ترجمه فرهاد نيك منبع : سايت اورايشيانت
استحكام و تقويت روابط ارمنستان با غرب، سؤالاتى را در مورد آينده روابط استراتژيك اين كشور با روسيه ايجاد كرده است. دولت «روبرت كوچاريان» رئيس جمهورى ارمنستان، همكارى هاى نظامى خود را با آمريكا شدت بخشيده و نقش اين كشور را در برنامه هاى مرتبط با ناتو در چارچوب شراكت براى صلح ارتقا داده است. وى قصد دارد تا ارزش اين كشور را به استانداردهاى غربى نزديك كند.
«سرژ سركيسيان» وزير دفاع ارمنستان كه به گمان بسيارى از تحليلگران سياسى جانشين احتمالى كوچاريان است، خاطرنشان كرد كه روابط دفاعى و امنيتى نزديك تر با غرب براى امنيت ملى اين كشور قفقاز جنوبى ضرورت دارد. وى طى نطقى در سمينارى كه توسط ناتو در «ايروان» برگزار شد، گفت: تضمين امنيت ارمنستان در گروى اتحاد نظامى روسيه و ارمنستان و گسترش همكارى هاى ايروان با ناتو و آمريكا است. اظهارات سركيسيان از اين رو قابل توجه است كه ايروان وفادارترين متحد روسيه درميان جمهورى هاى سابق اتحاد شوروى به شمار مى رود.
اتحاد نظامى ايروان با مسكو پايه و بنيان سياست خارجى ارمنستان از زمان فروپاشى اتحاد شوروى سابق بوده است. دولت هاى حاكم در اين كشور هميشه حضور نيروهاى روسى در ارمنستان را يك ضرورت براى امنيت ملى دانسته اند. روبرت كوچاريان رئيس جمهورى ارمنستان امير در هنگام تمرين نظامى مشترك دو كشور با ستايش از روابط گرم دو طرف خواهان مستحكم تر شدن بيشتر آن شد. با اين حال، برداشتى وجود دارد كه تأثير و نفوذ روسيه در قفقاز جنوبى در حال افول است و اين باعث شده است تا رهبران ارمنستان با اندكى احتياط به مسائل نزديك شوند. ايروان روابط نزديكى با ناتو و آمريكا برقرار كرده است. سرژ سركيسيان وزير دفاع اين كشور اواخر اكتبر سفر ۵ روزه رسمى به آمريكا انجام داد و در اين سفر با «دونالد رامسفلد» وزير دفاع آمريكا و ساير مقامات عالى رتبه ملاقات كرد. اين سفر پس از آن صورت گرفت كه مقامات عالى رتبه پنتاگون به ايروان سفر كردند. اين ديدارها به برنامه دفاعى مشترك دو كشور و كمك هاى نظامى آمريكا به ارمنستان مى پرداخت. در اين ديدارها همچنين به مشاركت بيشتر ايروان در برنامه هاى ناتو پرداخته شد. «رابرت سيمونز» نماينده ويژه ناتو در قفقاز جنوبى مى گويد: گام هاى چشمگيرى در روابط ناتو و ارمنستان برداشته شده است. آلكساندر آرزومانيان» وزيرخارجه غربگراى اسبق ارمنستان مى گويد: ارمنستان در زمينه همكارى با ناتو از جمهورى آذربايجان سبقت گرفته و رابطه ارمنستان با ناتو به سطح رابطه گرجستان و ناتو رسيده است.سرژ سركيسيان در نطقى براى اولين بار به مسأله اصلاحات دفاعى در ارتش اشاره كرد و گفت: اين مسأله از همكارى هاى روزافزون ايروان با غرب نشأت گرفته است. به گفته او، اين اصلاحات منجر به نظارت و كنترل غيرنظاميان بر ارتش مى شود. ساختار دفاعى فعلى ارمنستان دقيقاً شبيه ساختارهاى دوران اتحاد شورى سابق است كه افسران ارتش هميشه در رده هاى بالا قرار مى گيرند. مقامات وزارت خارجه ارمنستان هميشه از وجود اين سيستم كه مانع نزديكى با ناتو مى شود، انتقاد كرده اند.
اصلاحات مورد نظر سركيسيان شامل تهيه و انتشار استراتژى امنيت ملى ارمنستان و دكترين نظامى آن است. قرار است اين گزارش ها تا سال ۲۰۰۷ با همكارى ناتو تهيه شوند. وزير دفاع ارمنستان مى گويد كه در نتيجه اين فعاليت ها، توانايى ارمنستان براى تعامل با اروپا و ساختارهاى يورو - آتلانتيك افزايش مى يابد.
سؤال كليدى كه توسعه تحليل گران داخلى مطرح مى شود، اين است كه مقامات چگونه مى خواهند روابط خوبى را همزمان هم با روسيه و غرب داشته باشند. سمينار ناتو در ايروان به خوبى مشكلات چنين سياستى را نمايان كرد. يك ديپلمات انگليسى آشكارا ضرورت حضور نيروهاى روسى در ارمنستان را زير سؤال برد و يك شركت كننده روسى نيز رئيس امور دفاعى ارمنستان را با اين سؤال به چالش كشيد كه چگونه دولت حاضر است تا منافع ملى خود را در چند سبد جداگانه قرار دهد.سرژ سركيسيان در اين جلسه تأكيد كرد كه روابط نزديك تر با غرب مى تواند بدون آسيب رساندن به روابط ويژه ارمنستان با روسيه حاصل شود، اما برخى تحليلگران مى گويند: ايروان در نهايت مجبور به انتخاب از ميان دو گزينه خواهد شد. وزير امورخارجه اسبق ارمنستان مى گويد: زمان براى تصميم گيرى در مورد چنين اقدامى به تدريج در حال فرارسيدن است و مقامات ارمنى به خوبى از اين موضوع آگاهند. آرزومانيان مى گويد: لزوماً  اين انتخاب به نفع روسيه نخواهد بود، بويژه اگر بحران قره باغ در آينده اى نزديك حل و فصل شود.
چشم انداز حل اين بحران طى ماه هاى اخير افزايش يافته است. ميانجيگران بين المللى مى گويند احتمال قرارداد صلح طى ماه هاى آينده وجود دارد.
صلح در منطقه به تلاش هاى جانشينى روبرت كوچاريان نيز كمك خواهد كرد. از سرژ سركيسيان به عنوان جانشين روبروت كوچاريان پس از اتمام كارش در سال ۲۰۰۸ نام مى برند.آرزومانيان كه منتقد دولت كوچاريان است، رفتار و عملكرد غربگرايانه سركيسيان را بى ارتباط با اهداف انتخاباتى او نمى داند و مى گويد: سركيسيان درك كرده است كه غرب از او انتظار چه رفتارى دارد. او مى افزايد: با توجه به فقدان جايگزينى در بين مخالفان، براى آمريكا و ساير قدرت هاى غربى حمايت از نامزدى وى وسوسه كننده است و او تقريباً در حال حاضر براى آن ها قابل قبول و پذيرفتنى است.

محمود آقاكثيرى
رژيم اسرائيل با وجود ادعاى داشتن روابط دوستانه با دولت جمهورى آذربايجان، سياست دوگانه اى در قبال آن اعمال مى كند.
تل آويو براى كسب مشروعيت و تحميل خود به جامعه جهانى، خواهان برقرارى روابط سياسى با همه كشورها بخصوص كشورهاى اسلامى است.
در اين چارچوب، رژيم صهيونيستى از ابتداى دهه ۹۰ همزمان با فروپاشى اتحاد شوروى، نگاه خاصى به جمهورى هاى اتحاد شوروى سابق و بخصوص شش كشور اسلامى عضو جامعه كشورهاى مستقل مشترك المنافع (CIS) داشته است.در واقع، رژيم صهيونيستى چون شبح در اين كشورها پشت سر واشنگتن حركت مى كند و با استفاده از حضور آمريكا و روابط دولت هاى اين كشورها با واشنگتن در پى توسعه نفوذ خود است.
در اين ميان، مؤسسات و سازمان هاى به ظاهر غير دولتى صهيونيستى و آمريكايى نظير بنياد «جورج سوروس» به عنوان ابزارهاى توسعه نفوذ رژيم اشغالگر قدس در كشورهاى CIS عمل مى كنند.
اين نهادها و سازمان ها با ظاهرى بشردوستانه تحت عنوان برنامه هاى اجتماعى و فرهنگى، در واقع، به صورت ابزار نفوذ رژيم صهيونيستى در كشورهاى عضو CIS عمل مى كنند. به طورى كه در جريان تحولات گرجستان و اوكراين، بنياد سوروس نقش مهمى در حمايت مالى از مخالفان دولت داشت و در عمل، كاركردهاى سياسى اين نهادهاى به ظاهر اجتماعى آشكارتر شد.در جمهورى آذربايجان نيز فعاليت نهادهاى يهودى و وابسته به رژيم صهيونيستى نظير بنياد سوروس در دوران «حيدر على اف» رئيس جمهورى سابق جمهورى آذربايجان سير صعودى داشت. اما دخالت اين بنياد در مسائل داخلى كشورهاى عضو CIS، نگرانى مقامات دولتى باكو را نيز در پى داشت،  در حالى كه تا قبل از تحولات گرجستان، مقامات جهمورى آذربايجان، نگرانى خاصى از بابت فعاليت هاى بنياد سوروس احساس نمى كردند.
در سال ۲۰۰۲ و پس از آنكه سوروس اعلام كرد كه به جدايى طلبان قره باغ كمك مالى خواهد كرد، انتقاد دولت باكو از فعاليت بنياد سورس در جمهورى آذربايجان مطرح شد و حيدر على اف از سوروس خواست تا به جاى جدايى طلبان به آوارگان جنگ قره باغ كمك كند.
اما با وجود اين انتقادها،  جورج سوروس اعلام كرد: تشخيص اينكه كمك هاى خود را به چه گروهى خواهد داد، به عهده خودش است و براى اعطاى كمك ۶ ميليون دلارى به ارمنيان قره باغ به جمهورى خود خوانده قره باغ سفر خواهد كرد.با وقوع تحولات نوامبر ۲۰۰۳ در گرجستان وافشاى نقش انكارناپذير بنياد سوروس در اين تحولات، نگرانى ها در جمهورى آذربايجان نيز از فعاليت اين بنياد افزايش يافت.
در حال حاضر، با انتخابات مجلس جمهورى آذربايجان كه داراى حساسيت هاى خاصى در اين كشور بوده است،  دخالت رژيم صهيونيستى به همراه كشورهاى غربى نيز در مسائل داخلى اين كشور افزايش يافته. پس از تحولات نوامبر ۲۰۰۳ در گرجستان، به گفته «عاقل عباس اف» سردبير نشريه «عدالت» جمهورى آذربايجان، بنياد سوروس با بازيهاى سياسى در صدد نفوذ در حاكميت اين كشور است.
سوروس نيز آشكارا تمايل خود را براى تغيير دولت هاى كشورهاى قفقاز و آسياى مركزى مطرح كرد.با نزديك شدن موعد برگزارى انتخابات مجلس در جمهورى آذربايجان، فعاليت هاى بنياد خود را در اين كشور افزايش داده.البته پس از تحولات گرجستان، فعاليت بنياد سوروس در جمهورى آذربايجان محدود شده بود، اما در پى ديدار سوروس با الهام على اف در حاشيه نشست مجمع عمومى سازمان ملل متحد و نيز درخواست «هنرى برنر» ميلياردر يهودى از الهام على اف،  فعاليت بنياد سوروس در جمهورى آذربايجان دوباره افزايش يافت.از دسامبر سال ۲۰۰۴ ميلادى، بنياد سوروس اقدام به استخدام نيروهاى جديد از ميان غير شيعيان و اصحاب مطبوعات در جمهورى آذربايجان كرده است. به موازات آن،  بنياد سوروس مقوله هايى نظير وضع فساد مالى در اين كشور را در دستور كار قرار داد، يعنى شبيه اقداماتى كه در گرجستان انجام داد. بنياد سوروس در باكو با حمايت مالى نمايندگى مؤسسه جامعه باز كتاب «حاكميت و فساد مالى» اثر يك نويسنده آمريكايى به نام «سوزان رووز اكرمان» را به زبان آذرى در اواخر سال ۲۰۰۴ منتشر كرد.
در اين كتاب، اطلاعات مفصلى در زمينه انتخابات، رشوه و شست وشوى پولها كثيف در اين كشور ارائه شده است.با افزايش انتقاد از فعاليت هاى مشكوك بنياد سوروس در جمهورى آذربايجان، «فواد سليمان اف» از نمايندگان صندوق سوروس در جمهورى آذربايجان، در اظهاراتى مغاير با اظهارات جورج سوروس، گزارشهاى مربوط به حمايت اين صندوق براى سرنگونى هيأت حاكمه را بى اساس خواند.
به ادعاى وى، اين صندوق در هيچ كشورى اقدام به تغيير دولت نكرده است و صرفاً طبق مأموريت خود در جهت شكل گيرى دموكراسى، ايجاد جامعه شهروندى، حفظ شفافيت در انتخابات و ارتقاى سطح آگاهى مردم فعاليت مى كند.در همين حال، تحولات اوكراين و وقوع انقلاب نارنجى در اين كشور سبب شد بنياد سوروس و سفارت آمريكا در باكو تعدادى از مخالفان دولت را براى گذراندن آموزشهاى لازم و آشنايى با شرايط مورد انتظار اين بنياد به اوكراين اعزام كند.«ولاديمير تيموشنكو» يكى از نمايندگان مجلس اوكراين از اعزام افرادى از اين كشور به اوكراين با حمايت مالى سفارت آمريكا در باكو پرده برداشت. وى افشا كرد: سفر ۷۸ نفر از اتباع جمهورى آذربايجان به اوكراين در دسامبر ۲۰۰۴ با پشتيبانى سفارت آمريكا و بنياد سوروس صورت گرفت. تيموشنكو با اعلام اين كه اين افراد از جناح مخالف دولت آذربايجان براى حمايت از جناح مخالف در تظاهرات خيابانى به «كيف» (پايتخت اوكراين) اعزام شده اند، افزود: اين سفر و اقامت آنان در اوكراين هزينه زيادى داشت كه از عهده اين افراد برنمى آمد.به گفته وى، حوادث اوكراين از طرف آمريكا و شخص سوروس برنامه ريزى شده بود.
بنياد صهيونيستى و آمريكايى سوروس همچنين در تحولات سياسى گرجستان و سقوط «ادوارد شوارد نادزه» نيز نقش اساسى ايفا كرد.
در اين چارچوب، سفر «عيسى قنبر» رهبر حزب مساوات و رهبر بلوك احزاب سياسى (بيزيم) جمهورى آذربايجان به اوكراين در حمايت از يوشنكو بيش از همه جلب نظر كرد.از اين رو، برخى معتقدند بنياد سوروس سعى دارد پس از انتخابات پارلمانى جمهورى آذربايجان، همانند انتخابات مجلس ۲۰۰۳ گرجستان جنجال آفرينى كند. در عين حال، با توجه به مجموع شرايط و به علت آماده نبودن اوضاع سياسى در جمهورى آذربايجان، اگر بنياد سوروس در حال حاضر در پى انقلاب مخملى در جمهورى آذربايجان نيست، اما در پى اعمال فشار بر دولت باكو براى كسب امتياز و زمينه سازى براى نفوذ آمريكا و رژيم صهيونيستى است.
از سويى، با توجه به بافت مذهبى جمهورى آذربايجان، بنياد سوروس براى از هم پاشيدن بنيادهاى اجتماعى و مذهبى در اين كشور نيز فعاليت مى كند. در همين ارتباط، روزنامه «اولايلار» وابسته به وزارت امنيت ملى جمهورى آذربايجان چندى پيش از تلاش بنياد صهيونيستى سوروس براى گسترش مواد مخدر در جمهورى آذربايجان در پوشش برنامه مبارزه با مواد مخدر خبر داد.اين روزنامه در مقاله اى با عنوان «باكو در دام هروئين» نوشت: بنياد سوروس كه مهر يهودى بر پيشانى برخى روزنامه نگاران، سرمايه داران و روشنفكران جمهورى آذربايجان مى زند، در سالهاى ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ برنامه محرمانه ۶۳ صفحه اى ويژه اى درباره مواد مخدر تهيه كرد.در ادامه اين مقاله آمده است: برنامه اين سرمايه دار يهودى آمريكايى درباره مواد مخدر، نخستين بار در روسيه افشا شد و شمارى از كاركنان اين برنامه دستگير شدند.به نوشته اولايلار، عوامل سوروس در جمهورى آذربايجان، اين برنامه را در مدارس، مراكز علمى و تحقيقاتى، زندان ها و بيمارستانها اجرا كردند. اين بنياد همچنين فعاليت هايى براى اعمال نظر در محتواى كتب درسى جمهورى آذربايجان انجام داد.
مجموع اين عوامل نشان مى دهد كه فعاليت اين بنياد در جمهورى آذربايجان مغاير با هويت فرهنگى و منافع ملى اين كشور است.