قرون ممتد جاهليت عقل ها و انديشه ها و دست ها را بسته بود و نفوس خلق را به بندگى غير خدا درآورده بود گسيخت و عقده هاى واپس زده را گشود.»
پيامبر گرامى اسلام در هنگام رحلت خود قرآن را به همراه عترت به ميراث گذاشت تا انسان هاى جوياى راه حق با تمسك به اين دو، پويايى اين انقلاب را جاودانه كنند.
جايگاه كتاب مقدس قرآن كه آخرين معجزه پيامبران خدا است جايگاه ويژه اى نزد همه مسلمانان جهان بويژه شيعيان و پيروان اهل بيت دارد و اين جايگاه والا «قرآن» را در رأس تمام امور قرارداده تا بدان حد كه چيزى به پايه آن نمى رسد.
شأن والاى قرآن در تمام اعصار موجب شده مسلمانان در حفظ اين هديه بزرگ آسمانى به هيچوجه كوتاهى نكنند و اين نور جاودانه نسل به نسل انتقال بيابد و راه را به سوى آينده اى تابناك براى بشريت ببرد؛ وظيفه سنگين حفظ اين گوهر گرانبها _ كه همواره از سمت دشمنان و نامحرمان دين موردتوجه بود _ با دلگرمى از كلام حق همراه مى شده است كلامى كه مى گويد:
«انا نحن نزلنا الذكر و انا له لحافظون»
ما قرآن را نازل كرديم و خودمان حافظ و نگهبان آن خواهيم بود. كاتبان وحى ازجمله اولين كسانى بودند كه قدم در راه ثبت و حفظ دقيق اين كلام خدايى نهادند.
حضرت على(ع) كه از نخستين كاتبان وحى است، كاتبى كه قرآن نازل شده بر جان پيامبر را بر سپيدى كاغذ مى نوشتند.
عثمان بن عفان، خالدبن سعيدبن العاص، ابان بن سعيد، العلاءابن الحضرمى، ابى بن كعب، زيدبن ثابت، عبدالله بن سعد، معاويه، حنظله اسيدى از ديگر كاتبانى بودند كه آيات قرآنى نازل شده بر رسول خدا را مى نوشتند. * كاتبانى كه در حفظ قرآن از جان خود مايه گذاشتند. از زمان نزول قرآن در سرزمين عرب قرن ها مى گذرد و كلام وحى مرزهاى جغرافيايى را درهم نورديده و بر قلب نژادهاى سياه و سپيد وسرخ آدميان نشسته است.
اين معجزه آسمانى در كشور اسلامى ما از جايگاه ويژه اى نسبت به ديگر كشورها برخوردار است.
قرآن كريم با صورت هاى مختلف، قطع هاى متفاوت و خطوط گوناگون هر روز و هر ثانيه درحال انتشار است و اين كتاب آسمانى يكى از پرتيراژترين كتب منتشر شده به حساب مى آيد.
همان طور كه در اوايل اين نوشتار هم ذكر شد يكى ازدغدغه هاى اصلى جامعه مسلمانان حفظ اين يگانه پيام رهايى بخش در طى اعصار بوده است و حفظ اين كتاب آسمانى در جامعه اسلامى ما به مراتب موردتوجه بيشترى قرارداشته است.
اما باتوجه به تيراژ بالاى اين كتاب گاه به سهو اشكالاتى در اين كلام آسمانى وارد مى شود كه هرچند فرد و يا ارگان را از گناه دست بردن بر اين كلام و تحريف در فضاى داخلى تبرئه مى كند اما با مشاهده شدن در فضاى بيرونى مى تواند نگاه مغرضانه افراد را به اين سمت بكشاند كه اين عمل به قصد تحريف قرآن به دست شيعيان صورت مى گيرد.
در نامه اى با عنوان «نقدى بر عملكرد سازمان دارالقرآن كريم» كه به روزنامه ارسال شده است نويسنده به بررسى اين اشتباهات در برخى قرآن ها پرداخته است.
در اين نامه از قرآن هاى كريم به خط حامدالامرى، قرآن كريم رسم الخط عثمان طه، ترجمه محمدكاظم معزى، قرآن رايانه اى و قرآن رسم الخط نام برده شده است.
نويسنده درباره قرآن كريم به خط حامدالامرى نوشته است: قرآن كريم، به خط حامدالامرى، نوبت چاپ دوم تيراژ ۱۰۰هزار جلد داراى مجوز مورخ ۱۳۶۸‎/۱‎/۱۷ در پرونده شماره ۶۲ توسط بنياد نشر قرآن به چاپ و انتشار رسيده است.
خوشنويس محترم قرآن مذكور ظاهراً از اهالى تركيه است.
وى از قرآن عثمانى به خط حافظ عثمان مشهور به قايش زاده كه در سال ۱۲۹۹ ق تحرير يافته و در سال ۱۳۱۲ هـ . ق به چاپ رسيده كپى بردارى كرده است. اعراب گذارى در اين قرآن تلفيقى است از اعراب گذارى فارسى و عثمانى.
در صفحه اول سوره البقره كلمه «اولئك» دو مرتبه به صورت غلط «اوالئك» نوشته شده و اين اشتباه به كرات تكرار گرديده است.
سوره انفال در جزء هفتم و داراى ۷۵ آيه و سوره انفطار در جزء سى ام (۳۰) و داراى ۱۹ آيه است.
اما در صفحه ۵۸۶ قرآن مذكور بالاى سوره انفطار نام سوره انفال با ۷۵ آيه ذكر شده است.
وى همچنين به قرآن كريم رسم الخط عثمان طه ترجمه محمدكاظم معزى چاپ اول آذرماه ،۶۳ انتشارات صابرين تيراژ ۲۰۰۰۰ جلد اشاره دارد و مى نويسد: اين قرآن به ترجمه مرحوم شيخ محمد كاظم معزى است و گويا آخرين ترجمه تحت اللفظى است كه به سبك و سياق ۱۰۰۰ساله ترجمه تحت اللفظى در زبان فارسى است. به عنوان نمونه صفحه ۱۸۷ قسمتى از آيه سوم سوره توبه كه مى فرمايد:
«ان الله برى من المشركين و رسوله»،«خدا بيزار است از مشركان و پيامبرش» ترجمه شده است درحالى كه حرف واو كه بر سر كلمه رسوله آمده عطف به كلمه الله است نه مشركين و همچنين لاء زائده كه تأكيد را مى رساند به معناى لاى نافيه در آيات زير ترجمه شده است:
۱- لا اقسم بيوم القيامه به سوگند يادنكنم كه ترجمه قطعاً سوگند يادمى كنم صحيح است.
۲- لااقسم بالنفس الوامه به ونه سوگند خورم كه ترجمه قطعاً سوگند ياد نكنم صحيح است. ص ۵۷۷
۳- لا اقسم بهذا البلد ترجمه شده به سوگند نخورم كه ترجمه قطعاً سوگند يادكنم صحيح است. (ص ۵۹۴)
نويسنده اين نقد در بسيارى جاها سازمان دارالقرآن الكريم را مقصر دانسته است كه در زمينه صدور مجوز چاپ و انتشار قرآن با دقت و وسواس عمل نمى كند و موجب چاپ قرآن هايى با غلط هاى فراوان و ترجمه هاى اشتباه و در بعضى جاها كفرآميز مى شود.
اما سازمان دارالقرآن الكريم زيرنظر سازمان تبليغات اسلامى نزديك به ۲۰ سالى است در زمينه صدور مجوز چاپ و انتشار قرآن فعاليت دارد.
حسين تفكرى مديركل نظارت بر چاپ و نشر قرآن در دارالقرآن مى گويد: سالها پيش از تأسيس اين مكان قرآن هايى چاپ و عرضه مى شد كه نه تنها داراى غلط بلكه در بعضى موارد نصف سوره اى حذف شده بود و اين امر باعث مى شد كشورهاى همسايه كه با ما عناد دارند اين غلط ها را انعكاس بدهند و بگويند قرآن شيعيان داراى غلط و تحريف شده است و ما باتوجه به اين اتفاق ها به ارگان ها و نهادهاى مختلف پيشنهاد نظارت بر چاپ قرآن كريم را داديم اما همه مراكز به نوعى از انجام اين وظيفه سنگين سرباز زدند.
نه وزارت ارشاد وقت و نه اوقاف و... اين كار را عهده دار نشدند تا جايى كه دارالقرآن كريم زيرنظر شوراى عالى تبليغات اسلامى شروع به كار كرد.
تفكرى با قبول داشتن اشتباهاتى كه در برخى قرآن ها وجوددارد مى گويد: تعداد قرآن هايى كه توسط ناشران مختلف در ايران چاپ مى شود بسيار زياد است درحالى كه كشورى مثل عربستان تنها يك نوع قرآن دارد كه هرساله چاپ و منتشر مى شود و باتوجه به اين حجم قرآن هاى چاپ شده سازمان دارالقرآن امكاناتى بسيارمحدود دارد.
مدير دارالقرآن كريم ادامه مى دهد: قرآن هايى به مركز ما براى گرفتن مجوز فرستاده مى شود كه حدود ۷۰۰۰ غلط دارد و اين اغلاط توسط ده نفر مصحح گرفته مى شوند اما گاه پيش مى آيد كه مواردى از چشم مصحح دور مى ماند يا حتى ممكن است در زمان چاپ با جابه جايى زينگ ها اين اشتباهات رخ بدهد.
تفكرى سازمان دارالقرآن را ناظر بر جميع جهات نظارت ندانست و گفت: بسيارى از قرآن ها غلط گيرى مى شوند.
از سازمان دارالقرآن هم مجوز مى گيرند اما بعداز چاپ و انتشار داراى مشكلاتى هستند. مثلاً افراد سودجويى كه قرآن داراى مجوز را به جزءهاى مختلف تقسيم مى كنند براى استفاده در مجالس ترحيم در صورتى كه اين قرآن ها كه داراى تقسيمات غلط هستند توسط ما مجوز نگرفته اند و قرآن اصلى مجوز سازمان ما را داشته است و اينجا ديگر وظيفه وزارت ارشاد و بازرس هاى اين نهاد است كه جلوى انتشار اين قرآن ها و امثال آنها را بگيرد.
تفكرى در ادامه مى گويد: متأسفانه ما بارها در اين زمينه به وزارت ارشاد نامه نوشته ايم اما جوابى دريافت نكرده ايم.
اين مسأله را در وزارت ارشاد پيگيرى كرديم. سيگارودى در بخش نظارت بر چاپ كتاب مى گويد: مسلماً قرآن هايى كه براى دريافت مجوز به اين نهاد مى آيند مجوز مى گيرند اما در ميان ۵۰۰۰ نسخه ارائه شده كه مجوز گرفته شايد ترتيب ۲ نسخه به هم بخورد و دچار اشكالاتى بشود كه اين از دست ما خارج است.
سيگارودى ادامه مى دهد قرآن هاى ارائه شده براى مجوز چاپ به دارالقرآن فرستاده مى شوند و بعد از گرفتن اين مجوز اقدام به چاپ مى شود.
وى همچنين درباره ترتيب اثر ندادن به نامه هاى دارالقرآن مبنى بر جلوگيرى از قرآن هاى ذكرشده، گفت: اگر ناشرى درزمينه چاپ هر عنوان كتابى بى توجهى نشان دهد با برخورد ارشاد روبرو مى شود كتاب اصلاحى مى خورد و حتى خمير مى شود و حتى مجوز آن انتشارات لغو مى شود و بعد چطور امكان دارد اين وزارتخانه در چاپ قرآن كريم با اين شأن و منزلت فردى و اجتماعى بى توجهى از خود نشان دهد.
اما حسين تفكرى مديركل نظارت بر چاپ و نشر قرآن در دارالقرآن كريم اين نقدها را نسبت به عملكرد سازمان دارالقرآن كريم تا حدودى مغرضانه خواند و گفت: متأسفانه نيمه پر عملكرد اين سازمان با توجه به محدوديت هايى كه وجوددارد ديده نمى شود. تفكرى منتقدان دارالقرآن را ازجمله افراد آگاهى دانست كه كاملاً با مشكلات و محدوديت هاى اين سازمان آشنا هستند.
وى گفت: اين افراد مى توانند با ارائه اين نقطه ضعف ها به دارالقرآن كمك كنند و نقدهاى واردشده را مستقيماً به سازمان ما انتقال بدهند.
اما سيگارودى مسؤول بخش نظارت بر چاپ كتاب در وزارت ارشاد توضيحات بيشتر درباره نحوه چاپ مجوز و برخورد با ناشران متخلف را مربوط به مديركل اداره مراكز و روابط فرهنگى دانست كه على رغم پيگيرى خبرنگار روزنامه، امكان گفت وگو فراهم نشد.
شايد، چاپ اين گزارش باعث شود به جاى اينكه مسؤولى، مسؤول ديگر را مقصر بداند همه با هم فكر كنيم چه كنيم تا حتى يك اشتباه كاملاً سهوى هم در چاپ قرآن ها ديده نشود!