Iran Newspaper - زنان

فاطمه مصطفوى
سنگينى خواب بر شانه هاى مادر از يك طرف و كيف بزرگى از لباس، پوشاك، غذا، شير و... گردن زن را خم كرده بود. بچه كوچك هفت ، هشت ماهه اى در قنداقى از لباس هاى گرم كاملاً پيچيده شده بود و در اولين ساعت هاى يك روز پاييزى مى رفت تا مادرش را تا دم در اداره بدرقه كند و دور از گرماى پرمحبت او بقيه خوابش را در مهد كودك بگذراند.
زن، بچه را كه تحويل پرستار داد شانه هايش سبك شد و خستگى اش را به اداره برد.
اداره فضايى خفه داشت، اتاق تاريك بود و هيچ روزنه اى براى عبور هوا وجود نداشت. چشمان خسته زن سنگين شد و دردى تيز در گردن و دستانش پيچيد. فردى در اتاق مجاور پنجره را بسته بود و مى گفت بازشدن پنجره اتاق را پر از دود مى كند. او را كمتر مى شد در اتاقش پيدا كرد. زن از سنگينى هوا سرش درد گرفته بود و امكانى هم وجود نداشت تا كمى راحت و آزاد بنشيند.
***
هر روزه تعداد زيادى كودك زير دو سال همراه مادرانشان صبح زود مثل كارمند به اداره مى روند و عصر، ديروقت به خانه بازمى گردند.
هر چند «فاطمه آليا» نماينده مجلس و رئيس كميسيون زنان و خانواده مى گويد: تنها ۱۰ درصد از زنان، كارمند هستند، اما همين زنان در سنين بارورى نيازمند فضايى به عنوان مهدكودك در كنار محل كار خود مى باشند.
«آليا» مى گويد: در مجلس چهارم قانون مهدكودك ها تصويب شد و بر اساس اين قانون ادارات مى توانند يكى از اين سه راه را براى تسهيلات مادران انتخاب كنند:
۱- قراردادن محلى به عنوان مهد كودك در اداره.
۲- بستن قرارداد با يكى از مهدكودك هاى اطراف اداره.
۳- پرداخت حق مهدكودك به مادران.
اما آن چه در ادارات اتفاق مى افتد، غير از اين است.
شادى زندى، كارمند ۳۵ ساله يكى از ادارات مى گويد: تا سال گذشته پسرم در مهدكودكى كه نزديك منزلمان بود ثبت نام كرده و با توجه به مبلغى كه اداره به عنوان كمك هزينه مهدكودك مى پرداخت از تسهيلات ويژه بهزيستى استفاده مى كردم، اما امسال مهدكودك هزينه ثبت نام را ۴ برابر كرد، يعنى از پوشش بهزيستى خارج شد و مجبورم چهاربرابر مبلغ گذشته را هزينه كنم، در حالى كه كمك هزينه اداره هم بيشتر نشد.
بسيارى از مديران ادارات به زنان پس از ازدواج ديگر به عنوان كارمند فعال نگاه نمى كنند و آنان را به دليل نياز به مرخصى هاى استعلاجى دوران باردارى و نيز مرخصى زايمان انسان هايى ضعيف و غيرمؤثر مى دانند. فاطمه آليا در اين باره مى گويد: اصل دهم قانون اساسى بايد تحقق پيدا كند تا كشور سالم باشد. در اين اصل مى گويد: «تمام قوانين كشور بايد در جهت تحكيم خانواده وضع شود.» از نظر اين نماينده مجلس خانواده اى سالم است كه در آن مادر با نشاط باشد.
او حتى بيمارى فرزند را درخور اعطاى مرخصى استعلاجى به مادر مى داند و عنوان مى كند: تا وقتى اين قانون (مرخصى استعلاجى براى بيمارى فرزند) تصويب شود از وزرا و مديران سازمان ها خواهش مى كنم از خانم هاى شاغل حمايت كنند. چرا كه وقتى همسر يا فرزند زنى بيمار است او تنها جسمش را به اداره مى برد و فكر و روحش در خانه است و اين باعث مى شود از عهده كارش هم نتواند به خوبى برآيد. اين كار تنها نيازمند ارائه گواهى پزشكى دال بر بيمارى فرزند يا همسر كارمند زن است.
ادارات شيشه اى، پارتيشن بندى شده و اتاق هاى بدون نور و تهويه براى زنان باعث بيمارى آنان از يك سو و سلب آرامش و آسايش ايشان از سوى ديگر شده است.
هر چند قانون درباره سرانه فضاى كارى سكوت كرده است؛ اما پارتيشن هاى بدون گرمايش و سرمايش، نور و تهويه بيشتر نصيب زنان مى شود. زنان شاغل در يكى از روزنامه ها وقتى از گرماى بيش از حد فضاى كارى خود به عنوان شكايت به اطاق معاونت پشتيبانى پناه بردند او را در اتاقى خنك و بزرگ ديدند كه از فرط آسايش وى را به خواب كشانده بود.
«فاطمه آليا» در اين خصوص نيز اظهار مى كند: «درباره متراژ سرانه محيط كار هنوز قانونى تصويب نشده است، ولى بايد توجه داشت محيط كار سالم باعث بالارفتن بهره ورى مى شود و اين محيطى است كه امنيت و آرامش هم براى خانم ها و هم آقايان در آن وجود داشته باشد.
پارتيشن بندى هاى ادارات هم اكنون محيط هاى آزاردهنده اى را براى خانم ها به ارمغان آورده است. حتى براى هم اطاق نبودن خانم ها و آقايان هم قانونى نداريم. آرامش فضاى كار از الفباى بهره ورى است. درست است كه درباره سرانه فضاى كار در قانون صحبتى نشده ولى داشتن فضايى با متراژ مناسب، نور، تهويه و آسايش و آرامش فكرى و جسمى از نكات مديريتى است.»
ز-ش متصدى يكى از وزارتخانه ها در حالى دنبال يكى از ارباب رجوع مى دود كه فضاى ۲ متر در ۱‎/۵ مترى اطاقش تنها با دو شيشه كوتاه از دسترس مراجعين حفظ مى شود.
اين آقاى مراجعه كننده پرونده اش را با قلدرى از جلوى كارمند زن برمى دارد و مى رود و هر چه كارمند مى گويد من براى اين پرونده رسيد داده ام، فرد توجهى نمى كند. كارمند داورى را به عهده رئيس اداره اى مى گذارد كه او هم از اين زن حمايت نمى كند. اين زن در چنين فضاى باز و شلوغى نمى تواند يك دقيقه آسايش داشته باشد يا فضا را ترك كند. او مى گويد: مردى كه پرونده اش را برد يكى از بهترين ارباب رجوع ها بود؛ روزى نيست كه ما سه، چهار تا دعوا سرپرونده هاى مسكن نداشته باشيم.
«آليا» معتقد است: مديرى كه به رضامندى كاركنانش فكر كند بايد سرزده به مكان هاى كارى مراجعه داشته باشد. مريم مستوفى هم مى گويد: مشكلى در اداره ما وجود دارد كه قابل طرح نيست، ظاهراً سرويس هاى بهداشتى در اين اداره همه قفل خاص خود را دارد و در يكى از طبقات خانم ها اصلاً امكان استفاده از اين سرويس ها را ندارند. آن ها تاكنون چندين بار شكايت كرده اند ولى ترتيب اثر داده نشده است.
نديدن مشكلات كارى زنان موجب بيمارى، ضعف و حتى سرگيجه و بى حالى آنان شده و بسيارى از آن ها را نزد پزشك مى كشد يا زير سرم مى برد و همين موجب بدبينى رؤساى ادارات نسبت به زنان مى شود.
سميرا كيانى كه سال گذشته جنينش را به واسطه كاربسيار سنگين از دست داد و هم كانون نيز باردار است مى گويد: وقتى در اوايل باردارى نياز به مرخصى استعلاجى داشتم روز دوم به منزلمان زنگ زدند و گفتند تا كى در خانه مى مانى؟ كار خيلى زياد و نيرو كم است و او مى گفت: مجبور شدم از يك هفته مرخصى تنها دو روزش را استفاده كنم. محل كار ما بيمارستان است و گاهى تعداد بيمار آن قدر زياد است كه حتى نمى توانم يك ليوان آب بخورم و ساعت ناهارم اغلب به تأخير مى افتد و مجبورم با عجله غذا بخورم و برگردم سركارم، مطمئن نيستم اين بار هم دوران بارداريم به سلامت سپرى شود.
خانم «آليا» در اين باره مى گويد: نگاه آقايان در محيط هاى كارى به خانم هاى شاغل نبايد به عنوان همكارى رقيب باشد، بايد به اين زنان به عنوان يكى از مادران جامعه نگاه كنند، مادرى كه اگر آرامش داشته باشد باعث مى شود خانواده و جامعه اى سالم ايجاد شود تا همه برخوردار شوند محيط كار اگر طورى باشد كه خستگى آن به وسيله مادر منتقل شود، آرامش و سلامت خانواده از بين مى رود. چينش فضاى كارى، همكاران، ساعات كارى، صندلى ها و وسايل كار، نور، گرمايش و تهويه همه و همه از نكات ايمنى شغلى است كه درباره زنان و مردان بايد متفاوت باشد. گاهى صندلى ها مناسب خانم هاى كارمند نيست ولى همين امر به ظاهر ناچيز او را خيلى زود خسته مى كند. اضطراب وضعيت فرزندش در مهدكودك، ساعات شيردهى و رسيدگى به امور خانه و همين طور امنيت شغلى، روانى و جسمى محيط كار از جمله نكاتى است كه مى تواند زن را خسته و بى انگيزه و نيمه فعال كند.
«فاطمه آليا» مى گويد: با برنامه ريزى هاى جزئى مى توان بهره ورى را بالا برد. ما مى توانيم كارى كنيم كه خانم ها ساعتى زودتر محل كار را ترك كنند و از سرويسى براى رسيدن به منزل در اين ساعات بهره ببرند تا هم در محل كار و هم خانه از نشاط و بهره ورى بيشترى برخوردار باشند.
ما معتقديم با استعدادى كه خداوند در وجود خانم ها قرار داده در همه عرصه هاى فردى، خانوادگى و اجتماعى مى توانند رشد كنند. به طورى كه چه در جايگاه دختر، چه مادر يا فرزند و نيز همسر بتوانند مؤثر باشند چرا كه ايفاى نقش در صحنه هاى اجتماعى و خانواده در تضاد با يكديگر نيستند.»
***
روى تابلوى اعلانات يكى از ادارات اطلاعيه اى به اين مضمون نصب شده بود: در ساعات ادارى از امكانات ورزشى استفاده نكنيد، وقت ناهار و نماز تنها نيم ساعت است و بيش از آن منع قانونى دارد. استراحت در فضاى كارى يا نماز خانه چه در ساعات ادارى و يا غيرادارى ممنوع مى باشد و با متخلف برخورد مى شود.
در اين اداره ساعات ورزشى خاص زنان بين ۴ تا ۶ در نظر گرفته شده است و اين در حالى است كه بسيارى از مردان در ساعات ادارى به فوتبال، پينگ پونگ و يا شنا مى روند.