كتاب سرايش (تأليف حسين مهرانى): ج۲ و۳ ، تهران ،مركز موسيقى حوزه غربى و انتشارات سوره مهر، ۱۳۸۴.
پيش از اين، از حسين مهرانى، نوازنده تار و آوانويس بسيارى از آثار استادان بزرگ موسيقى ايرانى، كتاب اول اين مجموعه را ديده بوديم. اكنون جلد دوم و سوم اين مجموعه آموزشى با كيفيتى متفاوت وقطع بزرگتر به چاپ رسيده است. كتاب اول ويژه  آموزش تئورى بود و كتاب دوم ويژه آموزش عملى. وزن و كتاب سوم براى آموختن سلفژ (سرايش) موسيقى ايرانى است.
ويراستارى اين مجموعه، توسط فرهود ايرانى به آن اعتبار خاص بخشيده وسالها تجربه مؤلف در آموزش موسيقى ايرانى پشتوانه علمى وعملى اين كتاب ها مى تواند باشد.شايد اگر اين مجموعه همراه سى.دى راهنما به چاپ مى رسيد، براى آموزش مؤثرتر مى بود.
تدوين كتاب«راهنماى تارسازان» اثر رامين جزايرى:
«اين كتاب، راهنماى تارسازى نيست، مجموعه دستورالعملهايى است براى سازندگان تار (و احتمالاً) سه تار كه البته حرفه اى ها مى دانند ولى تا به حال در جايى نوشته نشده است. اين سخن رامين جزايرى، صنعتگر و هنرمند برجسته ايرانى و رئيس كانون ساز سازان در خانه موسيقى ايران است. او اضافه مى كند: «كتاب مدتها پيش نوشته شده است ولى گرفتارى ها و مشغله زياد تدوين آن را به عقب انداخت و اكنون مراحل نهايى را طى مى كند و قرار است در نشر نى به چاپ برسد». از رامين جزايرى، مقالاتى تخصصى در فصلنامه ماهور ويك نوار كاست با عنوان «به باد صبا» منتشر شده كه حاوى سه تار نوازى او در راستاى مكتب سه تار استاد صباست.
سفر دكتر داريوش ثقفى به ايران:
داريوش ثقفى، پزشك موسيقيدان ايرانى مقيم آمريكا و آخرين شاگرد مستقيم مكتب سنتور استاد ابوالحسن صبا، ماه آينده، سفرى به تهران خواهد داشت. از اين هنرمند، برجسته ايرانى درخارج از كشور ، سى.دى هاى «گلريز» و «كرشمه» و «دلنشين» (همراه تنبك محمود تهرانى و ويلن سيامك راستى) منتشر شده است. ماه گذشته، آلبوم «سطور» حاوى منتخب رديف هاى سنتور استاد ابوالحسن صبا با اجراى داريوش ثقفى در مركز موسيقى حوزه هنرى منتشر شد.

محمد به منش
اركسترهاى بزرگ موسيقى در ايران محدود به «اركستر سمفونيك تهران» و «اركستر ملى» است؛ اولى با ماهيتى شاخص و با مسؤوليت اجراى موسيقى كلاسيك و دومى مجرى موسيقى هاى تلفيقى.
اولى با سابقه اى بيش از نيم قرن و دومى با سابقه اى كمتر از ده سال.
در طول يك ماه گذشته اركستر سمفونيك چندين اجرا را پشت سر گذاشته است. اجراى سمفونى ۹ با رهبرى على رهبرى كه ماه پيش به روى صحنه رفت و اجراى قطعاتى از موتزارت با رهبرى لوريس چكناوريان كه هفته پيش نواخته شد. اركستر ملى هم بزودى اجراهايى با رهبرى فرهاد فخرالدينى خواهد داشت. آنچه مى خوانيد به بهانه اجراهاى اخير اركستر سمفونيك، نگاهى به مشكلات اين اركستر انداخته و پرسش هايى نيز درباره ماهيت اركستر ملى مطرح كرده است:
سمفونى ۹ بتهوون باز هم اجرا شد. اين بار اما رهبر اركستر سلوى انفرادى خود را نيز اجرا كرد تا علاوه بر قطعه نيما و سمفونى ،۹ با مشكلات «اركستر سمفونيك» تهران ملموس تر آشنا شويم. سلوى سخنرانى در چهار موومان:
موومان ۱- افراد بسيارى هستند كه معتقدند اركستر سمفونيك تهران ضعف هاى بسيار دارد و در برخى قسمت ها، فاقد توانايى است.
با اين حال، اجراى سمفونى ،۹ نشان داد بخشى از اين حرفها، عادت تكرارشونده ايرانيان در خرده گيرى  غيرواقعى از مسائل است. ضعف هاى اركستر را نمى توان انكار كرد و پوشاند اما توانايى هايش را نيز نبايد نديده گرفت. اين اركستر هر چه بود، توانست از اجراى اثرى كلاسيك اما مشكل در حضور رهبرى سرشناس، آبرومند ظاهر شود.
موومان ۲- على رهبرى از مشكلات مالى اركستر و دستمزد افراد سخن گفت. او حتى محترمانه تهديد كرد كه اگر اين مشكلات حل نشود، ديگر اركستر را همراهى نخواهد كرد. پاى صحبت تك تك اعضاى اركستر هم كه بنشينى، شكوه و گلايه هاى متعدد به خصوص در زمينه پرداخت دستمزد و حقوق ماهانه مى شنوى.
اين ماجرا البته سويه ديگرى نيز دارد. بسيارى از اين اعضا، به كارهاى ضبط متعدد، تدريس و كنسرت در گروههاى مختلف مشغولند. ضبط آثار، بخصوص آثار موسيقى پاپ - با هر سطح و كيفيت - يك امكان درآمد براى شاخص ترين نوازندگان اركستر سمفونيك است. در اين رويه، اگر به آنان اعتراض شود، مشكلات مالى و عدم كفاف حقوق اركستر را يادآور مى شوند. اين واقعيت سبب شده تا اعضاى اركستر تمام طول هفته را به ضبط استوديوها، ضبط تلويزيونى، تدريس در مراكز مختلف و گاه كنسرت (مجموع اين فعاليت ها از هر نوعى كه باشد) بگذرانند.
بى شك بخشى از وضعيت اركستر وكيفيت اجراى آن به اين مسائل بستگى دارد. با اين حال مسأله حادتر از اينها است. شرايط اجتماعى و وضع معيشت به گونه اى است كه حتى اگر دستمزد و حقوق اعضاى اركستر دوبرابر شود، باز آنان از كارهاى جنبى - كه گاه در حد نازلى است - چشم پوشى نمى كنند. در شرايطى كه تورم و فشار مالى يك مسأله عادى است و از سوى ديگر، ارزشهاى مادى جايگزين هر ارزش فرهنگى و اجتماعى شده اند، اين هنرمندان نيز همانند ساير اقشار اجتماع، چاره اى جز ازدياد درآمد ندارند - به واقع نمى توان و نبايد به آنان خرده گرفت، اشكال جاى ديگرى است!
موومان ۳- مركز موسيقى وزارت ارشاد به عنوان مهمترين و مرجع ترين مركز سياستگذارى و اجرايى در موسيقى كشور، همواره از كمبود بودجه و فشار مالى، گزارش ارائه كرده است. با اين حال گاه مشاهده شده، مبلغ هاى ميليونى مثلاً براى اركستر ارمنستان و يا برخى اجراهاى يك رهبر خاص هزينه شده است. (كافيست به صورت هزينه اجراى سمفونى خسوف يا اركستر زهى ارمنستان رجوع كنيد.) اين موارد البته جنبه هاى غيرموسيقايى داشته است كه تا حدى در بعد سياستگذارى موسيقى، آن را توجيه مى كند. (البته براى مجريان و نه براى موسيقيدانان كشور)
موومان ۴- موضوع به همين جا ختم نمى شود. در شرايطى كه اركستر سمفونيك با مادى ترين مشكل يعنى پرداخت حقوق ماهانه اعضا روبروست، يك اركستر ديگر با تفاخر كامل، هووى قابل توجهى شده است.! «اركستر ملى» چند سالى است كه در عرصه موسيقى كشور عرض اندام مى كند. هر چند اين اركستر هواخواهان بسيار دارد، اما اساس و بنياد اين اركستر همواره پرسش هاى متعدد و بى جواب را، از بدو تشكيل تاكنون، به وجود آورده است. اركسترى كه ماهيانه چند ميليون هزينه دارد. هنوز ماهيت آن و فلسفه وجودى حضورش، نامعين و مبهم است. اركسترى با سازهاى غربى و چندساز ايرانى كه جنبه دكور دارند با اجراى يك موسيقى ساده پسند با تنظيم هاى ساده و معمولى، چه حكمتى مى تواند داشته باشد؟
ممكن است بگويند «مى خواهيم موسيقى ايرانى را جهانى كنيم.» بله! اين جمله آشنايى است. بيش از ۵۰ سال از طرح چنين بحث هاى فرسوده اى مى گذرد. ادعايى كه به علت عدم شناخت موسيقى هاى غربى و همچنين عدم شناخت موسيقى ايرانى شكل گرفت.
آيا اجراى ملودى هاى ساده و عامه پسند با يك تنظيم و هارمونى ساده و بيشتر مبتنى بر هارمونى تيرس و موسيقى قرن ۱۸ اروپا، موسيقى ايرانى را جهانى مى كند؟ شايد اگر از فرهنگ امروز موسيقى جهان خبر داشتيم چنين ادعايى نمى كرديم. با اين حال بايد اشاره كنيم كه چنين اركسترى در اغلب كشورها وجود دارد. اركسترى متشكل از سازهاى بومى و سازهاى غربى كه آثار آهنگسازان آن كشور را اجرا مى كند. اركسترى كه مى تواند با داعيه هويت و دستاوردهاى انسانى در يك اركستر تركيبى يك نوع «موسيقى معاصر» پديد آورد. با اين رويكرد از دهه چهل، مرحوم حنانه تلاشهاى بسيارى كرد. تلاشهايى كه حتى منجر به تأليف كتاب «گامهاى گمشده» و پوليفونى ايرانى شد. اين مسير ارزشمند بعدها توسط كسانى به صورت مستقيم يا غيرمستقيم دنبال شد و آثار ارزشمندى با جنبه هنرى بالا پديد آمد. اما متأسفانه اين جريان هيچگاه به يك جريان رسمى و قوى در موسيقى ايرانى بدل نشد. اركستر ملى، اگر هم مى خواهد بماند و سر خود را در فرهنگ امروز موسيقى بالا نگاه دارد، بايد تفكر و سياستگذارى خود را تغيير دهد. ادامه روند موسيقى گلها، نه تنها دردى را دوانمى كند كه سهمى در ارتقا فرهنگ موسيقى ايران نيز ندارد. به صرف داشتن يك اركستر بزرگ با عنوان «ملى» و اجراهاى فرمايشى نمى توان ره به دنياى موسيقى گشود حتى اگر هواخواهان ساده پسند، بسيار باشند.ما بايد ضرورت هاى فرهنگى وجود اركسترهاى موسيقى را ارجح بر ضرورت هاى فرمايشى و ويترينى بدانيم. با اين نگاه و رويكرد است كه حل مشكلات اين اركستر را در بطن و نه در سطح دنبال خواهيم كرد.

گروه فرهنگ و هنر - ساير محمدى: در هفته اى كه گذشت ركود در حوزه شعر و رمان همچنان ادامه داشت. در اين روزها كمتر ناشرى را مى توان سراغ كرد كه در اين دو حوزه اثرى - چه ضعيف، چه متوسط و خوب - منتشر كرده باشد. در حوزه شعر تنها كتاب «انديشه در هدايت شعر» گزيده اشعار طاهره صفارزاده بود كه از سوى نشر نزديك چاپ و منتشر شده است.حال مرورى داريم بر كتاب هايى كه در حوزه رمان و علوم اجتماعى هفته گذشته به بازار آمده اند.
* رمان و داستان
«سنگ اندازان غار كبود» رمانى براى نوجوانان به قلم داوود غفارزادگان است كه انتشارات سوره مهر چاپ اول آن را در سال ۸۰ و چاپ دوم آن را هفته گذشته به بازار فرستاد. «در قند هندوانه» رمانى از ريچارد براتيگان نويسنده پست مدرن آمريكايى است كه با ترجمه مهدى نويد از سوى نشر چشمه چاپ و منتشر شده است. داوود اميريان اولين رمان خود با نام «ليلى» را توسط نشر علم منتشر كرده است.
نشر شادان هم در هفته گذشته دو رمان منتشر كرد. «دوباره با تو» رمانى به قلم ندا همتى است كه با مضمونى زيبا، روابط و مناسبات اجتماعى انسان ها در جامعه شهرى به تصوير مى كشد. «رؤيا» نام رمانى به قلم مهناز صيدى است كه داستان دخترى به اسم شقايق را دستمايه نوشتن اين اثر قرار داده است. مهناز صيدى مثل ندا همتى جزو نويسندگانى هستند كه نشر شادان با چاپ اولين رمان آنها، دو چهره جديد به ادبيات داستانى ايران معرفى كرده است. نشر نخستين هم رمان «حادثه» به قلم لادن نابغ بختيارى را منتشر كرده كه از ساخت و پرداخت خوبى برخوردار است. بختيارى در كارنامه اش دو رمان منتشر شده و يك رمان در دست انتشار نيز دارد. «دن كيشوت» اثر معروف سروانتس با بازنويسى و تلخيص رونالدو استورر و ترجمه گلبرگ درويشيان كتابى براى نوجوانان است كه نشر نخستين به مناسبت چهارصدمين سال تولد دن كيشوت به عنوان اولين رمان مدرن جهان چاپ و منتشر كرده است. شيركو بى كس شاعر و نويسنده كرد عراقى كه با چاپ و انتشار آثارش به زبان هاى اروپايى براى خود شهرت و افتخارى كسب كرده، رمان - شعرى تحت عنوان «گورستان چراغان» دارد كه رضا كريم مجاور آن را به فارسى برگردانده و انتشارات پيمان آن را چاپ و منتشر كرده است. البته پيش از اين ترجمه ديگرى از اين اثر در ايران منتشر شده بود.
* دين، فلسفه، هنر
«قواعد فقه ديات» عنوان كتابى تحقيقى به قلم دكتر احمد حاجى ده آبادى است كه مطالعه اى تطبيقى در مذاهب اسلامى دارد. كتاب حاضر نه تنها قواعد باب ديات را از منظر فقه اماميه مى كاود بلكه اين قواعد را از ديدگاه فقه اهل سنت نيز مورد بررسى و كنكاش قرار مى دهد. ناشر اين كتاب پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى است. «فرهنگ، جامعه، انقلاب» عنوان كتابى است كه انتشارات كانون انديشه جوان منتشر كرده است. اين كتاب شامل مجموعه مقالاتى به قلم اساتيد و صاحب نظران و محققان با موضوعات متنوع فرهنگى و اجتماعى است كه در پاسخ به شبهات نسل جديد نوشته شده است.  «تأملات» اثرى از ماركوس اورليوس با ترجمه مهدى باقى و شيرين مختاريان است كه نشر نى چاپ و منتشر كرده است. ماركوس فيلسوف رواقى روم كه در سال ۱۶۱ ميلادى درگذشت، در علم فلسفه به تأليف و تأملات شهره بود كه به زبان يونانى مى نوشت و شامل ۱۲ كتاب مى شد كه در زمينه اصول اخلاقى تأكيد داشت. كتاب حاضر در برگيرنده اصول فلسفه رواقى است. «تعريف پسامدرن براى بچه ها» اثرى از ژان فرانسواليوتار با ترجمه آذين حسين زاده است كه نشر ثالث چاپ و منتشر كرده است. اين كتاب مكاتبات ليوتار با بچه هاست كه در فاصله سال هاى ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۲ نوشته شده اند. «فمينيسم و مردم شناسى» به قلم ايولين ريد با ترجمه افشنگ مقصودى كتابى است كه از ديدگاه انسان شناختى به تحليل مقوله زن مى پردازد. نويسنده در اين كتاب پيشداورى ها و انگاره هاى نادرست شبه علمى را در جامعه كه درباره برترى مردان به زنان وجود دارد، به چالش مى كشد. ناشر اين كتاب نشر گل آذين است. «زنان و تبعيض» اثرى از كيت فيگز با ترجمه اسفنديار زندپور و به دخت مال اميرى است كه تبعيض جنسى و افسانه فرصت هاى برابر را به زير سؤال مى برد. نويسنده در اين كتاب با استدلال وضعيت زنان را در جوامع امروز ارزيابى كرده و نتيجه مى گيرد عليرغم تغيير نگرش ها، زنان كماكان با تبعيض نهادينه شده اى در ساختار جامعه روبرو هستند و هنوز جايگاه خود را پيدا نكرده اند. «ايران در دوره سلطنت قاجار» اثرى به قلم على اصغر شميم است كه با ويرايش جديد از سوى انتشارات مدبر به چاپ يازدهم رسيده است. همسر مؤلف «آسيه متينى (شميم)» طى يادداشتى در اين كتاب متذكر مى شود «با خبر شديم كه يك سارق فرهنگى، كتاب ما را ناجوانمردانه سرقت نموده و چاپ كرده به اين مال مردم خورها بگوييد: حق التأليف كتاب هاى شميم خرج زندگى ماست» جاى تأسف است كه برخى ناشران همسر ۹۰ ساله شميم را اين گونه آزرده كنند. «امپرياليسم، بالاترين مرحله سرمايه دارى» اثرى به قلم ولاديمير ايليچ لينن است كه از سوى نشر طلايه پرسو به بازار آمد. اين كتاب را مسعود صابرى از روى نسخه سال ۲۰۰۲ به فارسى برگردانده است. «هنر شيعى» عنوان كتابى به قلم دكتر مهناز شايسته فر است كه عناصر هنر شيعى را در نگارگرى و كتيبه نگارى دوران تيموريان و صفويان مورد مطالعه قرار داده است. اين كتاب داراى ۶۱ تصوير رنگى و ۴۲ تصوير سياه و سفيد است و مؤسسه مطالعات هنر اسلامى ناشر آن است. جلد دوم «رياضيات مهندسى پيشرفته» با ويراست جديد به قلم اروين كرويت سيگ و ترجمه دكتر حسين فرمان و سيامك كاظمى از سوى مركز نشر دانشگاهى چاپ و منتشر شده است. «بيمارى هاى توت فرنگى و آفات آن» اثر جى.ال.ماس با ترجمه دكتر سيد محمد اشكان و مهندس زهرا زكيئى از سوى مركز دانشگاهى چاپ و منتشر شده است.

سينما تئاتر
ماهنامه «سينما تئاتر» ويژه آذرماه منتشر شد. در شماره ۷۴ اين نشريه نقد نمايش هاى ملودى شهر بارانى، سياه و سفيد و گل نسترن همچنين در ميان ابرها به چاپ رسيده است.
گفت وگو با عوامل فيلم كافه ترانزيت، نقد فيلم كافه ترانزيت و آكواريم، امين حيايى در پشت صحنه آكواريم و ... ديگر مطالب اين شماره است.

فرهنگ و آهنگ
هشتمين شماره ماهنامه «فرهنگ و آهنگ» ويژه آبان و آذر ماه به چاپ رسيد. در شماره جديد اين ماهنامه مطالبى در باره نشر موسيقى به چاپ رسيده است.
حلقه هاى زنجيره نشر، نشر موسيقى در ايران، نگاهى به مزايا و معايب ناشران دولتى، درباره روند توزيع محصولات موسيقيايى در ايران، تا ريخچه اى از روند ضبط و نشر موسيقى در جهان، آواز در ايران و ... در اين مجموعه مباحث آمده است.
گفت وگو با على رهبرى، نگاهى به اجراى اخير اركستر ملى و گروه خورشيد و ... ديگر مطالب اين شماره است.

عكس
شماره ۲۲۴۵ ماهنامه «عكس» روى دكه مطبوعات قرار گرفت. در شماره جديد اين ماهنامه كه براى آذرماه چاپ شده مطالبى همچون مرورى بر زندگى و آثار ديويد گلد بلت، گفت وگويى بلند با رسول اوليازاده، عكسهايى از فرانسه در آتش و ... به چاپ رسيده است. رويدادهاى داخلى و خارجى مسابقه ها و جشنواره ها ديگر مطالب اين شماره «عكس» است.

بيناب
دو ماهنامه فرهنگى هنرى «بيناب» ويژه مرداد ماه منتشر شد.
در اين شماره كه به تازگى به دستمان رسيده مطالبى همچون پرسش هايى درباره جامعه شناسى هنر، نظريه كلاسيك جامعه شناسى و جامعه شناسى هنر، شكل گيرى هنر در جامعه، هنر و مرزهاى اجتماعى، مبانى نظرى جامعه شناسى هنر، مناسبات هنر و قدرت، كارناوالسك: فيلم ونظام اجتماعى و ... به چاپ رسيده است. ديگر مطالب اين نشريه را بحران معرفتى در سينماى ملى، نگاهى به انديشه سياسى در سينماى ايران تا قبل از وقوع و ... تشكيل مى دهد.

صحنه
ماهنامه تخصصى تئاتر «صحنه» ويژه آبان ماه به چاپ رسيد. در شماره اين ماه صحنه گفت وگوهايى با داود رشيدى، مهين اسكويى، منيژه محامدى و حجت الاسلام سيد محمود علوى به چاپ رسيده است. ديگر مطالب اين نشريه عبارتند از: مقاله اى از دكتر فرهاد ناظرزاده كرمانى، مقدمه اى بر شناخت نمايشنامه هاى مدرن ايرانى، نقدهايى بر نمايش هاى تهران، وقتى فاجعه هم خنده دار مى شود.

دوربين عكاسى
شماره ۴۴ نشريه ماهانه «دوربين عكاسى» ويژه آذرماه منتشر شد. در شماره اين ماه دوربين عكاسى مطالبى همچون كارگران جهان متحد شويد، نگاه حقيقت جوى هاين، تازه ها، تبديل عكس رنگى به سياه و سفيد، ناقوس مرگ فيلم، هرگز نمير سياه نقره پوش، عكاسى خلاق منظره و ... به چاپ رسيده است. از ديگر مطالب نيز مى خوانيم: عكاسى خلاق معمارى، نگاتيو دوربين عكاسى، عكاسى با فلاش، سبك در عكاسى و...

جهان كتاب
نشريه جهان كتاب به شماره ۲۰۰ رسيد. در شماره جديد اين ماهنامه كه ويژه هفته كتاب منتشر شده اين مطالب را مى خوانيم. خوانش كشوى ميز، سلطان زاده و رضا شاه، چند  حاشيه بركتاب روشنفكران ايران، ناشناخته هاى فلسفه كانت، سرك كشيدن از ديوار مشاهير، انتظاراتى كه برآورده نمى شود و...


ادبيات و فلسفه
شماره ۱۱ ماهنامه كتاب ماه ادبيات و فلسفه ويژه شهريور ماه به چاپ رسيد. در شماره جديد اين ماهنامه مطالبى ويژه مولانا مى خوانيم. تعدادى از عناوين مطالب چاپ شده عبارتند از: آثار منثور مولانا، مولانا ديروز تا امروز شرق تا غرب، مولانا سفير صلحى از شرق به غرب، من از كجا شعر از كجا؟، آموزه هاى علمى مولانا در مثنوى معنوى، تأثيرات مولانا از آثار سنايى غزنوى، نسبت و حقيقت و باز گفت آن، قند پارسى و بنگاله و ... كتابهاى خارجى، خبرها، فهرست كتابهاى منتشره ديگر مطالب اين نشريه است.